໔. ກາຣຓປາລີສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກາຣຓປາລີ [ກຣຓປາລີ (ກ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ລິຈ຺ຉວີນໍ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ກາເຣຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ກາຣຓປາລີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປິງ຺ຄິຍານິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ; ທິສ຺ວາ ປິງ຺ຄິຍານິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຫນ຺ທ, ກຸໂຕ ນຸ ຠວໍ ປິງ຺ຄິຍານີ ອາຄຈ຺ຉຕິ ທິວາ ທິວສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ອິໂຕຫໍ [ອິຘາຫໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອິໂຕ ຫິ ໂຂ ອຫໍ (ມ. ນິ. ໑.໒໘໘)], ໂຠ, ອາຄຈ຺ຉາມິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ’’ຕິ. ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຕິ ຠວໍ, ປິງ຺ຄິຍານີ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ? ປຓ຺ຑິໂຕ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ? ‘‘ໂກ ຈາຫໍ, ໂຠ, ໂກ ຈ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ຊານິສ຺ສາມິ! ໂສປິ ນູນສ຺ສ ຕາທິໂສວ ໂຍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ຊາເນຍ຺ຍາ’’ຕິ! ‘‘ອຸຬາຣາຍ ຂລຸ ຠວໍ, ປິງ຺ຄິຍານີ, ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສາຍ ປສໍສຕີ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ຈາຫໍ, ໂຠ, ໂກ ຈ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສິສ຺ສາມິ! ປສຕ຺ຖປ຺ປສຕ຺ໂຖວ [ປສຏ຺ຐປສຏ຺ໂຐ ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກິໍ ປນ ຠວໍ, ປິງ຺ຄິຍານີ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ສມເຓ ໂຄຕເມ ເອວໍ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ’’ຕິ?

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ, ປຸຣິໂສ ອຄ຺ຄຣສປຣິຕິຕ຺ໂຕ ນ ອຎ຺ເຎສໍ ຫີນານໍ ຣສານໍ ປິເຫຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ໂຠ, ຍໂຕ ຍໂຕ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ – ຍທິ ສຸຕ຺ຕໂສ, ຍທິ ເຄຍ຺ຍໂສ, ຍທິ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂສ, ຍທິ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໂສ – ຕໂຕ ຕໂຕ ນ ອຎ຺ເຎສໍ ປຸຖຸສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓປ຺ປວາທານໍ ປິເຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ, ປຸຣິໂສ ຊິຆຈ຺ຉາທຸພ຺ພລ຺ຍປເຣໂຕ ມຘຸປິຓ຺ຑິກໍ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ໂສ ຍໂຕ ຍໂຕ ສາເຍຖ, ລຠເຕວ [ສາເຍຍ຺ຍ, ລເຠເຖວ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໕)] ສາທຸຣສໍ ອເສຈນກໍ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ໂຠ, ຍໂຕ ຍໂຕ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ – ຍທິ ສຸຕ຺ຕໂສ, ຍທິ ເຄຍ຺ຍໂສ, ຍທິ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂສ, ຍທິ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໂສ – ຕໂຕ ຕໂຕ ລຠເຕວ ອຕ຺ຕມນຕໍ, ລຠຕິ ເຈຕໂສ ປສາທໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ, ປຸຣິໂສ ຈນ຺ທນຆຏິກໍ ອຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ – ຫຣິຈນ຺ທນສ຺ສ ວາ ໂລຫິຕຈນ຺ທນສ຺ສ ວາ. ໂສ ຍໂຕ ຍໂຕ ຆາເຍຖ – ຍທິ ມູລໂຕ, ຍທິ ມຊ຺ຌໂຕ, ຍທິ ອຄ຺ຄໂຕ – ອຘິຄຈ຺ຉເຕວ [ອຘິຄຈ຺ເຉເຖວ (?)] ສຸຣຠິຄນ຺ຘໍ ອເສຈນກໍ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ໂຠ, ຍໂຕ ຍໂຕ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ – ຍທິ ສຸຕ຺ຕໂສ, ຍທິ ເຄຍ຺ຍໂສ, ຍທິ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂສ, ຍທິ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໂສ – ຕໂຕ ຕໂຕ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ໂສມນສ຺ສໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ, ປຸຣິໂສ ອາພາຘິໂກ ທຸກ຺ຂິໂຕ ພາຬ຺ຫຄິລາໂນ. ຕສ຺ສ ກຸສໂລ ຠິສກ຺ໂກ ຐານໂສ ອາພາຘໍ ນີຫເຣຍ຺ຍ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ໂຠ, ຍໂຕ ຍໂຕ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ – ຍທິ ສຸຕ຺ຕໂສ, ຍທິ ເຄຍ຺ຍໂສ, ຍທິ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂສ, ຍທິ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໂສ – ຕໂຕ ຕໂຕ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ, ໂປກ຺ຂຣຓີ ອຈ຺ໂຉທກາ ສາໂຕທກາ ສີໂຕທກາ ເສຕກາ ສຸປຕິຕ຺ຖາ ຣມຓີຍາ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຆມ຺ມາຠິຕຕ຺ໂຕ ຆມ຺ມປເຣໂຕ ກິລນ຺ໂຕ ຕສິໂຕ ປິປາສິໂຕ. ໂສ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ນ຺ຫາຕ຺ວາ ຈ ປິວິຕ຺ວາ ຈ ສພ຺ພທຣຖກິລມຖປຣິຬາຫໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຍ຺ຍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ໂຠ, ຍໂຕ ຍໂຕ ຕສ຺ສ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ – ຍທິ ສຸຕ຺ຕໂສ, ຍທິ ເຄຍ຺ຍໂສ, ຍທິ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂສ, ຍທິ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໂສ – ຕໂຕ ຕໂຕ ສພ຺ພທຣຖກິລມຖປຣິຬາຫາ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ກາຣຓປາລີ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໍ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ປຖວິຍໍ ນິຫນ຺ຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ –

‘‘ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ;

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ;

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ປິງ຺ຄິຍານິ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ປິງ຺ຄິຍານິ! ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ ປິງ຺ຄິຍານິ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ [ນິກຸຊ຺ຊິຕໍ (ກ.)] ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີຕິ; ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ປິງ຺ຄິຍານິນາ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ, ໂຠ ປິງ຺ຄິຍານິ, ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ປິງ຺ຄິຍານີ ຘາເຣຕຸ, ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.