໘. ລິຈ຺ຉວິກຸມາຣກສຸຕ຺ຕໍ

໕໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເວສາລິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ເວສາລິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ມຫາວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ລິຈ຺ຉວິກຸມາຣກາ ສຊ຺ຊານິ ຘນູນິ ອາທາຍ ກຸກ຺ກຸຣສງ຺ຆປຣິວຸຕາ ມຫາວເນ ອນຸຈງ຺ກມມານາ ອນຸວິຈຣມານາ ອທ຺ທສຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ນໍ; ທິສ຺ວານ ສຊ຺ຊານິ ຘນູນິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຸກ຺ກຸຣສງ຺ຆໍ ເອກມນ຺ຕໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ປຎ຺ຊລິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ມຫານາໂມ ລິຈ຺ຉວິ ມຫາວເນ ຊງ຺ຆາວິຫາຣໍ ອນຸຈງ຺ກມມາໂນ ອທ຺ທສ ເຕ ລິຈ຺ຉວິກຸມາຣເກ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕ ປຎ຺ຊລິເກ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສນ຺ເຕ; ທິສ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ລິຈ຺ຉວິ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ – ‘ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ວຊ຺ຊີ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ວຊ຺ຊີ’’’ຕິ!

‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ມຫານາມ, ເອວໍ ວເທສິ – ‘ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ວຊ຺ຊີ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ວຊ຺ຊີ’’’ຕິ? ‘‘ອິເມ, ຠນ຺ເຕ, ລິຈ຺ຉວິກຸມາຣກາ ຈຓ຺ຑາ ຜຣຸສາ ອປານຸຠາ [ອປຊຫາຕິ (ສີ.), ອປາຏຸຠາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອປຊຫາ (ປີ.), ອປານຸຕາ (ກຕ຺ຖຈິ)]. ຍານິປິ ຕານິ ກຸເລສຸ ປເຫຓການິ [ປຫີນການິ (ສີ.), ປຫີຓການິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຫີຍນ຺ຕິ, ອຸຈ຺ຉູຕິ ວາ ພທຣາຕິ ວາ ປູວາຕິ ວາ ໂມທກາຕິ ວາ ສໍກຸລິກາຕິ ວາ [ສກ຺ຂລິກາຕິ ວາ (ສີ. ປີ.)], ຕານິ ວິລຸມ຺ປິຕ຺ວາ ວິລຸມ຺ປິຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕິ; ກຸລິຕ຺ຖີນມ຺ປິ ກຸລກຸມາຣີນມ຺ປິ ປຈ຺ຉາລິຍໍ ຂິປນ຺ຕິ. ເຕ ທານິເມ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ປຎ຺ຊລິກາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຍິຣຸປາສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ – ຍທິ ວາ ຣຎ຺ໂຎ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ, ຍທິ ວາ ຣຏ຺ຐິກສ຺ສ ເປຕ຺ຕນິກສ຺ສ [ມຸທ຺ຘາຠິສິຕ຺ຕສ຺ສ (ກ.) ອ. ນິ. ໕.໑໓໕, ໑໓໖ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ຍທິ ວາ ເສນາຍ ເສນາປຕິກສ຺ສ, ຍທິ ວາ ຄາມຄາມຓິກສ຺ສ, ຍທິ ວາ ປູຄຄາມຓິກສ຺ສ, ເຍ ວາ ປນ ກຸເລສຸ ປຈ຺ເຈກາຘິປຈ຺ຈໍ ກາເຣນ຺ຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ມາຕາປິຕໂຣ ສກ຺ກໂຣຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ມາເນຕິ ປູເຊຕິ. ຕເມນໍ ມາຕາປິຕໂຣ ສກ຺ກຕາ ຄຣຸກຕາ ມານິຕາ ປູຊິຕາ ກລ຺ຍາເຓນ ມນສາ ອນຸກມ຺ປນ຺ຕິ – ‘ຈິຣໍ ຊີວ, ທີຆມາຍຸໍ ປາເລຫີ’ຕິ. ມາຕາປິຕານຸກມ຺ປິຕສ຺ສ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ປຸຕ຺ຕທາຣທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ [… ສາມນ຺ຕສໍໂວຫາເຣ (ສີ. ປີ.)] ສກ຺ກໂຣຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ມາເນຕິ ປູເຊຕິ. ຕເມນໍ ປຸຕ຺ຕທາຣທາສກມ຺ມກຣໂປຣິສາ ສກ຺ກຕາ ຄຣຸກຕາ ມານິຕາ ປູຊິຕາ ກລ຺ຍາເຓນ ມນສາ ອນຸກມ຺ປນ຺ຕິ – ‘ຈິຣໍ ຊີວ, ທີຆມາຍຸໍ ປາເລຫີ’ຕິ. ປຸຕ຺ຕທາຣທາສກມ຺ມກຣໂປຣິສານຸກມ຺ປິຕສ຺ສ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ເຂຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕສາມນ຺ຕສພ຺ໂຍຫາເຣ ສກ຺ກໂຣຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ມາເນຕິ ປູເຊຕິ. ຕເມນໍ ເຂຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕສາມນ຺ຕສພ຺ໂຍຫາຣາ ສກ຺ກຕາ ຄຣຸກຕາ ມານິຕາ ປູຊິຕາ ກລ຺ຍາເຓນ ມນສາ ອນຸກມ຺ປນ຺ຕິ – ‘ຈິຣໍ ຊີວ, ທີຆມາຍຸໍ ປາເລຫີ’ຕິ. ເຂຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕສາມນ຺ຕສພ຺ໂຍຫາຣານຸກມ຺ປິຕສ຺ສ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ຍາວຕາ ພລິປຏິຄ຺ຄາຫິກາ ເທວຕາ ສກ຺ກໂຣຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ມາເນຕິ ປູເຊຕິ. ຕເມນໍ ພລິປຏິຄ຺ຄາຫິກາ ເທວຕາ ສກ຺ກຕາ ຄຣຸກຕາ ມານິຕາ ປູຊິຕາ ກລ຺ຍາເຓນ ມນສາ ອນຸກມ຺ປນ຺ຕິ – ‘ຈິຣໍ ຊີວ, ທີຆມາຍຸໍ ປາເລຫີ’ຕິ. ເທວຕານຸກມ຺ປິຕສ຺ສ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ສກ຺ກໂຣຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣຕິ ມາເນຕິ ປູເຊຕິ. ຕເມນໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສກ຺ກຕາ ຄຣຸກຕາ ມານິຕາ ປູຊິຕາ ກລ຺ຍາເຓນ ມນສາ ອນຸກມ຺ປນ຺ຕິ – ‘ຈິຣໍ ຊີວ, ທີຆມາຍຸໍ ປາເລຫີ’ຕິ. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານຸກມ຺ປິຕສ຺ສ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ມຫານາມ, ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ – ຍທິ ວາ ຣຎ຺ໂຎ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ມຸທ຺ຘາວສິຕ຺ຕສ຺ສ, ຍທິ ວາ ຣຏ຺ຐິກສ຺ສ ເປຕ຺ຕນິກສ຺ສ, ຍທິ ວາ ເສນາຍ ເສນາປຕິກສ຺ສ, ຍທິ ວາ ຄາມຄາມຓິກສ຺ສ, ຍທິ ວາ ປູຄຄາມຓິກສ຺ສ, ເຍ ວາ ປນ ກຸເລສຸ ປຈ຺ເຈກາຘິປຈ຺ຈໍ ກາເຣນ຺ຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ, ໂນ ປຣິຫານີ’’ຕິ.

‘‘ມາຕາປິຕຸກິຈ຺ຈກໂຣ, ປຸຕ຺ຕທາຣຫິໂຕ ສທາ;

ອນ຺ໂຕຊນສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ, ເຍ ຈສ຺ສ ອນຸຊີວິໂນ.

‘‘ອຸຠິນ຺ນຎ຺ເຈວ ອຕ຺ຖາຍ, ວທຎ຺ຎູ ໂຫຕິ ສີລວາ;

ຎາຕີນໍ ປຸພ຺ພເປຕານໍ, ທິຏ຺ເຐ ຘມ຺ເມ ຈ ຊີວຕໍ [ຊີວິນໍ (ສີ.), ຊີວິຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)].

‘‘ສມຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ, ເທວຕານຎ຺ຈ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ວິຕ຺ຕິສຎ຺ຊນໂນ ໂຫຕິ, ຘມ຺ເມນ ຆຣມາວສໍ.

‘‘ໂສ ກຣິຕ຺ວານ ກລ຺ຍາຓໍ, ປຸຊ຺ໂຊ ໂຫຕິ ປສໍສິໂຍ;

ອິເຘວ ນໍ ປສໍສນ຺ຕິ, ເປຈ຺ຈ ສຄ຺ເຄ ປໂມທຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ;