໑. ເສຂພລວຄ຺ໂຄ

໑. ສໍຂິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຂພລານິ [ເສກ຺ຂພລານິ (ກ.)]. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣີພລໍ [ຫິຣິພລໍ (ສີ. ປີ.)], ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ [ວິຣິຍພລໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ປຎ຺ຎາພລໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ສທ຺ຘາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ຫິຣີພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ວີຣິຍພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ປຎ຺ຎາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອຕ຺ຕມນາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທຸນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ວິຕ຺ຖຕສຸຕ຺ຕໍ

໒. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຂພລານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາພລໍ, ຫິຣີພລໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ຫິຣິມາ ໂຫຕິ, ຫິຣີຍຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ຫິຣີຍຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຕິ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ເສຂພລານິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ສທ຺ຘາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນ, ຫິຣີພເລນ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປພເລນ … ວີຣິຍພເລນ… ປຎ຺ຎາພເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຠວິສ຺ສາມ ເສຂພເລນາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໓. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຫິຣິໂກ ໂຫຕິ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ກຸສີໂຕ ໂຫຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ອວິຆາຕໍ ອນຸປາຍາສໍ ອປຣິຬາຫໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຫິຣີມາ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ອວິຆາຕໍ ອນຸປາຍາສໍ ອປຣິຬາຫໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຍຖາຠຕສຸຕ຺ຕໍ

໔. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອຫິຣິໂກ ໂຫຕິ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ກຸສີໂຕ ໂຫຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ສຄ຺ເຄ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຫິຣີມາ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ສຄ຺ເຄ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕໍ

໕. ‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ [ທິຏ຺ເຐ ເຈວ (ສີ.)] ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິກາ ວາທານຸປາຕາ [ວາທານຸວາທາ (ອ. ນິ. ໘.໑໒; ອ. ນິ. ໓.໕໘)] ຄາຣຍ຺ຫາ ຐານາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິຍມ຺ປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາປິ ນາມ ເຕ ນາໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອິເມ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິກາ ວາທານຸປາຕາ ຄາຣຍ຺ຫາ ຐານາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ສຫາປິ ທຸກ຺ເຂນ ສຫາປິ ໂທມນສ຺ເສນ ອສ຺ສຸມຸໂຂ [ອສ຺ສຸມຸໂຂປິ (ສ຺ຍາ.)] ຣຸທມາໂນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິກາ ປາສໍສາ ຐານາ [ປາສໍສໍ ຐານໍ (ສ຺ຍາ.)] ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປມ຺ປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິຍມ຺ປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາປິ ນາມ ເຕ ອໂຫສິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ສຫາປິ ທຸກ຺ເຂນ ສຫາປິ ໂທມນສ຺ເສນ ອສ຺ສຸມຸໂຂ ຣຸທມາໂນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອິເມ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິກາ ປາສໍສາ ຐານາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສມາປຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕໍ

໖. ‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ສທ຺ຘາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘາ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ໂຫຕິ, ອສທ຺ຘິຍໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ຫິຣີ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫິຣີ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ໂຫຕິ, ອຫິຣິກໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ໂຫຕິ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ວີຣິຍໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍໍ ອນ຺ຕຣຫິຕໍ ໂຫຕິ, ໂກສຊ຺ຊໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

‘‘ນ ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ ຍາວ ປຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາ ອນ຺ຕຣຫິຕາ ໂຫຕິ, ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ [ທຸປ຺ປຎ຺ຎໍ (ກ.)] ປຣິຍຸຏ຺ຐາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ອຖ ອກຸສລສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ກາມສຸຕ຺ຕໍ

໗. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕາ ກາເມສຸ ລຬິຕາ [ປລາຬິຕາ (ສີ.)]. ອສິຕພ຺ຍາຠງ຺ຄິໍ [ອສິຕພ຺ຍາຠງ຺ຄິ ເຈປິ (?)], ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ໂອຫາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ, ‘ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິໂຕ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ລພ຺ຠາ [ລພ຺ຠາ ຫິ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍພ຺ພເນນ ກາມາ ເຕ ຈ ໂຂ ຍາທິສາ ວາ ຕາທິສາ ວາ. ເຍ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຫີນາ ກາມາ ເຍ ຈ ມຊ຺ຌິມາ ກາມາ ເຍ ຈ ປຓີຕາ ກາມາ, ສພ຺ເພ ກາມາ ‘ກາມາ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຫໂຣ ກຸມາໂຣ ມນ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍໂກ ຘາຕິຍາ ປມາທມນ຺ວາຍ ກຏ຺ຐໍ ວາ ກຐລໍ [ກຖລໍ (ກ.)] ວາ ມຸເຂ ອາຫເຣຍ຺ຍ. ຕເມນໍ ຘາຕິ ສີຆໍ ສີຆໍ [ສີຆສີຆໍ (ສີ.)] ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ; ສີຆໍ ສີຆໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ ສີຆໍ ສີຆໍ ອາຫເຣຍ຺ຍ. ໂນ ເຈ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ສີຆໍ ສີຆໍ ອາຫຣິຕຸໍ, ວາເມນ ຫຕ຺ເຖນ ສີສໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ຫຕ຺ເຖນ ວງ຺ກງ຺ຄຸລິໍ ກຣິຕ຺ວາ ສໂລຫິຕມ຺ປິ ອາຫເຣຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມາຣສ຺ສ ວິເຫສາ; ເນສາ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ກຣຓີຍຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ [ເອວໍ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຘາຕິຍາ ອຕ຺ຖກາມາຍ ຫິເຕສິນິຍາ ອນຸກມ຺ປິກາຍ, ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂສ ກຸມາໂຣ ວຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ອລໍປຎ຺ໂຎ, ອນເປກ຺ຂາ ທານິ [ອນເປກ຺ຂາ ປນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຘາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກຸມາເຣ ໂຫຕິ – ‘ອຕ຺ຕຄຸຕ຺ໂຕ ທານິ ກຸມາໂຣ ນາລໍ ປມາທາຍາ’ຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວກີວຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສທ຺ຘາຍ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣິຍາ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ເປນ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິເຍນ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາຍ ອກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ອນຸຣກ຺ຂິຕພ຺ໂພ ຕາວ ເມ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ສທ຺ຘາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣິຍາ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ໂອຕ຺ຕປ຺ເປນ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວີຣິເຍນ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ປຎ຺ຎາຍ ກຕໍ ໂຫຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ອນເປກ຺ໂຂ ທານາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ [ປນາຫໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຕສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ໂຫມິ – ‘ອຕ຺ຕຄຸຕ຺ໂຕ ທານິ ຠິກ຺ຂຸ ນາລໍ ປມາທາຍາ’’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຈວນສຸຕ຺ຕໍ

໘. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອຫິຣິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຸສີໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ຫິຣີມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ປຎ຺ຎວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມອຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໙. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອສ຺ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອຫິຣິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຸສີໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຈວຕິ, ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ຫິຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ປຎ຺ຎວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນ ຈວຕິ, ປຕິຏ຺ຐາຕິ ສທ຺ຘມ຺ເມ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍອຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອສ຺ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ອຫິຣິໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ກຸສີໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຄາຣໂວ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ອຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ.

‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ໂຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ຫິຣີມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ປຎ຺ຎວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຄາຣໂວ ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ຠພ຺ໂພ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ເສຂພລວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.