(໑໑) ໑. ຜາສຸວິຫາຣວຄ຺ໂຄ

໑. ສາຣຊ຺ຊສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໑. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຂເວສາຣຊ຺ຊກຣຓາ ຘມ຺ມາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສີລວາ ໂຫຕິ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ.

‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສທ຺ຘສ຺ສ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂຫຕິ, ສທ຺ຘສ຺ສ ຕໍ ສາຣຊ຺ຊໍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຍໍ ຘມ຺ໂມ ເສຂເວສາຣຊ຺ຊກຣໂຓ.

‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂຫຕິ, ສີລວໂຕ ຕໍ ສາຣຊ຺ຊໍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຍໍ ຘມ຺ໂມ ເສຂເວສາຣຊ຺ຊກຣໂຓ.

‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປ຺ປສ຺ສຸຕສ຺ສ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂຫຕິ, ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ຕໍ ສາຣຊ຺ຊໍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຍໍ ຘມ຺ໂມ ເສຂເວສາຣຊ຺ຊກຣໂຓ.

‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸສີຕສ຺ສ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ຕໍ ສາຣຊ຺ຊໍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຍໍ ຘມ຺ໂມ ເສຂເວສາຣຊ຺ຊກຣໂຓ.

‘‘ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວໂຕ ຕໍ ສາຣຊ຺ຊໍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາຍໍ ຘມ຺ໂມ ເສຂເວສາຣຊ຺ຊກຣໂຓ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເສຂເວສາຣຊ຺ຊກຣຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອຸສ຺ສງ຺ກິຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໒. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຸສ຺ສງ຺ກິຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ ປາປຠິກ຺ຂູຕິ ອປິ ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມປິ [ອປິ ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)].

ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເວສິຍາໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ, ວິຘວາໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ, ຖຸລ຺ລກຸມາຣິກາໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ, ປຓ຺ຑກໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີໂຄຈໂຣ ວາ ໂຫຕິ.

‘‘ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຸສ຺ສງ຺ກິຕປຣິສງ຺ກິໂຕ ໂຫຕິ ປາປຠິກ຺ຂູຕິ ອປິ ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມປີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ມຫາໂຈຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໓. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຫາໂຈໂຣ ສນ຺ຘິມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ, ນິລ຺ໂລປມ຺ປິ ຫຣຕິ, ເອກາຄາຣິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ, ປຣິປນ຺ເຖປິ ຕິຏ຺ຐຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ວິສມນິສ຺ສິໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ຄຫນນິສ຺ສິໂຕ ຈ, ພລວນິສ຺ສິໂຕ ຈ, ໂຠຄຈາຄີ ຈ, ເອກຈາຣີ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ວິສມນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ນທີວິທຸຄ຺ຄໍ ວາ ນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ ປພ຺ພຕວິສມໍ ວາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ວິສມນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ຄຫນນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ຕິຓຄຫນໍ ວາ ນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ ຣຸກ຺ຂຄຫນໍ ວາ ໂຣຘໍ [ເຄຘໍ (ສີ.) ອ. ນິ. ໓.໕໑] ວາ ມຫາວນສຓ຺ຑໍ ວາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ຄຫນນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ພລວນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ຣາຊານໍ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕານໍ ວາ ນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສເຈ ມໍ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ວກ຺ຂຕິ, ອິເມ ເມ ຣາຊາໂນ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ວາ ປຣິໂຍຘາຍ ອຕ຺ຖໍ ຠຓິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ສເຈ ນໍ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ອາຫ, ຕ຺ຍສ຺ສ ຣາຊາໂນ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ວາ ປຣິໂຍຘາຍ ອຕ຺ຖໍ ຠຓນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ພລວນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ໂຠຄຈາຄີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ອຑ຺ໂຒ ໂຫຕິ ມຫທ຺ຘໂນ ມຫາໂຠໂຄ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສເຈ ມໍ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ວກ຺ຂຕິ, ອິໂຕ ໂຠເຄນ ປຏິສນ຺ຖຣິສ຺ສາມີ’ຕິ. ສເຈ ນໍ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ອາຫ, ຕໂຕ ໂຠເຄນ ປຏິສນ຺ຖຣຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ໂຠຄຈາຄີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ເອກຈາຣີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ເອກໂກວ ຄຫຓານິ [ນິຄ຺ຄຫຓານິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ມາ ເມ ຄຸຍ຺ຫມນ຺ຕາ ພຫິທ຺ຘາ ສມ຺ເຠທໍ ອຄມໍສູ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາໂຈໂຣ ເອກຈາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມຫາໂຈໂຣ ສນ຺ຘິມ຺ປິ ຉິນ຺ທຕິ ນິລ຺ໂລປມ຺ປິ ຫຣຕິ ເອກາຄາຣິກມ຺ປິ ກໂຣຕິ ປຣິປນ຺ເຖປິ ຕິຏ຺ຐຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປາປຠິກ຺ຂຸ ຂຕໍ ອຸປຫຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ, ສາວຊ຺ໂຊ ຈ ໂຫຕິ ສານຸວຊ຺ໂຊ ວິຎ຺ຎູນໍ, ພຫຸຎ຺ຈ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ວິສມນິສ຺ສິໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ຄຫນນິສ຺ສິໂຕ ຈ, ພລວນິສ຺ສິໂຕ ຈ, ໂຠຄຈາຄີ ຈ, ເອກຈາຣີ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ວິສມນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ວິສເມນ ກາຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ວິສເມນ ວຈີກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ວິສເມນ ມໂນກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ວິສມນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ຄຫນນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ຄຫນນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ພລວນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ຣາຊານໍ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕານໍ ວາ ນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສເຈ ມໍ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ວກ຺ຂຕິ, ອິເມ ເມ ຣາຊາໂນ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ວາ ປຣິໂຍຘາຍ ອຕ຺ຖໍ ຠຓິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ສເຈ ນໍ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ອາຫ, ຕ຺ຍສ຺ສ ຣາຊາໂນ ວາ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ວາ ປຣິໂຍຘາຍ ອຕ຺ຖໍ ຠຓນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ພລວນິສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ໂຠຄຈາຄີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ລາຠີ ໂຫຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສເຈ ມໍ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ວກ຺ຂຕິ, ອິໂຕ ລາເຠນ ປຏິສນ຺ຖຣິສ຺ສາມີ’ຕິ. ສເຈ ນໍ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ອາຫ, ຕໂຕ ລາເຠນ ປຏິສນ຺ຖຣຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ໂຠຄຈາຄີ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ເອກຈາຣີ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ເອກໂກວ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ຊນປເທສຸ ນິວາສໍ ກປ຺ເປຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ ລາຠໍ ລຠຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ເອກຈາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປາປຠິກ຺ຂຸ ຂຕໍ ອຸປຫຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ, ສາວຊ຺ໂຊ ຈ ໂຫຕິ ສານຸວຊ຺ໂຊ ວິຎ຺ຎູນໍ, ພຫຸຎ຺ຈ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ສມຓສຸຂຸມາລສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໔. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສມເຓສຸ ສມຓສຸຂຸມາໂລ ໂຫຕິ.

‘‘ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ; ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ; ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ເສນາສນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ; ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ. ເຍຫິ ໂຂ ປນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫຣຕິ, ຕ຺ຍສ຺ສ [ຕ຺ຍາສ຺ສ (ກ.) ອ. ນິ. ໔.໘໗] ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ກາຍກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ; ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ວຈີກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ; ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ມໂນກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ; ມນາປໍເຍວ ອຸປຫາຣໍ ອຸປຫຣນ຺ຕິ, ອປ຺ປໍ ອມນາປໍ. ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ເວທຍິຕານິ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານິ ວາ ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານານິ ວາ ວາຕສມຸຏ຺ຐານານິ ວາ ສນ຺ນິປາຕິການິ ວາ ອຸຕຸປຣິຓາມຊານິ ວາ ວິສມປຣິຫາຣຊານິ ວາ ໂອປກ຺ກມິການິ ວາ ກມ຺ມວິປາກຊານິ ວາ, ຕານິສ຺ສ ນ ພຫຸເທວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອປ຺ປາພາໂຘ ໂຫຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສມເຓສຸ ສມຓສຸຂຸມາໂລ ໂຫຕິ.

‘‘ຍຎ຺ຫິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ສມເຓສຸ ສມຓສຸຂຸມາໂລ’ຕິ, ມເມວ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ [ມເມວ ຕໍ ສມ຺ມາ (?)] ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ສມເຓສຸ ສມຓສຸຂຸມາໂລ’ຕິ. ອຫຎ຺ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມິ, ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ; ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມິ, ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ; ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ເສນາສນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມິ, ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ; ຍາຈິໂຕວ ພຫຸລໍ ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມິ, ອປ຺ປໍ ອຍາຈິໂຕ. ເຍຫິ ໂຂ ປນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫຣາມິ, ເຕ ມໍ ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ກາຍກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ; ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ວຈີກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ; ມນາເປເນວ ພຫຸລໍ ມໂນກມ຺ເມນ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ອປ຺ປໍ ອມນາເປນ; ມນາປໍເຍວ ອຸປຫາຣໍ ອຸປຫຣນ຺ຕິ, ອປ຺ປໍ ອມນາປໍ. ຍານິ ໂຂ ປນ ຕານິ ເວທຍິຕານິ – ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານິ ວາ ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານານິ ວາ ວາຕສມຸຏ຺ຐານານິ ວາ ສນ຺ນິປາຕິການິ ວາ ອຸຕຸປຣິຓາມຊານິ ວາ ວິສມປຣິຫາຣຊານິ ວາ ໂອປກ຺ກມິການິ ວາ ກມ຺ມວິປາກຊານິ ວາ – ຕານິ ເມ ນ ພຫຸເທວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອປ຺ປາພາໂຘຫມສ຺ມິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ໂຂ ປນສ຺ມິ [ຈຕຸນ຺ນໍ ໂຂ ປນ (ສີ.), ຈຕຸນ຺ນໍ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ [ນິກາມລາຠີ ໂຫມິ (ສີ. ກ.)] ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣາມິ.

‘‘ຍຎ຺ຫິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ສມເຓສຸ ສມຓສຸຂຸມາໂລ’ຕິ, ມເມວ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ສມເຓສຸ ສມຓສຸຂຸມາໂລ’’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຜາສຸວິຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜາສຸວິຫາຣາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ, ເມຕ຺ຕໍ ວຈີກມ຺ມໍ…ເປ… ເມຕ຺ຕໍ ມໂນກມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ຍານິ ຕານິ ສີລານິ ອຂຓ຺ຑານິ ອຈ຺ຉິທ຺ທານິ ອສພລານິ ອກມ຺ມາສານິ ຠຸຊິສ຺ສານິ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖານິ ອປຣາມຏ຺ຐານິ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການິ, ຕຖາຣູເປຫິ ສີເລຫິ ສີລສາມຎ຺ຎຄໂຕ ວິຫຣຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ຍາຍໍ ທິຏ຺ຐິ ອຣິຍາ ນິຍ຺ຍານິກາ ນິຍ຺ຍາຕິ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ, ຕຖາຣູປາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິສາມຎ຺ຎຄໂຕ ວິຫຣຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ອາວິ ເຈວ ຣໂຫ ຈ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ [ຠິກ຺ຂຸໍສໍໂຆ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ [ອຕ຺ຕນາ ຈ (ປີ. ກ.)] ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ [ໂນ ຈ (ກ.)] ປຣໍ ອຘິສີເລ ສມ຺ປວຕ຺ຕາ [ສມ຺ປວຕ຺ຕາ ໂຫຕິ (ກ.)]; ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ ຍຖາ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ [ອານນ຺ທາຕິ ຠຄວາ ອາໂວຈ (ສ຺ຍາ. ປີ.)]! ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ອຘິສີເລ ສມ຺ປວຕ຺ຕາ; ອຕ຺ຕານຸເປກ຺ຂີ ຈ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣານຸເປກ຺ຂີ; ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ ຍຖາ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ! ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ອຘິສີເລ ສມ຺ປວຕ຺ຕາ; ອຕ຺ຕານຸເປກ຺ຂີ ຈ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣານຸເປກ຺ຂີ; ອປຎ຺ຎາໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ເຕນ ຈ ອປຎ຺ຎາຕເກນ ໂນ ປຣິຕສ຺ສຕິ; ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ [ຈຕຸນ຺ນໍ (ປີ. ກ.)] ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ; ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ສິຍາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ໂຎປິ ປຣິຍາໂຍ ຍຖາ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ! ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣໍ ອຘິສີເລ ສມ຺ປວຕ຺ຕາ; ອຕ຺ຕານຸເປກ຺ຂີ ຈ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣານຸເປກ຺ຂີ; ອປຎ຺ຎາໂຕ ຈ ໂຫຕິ, ເຕນ ຈ ອປຎ຺ຎາຕເກນ ໂນ ປຣິຕສ຺ສຕິ; ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ; ອາສວານຎ຺ຈ [ອາສວານໍ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ເຆ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອິມມ຺ຫາ ຈາຫໍ, ອານນ຺ທ, ຜາສຸວິຫາຣາ ອຎ຺ໂຎ ຜາສຸວິຫາໂຣ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ວາ ປຓີຕຕໂຣ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສີລສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໗. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ.

‘‘ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ.

‘‘ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອເສຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໘. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ.

‘‘ກຕເມຫິ, ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສເຂນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ວິມຸຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກ຺ຂນ຺ເຘນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ຈາຕຸທ຺ທິສສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໙. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ໂຫຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ; ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ ສຸຕຘໂຣ ສຸຕສນ຺ນິຈໂຍ, ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ; ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອິຕຣີຕຣຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ; ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ; ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມຫິ, ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈາຕຸທ຺ທິໂສ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອຣຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອລໍ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວິຕຸໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ…ເປ… ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ; ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ; ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ; ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ; ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອລໍ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ຜາສຸວິຫາຣວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.