(໒໕) ໕. ອາປຕ຺ຕິຠຍວຄ຺ໂຄ

໑. ສງ຺ຆເຠທກສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອປິ ນຸ ຕໍ, ອານນ຺ທ, ອຘິກຣຓໍ ວູປສນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ກຸໂຕ ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຘິກຣຓໍ ວູປສມິສ຺ສຕິ [ວູປສມ຺ມິສ຺ສຕິ (?)]! ອາຍສ຺ມໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ພາຫິໂຍ ນາມ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ເກວລກປ຺ປໍ ສງ຺ຆເຠທາຍ ຐິໂຕ. ຕຕ຺ຣາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ນ ເອກວາຈິກມ຺ປິ ຠຓິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ.

‘‘ກທາ ປນານນ຺ທ, ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ອຘິກຣເຓສຸ [ອຘິກຣເຓສຸ ເຕສຸ (ກ.)] ໂວຍຸຎ຺ຊຕິ! ນນຸ, ອານນ຺ທ, ຍານິ ການິຈິ ອຘິກຣຓານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສພ຺ພານິ ຕານິ ຕຸມ຺ເຫ ເຈວ ວູປສເມຖ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານາ ຈ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ອານນ຺ທ, ອຕ຺ຖວເສ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ປາປຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆເຠເທນ ນນ຺ທຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘານນ຺ທ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ ປາປຘມ຺ໂມ ອສຸຈິ ສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕປູຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ກສມ຺ພຸຊາໂຕ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສເຈ ໂຂ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ – ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ ອສຸຈິ ສງ຺ກສ຺ສຣສມາຈາໂຣ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອສ຺ສມໂຓ ສມຓປຏິຎ຺ໂຎ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິປຏິຎ຺ໂຎ ອນ຺ໂຕປູຕິ ອວສ຺ສຸໂຕ ກສມ຺ພຸຊາໂຕຕິ, ສມຄ຺ຄາ ມໍ ສນ຺ຕາ ນາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ວຄ຺ຄາ ປນ ມໍ ນ ນາເສສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທໍ, ອານນ຺ທ, ປຐມໍ ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ປາປຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆເຠເທນ ນນ຺ທຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ, ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສເຈ ໂຂ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ – ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ອນ຺ຕຄ຺ຄາຫິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ, ສມຄ຺ຄາ ມໍ ສນ຺ຕາ ນາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ວຄ຺ຄາ ປນ ມໍ ນ ນາເສສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທໍ, ອານນ຺ທ, ທຸຕິຍໍ ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ປາປຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆເຠເທນ ນນ຺ທຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາອາຊີເວນ ຊີວິກໍ [ຊີວິຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ກປ຺ເປຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສເຈ ໂຂ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ – ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ມິຈ຺ຉາອາຊີເວນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕີຕິ, ສມຄ຺ຄາ ມໍ ສນ຺ຕາ ນາເສສ຺ສນ຺ຕິ; ວຄ຺ຄາ ປນ ມໍ ນ ນາເສສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທໍ, ອານນ຺ທ, ຕຕິຍໍ ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ປາປຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆເຠເທນ ນນ຺ທຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ປາປຠິກ຺ຂຸ ລາຠກາໂມ ໂຫຕິ ສກ຺ກາຣກາໂມ ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາໂມ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສເຈ ໂຂ ມໍ ຠິກ຺ຂູ ຊານິສ຺ສນ຺ຕິ – ລາຠກາໂມ ສກ຺ກາຣກາໂມ ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິກາໂມຕິ, ສມຄ຺ຄາ ມໍ ສນ຺ຕາ ນ ສກ຺ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ນ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ນ ມາເນສ຺ສນ຺ຕິ ນ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕິ; ວຄ຺ຄາ ປນ ມໍ ສກ຺ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ມາເນສ຺ສນ຺ຕິ ປູເຊສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທໍ, ອານນ຺ທ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ປາປຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆເຠເທນ ນນ຺ທຕິ. ອິເມ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຕ຺ຖວເສ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ປາປຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆເຠເທນ ນນ຺ທຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອາປຕ຺ຕິຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໔. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາປຕ຺ຕິຠຍານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຈຣໍ ອາຄຸຈາຣິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສຍ຺ຍຸໍ – ‘ອຍໍ ເຕ, ເທວ, ໂຈໂຣ ອາຄຸຈາຣີ. ອິມສ຺ສ ເທໂວ ທຓ຺ຑໍ ປເຓຕູ’ຕິ. ຕເມນໍ ຣາຊາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ຄຈ຺ຉຖ, ໂຠ, ອິມໍ ປຸຣິສໍ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ຄາຬ຺ຫພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຂຸຣມຸຓ຺ຑໍ ກຣິຕ຺ວາ ຂຣສ຺ສເຣນ ປຓເວນ ຣຖິກາຍ ຣຖິກໍ ສິງ຺ຆາຏເກນ ສິງ຺ຆາຏກໍ ປຣິເນຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທຖາ’ຕິ. ຕເມນໍ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຣິສາ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ຄາຬ຺ຫພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຂຸຣມຸຓ຺ຑໍ ກຣິຕ຺ວາ ຂຣສ຺ສເຣນ ປຓເວນ ຣຖິກາຍ ຣຖິກໍ ສິງ຺ຆາຏເກນ ສິງ຺ຆາຏກໍ ປຣິເນຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ. ຕຕ຺ຣຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຖລຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ປາປກໍ ວຕ, ໂຠ, ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກມ຺ມໍ ອກາສິ ຄາຣຍ຺ຫໍ ສີສຈ຺ເຉຊ຺ຊໍ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຣິສາ ທຬ຺ຫາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ຄາຬ຺ຫພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຂຸຣມຸຓ຺ຑໍ ກຣິຕ຺ວາ ຂຣສ຺ສເຣນ ປຓເວນ ຣຖິກາຍ ຣຖິກໍ ສິງ຺ຆາຏເກນ ສິງ຺ຆາຏກໍ ປຣິເນຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂາເມຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ! ໂສ ວຕສ຺ສາຫໍ [ໂສ ວຕສ຺ສາຍໍ (ສີ.)] ເອວຣູປໍ ປາປກມ຺ມໍ [ປາປໍ ກມ຺ມໍ (ສີ. ປີ.)] ນ ກເຣຍ຺ຍໍ [ນ ກເຣຍ຺ຍ (ສີ.) ທີ. ນິ. ໑.໑໘໓ ປາຬິຍາ ຕທຏ຺ຐກຖາຍ ຈ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພໍ] ຄາຣຍ຺ຫໍ ສີສຈ຺ເຉຊ຺ຊ’ນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ເອວໍ ຕິພ຺ພາ ຠຍສຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ປາຣາຊິເກສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ອນາປນ຺ໂນ ວາ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ນ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອາປນ຺ໂນ ວາ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ກາຬວຕ຺ຖໍ [ກາຬກໍ ວຕ຺ຖໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຣິຘາຍ ເກເສ ປກິຣິຕ຺ວາ ມຸສລໍ ຂນ຺ເຘ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມຫາຊນກາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາປກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ໂມສລ຺ລໍ, ເຍນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ ຕໍ ກໂຣມີ’ຕິ. ຕຕ຺ຣຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຖລຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ປາປກໍ ວຕ, ໂຠ, ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກມ຺ມໍ ອກາສິ ຄາຣຍ຺ຫໍ ໂມສລ຺ລໍ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ກາຬວຕ຺ຖໍ ປຣິຘາຍ ເກເສ ປກິຣິຕ຺ວາ ມຸສລໍ ຂນ຺ເຘ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມຫາຊນກາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາປກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ໂມສລ຺ລໍ, ເຍນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ ຕໍ ກໂຣມີຕິ. ໂສ ວຕສ຺ສາຫໍ ເອວຣູປໍ ປາປກມ຺ມໍ ນ ກເຣຍ຺ຍໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ໂມສລ຺ລ’ນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ເອວໍ ຕິພ຺ພາ ຠຍສຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ສງ຺ຆາທິເສເສສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ອນາປນ຺ໂນ ວາ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ຘມ຺ມໍ ນ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອາປນ຺ໂນ ວາ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ຘມ຺ມໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ກາຬວຕ຺ຖໍ ປຣິຘາຍ ເກເສ ປກິຣິຕ຺ວາ ຠສ຺ມປຸຏໍ [ອສ຺ສປຸຏໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຂນ຺ເຘ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມຫາຊນກາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາປກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຠສ຺ມປຸຏໍ. ເຍນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ ຕໍ ກໂຣມີ’ຕິ. ຕຕ຺ຣຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຖລຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ປາປກໍ ວຕ, ໂຠ, ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກມ຺ມໍ ອກາສິ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຠສ຺ມປຸຏໍ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ກາຬວຕ຺ຖໍ ປຣິຘາຍ ເກເສ ປກິຣິຕ຺ວາ ຠສ຺ມປຸຏໍ ຂນ຺ເຘ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ມຫາຊນກາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວກ຺ຂຕິ – ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາປກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຠສ຺ມປຸຏໍ; ເຍນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ ຕໍ ກໂຣມີຕິ. ໂສ ວຕສ຺ສາຫໍ ເອວຣູປໍ ປາປກມ຺ມໍ ນ ກເຣຍ຺ຍໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ຠສ຺ມປຸຏ’ນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ເອວໍ ຕິພ຺ພາ ຠຍສຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ປາຈິຕ຺ຕິເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ອນາປນ຺ໂນ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ຘມ຺ມໍ ນ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອາປນ຺ໂນ ວາ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ຘມ຺ມໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ກາຬວຕ຺ຖໍ ປຣິຘາຍ ເກເສ ປກິຣິຕ຺ວາ ມຫາຊນກາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາປກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ອຸປວຊ຺ຊໍ. ເຍນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ ຕໍ ກໂຣມີ’ຕິ. ຕຕ຺ຣຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຖລຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ປາປກໍ ວຕ, ໂຠ, ອຍໍ ປຸຣິໂສ ກມ຺ມໍ ອກາສິ ຄາຣຍ຺ຫໍ ອຸປວຊ຺ຊໍ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ກາຬວຕ຺ຖໍ ປຣິຘາຍ ເກເສ ປກິຣິຕ຺ວາ ມຫາຊນກາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວກ຺ຂຕິ – ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປາປກມ຺ມໍ ອກາສິໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ອຸປວຊ຺ຊໍ; ເຍນ ເມ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ ຕໍ ກໂຣມີຕິ. ໂສ ວຕສ຺ສາຫໍ ເອວຣູປໍ ປາປກມ຺ມໍ ນ ກເຣຍ຺ຍໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ ອຸປວຊ຺ຊ’ນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ເອວໍ ຕິພ຺ພາ ຠຍສຎ຺ຎາ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ ປາຏິເທສນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ອນາປນ຺ໂນ ວາ ປາຏິເທສນີຍໍ ຘມ຺ມໍ ນ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອາປນ຺ໂນ ວາ ປາຏິເທສນີຍໍ ຘມ຺ມໍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກຣິສ຺ສຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອາປຕ຺ຕິຠຍານີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສິກ຺ຂານິສໍສສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໕. ‘‘ສິກ຺ຂານິສໍສມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິສາຣໍ ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂານິສໍສໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ສາວການໍ ອາຠິສມາຈາຣິກາ ສິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ປສາທາຍ ປສນ຺ນານໍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ສາວການໍ ອາຠິສມາຈາຣິກາ ສິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ປສາທາຍ ປສນ຺ນານໍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ສາ ສິກ຺ຂາຍ ອຂຓ຺ຑກາຣີ ໂຫຕິ ອຈ຺ຉິທ຺ທກາຣີ ອສພລກາຣີ ອກມ຺ມາສກາຣີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ສາວການໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາ ສິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ສາວການໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກາ ສິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ສາ ສິກ຺ຂາຍ ອຂຓ຺ຑກາຣີ ໂຫຕິ ອຈ຺ຉິທ຺ທກາຣີ ອສພລກາຣີ ອກມ຺ມາສກາຣີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂານິສໍສໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ສາວການໍ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ສາວການໍ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ ຕຖາ ຕຖາສ຺ສ ເຕ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍ ສມເວກ຺ຂິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິມຸຕ຺ຕິສາຣໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ສາວການໍ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ. ຍຖາ ຍຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ສາວການໍ ຘມ຺ມາ ເທສິຕາ ສພ຺ພໂສ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍ ຕຖາ ຕຖາສ຺ສ ເຕ ຘມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຜຸສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິມຸຕ຺ຕິສາຣໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ‘ອິຕິ ອປຣິປູຣໍ ວາ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ສິກ຺ຂໍ ປຣິປູເຣສ຺ສາມິ, ປຣິປູຣໍ ວາ ອາຠິສມາຈາຣິກໍ ສິກ຺ຂໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’ຕິ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍເຍວ ສຕິ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ‘ອິຕິ ອປຣິປູຣໍ ວາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກໍ ສິກ຺ຂໍ ປຣິປູເຣສ຺ສາມິ, ປຣິປູຣໍ ວາ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍິກໍ ສິກ຺ຂໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’ຕິ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍເຍວ ສຕິ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ‘ອິຕິ ອສມເວກ຺ຂິຕໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ປຎ຺ຎາຍ ສມເວກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ສມເວກ຺ຂິຕໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’ຕິ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍເຍວ ສຕິ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ‘ອິຕິ ອຜຸສິຕໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຜຸສິສ຺ສາມິ, ຜຸສິຕໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ອນຸຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ’ຕິ – ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍເຍວ ສຕິ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ. ‘ສິກ຺ຂານິສໍສມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕິ ປຎ຺ຎຸຕ຺ຕຣໍ ວິມຸຕ຺ຕິສາຣໍ ສຕາຘິປເຕຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ເສຍ຺ຍາສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໖. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເສຍ຺ຍາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ເປຕເສຍ຺ຍາ, ກາມໂຠຄິເສຍ຺ຍາ, ສີຫເສຍ຺ຍາ, ຕຖາຄຕເສຍ຺ຍາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເປຕເສຍ຺ຍາ? ເຍຠຸຍ຺ເຍນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເປຕາ ອຸຕ຺ຕານາ ເສນ຺ຕິ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເປຕເສຍ຺ຍາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມໂຠຄິເສຍ຺ຍາ? ເຍຠຸຍ຺ເຍນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມໂຠຄີ ວາເມນ ປສ຺ເສນ ເສນ຺ຕິ; ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມໂຠຄິເສຍ຺ຍາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີຫເສຍ຺ຍາ? ສີໂຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຄຣາຊາ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ, ປາເທ ປາທໍ ອຈ຺ຈາຘາຍ, ອນ຺ຕຣສຕ຺ຖິມ຺ຫິ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ອນຸປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ໂສ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຸຣິມໍ ກາຍໍ ອພ຺ຠຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມໍ ກາຍໍ ອນຸວິໂລເກຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີໂຫ ມິຄຣາຊາ ກິຎ຺ຈິ ປສ຺ສຕິ ກາຍສ຺ສ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ວິສຏໍ ວາ, ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີໂຫ ມິຄຣາຊາ ອນຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີໂຫ ມິຄຣາຊາ ນ ກິຎ຺ຈິ ປສ຺ສຕິ ກາຍສ຺ສ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ວິສຏໍ ວາ, ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີໂຫ ມິຄຣາຊາ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີຫເສຍ຺ຍາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕເສຍ຺ຍາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕເສຍ຺ຍາ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ເສຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຖູປາຣຫສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໗. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຖູປາຣຫາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຕຖາຄໂຕ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຖູປາຣໂຫ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຖູປາຣໂຫ, ຕຖາຄຕສາວໂກ ຖູປາຣໂຫ, ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຖູປາຣໂຫ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຖູປາຣຫາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ປຎ຺ຎາວຸທ຺ຘິສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໘. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາວຸທ຺ຘິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ, ສທ຺ຘມ຺ມສວນໍ, ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ, ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາວຸທ຺ຘິຍາ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ພຫຸກາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໔໙. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ພຫຸກາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ, ສທ຺ຘມ຺ມສວນໍ, ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ, ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ພຫຸກາຣາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ປຐມໂວຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໐. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຣິຍໂວຫາຣາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐວາທິຕາ, ອສຸເຕ ສຸຕວາທິຕາ, ອມຸເຕ ມຸຕວາທິຕາ, ອວິຎ຺ຎາເຕ ວິຎ຺ຎາຕວາທິຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນຣິຍໂວຫາຣາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ທຸຕິຍໂວຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໑. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໂວຫາຣາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອທິຏ຺ເຐ ອທິຏ຺ຐວາທິຕາ, ອສຸເຕ ອສຸຕວາທິຕາ, ອມຸເຕ ອມຸຕວາທິຕາ, ອວິຎ຺ຎາເຕ ອວິຎ຺ຎາຕວາທິຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍໂວຫາຣາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຕຕິຍໂວຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໒. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຣິຍໂວຫາຣາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ທິຏ຺ເຐ ອທິຏ຺ຐວາທິຕາ, ສຸເຕ ອສຸຕວາທິຕາ, ມຸເຕ ອມຸຕວາທິຕາ, ວິຎ຺ຎາເຕ ອວິຎ຺ຎາຕວາທິຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນຣິຍໂວຫາຣາ’’ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ຈຕຸຕ຺ຖໂວຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໒໕໓. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໂວຫາຣາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐວາທິຕາ, ສຸເຕ ສຸຕວາທິຕາ, ມຸເຕ ມຸຕວາທິຕາ, ວິຎ຺ຎາເຕ ວິຎ຺ຎາຕວາທິຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍໂວຫາຣາ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

ອາປຕ຺ຕິຠຍວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.