(໑໖) ໑. ສທ຺ຘມ຺ມວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໑. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕປິ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ກຖໍ ປຣິໂຠຕິ, ກຖິກໍ [ກຖິຕໍ (ກ.)] ປຣິໂຠຕິ, ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂຠຕິ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ອເນກຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ອໂຍນິໂສ ຈ [ອໂຍນິໂສ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ມນສິ ກໂຣຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕປິ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ນ ກຖໍ ປຣິໂຠຕິ, ນ ກຖິກໍ ປຣິໂຠຕິ, ນ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂຠຕິ, ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ໂຍນິໂສ ຈ ມນສິ ກໂຣຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໒. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕປິ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ກຖໍ ປຣິໂຠຕິ, ກຖິກໍ ປຣິໂຠຕິ, ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂຠຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ ຊໂຬ ເອຬມູໂຄ, ອນຎ຺ຎາເຕ ອຎ຺ຎາຕມານີ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕປິ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ນ ກຖໍ ປຣິໂຠຕິ, ນ ກຖິກໍ ປຣິໂຠຕິ, ນ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິໂຠຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຊໂຬ ອເນຬມູໂຄ, ນ ອນຎ຺ຎາເຕ ອຎ຺ຎາຕມານີ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຕຕິຍສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໓. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕປິ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ມກ຺ຂີ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ມກ຺ຂປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ, ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ໂຕ [ສອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ຣນ຺ຘຄເວສີ, ຘມ຺ມເທສເກ ອາຫຕຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ຂີລຊາໂຕ [ຂິລຊາໂຕ (ສ຺ຍາ. ປີ.)], ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ ຊໂຬ ເອຬມູໂຄ, ອນຎ຺ຎາເຕ ອຎ຺ຎາຕມານີ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕປິ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ອຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອມກ຺ຂີ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ນ ມກ຺ຂປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕ, ອນຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ ນ ຣນ຺ຘຄເວສີ, ຘມ຺ມເທສເກ ອນາຫຕຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ອຂີລຊາໂຕ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຊໂຬ ອເນຬມູໂຄ, ນ ອນຎ຺ຎາເຕ ອຎ຺ຎາຕມານີ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ຠພ຺ໂພ ນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສມ຺ມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຐມສທ຺ຘມ຺ມສມ຺ໂມສສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໔. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ, ນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣນ຺ຕິ, ນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘາຕານໍ [ຘຕານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕິ, ນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣນ຺ຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຘາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ທຸຕິຍສທ຺ຘມ຺ມສມ຺ໂມສສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໕. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ນ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣໍ [ປເຣສໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ປເຣ (?)] ວາເຈນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ນ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ນ ເຈຕສາ ອນຸວິຕກ຺ເກນ຺ຕິ ອນຸວິຈາເຣນ຺ຕິ ມນສານຸເປກ຺ຂນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣໍ ວາເຈນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເຈຕສາ ອນຸວິຕກ຺ເກນ຺ຕິ ອນຸວິຈາເຣນ຺ຕິ ມນສານຸເປກ຺ຂນ຺ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຕຕິຍສທ຺ຘມ຺ມສມ຺ໂມສສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໖. [ອ. ນິ. ໔.໑໖໐] ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ທຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ. ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປທພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ອຕ຺ໂຖປິ ທຸນ຺ນໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ທຸພ຺ພຈາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂທວຈສ຺ສກຣເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ, ອກ຺ຂມາ ອປ຺ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິໂນ ອນຸສາສນິໍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ອາຄຕາຄມາ ຘມ຺ມຘຣາ ວິນຍຘຣາ ມາຕິກາຘຣາ, ເຕ ນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣໍ ວາເຈນ຺ຕິ; ເຕສໍ ອຈ຺ຈເຍນ ຉິນ຺ນມູລໂກ ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປຏິສຣໂຓ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ພາຫຸລິກາ ໂຫນ຺ຕິ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ເຕສໍ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສາປິ ໂຫຕິ ພາຫຸລິກາ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ສງ຺ເຆ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິນ຺ເນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອກ຺ໂກສາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຣິຠາສາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ເຂປາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຣິຈ຺ຈຊນາ [ປຣິຈ຺ຈຊາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປສນ຺ນາ ເຈວ ນປ຺ປສີທນ຺ຕິ, ປສນ຺ນານຎ຺ຈ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ສມ຺ໂມສາຍ ອນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ ສຸນິກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ປທພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ. ສຸນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປທພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ອຕ຺ໂຖປິ ສຸນໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ສຸວຈາ ໂຫນ຺ຕິ ໂສວຈສ຺ສກຣເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ, ຂມາ ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິໂນ ອນຸສາສນິໍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ອາຄຕາຄມາ ຘມ຺ມຘຣາ ວິນຍຘຣາ ມາຕິກາຘຣາ, ເຕ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ປຣໍ ວາເຈນ຺ຕິ; ເຕສໍ ອຈ຺ຈເຍນ ນ ຉິນ຺ນມູລໂກ [ອຈ຺ຉິນ຺ນມູລໂກ (ກ.) ອ. ນິ. ໔.໑໖໐] ສຸຕ຺ຕນ຺ໂຕ ໂຫຕິ ສປ຺ປຏິສຣໂຓ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ນ ພາຫຸລິກາ ໂຫນ຺ຕິ ນ ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ; ວີຣິຍໍ ອາຣຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ເຕສໍ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສາປິ ໂຫຕິ ນ ພາຫຸລິກາ ນ ສາຖລິກາ, ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ, ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ໂຆ ສມຄ຺ໂຄ ສມ຺ໂມທມາໂນ ອວິວທມາໂນ ເອກຸທ຺ເທໂສ ຜາສຸໍ ວິຫຣຕິ. ສງ຺ເຆ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຄ຺ເຄ ນ ເຈວ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອກ຺ໂກສາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຣິຠາສາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຣິກ຺ເຂປາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຣິຈ຺ຈຊນາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປສນ຺ນາ ເຈວ ປສີທນ຺ຕິ, ປສນ຺ນານຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍຠາໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ຘມ຺ໂມ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ອນນ຺ຕຣຘານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ທຸກ຺ກຖາສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໗. ‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຖາ ທຸກ຺ກຖາ ປຸຄ຺ຄເລ ປຸຄ຺ຄລໍ [ປຸຄ຺ຄລໍ ປຸຄ຺ຄລໍ (ສີ. ປີ.)] ອຸປນິຘາຍ. ກຕເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ? ອສ຺ສທ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາກຖາ ທຸກ຺ກຖາ; ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລກຖາ ທຸກ຺ກຖາ; ອປ຺ປສ຺ສຸຕສ຺ສ ພາຫຸສຈ຺ຈກຖາ ທຸກ຺ກຖາ; ມຈ຺ຉຣິສ຺ສ [ມຈ຺ຉຣິຍສ຺ສ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຈາຄກຖາ ທຸກ຺ກຖາ; ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ປຎ຺ຎາກຖາ ທຸກ຺ກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘາກຖາ ທຸກ຺ກຖາ? ອສ຺ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ນ ສມນຸປສ຺ສຕິ [ນ ສມ຺ປສ຺ສຕິ (ສີ.)], ນ ຈ ລຠຕິ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ອສ຺ສທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘາກຖາ ທຸກ຺ກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລກຖາ ທຸກ຺ກຖາ? ທຸສ຺ສີໂລ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ນ ສມນຸປສ຺ສຕິ ນ ຈ ລຠຕິ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລກຖາ ທຸກ຺ກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສ຺ສຸຕສ຺ສ ພາຫຸສຈ຺ຈກຖາ ທຸກ຺ກຖາ? ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາຫຸສຈ຺ຈກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ນ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຈ ລຠຕິ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ອປ຺ປສ຺ສຸຕສ຺ສ ພາຫຸສຈ຺ຈກຖາ ທຸກ຺ກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຈ຺ຉຣິສ຺ສ ຈາຄກຖາ ທຸກ຺ກຖາ? ມຈ຺ຉຣີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຄກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຄສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ນ ສມນຸປສ຺ສຕິ ນ ຈ ລຠຕິ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ມຈ຺ຉຣິສ຺ສ ຈາຄກຖາ ທຸກ຺ກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ປຎ຺ຎາກຖາ ທຸກ຺ກຖາ? ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ອຠິສຊ຺ຊຕິ ກຸປ຺ປຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ນ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ນ ຈ ລຠຕິ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ປຎ຺ຎາກຖາ ທຸກ຺ກຖາ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຖາ ທຸກ຺ກຖາ ປຸຄ຺ຄເລ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຸປນິຘາຍ.

‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຖາ ສຸກຖາ ປຸຄ຺ຄເລ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຸປນິຘາຍ. ກຕເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ? ສທ຺ຘສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາກຖາ ສຸກຖາ; ສີລວໂຕ ສີລກຖາ ສຸກຖາ; ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ພາຫຸສຈ຺ຈກຖາ ສຸກຖາ; ຈາຄວໂຕ ຈາຄກຖາ ສຸກຖາ; ປຎ຺ຎວໂຕ ປຎ຺ຎາກຖາ ສຸກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘາກຖາ ສຸກຖາ? ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ນາຠິສຊ຺ຊຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ ລຠຕິ ຈ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘສ຺ສ ສທ຺ຘາກຖາ ສຸກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວໂຕ ສີລກຖາ ສຸກຖາ? ສີລວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ນາຠິສຊ຺ຊຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ລຠຕິ ຈ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ສີລວໂຕ ສີລກຖາ ສຸກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ພາຫຸສຈ຺ຈກຖາ ສຸກຖາ? ພຫຸສ຺ສຸໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາຫຸສຈ຺ຈກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ນາຠິສຊ຺ຊຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ລຠຕິ ຈ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ພາຫຸສຈ຺ຈກຖາ ສຸກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຄວໂຕ ຈາຄກຖາ ສຸກຖາ? ຈາຄວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຄກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ນາຠິສຊ຺ຊຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາຄສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ, ລຠຕິ ຈ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ຈາຄວໂຕ ຈາຄກຖາ ສຸກຖາ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎວໂຕ ປຎ຺ຎາກຖາ ສຸກຖາ? ປຎ຺ຎວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາກຖາຍ ກຈ຺ຉມານາຍ ນາຠິສຊ຺ຊຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ ນ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ນ ປຕິຕ຺ຖີຍຕິ ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຎ຺ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທໍ ອຕ຺ຕນິ ສມນຸປສ຺ສຕິ ລຠຕິ ຈ ຕໂຕນິທານໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ. ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຎວໂຕ ປຎ຺ຎາກຖາ ສຸກຖາ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຖາ ສຸກຖາ ປຸຄ຺ຄເລ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຸປນິຘາຍາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສາຣຊ຺ຊສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໘. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ [ໂອກ຺ກມນ຺ໂຕ (ກ.)] ໂຫຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ, ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ, ກຸສີໂຕ ໂຫຕິ, ທຸປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ວິສາຣໂທ ໂຫຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສີລວາ ໂຫຕິ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ວິສາຣໂທ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອຸທາຍີສຸຕ຺ຕໍ

໑໕໙. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ມຫຕິຍາ ຄິຫິປຣິສາຍ ປຣິວຸໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ມຫຕິຍາ ຄິຫິປຣິສາຍ ປຣິວຸຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ. ທິສ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອາຍສ຺ມາ, ຠນ຺ເຕ, ອຸທາຍີ ມຫຕິຍາ ຄິຫິປຣິສາຍ ປຣິວຸໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ [ເທເສນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ (ສ຺ຍາ.)].

‘‘ນ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຸກຣໍ ປເຣສໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ. ປເຣສໍ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕນ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປເຣສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ‘ອນຸປຸພ຺ພິໍ ກຖໍ [ອານຸປຸພ຺ພິກຖໍ (ສີ.), ອນຸປຸພ຺ພິກຖໍ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)] ກເຖສ຺ສາມີ’ຕິ ປເຣສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ; ‘ປຣິຍາຍທສ຺ສາວີ ກຖໍ ກເຖສ຺ສາມີ’ຕິ ປເຣສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ; ‘ອນຸທ຺ທຍຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ກຖໍ ກເຖສ຺ສາມີ’ຕິ ປເຣສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ; ‘ນ ອາມິສນ຺ຕໂຣ ກຖໍ ກເຖສ຺ສາມີ’ຕິ ປເຣສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ; ‘ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ປຣຎ຺ຈ ອນຸປຫຈ຺ຈ ກຖໍ ກເຖສ຺ສາມີ’ຕິ ປເຣສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ. ນ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຸກຣໍ ປເຣສໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ. ປເຣສໍ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕນ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປເຣສໍ ຘມ຺ໂມ ເທເສຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸປ຺ປຏິວິໂນທຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໐. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທຍາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ຣາໂຄ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທໂຍ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂທໂສ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທໂຍ, ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂມໂຫ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທໂຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຏິຠານໍ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທຍໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຄມິກຈິຕ຺ຕໍ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທຍໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທຍາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ສທ຺ຘມ຺ມວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.