(໒໒) ໒. ອກ຺ໂກສກວຄ຺ໂຄ

໑. ອກ຺ໂກສກສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໑. ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ອຣິຍູປວາທີ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ປາຣາຊິໂກ ວາ ໂຫຕິ ຉິນ຺ນປຣິປນ຺ໂຖ [ຉິນ຺ນປຣິພນ຺ໂຘ (ກ.)], ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ພາຬ຺ຫໍ ວາ ໂຣຄາຕງ຺ກໍ ຜຸສຕິ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ອຣິຍູປວາທີ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ຕສ຺ສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຠຓ຺ຑນກາຣກສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໒. ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ກລຫກາຣໂກ ວິວາທກາຣໂກ ຠສ຺ສກາຣໂກ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣໂກ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອນຘິຄຕໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຘິຄຕາ [ອຘິຄຕໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ປຣິຫາຍຕິ, ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ກລຫກາຣໂກ ວິວາທກາຣໂກ ຠສ຺ສກາຣໂກ ສງ຺ເຆ ອຘິກຣຓກາຣໂກ, ຕສ຺ສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສີລສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໓. [ມຫາວ. ໒໐໙; ທີ. ນິ. ໓.໓໑໖] ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທີນວາ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີໂລ ສີລວິປນ຺ໂນ ປມາທາຘິກຣຓໍ ມຫຕິໍ ໂຠຄຊານິໍ ນິຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ອາທີນໂວ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ອາທີນໂວ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີໂລ ສີລວິປນ຺ໂນ ຍຎ຺ຎເທວ ປຣິສໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ – ຍທິ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສໍ, ຍທິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສໍ, ຍທິ ຄຫປຕິປຣິສໍ, ຍທິ ສມຓປຣິສໍ – ອວິສາຣໂທ ອຸປສງ຺ກມຕິ ມງ຺ກຸຠູໂຕ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ອາທີນໂວ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີໂລ ສີລວິປນ຺ໂນ ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອາທີນໂວ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີໂລ ສີລວິປນ຺ໂນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ອາທີນໂວ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປຕ຺ຕິຍາ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານິສໍສາ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ອປ຺ປມາທາຘິກຣຓໍ ມຫນ຺ຕໍ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ຍຎ຺ຎເທວ ປຣິສໍ ອຸປສງ຺ກມຕິ – ຍທິ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສໍ, ຍທິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສໍ, ຍທິ ຄຫປຕິປຣິສໍ, ຍທິ ສມຓປຣິສໍ – ວິສາຣໂທ ອຸປສງ຺ກມຕິ ອມງ຺ກຸຠູໂຕ. ອຍໍ ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ອານິສໍໂສ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປທາຍາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ພຫຸຠາຓິສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໔. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທີນວາ ພຫຸຠາຓິສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ມຸສາ ຠຓຕິ, ປິສຸຓໍ ຠຓຕິ, ຜຣຸສໍ ຠຓຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ຠຓຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ພຫຸຠາຓິສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານິສໍສາ ມນ຺ຕຠາຓິສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ນ ມຸສາ ຠຓຕິ, ນ ປິສຸຓໍ ຠຓຕິ, ນ ຜຣຸສໍ ຠຓຕິ, ນ ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ຠຓຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ມນ຺ຕຠາຓິສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມອກ຺ຂນ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໕. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທີນວາ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອປ຺ປິໂຍ ໂຫຕິ ອມນາໂປ, ເວຣພຫຸໂລ ຈ ໂຫຕິ, ວຊ຺ຊພຫຸໂລ ຈ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານິສໍສາ ຂນ຺ຕິຍາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ປິໂຍ ໂຫຕິ ມນາໂປ, ນ ເວຣພຫຸໂລ ໂຫຕິ, ນ ວຊ຺ຊພຫຸໂລ, ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ຂນ຺ຕິຍາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍອກ຺ຂນ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໖. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທີນວາ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອປ຺ປິໂຍ ໂຫຕິ ອມນາໂປ, ລຸທ຺ໂທ ຈ ໂຫຕິ, ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຈ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານິສໍສາ ຂນ຺ຕິຍາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ປິໂຍ ໂຫຕິ ມນາໂປ, ອລຸທ຺ໂທ ຈ ໂຫຕິ, ອວິປ຺ປຏິສາຣີ ຈ, ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ຂນ຺ຕິຍາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມອປາສາທິກສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໗. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທີນວາ ອປາສາທິເກ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອຕ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປວທຕິ, ອນຸວິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎູ ຄຣຫນ຺ຕິ, ປາປໂກ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ອປາສາທິເກ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານິສໍສາ ປາສາທິເກ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອຕ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕານໍ ນ ອຸປວທຕິ, ອນຸວິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎູ ປສໍສນ຺ຕິ, ກລ຺ຍາໂຓ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ປາສາທິເກ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍອປາສາທິກສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໘. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທີນວາ ອປາສາທິເກ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອປ຺ປສນ຺ນາ ນປ຺ປສີທນ຺ຕິ, ປສນ຺ນານຎ຺ຈ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ອກຕໍ [ນ ກຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສ ນປ຺ປສີທຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ອປາສາທິເກ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານິສໍສາ ປາສາທິເກ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອປ຺ປສນ຺ນາ ປສີທນ຺ຕິ, ປສນ຺ນານຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍຠາໂວ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ກຕໍ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຈິຕ຺ຕມສ຺ສ ປສີທຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ປາສາທິເກ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອຄ຺ຄິສຸຕ຺ຕໍ

໒໑໙. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທີນວາ ອຄ຺ຄິສ຺ມິໍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອຈກ຺ຂຸສ຺ໂສ, ທຸພ຺ພຓ຺ຓກຣໂຓ, ທຸພ຺ພລກຣໂຓ, ສງ຺ຄຓິກາປວຑ຺ຒໂນ [ສງ຺ຄຓິກາປວທ຺ຘໂນ (ສີ.), ສງ຺ຄຓິກາຣາມພທ຺ຘໂນ (ກ.)], ຕິຣຈ຺ຉານກຖາປວຕ຺ຕນິໂກ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ອຄ຺ຄິສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ມຘຸຣາສຸຕ຺ຕໍ

໒໒໐. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທີນວາ ມຘຸຣາຍໍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ວິສມາ, ພຫຸຣຊາ, ຈຓ຺ຑສຸນຂາ, ວາຬຍກ຺ຂາ, ທຸລ຺ລຠປິຓ຺ຑາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອາທີນວາ ມຘຸຣາຍ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ອກ຺ໂກສກວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.