໔. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໓໒. [ທີ. ນິ. ໓.໓໔໔, ໓໕໙] ‘‘ນວຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣາ. ກຕເມ ນວ? [ເອຕ຺ຖ ສີ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂເວ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫີ’’ ຕິອາທິນາ ວິຕ຺ຖເຣນ ປາໂຐ ທິສ຺ສຕິ] ປຐມໍ ຌານໍ, ທຸຕິຍໍ ຌານໍ, ຕຕິຍໍ ຌານໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣໂຘ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໓໓. ‘‘ນວຍິມາ, ຠິກ຺ຂເວ [ນວ ຠິກ຺ຂເວ (?)], ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິໂຍ ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ…ເປ… ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິໂຍ? ຍຕ຺ຖ ກາມາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ກາເມ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ກາມາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເກ ຈ ກາເມ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອຕ຺ຖ ກາມາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ກາເມ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເກ ຈ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ເອຕ຺ຖ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ປີຕິ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຍ ຈ ປີຕິໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ປີຕິ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເກ ຈ ປີຕິໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ເອຕ຺ຖ ປີຕິ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕ ຈ ປີຕິໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຍ ຈ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເກ ຈ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ເອຕ຺ຖ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕ ຈ ອຸເປກ຺ຂາສຸຂໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ຣູປສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຍ ຈ ຣູປສຎ຺ຎໍ [ຍຕ຺ຖ ຣູປສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ຣູປສຎ຺ຎາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ຣູປສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເກ ຈ ຣູປສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອຕ຺ຖ ຣູປສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕ ຈ ຣູປສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຍ ຈ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເກ ຈ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອຕ຺ຖ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕ ຈ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຍ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເກ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕ ຈ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຍ ຈ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເກ ຈ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອຕ຺ຖ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕ ຈ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ.

‘‘ຍຕ຺ຖ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຍ ຈ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ‘ອທ຺ຘາ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຉາຕາ ນິພ຺ພຸຕາ ຕິຓ຺ຓາ ປາຣງ຺ຄຕາ ຕທງ຺ເຄນາ’ຕິ ວທາມິ. ‘ກຕ຺ຖ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເກ ຈ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕິ – ອຫເມຕໍ ນ ຊານາມິ ອຫເມຕໍ ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອຕ຺ຖ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ເຕ ຈ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎໍ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ນິໂຣເຘຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕີ’ຕິ. ອທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສໂຐ ອມາຍາວີ ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ເທຍ຺ຍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ; ‘ສາຘູ’ຕິ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມາໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ປຍິຣຸປາເສຍ຺ຍ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ນິພ຺ພານສຸຂສຸຕ຺ຕໍ

໓໔. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ ກລນ຺ທກນິວາເປ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສຸຂມິທໍ, ອາວຸໂສ, ນິພ຺ພານໍ. ສຸຂມິທໍ, ອາວຸໂສ, ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ປເນຕ຺ຖ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸຂໍ ຍເທຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ ເວທຍິຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕເທວ ຂ຺ເວຕ຺ຖ, ອາວຸໂສ, ສຸຂໍ ຍເທຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ ເວທຍິຕໍ. ປຎ຺ຈິເມ, ອາວຸໂສ, ກາມຄຸຓາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ, ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ…ເປ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ – ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ. ຍໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສຸຂໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕາວຸໂສ, ກາມສຸຂໍ.

‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເຕ ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ໂຍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອາພາໂຘ ທຸກ຺ຂເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເຕ ວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ໂຍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອາພາໂຘ ທຸກ຺ຂເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ປີຕິສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເຕ ປີຕິສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ໂຍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອາພາໂຘ ທຸກ຺ຂເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ໂຍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອາພາໂຘ ທຸກ຺ຂເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ຣູປສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເຕ ຣູປສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ໂຍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອາພາໂຘ ທຸກ຺ຂເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເຕ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ໂຍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອາພາໂຘ ທຸກ຺ຂເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ, ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເຕ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ໂຍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອາພາໂຘ ທຸກ຺ຂເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເຕ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ໂຍ ໂຂ ປນາວຸໂສ, ອາພາໂຘ ທຸກ຺ຂເມຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິມິນາປິ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍາເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ ຍຖາ ສຸຂໍ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຄາວີອຸປມາສຸຕ຺ຕໍ

໓໕. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄາວີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ອເຂຕ຺ຕຎ຺ຎູ ອກຸສລາ ວິສເມ ປພ຺ພເຕ ຈຣິຕຸໍ. ຕສ຺ສາ ເອວມສ຺ສ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ອຄຕປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ ທິສໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອຂາທິຕປຸພ຺ພານິ ຈ ຕິຓານິ ຂາເທຍ຺ຍໍ, ອປີຕປຸພ຺ພານິ ຈ ປານີຍານິ ປິເວຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ສາ ປຸຣິມໍ ປາທໍ ນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມໍ ປາທໍ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ. ສາ ນ ເຈວ ອຄຕປຸພ຺ພໍ ທິສໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ນ ຈ ອຂາທິຕປຸພ຺ພານິ ຕິຓານິ ຂາເທຍ຺ຍ, ນ ຈ ອປີຕປຸພ຺ພານິ ປານີຍານິ ປິເວຍ຺ຍ; ຍສ຺ມິໍ ຈສ຺ສາ ປເທເສ ຐິຕາຍ ເອວມສ຺ສ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ອຄຕປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ ທິສໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອຂາທິຕປຸພ຺ພານິ ຈ ຕິຓານິ ຂາເທຍ຺ຍໍ, ອປີຕປຸພ຺ພານິ ຈ ປານີຍານິ ປິເວຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ປເທສໍ ນ ໂສຕ຺ຖິນາ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄາວີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ອເຂຕ຺ຕຎ຺ຎູ ອກຸສລາ ວິສເມ ປພ຺ພເຕ ຈຣິຕຸໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ພາໂລ ອພ຺ຍຕ຺ໂຕ ອເຂຕ຺ຕຎ຺ຎູ ອກຸສໂລ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນ ອາເສວຕິ ນ ຠາເວຕິ ນ ພຫຸລີກໂຣຕິ ນ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ນ ສກ຺ໂກຕິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕຸໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ນ ສກ຺ໂກຕິ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິຕຸໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອຸຠໂຕ ຠຏ຺ໂຐ ອຸຠໂຕ ປຣິຫີໂນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ສາ ຄາວີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ອເຂຕ຺ຕຎ຺ຎູ ອກຸສລາ ວິສເມ ປພ຺ພເຕ ຈຣິຕຸໍ’’’.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄາວີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ ປຓ຺ຑິຕາ ພ຺ຍຕ຺ຕາ ເຂຕ຺ຕຎ຺ຎູ ກຸສລາ ວິສເມ ປພ຺ພເຕ ຈຣິຕຸໍ. ຕສ຺ສາ ເອວມສ຺ສ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ອຄຕປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ ທິສໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອຂາທິຕປຸພ຺ພານິ ຈ ຕິຓານິ ຂາເທຍ຺ຍໍ, ອປີຕປຸພ຺ພານິ ຈ ປານີຍານິ ປິເວຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ສາ ປຸຣິມໍ ປາທໍ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມໍ ປາທໍ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ. ສາ ອຄຕປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ ທິສໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຂາທິຕປຸພ຺ພານິ ຈ ຕິຓານິ ຂາເທຍ຺ຍ, ອປີຕປຸພ຺ພານິ ຈ ປານີຍານິ ປິເວຍ຺ຍ. ຍສ຺ມິໍ ຈສ຺ສາ ປເທເສ ຐິຕາຍ ເອວມສ຺ສ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ອຄຕປຸພ຺ພຎ຺ເຈວ ທິສໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ອຂາທິຕປຸພ຺ພານິ ຈ ຕິຓານິ ຂາເທຍ຺ຍໍ, ອປີຕປຸພ຺ພານິ ຈ ປານີຍານິ ປິເວຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ປເທສໍ ໂສຕ຺ຖິນາ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄາວີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ ປຓ຺ຑິຕາ ພ຺ຍຕ຺ຕາ ເຂຕ຺ຕຎ຺ຎູ ກຸສລາ ວິສເມ ປພ຺ພເຕ ຈຣິຕຸໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ເຂຕ຺ຕຎ຺ຎູ ກຸສໂລ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອນຠິຫິໍສມາໂນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍໍ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອນຠິຫິໍສມາໂນ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອນຠິຫິໍສມາໂນ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອນຠິຫິໍສມາໂນ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ …ເປ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອນຠິຫິໍສມາໂນ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອນຠິຫິໍສມາໂນ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອນຠິຫິໍສມາໂນ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາເສວຕິ ຠາເວຕິ ພຫຸລີກໂຣຕິ ສ຺ວາຘິຏ຺ຐິຕໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອນຠິຫິໍສມາໂນ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຕເທວ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິປິ ວຸຏ຺ຐາຕິປິ, ຕສ຺ສ ມຸທຸ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ກມ຺ມຎ຺ຎໍ. ມຸທຸນາ ກມ຺ມຎ຺ເຎນ ຈິຕ຺ເຕນ ອປ຺ປມາໂຓ ສມາຘິ ໂຫຕິ ສຸຠາວິໂຕ. ໂສ ອປ຺ປມາເຓນ ສມາຘິນາ ສຸຠາວິເຕນ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸຠເວຍ຺ຍໍ, ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ອສ຺ສໍ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ອສ຺ສໍ…ເປ… ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ…ເປ… ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໂທສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕໂທສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ… ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຌານສຸຕ຺ຕໍ

໓໖. ‘‘ປຐມມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ; ທຸຕິຍມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ; ຕຕິຍມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ; ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ; ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ; ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ; ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ; ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ; ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມິ.

‘‘‘ປຐມມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ຣູປຄຕໍ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕິ [ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ (ສ຺ຍາ.), ປຏິປາເທຕິ (ກ.) ມ. ນິ. ໒.໑໓໓ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ]. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕ຺ວາ [ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ (ສ຺ຍາ.), ປຏິປາເທຕ຺ວາ (ກ.)] ອມຕາຍ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ຘມ຺ມຣາເຄນ ຕາຍ ຘມ຺ມນນ຺ທິຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິສ຺ສາໂສ ວາ ອິສ຺ສາສນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕິຓປຸຣິສຣູປເກ ວາ ມຕ຺ຕິກາປຸຎ຺ເຊ ວາ ໂຍຄ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ, ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ທູເຣປາຕີ ຈ ໂຫຕິ ອກ຺ຂຓເວຘີ ຈ ມຫໂຕ ຈ ກາຍສ຺ສ ປທາເລຕາ [ປທາລິຕາ (ກ.) ອ. ນິ. ໓.໑໓໔; ໔.໑໘໑]; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ຣູປຄຕໍ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕ຺ວາ ອມຕາຍ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ຘມ຺ມຣາເຄນ ຕາຍ ຘມ຺ມນນ຺ທິຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ. ‘ປຐມມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ທຸຕິຍມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ… ‘ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ຣູປຄຕໍ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕ຺ວາ ອມຕາຍ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ຘມ຺ມຣາເຄນ ຕາຍ ຘມ຺ມນນ຺ທິຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິສ຺ສາໂສ ວາ ອິສ຺ສາສນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕິຓປຸຣິສຣູປເກ ວາ ມຕ຺ຕິກາປຸຎ຺ເຊ ວາ ໂຍຄ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ, ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ທູເຣປາຕີ ຈ ໂຫຕິ ອກ຺ຂຓເວຘີ ຈ ມຫໂຕ ຈ ກາຍສ຺ສ ປທາເລຕາ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ຣູປຄຕໍ ເວທນາຄຕໍ…ເປ… ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ. ‘ຈຕຸຕ຺ຖມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານໍ ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕ຺ວາ ອມຕາຍ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ຘມ຺ມຣາເຄນ ຕາຍ ຘມ຺ມນນ຺ທິຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິສ຺ສາໂສ ວາ ອິສ຺ສາສນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕິຓປຸຣິສຣູປເກ ວາ ມຕ຺ຕິກາປຸຎ຺ເຊ ວາ ໂຍຄ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ, ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ທູເຣປາຕີ ຈ ໂຫຕິ ອກ຺ຂຓເວຘີ ຈ ມຫໂຕ ຈ ກາຍສ຺ສ ປທາເລຕາ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ…ເປ… ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ. ‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ…ເປ… ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕ຺ວາ ອມຕາຍ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ຘມ຺ມຣາເຄນ ຕາຍ ຘມ຺ມນນ຺ທິຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິສ຺ສາໂສ ວາ ອິສ຺ສາສນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕິຓປຸຣິສຣູປເກ ວາ ມຕ຺ຕິກາປຸຎ຺ເຊ ວາ ໂຍຄ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ, ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ທູເຣປາຕີ ຈ ໂຫຕິ ອກ຺ຂຓເວຘີ ຈ ມຫໂຕ ຈ ກາຍສ຺ສ ປທາເລຕາ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຏິວາເປຕ຺ວາ ອມຕາຍ ຘາຕຸຍາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ. ໂນ ເຈ ອາສວານໍ ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ, ເຕເນວ ຘມ຺ມຣາເຄນ ຕາຍ ຘມ຺ມນນ຺ທິຍາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ຕສ຺ມາ ໂລກາ. ‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນມ຺ປາຫໍ, ນິສ຺ສາຍ ອາສວານໍ ຂຍໍ ວທາມີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວຕາ ສຎ຺ຎາສມາປຕ຺ຕິ ຕາວຕາ ອຎ຺ຎາປຏິເວໂຘ. ຍານິ ຈ ໂຂ ອິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສ຺ສາຍ ທ຺ເວ ອາຍຕນານິ – ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ ຈ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣໂຘ ຈ, ຌາຍີເຫເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມາປຕ຺ຕິກຸສເລຫິ ສມາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານກຸສເລຫິ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສມ຺ມາ ອກ຺ຂາຕພ຺ພານີຕິ ວທາມີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໓໗. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ! ຍາວຎ຺ຈິທໍ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ພາເຘ ໂອກາສາຘິຄໂມ ອນຸພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ຕເທວ ນາມ ຈກ຺ຂຸໍ ຠວິສ຺ສຕິ ເຕ ຣູປາ ຕຎ຺ຈາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວທິສ຺ສຕິ [ປຏິສໍເວທຍຕິ (ກ.)]. ຕເທວ ນາມ ໂສຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ ເຕ ສທ຺ທາ ຕຎ຺ຈາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວທິສ຺ສຕິ. ຕເທວ ນາມ ຆານໍ ຠວິສ຺ສຕິ ເຕ ຄນ຺ຘາ ຕຎ຺ຈາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວທິສ຺ສຕິ. ສາວ ນາມ ຊິວ຺ຫາ ຠວິສ຺ສຕິ ເຕ ຣສາ ຕຎ຺ຈາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວທິສ຺ສຕິ. ໂສວ ນາມ ກາໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ ເຕ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ຕຎ຺ຈາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວທິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຎ຺ຎີເມວ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຕທາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວເທຕິ ອຸທາຫຸ ອສຎ຺ຎີ’’ຕິ? ‘‘ສຎ຺ຎີເມວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕທາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວເທຕິ, ໂນ ອສຎ຺ຎີ’’ຕິ.

‘‘ກິໍສຎ຺ຎີ ປນາວຸໂສ, ຕທາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ, ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍສຎ຺ຎີປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕທາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວເທຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍສຎ຺ຎີປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕທາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວເທຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍສຎ຺ຎີປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕທາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອກມິທາຫໍ, ອາວຸໂສ, ສມຍໍ ສາເກເຕ ວິຫຣາມິ ອຎ຺ຊນວເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຊຏິລວາສິກາ [ຊຏິລຄາຫິຍາ (ສີ. ປີ.), ຊຑິລຠາຄິກາ (ສ຺ຍາ.)] ຠິກ຺ຂຸນີ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຊຏິລວາສິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຍາຍໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ສມາຘິ ນ ຈາຠິນໂຕ ນ ຈາປນໂຕ ນ ຈ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄໂຕ [ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕວໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິວາວໂຏ (ກ.) ອ. ນິ. ໓.໑໐໒; ໕.໒໗; ທີ. ນິ. ໓.໓໕໕], ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ຐິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຕຸສິໂຕ, ສນ຺ຕຸສິຕຕ຺ຕາ ໂນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ສມາຘິ ກິໍຜໂລ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’’ຕິ?

‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ, ໂສຫໍ, ອາວຸໂສ, ຊຏິລວາສິກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ຍາຍໍ, ຠຄິນິ, ສມາຘິ ນ ຈາຠິນໂຕ ນ ຈາປນໂຕ ນ ຈ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄໂຕ, ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຐິໂຕ, ຐິຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຕຸສິໂຕ, ສນ຺ຕຸສິຕຕ຺ຕາ ໂນ ປຣິຕສ຺ສຕິ. ອຍໍ, ຠຄິນິ, ສມາຘິ ອຎ຺ຎາຜໂລ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’ຕິ. ເອວໍສຎ຺ຎີປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕທາຍຕນໍ ໂນ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ໂລກາຍຕິກສຸຕ຺ຕໍ

໓໘. ອຖ ໂຂ ທ຺ເວ ໂລກາຍຕິກາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ປູຣໂຓ, ໂຠ ໂຄຕມ, ກສ຺ສໂປ ສພ຺ພຎ຺ຎູ ສພ຺ພທສ຺ສາວີ ອປຣິເສສໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຏິຊານາຕິ – ‘ຈຣໂຕ ຈ ເມ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຈ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຊາຄຣສ຺ສ ຈ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ອຫໍ ອນນ຺ເຕນ ຎາເຓນ ອນນ຺ຕໍ ໂລກໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ວິຫຣາມີ’ຕິ. ອຍມ຺ປິ [ອຍມ຺ປິ ຫິ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ໂຠ ໂຄຕມ, ນິຄຓ຺ໂຐ ນາຏປຸຕ຺ໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎູ ສພ຺ພທສ຺ສາວີ ອປຣິເສສໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຏິຊານາຕິ – ‘ຈຣໂຕ ຈ ເມ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຈ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຊາຄຣສ຺ສ ຈ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕ’ນ຺ຕິ. ໂສ [ໂສປິ (?)] ເອວມາຫ – ‘ອຫໍ ອນນ຺ເຕນ ຎາເຓນ ອນນ຺ຕໍ ໂລກໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ວິຫຣາມີ’ຕິ. ອິເມສໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຸຠິນ຺ນໍ ຎາຓວາທານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິປຈ຺ຈນີກວາທານໍ ໂກ ສຈ຺ຈໍ ອາຫ ໂກ ມຸສາ’’ຕິ?

‘‘ອລໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ! ຕິຏ຺ຐເຕຕໍ – ‘ອິເມສໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ຎາຓວາທານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິປຈ຺ຈນີກວາທານໍ ໂກ ສຈ຺ຈໍ ອາຫ ໂກ ມຸສາ’ຕິ. ຘມ຺ມໍ ໂວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຣິສາ ຈຕຸທ຺ທິສາ ຐິຕາ ປຣເມນ ຊເວນ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາ ປຣເມນ ຈ ປທວີຕິຫາເຣນ. ເຕ ເອວຣູເປນ ຊເວນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອສ຺ສຸ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ທຬ຺ຫຘມ຺ມາ [ທຬ຺ຫຘມ຺ໂມ (ສພ຺ພຕ຺ຖ) ອ. ນິ. ໔.໔໕; ມ. ນິ. ໑.໑໑໖ ຈ, ຕໍສໍວຓ຺ຓນາຏີກາໂຍ ຈ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານພ຺ຍາກຣຓຎ຺ຈ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ຘນຸຄ຺ຄໂຫ ສິກ຺ຂິໂຕ ກຕຫຕ຺ໂຖ ກຕູປາສໂນ ລຫຸເກນ ອສເນນ ອປ຺ປກສິເຣນ ຕິຣິຍໍ ຕາລຈ຺ຉາຍໍ [ຕາລຈ຺ຉາຕິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.), ຕາລຈ຺ຉາທິໍ (ກ.) ອ. ນິ. ໔.໔໕; ມ. ນິ. ໑.໑໖໑ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ອຕິປາເຕຍ຺ຍ; ເອວຣູເປນ ຈ ປທວີຕິຫາເຣນ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ປຸຣຕ຺ຖິມາ ສມຸທ຺ທາ ປຈ຺ຉິໂມ ສມຸທ຺ໂທ ອຖ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ຐິໂຕ ປຸຣິໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີ’ຕິ. ໂສ ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ອສິຕປີຕຂາຍິຕສາຍິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ມາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິທ຺ທາກິລມຖປຏິວິໂນທນາ ວສ຺ສສຕາຍຸໂກ ວສ຺ສສຕຊີວີ ວສ຺ສສຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຣາ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍ. ອຖ ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ…ເປ… ອຖ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ… ອຖ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ຐິໂຕ ປຸຣິໂສ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ຄມເນນ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສາມີ’ຕິ. ໂສ ອຎ຺ຎຕ຺ເຣວ ອສິຕປີຕຂາຍິຕສາຍິຕາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວກມ຺ມາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນິທ຺ທາກິລມຖປຏິວິໂນທນາ ວສ຺ສສຕາຍຸໂກ ວສ຺ສສຕຊີວີ ວສ຺ສສຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຣາ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ເອວຣູປາຍ ສນ຺ຘາວນິກາຍ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ ປຕ຺ເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ວທາມິ. ນ ຈາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ອປ຺ປຕ຺ວາວ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍໍ ວທາມິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ກາມຄຸຓາ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣູປາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ; ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ສທ຺ທາ…ເປ… ຆານວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຄນ຺ຘາ… ຊິວ຺ຫາວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຣສາ… ກາຍວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ປິຍຣູປາ ກາມູປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາ; ອິເມ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓາ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕມາຄມ຺ມ, ໂລກສ຺ສ ອນ຺ເຕ ວິຫຣຕິ’. ຕມຎ຺ເຎ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂລກປຣິຍາປນ຺ໂນ, ອຍມ຺ປິ ອນິສ຺ສໂຏ ໂລກມ຺ຫາ’ຕິ. ອຫມ຺ປິ ຫິ [ອຫມ຺ປິ (ສີ. ປີ.)], ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂລກປຣິຍາປນ຺ໂນ, ອຍມ຺ປິ ອນິສ຺ສໂຏ ໂລກມ຺ຫາ’’’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕມາຄມ຺ມ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ເຕ ວິຫຣຕິ’. ຕມຎ຺ເຎ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂລກປຣິຍາປນ຺ໂນ, ອຍມ຺ປິ ອນິສ຺ສໂຏ ໂລກມ຺ຫາ’ຕິ. ອຫມ຺ປິ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂລກປຣິຍາປນ຺ໂນ, ອຍມ຺ປິ ອນິສ຺ສໂຏ ໂລກມ຺ຫາ’’’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕມາຄມ຺ມ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ເຕ ວິຫຣຕິ’. ຕມຎ຺ເຎ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂລກປຣິຍາປນ຺ໂນ, ອຍມ຺ປິ ອນິສ຺ສໂຏ ໂລກມ຺ຫາ’ຕິ. ອຫມ຺ປິ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂລກປຣິຍາປນ຺ໂນ, ອຍມ຺ປິ ອນິສ຺ສໂຏ ໂລກມ຺ຫາ’’’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ… ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ…ເປ… ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕມາຄມ຺ມ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ເຕ ວິຫຣຕິ’. ຕມຎ຺ເຎ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂລກປຣິຍາປນ຺ໂນ, ອຍມ຺ປິ ອນິສ຺ສໂຏ ໂລກມ຺ຫາ’ຕິ. ອຫມ຺ປິ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ເອວໍ ວທາມິ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂລກປຣິຍາປນ຺ໂນ, ອຍມ຺ປິ ອນິສ຺ສໂຏ ໂລກມ຺ຫາ’’’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ຕມາຄມ຺ມ ໂລກສ຺ສ ອນ຺ເຕ ວິຫຣຕິ ຕິຓ຺ໂຓ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກ’’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ເທວາສຸຣສງ຺ຄາມສຸຕ຺ຕໍ

໓໙. ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາສຸຣສງ຺ຄາໂມ ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ໂຫ [ສມຸປພ຺ພູຬ຺ໂຫ (ສີ. ປີ.)] ອໂຫສິ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຄາເມ ອສຸຣາ ຊິນິໍສຸ, ເທວາ ປຣາຊຍິໍສຸ [ປຣາຊິຍິໍສຸ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)]. ປຣາຊິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ [ເທວາ ຠີຕາ (ປີ.)] ອປຍິໍສຸເຍວ [ອປຍໍສ຺ເວວ (ສີ.)] ອຸຕ຺ຕເຣນາຠິມຸຂາ, ອຠິຍິໍສຸ [ອຠິຍໍສຸ (ສີ.)] ອສຸຣາ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຠິຍນ຺ເຕວ ໂຂ ອສຸຣາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ທຸຕິຍມ຺ປິ ອສຸເຣຫິ ສງ຺ຄາເມຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ອສຸເຣຫິ ສງ຺ຄາເມສຸໍ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣາວ ຊິນິໍສຸ, ເທວາ ປຣາຊຍິໍສຸ. ປຣາຊິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ອປຍິໍສຸເຍວ ອຸຕ຺ຕເຣນາຠິມຸຂາ, ອຠິຍິໍສຸ ອສຸຣາ’’.

ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຠິຍນ຺ເຕວ ໂຂ ອສຸຣາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ຕຕິຍມ຺ປິ ອສຸເຣຫິ ສງ຺ຄາເມຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ອສຸເຣຫິ ສງ຺ຄາເມສຸໍ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣາວ ຊິນິໍສຸ, ເທວາ ປຣາຊຍິໍສຸ. ປຣາຊິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ຠີຕາ ເທວປຸຣໍເຍວ ປວິສິໍສຸ. ເທວປຸຣຄຕານຎ຺ຈ ປນ [ປຸນ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ຠີຣຸຕ຺ຕານຄເຕນ ໂຂ ທານິ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣາມ ອກຣຓີຍາ ອສຸເຣຫີ’ຕິ. ອສຸຣານມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຠີຣຸຕ຺ຕານຄເຕນ ໂຂ ທານິ ເທວາ ເອຕຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣນ຺ຕິ ອກຣຓີຍາ ອມ຺ເຫຫີ’ຕິ.

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາສຸຣສງ຺ຄາໂມ ສມຸປພ຺ຍູຬ຺ໂຫ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຄາເມ ເທວາ ຊິນິໍສຸ, ອສຸຣາ ປຣາຊຍິໍສຸ. ປຣາຊິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣາ ອປຍິໍສຸເຍວ ທກ຺ຂິເຓນາຠິມຸຂາ, ອຠິຍິໍສຸ ເທວາ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຠິຍນ຺ເຕວ ໂຂ ເທວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ທຸຕິຍມ຺ປິ ເທເວຫິ ສງ຺ຄາເມຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣາ ເທເວຫິ ສງ຺ຄາເມສຸໍ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ຊິນິໍສຸ, ອສຸຣາ ປຣາຊຍິໍສຸ. ປຣາຊິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣາ ອປຍິໍສຸເຍວ ທກ຺ຂິເຓນາຠິມຸຂາ, ອຠິຍິໍສຸ ເທວາ’’.

ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຠິຍນ຺ເຕວ ໂຂ ເທວາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ຕຕິຍມ຺ປິ ເທເວຫິ ສງ຺ຄາເມຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣາ ເທເວຫິ ສງ຺ຄາເມສຸໍ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ຊິນິໍສຸ, ອສຸຣາ ປຣາຊຍິໍສຸ. ປຣາຊິຕາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣາ ຠີຕາ ອສຸຣປຸຣໍເຍວ ປວິສິໍສຸ. ອສຸຣປຸຣຄຕານຎ຺ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສຸຣານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ຠີຣຸຕ຺ຕານຄເຕນ ໂຂ ທານິ ມຍໍ ເອຕຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣາມ ອກຣຓີຍາ ເທເວຫີ’ຕິ. ເທວານມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຠີຣຸຕ຺ຕານຄເຕນ ໂຂ ທານິ ອສຸຣາ ເອຕຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣນ຺ຕິ ອກຣຓີຍາ ອມ຺ເຫຫີ’ຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຠີຣຸຕ຺ຕານຄເຕນ ໂຂ ທານາຫໍ ເອຕຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣາມິ ອກຣຓີໂຍ ມາຣສ຺ສາ’ຕິ. ມາຣສ຺ສາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິມໂຕ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຠີຣຸຕ຺ຕານຄເຕນ ໂຂ ທານິ ຠິກ຺ຂຸ ເອຕຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕິ ອກຣຓີໂຍ ມຍ຺ຫ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຠີຣຸຕ຺ຕານຄເຕນ ໂຂ ທານາຫໍ ເອຕຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣາມິ ອກຣຓີໂຍ ມາຣສ຺ສາ’ຕິ. ມາຣສ຺ສາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິມໂຕ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຠີຣຸຕ຺ຕານຄເຕນ ໂຂ ທານິ ຠິກ຺ຂຸ ເອຕຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣຕິ, ອກຣຓີໂຍ ມຍ຺ຫ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຕມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ ຕິຓ຺ໂຓ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ… ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ… ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ… ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອນ຺ຕມກາສິ ມາຣໍ, ອປທໍ ວຘິຕ຺ວາ ມາຣຈກ຺ຂຸໍ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ປາປິມໂຕ ຕິຓ຺ໂຓ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກ’’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນາຄສຸຕ຺ຕໍ

໔໐. ‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອາຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ໂຄຈຣປສຸຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖີປິ ຫຕ຺ຖິນິໂຍປິ ຫຕ຺ຖິກລຠາປິ ຫຕ຺ຖິຈ຺ຉາປາປິ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຓຄ຺ຄານິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ນາໂຄ ອຏ຺ຏີຍຕິ ຫຣາຍຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອາຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ໂຄຈຣປສຸຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖີປິ ຫຕ຺ຖິນິໂຍປິ ຫຕ຺ຖິກລຠາປິ ຫຕ຺ຖິຈ຺ຉາປາປິ ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄໍ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ຂາທນ຺ຕິ, ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ນາໂຄ ອຏ຺ຏີຍຕິ ຫຣາຍຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອາຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ໂອຄາຫໍ ໂອຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຫຕ຺ຖີປິ ຫຕ຺ຖິນິໂຍປິ ຫຕ຺ຖິກລຠາປິ ຫຕ຺ຖິຈ຺ຉາປາປິ ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂສຓ຺ຑາຍ ອຸທກໍ ອາໂລເຬນ຺ຕິ, ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ນາໂຄ ອຏ຺ຏີຍຕິ ຫຣາຍຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອາຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ໂອຄາຫາ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ກາຍໍ ອຸປນິຆໍສນ຺ຕິໂຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ນາໂຄ ອຏ຺ຏີຍຕິ ຫຣາຍຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອາຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣາມິ ຫຕ຺ຖີຫິ ຫຕ຺ຖິນີຫິ ຫຕ຺ຖິກລເຠຫິ ຫຕ຺ຖິຈ຺ຉາເປຫິ. ຉິນ຺ນຄ຺ຄານິ ເຈວ ຕິຓານິ ຂາທາມິ, ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄຎ຺ຈ ເມ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ຂາທນ຺ຕິ [ຂາທິຕໍ (ສ຺ຍາ. ກ.) ມຫາວ. ໔໖໗ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ອາວິລານິ ຈ ປານີຍານິ ປິວາມິ, ໂອຄາຫາ ຈ [ໂອຄາຫາປິ ຈ (ສ຺ຍາ. ກ.) ມຫາວ. ໔໖໗ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ເມ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ກາຍໍ ອຸປນິຆໍສນ຺ຕິໂຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ເອໂກ ຄຓສ຺ມາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ເອໂກ ຄຓສ຺ມາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫຣຕິ, ອຈ຺ຉິນ຺ນຄ຺ຄານິ ເຈວ ຕິຓານິ ຂາທຕິ, ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄຎ຺ຈສ຺ສ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ນ ຂາທນ຺ຕິ [ນ ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄຎ຺ຈ ສາຂາຠງ຺ຄ ຂາທຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ອນາວິລານິ ຈ ປານີຍານິ ປິວຕິ, ໂອຄາຫາ ຈສ຺ສ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ນ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ກາຍໍ ອຸປນິຆໍສນ຺ຕິໂຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອາຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ນາຄສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫາສິໍ ຫຕ຺ຖີຫິ ຫຕ຺ຖິນີຫິ ຫຕ຺ຖິກລເຠຫິ ຫຕ຺ຖິຈ຺ຉາເປຫິ, ຉິນ຺ນຄ຺ຄານິ ເຈວ ຕິຓານິ ຂາທິໍ, ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄຎ຺ຈ ເມ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ຂາທິໍສຸ, ອາວິລານິ ຈ ປານີຍານິ ອປາຍິໍ, ໂອຄາຫາ [ເອຕ຺ຖ ປິສທ຺ໂທ ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ນຕ຺ຖິ] ຈ ເມ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ກາຍໍ ອຸປນິຆໍສນ຺ຕິໂຍ ອຄມໍສຸ. ໂສຫໍ ເອຕຣຫິ ເອໂກ ຄຓສ຺ມາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫຣາມິ, ອຈ຺ຉິນ຺ນຄ຺ຄານິ ເຈວ ຕິຓານິ ຂາທາມິ, ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄຎ຺ຈ ເມ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ນ ຂາທນ຺ຕິ, ອນາວິລານິ ຈ ປານີຍານິ ປິວາມິ, ໂອຄາຫາ ຈ ເມ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓສ຺ສ ນ ຫຕ຺ຖິນິໂຍ ກາຍໍ ອຸປນິຆໍສນ຺ຕິໂຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ໂສຓ຺ຑາຍ ສາຂາຠງ຺ຄໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສາຂາຠງ຺ເຄນ ກາຍໍ ປຣິມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕມໂນ ໂສຓ຺ຑໍ ສໍຫຣຕິ [ກຓ຺ຑຸໍ ສໍຫນ຺ຕິ (ສີ. ປີ.) ກຓ຺ຑຸໍ ສໍຫນຕິ (ສ຺ຍາ.), ເອຕ຺ຖ ກຓ຺ຑຸວນທຸກ຺ຂໍ ວິເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ],.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອຸປາສເກຫິ ອຸປາສິກາຫິ ຣຎ຺ຎາ ຣາຊມຫາມຕ຺ເຕຫິ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ຕິຕ຺ຖິຍສາວເກຫິ, ຕສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ອາກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣາມິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ອຸປາສເກຫິ ອຸປາສິກາຫິ ຣຎ຺ຎາ ຣາຊມຫາມຕ຺ເຕຫິ ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ຕິຕ຺ຖິຍສາວເກຫິ. ຍໍນູນາຫໍ ເອໂກ ຄຓສ຺ມາ ວູປກຏ຺ໂຐ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ໂສ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ໂສ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ.

‘‘ໂສ ອຠິຊ຺ຌໍ ໂລເກ ປຫາຍ ວິຄຕາຠິຊ຺ເຌນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ, ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ພ຺ຍາປາທປໂທສໍ ປຫາຍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ, ພ຺ຍາປາທປໂທສາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຫາຍ ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘ ວິຫຣຕິ ອາໂລກສຎ຺ຎີ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ຖິນມິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫາຍ ອນຸທ຺ຘໂຕ ວິຫຣຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຫຣຕິ ອກຖໍກຖີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕມໂນ ໂສຓ຺ຑໍ ສໍຫຣຕິ [ກຓ຺ຑຸໍ ສໍຫນ຺ຕິ (ສີ. ປີ.), ກຓ຺ຑຸໍ ສໍຫນຕິ (ສ຺ຍາ.), ເອຕ຺ຖ ກຓ຺ຑຸວນສທິສໍ ຌານປຏິປກ຺ຂໍ ກິເລສທຸກ຺ຂໍ ວິເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ]. ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕມໂນ ໂສຓ຺ຑໍ ສໍຫຣຕິ.

‘‘ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕມໂນ ໂສຓ຺ຑໍ ສໍຫຣຕິ. ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ… ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ… ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ… ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈສ຺ສ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂີຓາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕມໂນ ໂສຓ຺ຑໍ ສໍຫຣຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຕປຸສ຺ສສຸຕ຺ຕໍ

໔໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ມລ຺ເລສຸ ວິຫຣຕິ ອຸຣຸເວລກປ຺ປໍ ນາມ ມລ຺ລານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ອຸຣຸເວລກປ຺ປໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຸຣຸເວລກປ຺ເປ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເຘວ ຕາວ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ໂຫຫິ, ຍາວາຫໍ ມຫາວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາຫາມິ ທິວາວິຫາຣາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ມຫາວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ.

ອຖ ໂຂ ຕປຸສ຺ໂສ ຄຫປຕິ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຕປຸສ຺ໂສ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ຄິຫີ ກາມໂຠຄິໂນ ກາມາຣາມາ ກາມຣຕາ ກາມສມ຺ມຸທິຕາ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ຄິຫີນໍ ກາມໂຠຄີນໍ ກາມາຣາມານໍ ກາມຣຕານໍ ກາມສມ຺ມຸທິຕານໍ ປປາໂຕ ວິຍ ຂາຍຕິ, ຍທິທໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ. ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ‘ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ທຫຣານໍ ທຫຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’ [ປສ຺ສຕໍ (?)]. ຕຍິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸນາ ຊເນນ ວິສຠາໂຄ, ຍທິທໍ ເນກ຺ຂມ຺ມ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖິ ໂຂ ເອຕໍ, ຄຫປຕິ, ກຖາປາຠຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ອາຍາມ, ຄຫປຕິ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສ຺ສາມ. ຍຖາ ໂນ ຠຄວາ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຕປຸສ຺ໂສ ຄຫປຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຕປຸສ຺ເສນ ຄຫປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕປຸສ຺ໂສ ຄຫປຕິ ເອວມາຫ – ‘ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ຄິຫີ ກາມໂຠຄິໂນ ກາມາຣາມາ ກາມຣຕາ ກາມສມ຺ມຸທິຕາ, ເຕສໍ ໂນ ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ຄິຫີນໍ ກາມໂຠຄີນໍ ກາມາຣາມານໍ ກາມຣຕານໍ ກາມສມ຺ມຸທິຕານໍ ປປາໂຕ ວິຍ ຂາຍຕິ, ຍທິທໍ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ’. ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ‘ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ທຫຣານໍ ທຫຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕຍິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸນາ ຊເນນ ວິສຠາໂຄ ຍທິທໍ ເນກ຺ຂມ຺ມ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເອວເມຕໍ, ອານນ຺ທ, ເອວເມຕໍ, ອານນ຺ທ! ມຍ຺ຫມ຺ປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປຸພ຺ເພວ ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ສາຘຸ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ສາຘຸ ປວິເວໂກ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ກາເມສຸ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ເມ ອພຫຸລີກໂຕ, ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ [ພຫຸລີກເຣຍ຺ຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ, ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເນກ຺ຂມ຺ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເມ ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອວິຕກ຺ເກ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ອວິຕກ຺ເກ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ວິຕກ຺ເກສຸ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ເມ ອພຫຸລີກໂຕ, ອວິຕກ຺ເກ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ອວິຕກ຺ເກ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ວິຕກ຺ເກສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ອວິຕກ຺ເກ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ອວິຕກ຺ເກ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ວິຕກ຺ເກສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ, ອວິຕກ຺ເກ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອວິຕກ຺ເກ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເມ ວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຍ຺ຍໍ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ນິປ຺ປີຕິເກ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ນິປ຺ປີຕິເກ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ປີຕິຍາ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ເມ ອພຫຸລີກໂຕ, ນິປ຺ປີຕິເກ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ນິປ຺ປີຕິເກ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ປີຕິຍາ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ນິປ຺ປີຕິເກ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ນິປ຺ປີຕິເກ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ປີຕິຍາ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ, ນິປ຺ປີຕິເກ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ນິປ຺ປີຕິເກ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ປີຕິສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເມ ປີຕິສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອທຸກ຺ຂມສຸເຂ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ອທຸກ຺ຂມສຸເຂ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຸເປກ຺ຂາສຸເຂ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ເມ ອພຫຸລີກໂຕ, ອທຸກ຺ຂມສຸເຂ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ອທຸກ຺ຂມສຸເຂ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ອຸເປກ຺ຂາສຸເຂ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ອທຸກ຺ຂມສຸເຂ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ອທຸກ຺ຂມສຸເຂ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ອຸເປກ຺ຂາສຸເຂ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ ອທຸກ຺ຂມສຸເຂ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອທຸກ຺ຂມສຸເຂ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເມ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຣູເປສຸ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ອພຫຸລີກໂຕ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ຣູເປສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ຣູເປສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ສພ຺ພໂສ ຣູປສຎ຺ຎານໍ ສມຕິກ຺ກມາ ປຏິຆສຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ອມນສິກາຣາ ‘ອນນ຺ໂຕ ອາກາໂສ’ຕິ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ຣູປສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເມ ຣູປສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ອພຫຸລີກໂຕ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ສພ຺ພໂສ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ອນນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເມ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ເມ ອພຫຸລີກໂຕ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ສພ຺ພໂສ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເມ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ເມ ອພຫຸລີກໂຕ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມິນາ ວິຫາເຣນ ວິຫຣໂຕ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສຸຂິໂນ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອາພາຘາຍ; ເອວເມວສ຺ສ ເມ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ. ສ຺ວສ຺ສ ເມ ໂຫຕິ ອາພາໂຘ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ, ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ເມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’? ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ໂຂ ເມ ອາທີນໂວ ອທິຏ຺ໂຐ, ໂສ ຈ ເມ ອພຫຸລີກໂຕ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣເຘ ຈ ອານິສໍໂສ ອນຘິຄໂຕ, ໂສ ຈ ເມ ອນາເສວິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ນປ຺ປສີທຕິ ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ສເຈ ໂຂ ອຫໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣເຘ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສເວຍ຺ຍໍ, ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ເມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ປສີເທຍ຺ຍ ສນ຺ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ’. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອປເຣນ ສມເຍນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ພຫຸລມກາສິໍ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣເຘ ອານິສໍສໍ ອຘິຄມ຺ມ ຕມາເສວິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ອານນ຺ທ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ ເອຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ປສ຺ສໂຕ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ສພ຺ພໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ເມ ທິສ຺ວາ ອາສວາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ອຄມໍສຸ.

‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈາຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມາ ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນ ເອວໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໍ ສມາປຊ຺ຊິມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐຫິມ຺ປິ, ເນວ ຕາວາຫໍ, ອານນ຺ທ, ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ‘ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິໍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ອິມາ ນວ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣສມາປຕ຺ຕິໂຍ ເອວໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໍ ສມາປຊ຺ຊິມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐຫິມ຺ປິ, ອຖາຫໍ, ອານນ຺ທ, ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ‘ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ ປຈ຺ຈຎ຺ຎາສິໍ. ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເມ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທິ – ‘ອກຸປ຺ປາ ເມ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ [ວິມຸຕ຺ຕິ (ກ. ສີ. ກ.)], ອຍມນ຺ຕິມາ ຊາຕິ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’’’ຕິ. ທສມໍ.

ມຫາວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.