໗. ກຖາວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໖໘. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຖາວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອຕີຕໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ກຖໍ ກເຖຍ຺ຍ – ‘ເອວໍ ອໂຫສິ ອຕີຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ. ອນາຄຕໍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ກຖໍ ກເຖຍ຺ຍ – ‘ເອວໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’ນ຺ຕິ. ເອຕຣຫິ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອທ຺ຘານໍ ອາຣພ຺ຠ ກຖໍ ກເຖຍ຺ຍ – ‘ເອວໍ ໂຫຕິ ເອຕຣຫິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມທ຺ຘານ’’’ນ຺ຕິ [ເອວໍ ເອຕຣຫິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ (ສີ. ປີ. ກ.), ເອວໍ ໂຫຕິ ເອຕຣຫິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)].

‘‘ກຖາສມ຺ປໂຍເຄນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ ຍທິ ວາ ກຈ຺ໂຉ ຍທິ ວາ ອກຈ຺ໂຉຕິ. ສຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເອກໍສພ຺ຍາກຣຓີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ນ ເອກໍເສນ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ນ ວິຠຊ຺ຊ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ປຏິປຸຈ຺ຉາພ຺ຍາກຣຓີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ນ ປຏິປຸຈ຺ຉາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ຐປນີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ນ ຐເປຕິ [ຖປນີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ນ ຖເປຕິ (ກ.)], ເອວໍ ສນ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອກຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ເອກໍສພ຺ຍາກຣຓີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ເອກໍເສນ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣຓີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ວິຠຊ຺ຊ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ປຏິປຸຈ຺ຉາພ຺ຍາກຣຓີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ປຏິປຸຈ຺ຉາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ, ຐປນີຍໍ ປຎ຺ຫໍ ຐເປຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖາສມ຺ປໂຍເຄນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ ຍທິ ວາ ກຈ຺ໂຉ ຍທິ ວາ ອກຈ຺ໂຉຕິ. ສຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ຐານາຐາເນ ນ ສຓ຺ຐາຕິ ປຣິກປ຺ເປ ນ ສຓ຺ຐາຕິ ອຎ຺ຎາຕວາເທ [ອຎ຺ຎວາເທ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ອຎ຺ຎາຕວາເຣ (ກ.)] ນ ສຓ຺ຐາຕິ ປຏິປທາຍ ນ ສຓ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອກຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ຐານາຐາເນ ສຓ຺ຐາຕິ ປຣິກປ຺ເປ ສຓ຺ຐາຕິ ອຎ຺ຎາຕວາເທ ສຓ຺ຐາຕິ ປຏິປທາຍ ສຓ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖາສມ຺ປໂຍເຄນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ ຍທິ ວາ ກຈ຺ໂຉ ຍທິ ວາ ອກຈ຺ໂຉຕິ. ສຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອກຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ນ ອຎ຺ເຎນຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຕິ ນ ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມຕິ, ນ ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖາສມ຺ປໂຍເຄນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ ຍທິ ວາ ກຈ຺ໂຉ ຍທິ ວາ ອກຈ຺ໂຉຕິ. ສຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ອຠິຫຣຕິ ອຠິມທ຺ທຕິ ອນຸປຊຄ຺ຆຕິ [ອນຸສໍຊຄ຺ຆຕິ (ກ.)] ຂລິຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອກຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ນາຠິຫຣຕິ ນາຠິມທ຺ທຕິ ນ ອນຸປຊຄ຺ຆຕິ ນ ຂລິຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ກຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖາສມ຺ປໂຍເຄນ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເວທິຕພ຺ໂພ ຍທິ ວາ ສອຸປນິໂສ ຍທິ ວາ ອນຸປນິໂສຕິ. ອໂນຫິຕໂສໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸປນິໂສ ໂຫຕິ, ໂອຫິຕໂສໂຕ ສອຸປນິໂສ ໂຫຕິ. ໂສ ສອຸປນິໂສ ສມາໂນ ອຠິຊານາຕິ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ, ປຣິຊານາຕິ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ, ປຊຫຕິ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ, ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ. ໂສ ອຠິຊານນ຺ໂຕ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ, ປຣິຊານນ຺ໂຕ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ, ປຊຫນ຺ໂຕ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ, ສຈ຺ຉິກໂຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຜຸສຕິ. ເອຕທຕ຺ຖາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຖາ; ເອຕທຕ຺ຖາ ມນ຺ຕນາ; ເອຕທຕ຺ຖາ ອຸປນິສາ; ເອຕທຕ຺ຖໍ ໂສຕາວຘານໍ, ຍທິທໍ ອນຸປາທາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ.

‘‘ເຍ ວິຣຸທ຺ຘາ ສລ຺ລປນ຺ຕິ, ວິນິວິຏ຺ຐາ ສມຸສ຺ສິຕາ;

ອນຣິຍຄຸຓມາສຊ຺ຊ, ອຎ຺ໂຎຎ຺ຎວິວເຣສິໂນ.

‘‘ທຸພ຺ຠາສິຕໍ ວິກ຺ຂລິຕໍ, ສມ຺ປໂມຫໍ [ສສມ຺ໂມຫໍ (ກ.)] ປຣາຊຍໍ;

ອຎ຺ໂຎຎ຺ຎສ຺ສາຠິນນ຺ທນ຺ຕິ, ຕທຣິໂຍ ກຖນາຈເຣ [ຕທຣິໂຍ ນ ກຖໍ ວເທ (ກ.)].

‘‘ສເຈ ຈສ຺ສ ກຖາກາໂມ, ກາລມຎ຺ຎາຍ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ຘມ຺ມຏ຺ຐປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ, ຍາ ອຣິຍຈຣິຕາ [ອຣິຍຎ຺ຈຣິຕາ (ສີ.), ອຣິຍາທິກາ (ກ.)] ກຖາ.

‘‘ຕໍ ກຖໍ ກຖເຍ ຘີໂຣ, ອວິຣຸທ຺ໂຘ ອນຸສ຺ສິໂຕ;

ອນຸນ຺ນເຕນ ມນສາ, ອປຬາໂສ ອສາຫໂສ.

‘‘ອນຸສູຍາຍມາໂນ ໂສ, ສມ຺ມທຎ຺ຎາຍ ຠາສຕິ;

ສຸຠາສິຕໍ ອນຸໂມເທຍ຺ຍ, ທຸພ຺ຠຏ຺ເຐ ນາປສາທເຍ [ນາວສາທເຍ (ສີ. ປີ.)].

‘‘ອຸປາຣມ຺ຠໍ ນ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຂລິຕຎ຺ຈ ນ ຄາຫເຍ [ນ ຠາສເຍ (ກ.)];

ນາຠິຫເຣ ນາຠິມທ຺ເທ, ນ ວາຈໍ ປຍຸຕໍ ຠເຓ.

‘‘ອຎ຺ຎາຕຕ຺ຖໍ ປສາທຕ຺ຖໍ, ສຕໍ ເວ ໂຫຕິ ມນ຺ຕນາ;

ເອວໍ ໂຂ ອຣິຍາ ມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ເອສາ ອຣິຍານ ມນ຺ຕນາ;

ເອຕທຎ຺ຎາຍ ເມຘາວີ, ນ ສມຸສ຺ເສຍ຺ຍ ມນ຺ຕເຍ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;