໒. ທຸຕິຍອຸຣຸເວລສຸຕ຺ຕໍ

໒໒. ‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຍໍ ອຸຣຸເວລາຍໍ ວິຫຣາມິ ນຊ຺ຊາ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ຕີເຣ ອຊປາລນິຄ຺ໂຣເຘ ປຐມາຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ພຫຸລາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຊິຓ຺ຓາ ວຸທ຺ຘາ ມຫລ຺ລກາ ອທ຺ຘຄຕາ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘ສຸຕໍ ເນຕໍ [ເມຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ໂຠ ໂຄຕມ – ນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊິຓ຺ເຓ ວຸທ຺ເຘ ມຫລ຺ລເກ ອທ຺ຘຄເຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ອຠິວາເທຕິ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຕີຕິ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕເຖວ. ນ ຫິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊິຓ຺ເຓ ວຸທ຺ເຘ ມຫລ຺ລເກ ອທ຺ຘຄເຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ອຠິວາເທຕິ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຕິ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນ ສມ຺ປນ຺ນເມວາ’’’ຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ນຍິເມ [ນ ວຕ ເມ (ສີ. ປີ.), ນ ຈຍິເມ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ນ ວຕິເມ (?)] ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຊານນ຺ຕິ ເຖຣໍ ວາ ເຖຣກຣເຓ ວາ ຘມ຺ເມ’ຕິ. ວຸທ຺ໂຘ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ອາສີຕິໂກ ວາ ນາວຸຕິໂກ ວາ ວສ຺ສສຕິໂກ ວາ ຊາຕິຍາ. ໂສ ຈ ໂຫຕິ ອກາລວາທີ ອຠູຕວາທີ ອນຕ຺ຖວາທີ ອຘມ຺ມວາທີ ອວິນຍວາທີ, ອນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ອກາເລນ ອນປເທສໍ ອປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ອຖ ໂຂ ໂສ ‘ພາໂລ ເຖໂຣ’ຕ຺ເວວ [ເຕວ (ສີ. ປີ.)] ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ທຫໂຣ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ຍຸວາ ສຸສຸກາຬເກໂສ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ. ໂສ ຈ ໂຫຕິ ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ອຖ ໂຂ ໂສ ‘ປຓ຺ຑິໂຕ ເຖໂຣ’ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖຣກຣຓາ ຘມ຺ມາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ ສຸຕຘໂຣ ສຸຕສນ຺ນິຈໂຍ, ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ [ສາຕ຺ຖາ ສພ຺ຍຎ຺ຊນາ (ສີ. ປີ.)] ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ [ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓາ (ສີ.)] ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ [ຘຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ, ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຖຣກຣຓາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ອຸທ຺ຘເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ, ສມ຺ຜຎ຺ຈ ພຫຸ ຠາສຕິ;

ອສມາຫິຕສງ຺ກປ຺ໂປ, ອສທ຺ຘມ຺ມຣໂຕ ມໂຄ;

ອາຣາ ໂສ ຖາວເຣຍ຺ຍມ຺ຫາ, ປາປທິຏ຺ຐິ ອນາທໂຣ.

‘‘ໂຍ ຈ ສີເລນ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ສຸຕວາ ປຏິຠານວາ;

ສຎ຺ຎໂຕ ຘີໂຣ ຘມ຺ເມສຸ [ສຎ຺ຎໂຕ ຘີຣຘມ຺ເມສຸ (ສີ.), ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຖິຣຘມ຺ເມສຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ປຎ຺ຎາຍຕ຺ຖໍ ວິປສ຺ສຕິ.

‘‘ປາຣຄູ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ, ອຂິໂລ ປຏິຠານວາ;

ປຫີນຊາຕິມຣໂຓ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີ.

‘‘ຕມຫໍ ວທາມິ ເຖໂຣຕິ, ຍສ຺ສ ໂນ ສນ຺ຕິ ອາສວາ;

ອາສວານໍ ຂຍາ ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ເຖໂຣຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;