໖. ນກຸລປິຕຸສຸຕ຺ຕໍ

໑໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຠຄ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ສຸສຸມາຣຄິເຣ [ສຸໍສຸມາຣຄິເຣ (ສີ. ປີ.), ສໍສຸມາຣຄິເຣ (ກຕ຺ຖຈິ)] ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ອາພາຘິໂກ ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ອຖ ໂຂ ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ນກຸລປິຕຣໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ມາ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ສາເປກ຺ໂຂ [ສາເປໂຂ (ປີ. ກ.)] ກາລມກາສິ. ທຸກ຺ຂາ, ຄຫປຕິ, ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ; ຄຣຫິຕາ ຈ ຠຄວຕາ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ. ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ເອວມສ຺ສ – ‘ນ ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ມມຈ຺ຈເຍນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ [ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.), ສກ຺ໂກຕິ (ປີ. ກ.)] ທາຣເກ ໂປເສຕຸໍ, ຆຣາວາສໍ ສນ຺ຘຣິຕຸ’ນ຺ຕິ [ສນ຺ຘຣິຕຸນ຺ຕິ (ກ.), ສຓ຺ຐຣິຕຸໍ (ສ຺ຍາ.)]. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກຸສລາຫໍ, ຄຫປຕິ, ກປ຺ປາສໍ ກນ຺ຕິຕຸໍ ເວຓິໍ ໂອລິຂິຕຸໍ. ສກ຺ໂກມຫໍ, ຄຫປຕິ, ຕວຈ຺ຈເຍນ ທາຣເກ ໂປເສຕຸໍ, ຆຣາວາສໍ ສນ຺ຘຣິຕຸໍ. ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ມາ ສາເປກ຺ໂຂ ກາລມກາສິ. ທຸກ຺ຂາ, ຄຫປຕິ, ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ; ຄຣຫິຕາ ຈ ຠຄວຕາ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ເອວມສ຺ສ – ‘ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ມມຈ຺ຈເຍນ ອຎ຺ຎໍ ຆຣໍ [ຠຕ຺ຕາຣໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ວີຣໍ (ສີ.)] ຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕ຺ວຎ຺ເຈວ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຊານາສິ ອຫຎ຺ຈ, ຍໍ ໂນ [ຍທາ ເຕ (ສີ.), ຍຖາ (ສ຺ຍາ.), ຍຖາ ໂນ (ປີ.)] ໂສຬສວສ຺ສານິ ຄຫຏ຺ຐກໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສມາຈິຓ຺ຓໍ [ສມາທິນ຺ນໍ (ສີ.)]. ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ມາ ສາເປກ຺ໂຂ ກາລມກາສິ. ທຸກ຺ຂາ, ຄຫປຕິ, ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ; ຄຣຫິຕາ ຈ ຠຄວຕາ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ເອວມສ຺ສ – ‘ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ມມຈ຺ຈເຍນ ນ ທສ຺ສນກາມາ ຠວິສ຺ສຕິ ຠຄວໂຕ ນ ທສ຺ສນກາມາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສາ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຫຎ຺ຫິ, ຄຫປຕິ, ຕວຈ຺ຈເຍນ ທສ຺ສນກາມຕຣາ ເຈວ ຠວິສ຺ສາມິ ຠຄວໂຕ, ທສ຺ສນກາມຕຣາ ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ. ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ມາ ສາເປກ຺ໂຂ ກາລມກາສິ. ທຸກ຺ຂາ, ຄຫປຕິ, ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ; ຄຣຫິຕາ ຈ ຠຄວຕາ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ເອວມສ຺ສ – ‘ນ ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ມມຈ຺ຈເຍນ ສີເລສຸ [ນກຸລມາຕາ… ນ ສີເລສຸ (ສີ. ປີ.)] ປຣິປູຣກາຣິນີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວິກາ ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິນິໂຍ, ອຫໍ ຕາສໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ – ອຍໍ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ສຸສຸມາຣຄິເຣ ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ – ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕຸ. ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ມາ ສາເປກ຺ໂຂ ກາລມກາສິ. ທຸກ຺ຂາ, ຄຫປຕິ, ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ; ຄຣຫິຕາ ຈ ຠຄວຕາ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ເອວມສ຺ສ – ‘ນ ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ລາຠິນີ [ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ນ ລາຠິນີ (ປີ.)] ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖສ຺ສາ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວິກາ ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ ລາຠິນິໂຍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖສ຺ສ, ອຫໍ ຕາສໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ – ອຍໍ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ສຸສຸມາຣຄິເຣ ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ – ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕຸ. ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ມາ ສາເປກ຺ໂຂ ກາລມກາສິ. ທຸກ຺ຂາ, ຄຫປຕິ, ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ; ຄຣຫິຕາ ຈ ຠຄວຕາ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ.

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ ເຕ, ຄຫປຕິ, ເອວມສ຺ສ – ‘ນ ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ໂອຄາຘປ຺ປຕ຺ຕາ ປຕິຄາຘປ຺ປຕ຺ຕາ ອສ຺ສາສປ຺ປຕ຺ຕາ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ຉາ ວິຄຕກຖໍກຖາ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕາ ອປຣປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ວິຫຣຕີ’ຕິ. ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ຄຫປຕິ, ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາວິກາ ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ໂອຄາຘປ຺ປຕ຺ຕາ ປຕິຄາຘປ຺ປຕ຺ຕາ ອສ຺ສາສປ຺ປຕ຺ຕາ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ຉາ ວິຄຕກຖໍກຖາ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕາ ອປຣປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ວິຫຣນ຺ຕິ, ອຫໍ ຕາສໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ຍສ຺ສ ໂຂ ປນສ຺ສ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ – ອຍໍ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ສຸສຸມາຣຄິເຣ ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ – ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕຸ. ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ມາ ສາເປກ຺ໂຂ ກາລມກາສິ. ທຸກ຺ຂາ ຄຫປຕິ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ; ຄຣຫິຕາ ຈ ຠຄວຕາ ສາເປກ຺ຂສ຺ສ ກາລກິຣິຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ນກຸລປິຕຸໂນ ຄຫປຕິສ຺ສ ນກຸລມາຕຣາ [ນກຸລມາຕາຍ (ສີ. ສ຺ຍາ.), ນກຸລມາຕຸຍາ (ກ.)] ຄຫປຕານິຍາ ອິມິນາ ໂອວາເທນ ໂອວທິຍມານສ຺ສ ໂສ ອາພາໂຘ ຐານໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠິ. ວຸຏ຺ຐຫິ [ວຸຏ຺ຐາຕິ (ກ.)] ຈ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ; ຕຖາ ປຫີໂນ ຈ ປນ ນກຸລປິຕຸໂນ ຄຫປຕິສ຺ສ ໂສ ອາພາໂຘ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ຄິລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ [‘‘ຄິລານຠາວໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຐິໂຕ, ຠາວປ຺ປຘາໂນ ຫິ ອຍໍ ນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ຏີກາສໍວຓ຺ຓນາ] ອຈິຣວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຄລຎ຺ຎາ ທຓ຺ຑໂມລຸພ຺ຠ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ນກຸລປິຕຣໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ລາຠາ ເຕ, ຄຫປຕິ, ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ, ຄຫປຕິ! ຍສ຺ສ ເຕ ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ອນຸກມ຺ປິກາ ອຕ຺ຖກາມາ ໂອວາທິກາ ອນຸສາສິກາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ມມ ສາວິກາ ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣິນິໂຍ, ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ຕາສໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ມມ ສາວິກາ ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ ລາຠິນິໂຍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖສ຺ສ, ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ຕາສໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ມມ ສາວິກາ ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ໂອຄາຘປ຺ປຕ຺ຕາ ປຕິຄາຘປ຺ປຕ຺ຕາ ອສ຺ສາສປ຺ປຕ຺ຕາ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ຉາ ວິຄຕກຖໍກຖາ ເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕາ ອປຣປ຺ປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ວິຫຣນ຺ຕິ, ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ຕາສໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ລາຠາ ເຕ, ຄຫປຕິ, ສຸລທ຺ຘໍ ເຕ, ຄຫປຕິ! ຍສ຺ສ ເຕ ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ອນຸກມ຺ປິກາ ອຕ຺ຖກາມາ ໂອວາທິກາ ອນຸສາສິກາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.