໑໐. ປໍສຸໂຘວກສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໒. ‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊາຕຣູປສ຺ສ ໂອຬາຣິກາ ອຸປກ຺ກິເລສາ ປໍສຸວາລຸກາ [ປໍສຸວາລິກາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ສກ຺ຂຣກຐລາ. ຕເມນໍ ປໍສຸໂຘວໂກ ວາ ປໍສຸໂຘວກນ຺ເຕວາສີ ວາ ໂທຓິຍໍ ອາກິຣິຕ຺ວາ ໂຘວຕິ ສນ຺ໂຘວຕິ ນິທ຺ໂຘວຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຫີເນ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກເຕ ສນ຺ຕິ ຊາຕຣູປສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສຫຄຕາ ອຸປກ຺ກິເລສາ ສຸຂຸມສກ຺ຂຣາ ຖູລວາລຸກາ [ຖູລວາລິກາ (ສີ. ປີ.), ຖຸລ຺ລວາລິກາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຕເມນໍ ປໍສຸໂຘວໂກ ວາ ປໍສຸໂຘວກນ຺ເຕວາສີ ວາ ໂຘວຕິ ສນ຺ໂຘວຕິ ນິທ຺ໂຘວຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຫີເນ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກເຕ ສນ຺ຕິ ຊາຕຣູປສ຺ສ ສຸຂຸມສຫຄຕາ ອຸປກ຺ກິເລສາ ສຸຂຸມວາລຸກາ ກາຬຊລ຺ລິກາ. ຕເມນໍ ປໍສຸໂຘວໂກ ວາ ປໍສຸໂຘວກນ຺ເຕວາສີ ວາ ໂຘວຕິ ສນ຺ໂຘວຕິ ນິທ຺ໂຘວຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຫີເນ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກເຕ ອຖາປຣໍ ສຸວຓ຺ຓສິກຕາວສິສ຺ສນ຺ຕິ [ສຸວຓ຺ຓຊາຕຣູປກາວສິສ຺ສນ຺ຕິ (ກ.)]. ຕເມນໍ ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຊາຕຣູປໍ ມູສາຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຘມຕິ ສນ຺ຘມຕິ ນິທ຺ຘມຕິ. ຕໍ ໂຫຕິ ຊາຕຣູປໍ ຘນ຺ຕໍ ສນ຺ຘນ຺ຕໍ [ອຘນ຺ຕໍ ອສນ຺ຘນ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ນິທ຺ຘນ຺ຕໍ ອນິທ຺ຘນ຺ຕກສາວໍ [ອນິທ຺ຘນ຺ຕໍ ອນິຫິຕໍ ອນິນ຺ນີຕກສາວໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ນ ເຈວ ມຸທຸ ໂຫຕິ ນ ຈ ກມ຺ມນິຍໍ, ນ ຈ ປຠສ຺ສຣໍ ປຠງ຺ຄຸ ຈ, ນ ຈ ສມ຺ມາ ອຸເປຕິ ກມ຺ມາຍ. ໂຫຕິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຍ ຍໍ ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ຘມຕິ ສນ຺ຘມຕິ ນິທ຺ຘມຕິ. ຕໍ ໂຫຕິ ຊາຕຣູປໍ ຘນ຺ຕໍ ສນ຺ຘນ຺ຕໍ ນິທ຺ຘນ຺ຕໍ ນິທ຺ຘນ຺ຕກສາວໍ [ນິຫິຕໍ ນິນ຺ນີຕກສາວໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ມຸທຸ ຈ ໂຫຕິ ກມ຺ມນິຍຎ຺ຈ ປຠສ຺ສຣຎ຺ຈ, ນ ຈ ປຠງ຺ຄຸ, ສມ຺ມາ ອຸເປຕິ ກມ຺ມາຍ. ຍສ຺ສາ ຍສ຺ສາ ຈ ປິລນ຺ຘນວິກຕິຍາ ອາກງ຺ຂຕິ – ຍທິ ປຏ຺ຏິກາຍ [ມຸທ຺ທິກາຍ (ອ. ນິ. ໕.໒໓], ຍທິ ກຸຓ຺ຑລາຍ, ຍທິ ຄີເວຍ຺ຍເກ [ຄີເວຍ຺ຍເກນ (ກ.), ຄີເວຍ຺ຍກາຍ (?)], ຍທິ ສຸວຓ຺ຓມາລາຍ – ຕຎ຺ຈສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອນຸໂຠຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂອຬາຣິກາ ອຸປກ຺ກິເລສາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຕເມນໍ ສເຈຕໂສ ຠິກ຺ຂຸ ທພ຺ພຊາຕິໂກ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຫີເນ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກເຕ ສນ຺ຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ມຊ຺ຌິມສຫຄຕາ ອຸປກ຺ກິເລສາ ກາມວິຕກ຺ໂກ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ, ຕເມນໍ ສເຈຕໂສ ຠິກ຺ຂຸ ທພ຺ພຊາຕິໂກ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຫີເນ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກເຕ ສນ຺ຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຸຂຸມສຫຄຕາ ອຸປກ຺ກິເລສາ ຎາຕິວິຕກ຺ໂກ ຊນປທວິຕກ຺ໂກ ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ, ຕເມນໍ ສເຈຕໂສ ຠິກ຺ຂຸ ທພ຺ພຊາຕິໂກ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປຫີເນ ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກເຕ ອຖາປຣໍ ຘມ຺ມວິຕກ຺ກາວສິສ຺ສຕິ [ຘມ຺ມວິຕກ຺ໂກວສິສ຺ສຕິ (ກ.)]. ໂສ ໂຫຕິ ສມາຘິ ນ ເຈວ ສນ຺ໂຕ ນ ຈ ປຓີໂຕ ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘລທ຺ໂຘ ນ ເອໂກທິຠາວາຘິຄໂຕ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄໂຕ [ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕວໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິວາວໂຕ (ກ.), ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຍາຘິຄໂຕ (?) ອ. ນິ. ໙.໓໗; ທີ. ນິ. ໓.໓໕໕] ໂຫຕິ. ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຍ ຍໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍເຍວ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ສນ຺ນິສີທຕິ ເອໂກທິ ໂຫຕິ [ເອໂກທິຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ (ສີ.), ເອໂກທິຠາໂວ ໂຫຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.), ເອໂກທິໂຫຕິ (ປີ.)] ສມາຘິຍຕິ. ໂສ ໂຫຕິ ສມາຘິ ສນ຺ໂຕ ປຓີໂຕ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິລທ຺ໂຘ ເອໂກທິຠາວາຘິຄໂຕ ນ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄໂຕ. ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ຈ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸຠເວຍ຺ຍໍ – ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ອສ຺ສໍ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ອສ຺ສໍ; ອາວິຠາວໍ, ຕິໂຣຠາວໍ; ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ; ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ; ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ [ອຠິຊ຺ຊມາໂນ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ; ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກເມຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ; ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣິມເສຍ຺ຍໍ ປຣິມຊ຺ເຊຍ຺ຍໍ; ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ວິສຸທ຺ຘາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສິກາຍ ອຸໂຠ ສທ຺ເທ ສຸເຓຍ຺ຍໍ ທິພ຺ເພ ຈ ມານຸເສ ຈ ເຍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ຈາ’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊາເນຍ຺ຍໍ – ສຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕຣາຄໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ; ສໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໂທສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕໂທສໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕໂທສໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ; ສໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວີຕໂມຫໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວີຕໂມຫໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ; ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ; ມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອມຫຄ຺ຄຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອມຫຄ຺ຄຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ; ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສອຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ; ສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອສມາຫິຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ; ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍໍ, ອວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ອວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍໍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນຕິ, ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊາເນຍ຺ຍໍ – ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ; ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາຕິ, ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ເສຍ຺ຍໍ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊາເນຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂຕິ – ‘ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິອາຍຕເນ’’ຕິ. ທສມໍ.