໑. ຕິຕ຺ຖາຍຕນາທິສຸຕ຺ຕໍ

໖໒. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຕ຺ຖາຍຕນານິ ຍານິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ສມນຸຍຸຎ຺ຊິຍມານານິ [ສມນຸຄ຺ຄາຫິຍມານານິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ສມນຸຄາຫິຍມານານິ ສມນຸຠາສິຍມານານິ ປຣມ຺ປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອກິຣິຍາຍ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູ’ຕິ. ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕູ’ຕິ. ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອເຫຕຸອປ຺ປຈ຺ຈຍາ’’’ຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູ’ຕິ, ຕ຺ຍາຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕູ’ຕິ? ເຕ ຈ ເມ [ເຕ ເຈ ເມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ‘ອາມາ’ຕິ [ອາໂມຕິ (ສີ.)] ປຏິຊານນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ເຕນຫາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ປາຓາຕິປາຕິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ອທິນ຺ນາທາຍິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ມຸສາວາທິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ປິສຸຓວາຈາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ຜຣຸສວາຈາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ອຠິຊ຺ຌາລຸໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພກຕເຫຕຸ’’’.

‘‘ປຸພ຺ເພກຕໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣໂຕ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕໍ ນ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ ວາ ວາຍາໂມ ວາ ອິທໍ ວາ ກຣຓີຍໍ ອິທໍ ວາ ອກຣຓີຍນ຺ຕິ. ອິຕິ ກຣຓີຍາກຣຓີເຍ ໂຂ ປນ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ອນຸປລພ຺ຠິຍມາເນ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີນໍ ອນາຣກ຺ຂານໍ ວິຫຣຕໍ ນ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ສຫຘມ຺ມິໂກ ສມຓວາໂທ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສຸ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ເອວໍວາທີສຸ ເອວໍທິຏ຺ຐີສຸ ປຐໂມ ສຫຘມ຺ມິໂກ ນິຄ຺ຄໂຫ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕູ’ຕິ, ຕ຺ຍາຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອວໍວາທິໂນ ເອວທິຏ຺ຐິໂນ – ຍໍ ກິຎ຺ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕູ’ຕິ? ເຕ ຈ ເມ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ‘ອາມາ’ຕິ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ເຕນຫາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ປາຓາຕິປາຕິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ອທິນ຺ນາທາຍິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ມຸສາວາທິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ປິສຸຓວາຈາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ຜຣຸສວາຈາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ອຠິຊ຺ຌາລຸໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານເຫຕຸ’’’.

‘‘ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣໂຕ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕໍ ນ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ ວາ ວາຍາໂມ ວາ ອິທໍ ວາ ກຣຓີຍໍ ອິທໍ ວາ ອກຣຓີຍນ຺ຕິ. ອິຕິ ກຣຓີຍາກຣຓີເຍ ໂຂ ປນ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ອນຸປລພ຺ຠິຍມາເນ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີນໍ ອນາຣກ຺ຂານໍ ວິຫຣຕໍ ນ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ສຫຘມ຺ມິໂກ ສມຓວາໂທ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສຸ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ເອວໍວາທີສຸ ເອວໍທິຏ຺ຐີສຸ ທຸຕິໂຍ ສຫຘມ຺ມິໂກ ນິຄ຺ຄໂຫ ໂຫຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ‘ຍໍ ກິໍ ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອເຫຕຸອປ຺ປຈ຺ຈຍາ’ຕິ, ຕ຺ຍາຫໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ສຈ຺ຈໍ ກິຣ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເອວໍວາທິໂນ ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ – ຍໍ ກິໍ ຈາຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິສໍເວເທຕິ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ສພ຺ພໍ ຕໍ ອເຫຕຸອປ຺ປຈ຺ຈຍາ’ຕິ? ເຕ ຈ ເມ ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ‘ອາມາ’ຕິ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ຕ຺ຍາຫໍ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ເຕນຫາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ປາຓາຕິປາຕິໂນ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອເຫຕຸອປ຺ປຈ຺ຈຍາ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອເຫຕຸອປ຺ປຈ຺ຈຍາ’’’.

‘‘ອເຫຕຸອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ [ອເຫຕຸໍ (ສີ.), ອເຫຕຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ອເຫຕຸອປ຺ປຈ຺ຈຍາ (ປີ.), ອເຫຕຸໍ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ (ກ.)] ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣໂຕ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕໍ ນ ໂຫຕິ ຉນ຺ໂທ ວາ ວາຍາໂມ ວາ ອິທໍ ວາ ກຣຓີຍໍ ອິທໍ ວາ ອກຣຓີຍນ຺ຕິ. ອິຕິ ກຣຓີຍາກຣຓີເຍ ໂຂ ປນ ສຈ຺ຈໂຕ ເຖຕໂຕ ອນຸປລພ຺ຠິຍມາເນ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕີນໍ ອນາຣກ຺ຂານໍ ວິຫຣຕໍ ນ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ສຫຘມ຺ມິໂກ ສມຓວາໂທ. ອຍໍ ໂຂ ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສຸ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ເອວໍວາທີສຸ ເອວໍທິຏ຺ຐີສຸ ຕຕິໂຍ ສຫຘມ຺ມິໂກ ນິຄ຺ຄໂຫ ໂຫຕິ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ຕິຕ຺ຖາຍຕນານິ ຍານິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ສມນຸຍຸຎ຺ຊິຍມານານິ ສມນຸຄາຫິຍມານານິ ສມນຸຠາສິຍມານານິ ປຣມ຺ປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອກິຣິຍາຍ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ.

‘‘ອຍໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ? ອິມາ ຉ ຘາຕຸໂຍຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ອິມານິ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນານີຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ອິເມ ອຏ຺ຐາຣສ ມໂນປວິຈາຣາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ.

‘‘ອິມາ ຉ ຘາຕຸໂຍຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຉຍິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘາຕຸໂຍ – ປຖວີຘາຕຸ, ອາໂປຘາຕຸ, ເຕໂຊຘາຕຸ, ວາໂຍຘາຕຸ, ອາກາສຘາຕຸ, ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ອິມາ ຉ ຘາຕຸໂຍຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອິມານິ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນານີຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຉຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜສ຺ສາຍຕນານິ – ຈກ຺ຂຸ ຜສ຺ສາຍຕນໍ, ໂສຕໍ ຜສ຺ສາຍຕນໍ, ຆານໍ ຜສ຺ສາຍຕນໍ, ຊິວ຺ຫາ ຜສ຺ສາຍຕນໍ, ກາໂຍ ຜສ຺ສາຍຕນໍ, ມໂນ ຜສ຺ສາຍຕນໍ. ອິມານິ ຉ ຜສ຺ສາຍຕນານີຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອິເມ ອຏ຺ຐາຣສ ມໂນປວິຈາຣາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ໂສມນສ຺ສຏ຺ຐານິຍໍ ຣູປໍ ອຸປວິຈຣຕິ ໂທມນສ຺ສຏ຺ຐານິຍໍ ຣູປໍ ອຸປວິຈຣຕິ ອຸເປກ຺ຂາຏ຺ຐານິຍໍ ຣູປໍ ອຸປວິຈຣຕິ, ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ… ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ໂສມນສ຺ສຏ຺ຐານິຍໍ ຘມ຺ມໍ ອຸປວິຈຣຕິ ໂທມນສ຺ສຏ຺ຐານິຍໍ ຘມ຺ມໍ ອຸປວິຈຣຕິ ອຸເປກ຺ຂາຏ຺ຐານິຍໍ ຘມ຺ມໍ ອຸປວິຈຣຕິ. ອິເມ ອຏ຺ຐາຣສ ມໂນປວິຈາຣາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານີຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຉນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘາຕູນໍ ອຸປາທາຍ ຄພ຺ຠສ຺ສາວກ຺ກນ຺ຕິ ໂຫຕິ; ໂອກ຺ກນ຺ຕິຍາ ສຕິ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ. ເວທິຍມານສ຺ສ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ປຎ຺ຎເປມິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ປຎ຺ຎເປມິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ປຎ຺ຎເປມິ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ປຎ຺ຎເປມິ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ? ຊາຕິປິ ທຸກ຺ຂາ, ຊຣາປິ ທຸກ຺ຂາ, ( ) [(ພ຺ຍາຘິປິ ທຸກ຺ໂຂ) (ສີ. ປີ. ກ.) ອຏ຺ຐກຖາຍ ສໍສນ຺ເທຕພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໕໓໗] ມຣຓມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາປິ ທຸກ຺ຂາ, (ອປ຺ປິເຍຫິ ສມ຺ປໂຍໂຄ ທຸກ຺ໂຂ, ປິເຍຫິ ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທຸກ຺ໂຂ,) [(ນຕ຺ຖິ ກຕ຺ຖຈິ)] ຍມ຺ປິຈ຺ຉໍ ນ ລຠຕິ ຕມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ. ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂສມຸທຍໍ [ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອຣິຍສຈ຺ຈໍ? ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈຍາ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓປຈ຺ຈຍາ ນາມຣູປໍ, ນາມຣູປປຈ຺ຈຍາ ສຬາຍຕນໍ, ສຬາຍຕນປຈ຺ຈຍາ ຜສ຺ໂສ, ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ເວທນາ, ເວທນາປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາປຈ຺ຈຍາ ອຸປາທານໍ, ອຸປາທານປຈ຺ຈຍາ ຠໂວ, ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ, ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສມຸທໂຍ ໂຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂສມຸທຍໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ [ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອຣິຍສຈ຺ຈໍ? ອວິຊ຺ຊາຍ ຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘ, ສງ຺ຂາຣນິໂຣຘາ ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣໂຘ, ວິຎ຺ຎາຓນິໂຣຘາ ນາມຣູປນິໂຣໂຘ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ ສຬາຍຕນນິໂຣໂຘ, ສຬາຍຕນນິໂຣຘາ ຜສ຺ສນິໂຣໂຘ, ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘ, ເວທນານິໂຣຘາ ຕຓ຺ຫານິໂຣໂຘ, ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ ອຸປາທານນິໂຣໂຘ, ອຸປາທານນິໂຣຘາ ຠວນິໂຣໂຘ, ຠວນິໂຣຘາ ຊາຕິນິໂຣໂຘ, ຊາຕິນິໂຣຘາ ຊຣາມຣຓໍ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເອວເມຕສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ນິໂຣໂຘ ໂຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ສມ຺ມາວາຈາ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ສມ຺ມາສຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ. ‘ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານີ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອນິຄ຺ຄຫິໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ ອນຸປວຊ຺ໂຊ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ໂຐ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໖໓. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການິ ຠຍານີຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ໂຫຕິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຍ ຍໍ ມຫາອຄ຺ຄິຑາໂຫ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ມຫາອຄ຺ຄິຑາເຫ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຏ຺ຐິເຕ ເຕນ ຄາມາປິ ຑຍ຺ຫນ຺ຕິ ນິຄມາປິ ຑຍ຺ຫນ຺ຕິ ນຄຣາປິ ຑຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຄາເມສຸປິ ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ນິຄເມສຸປິ ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ນຄເຣສຸປິ ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ຕຕ຺ຖ ມາຕາປິ ປຸຕ຺ຕໍ ນປ຺ປຏິລຠຕິ, ປຸຕ຺ໂຕປິ ມາຕຣໍ ນປ຺ປຏິລຠຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍ ຠຍນ຺ຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ມຫາເມໂຆ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ມຫາເມເຆ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຏ຺ຐິເຕ ມຫາອຸທກວາຫໂກ ສຎ຺ຊາຍຕິ. ມຫາອຸທກວາຫເກ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຊາຍນ຺ເຕ ເຕນ ຄາມາປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ນິຄມາປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ນຄຣາປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຄາເມສຸປິ ວຸຍ຺ຫມາເນສຸ ນິຄເມສຸປິ ວຸຍ຺ຫມາເນສຸ ນຄເຣສຸປິ ວຸຍ຺ຫມາເນສຸ ຕຕ຺ຖ ມາຕາປິ ປຸຕ຺ຕໍ ນປ຺ປຏິລຠຕິ, ປຸຕ຺ໂຕປິ ມາຕຣໍ ນປ຺ປຏິລຠຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍ ຠຍນ຺ຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ຠຍໍ ໂຫຕິ ອຏວິສງ຺ໂກໂປ, ຈກ຺ກສມາຣຸຬ຺ຫາ ຊານປທາ ປຣິຍາຍນ຺ຕິ. ຠເຍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ອຏວິສງ຺ໂກເປ ຈກ຺ກສມາຣຸຬ຺ເຫສຸ ຊານປເທສຸ ປຣິຍາຍນ຺ເຕສຸ ຕຕ຺ຖ ມາຕາປິ ປຸຕ຺ຕໍ ນປ຺ປຏິລຠຕິ, ປຸຕ຺ໂຕປິ ມາຕຣໍ ນປ຺ປຏິລຠຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍ ຠຍນ຺ຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການິ ຠຍານີຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ.

‘‘ຕານິ ໂຂ ປນິມານິ [ອິມານິ ໂຂ (ສີ.), ອິມານິ ໂຂ ປນ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ສມາຕາປຸຕ຺ຕິການິເຍວ ຠຍານິ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການິ ຠຍານີຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ໂຫຕິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຍ ຍໍ ມຫາອຄ຺ຄິຑາໂຫ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ມຫາອຄ຺ຄິຑາເຫ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຏ຺ຐິເຕ ເຕນ ຄາມາປິ ຑຍ຺ຫນ຺ຕິ ນິຄມາປິ ຑຍ຺ຫນ຺ຕິ ນຄຣາປິ ຑຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຄາເມສຸປິ ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ນິຄເມສຸປິ ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ນຄເຣສຸປິ ຑຍ຺ຫມາເນສຸ ໂຫຕິ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ມາຕາປິ ປຸຕ຺ຕໍ ປຏິລຠຕິ, ປຸຕ຺ໂຕປິ ມາຕຣໍ ປຏິລຠຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ສມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍເຍວ ຠຍໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍ ຠຍນ຺ຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ມຫາເມໂຆ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ມຫາເມເຆ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຏ຺ຐິເຕ ມຫາອຸທກວາຫໂກ ສຎ຺ຊາຍຕິ. ມຫາອຸທກວາຫເກ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຊາເຕ ເຕນ ຄາມາປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ນິຄມາປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ນຄຣາປິ ວຸຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຄາເມສຸປິ ວຸຍ຺ຫມາເນສຸ ນິຄເມສຸປິ ວຸຍ຺ຫມາເນສຸ ນຄເຣສຸປິ ວຸຍ຺ຫມາເນສຸ ໂຫຕິ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ມາຕາປິ ປຸຕ຺ຕໍ ປຏິລຠຕິ, ປຸຕ຺ໂຕປິ ມາຕຣໍ ປຏິລຠຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ສມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍເຍວ ຠຍໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍ ຠຍນ຺ຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຫຕິ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ຠຍໍ ໂຫຕິ ອຏວິສງ຺ໂກໂປ, ຈກ຺ກສມາຣຸຬ຺ຫາ ຊານປທາ ປຣິຍາຍນ຺ຕິ. ຠເຍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ອຏວິສງ຺ໂກເປ ຈກ຺ກສມາຣຸຬ຺ເຫສຸ ຊານປເທສຸ ປຣິຍາຍນ຺ເຕສຸ ໂຫຕິ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ມາຕາປິ ປຸຕ຺ຕໍ ປຏິລຠຕິ, ປຸຕ຺ໂຕປິ ມາຕຣໍ ປຏິລຠຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ສມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍເຍວ ຠຍໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິກໍ ຠຍນ຺ຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ. ‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ສມາຕາປຸຕ຺ຕິການິເຍວ ຠຍານິ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການິ ຠຍານີຕິ ອສ຺ສຸຕວາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຠາສຕິ’’.

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການິ ຠຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ຊຣາຠຍໍ, ພ຺ຍາຘິຠຍໍ, ມຣຓຠຍນ຺ຕິ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ຊີຣມານໍ ເອວໍ ລຠຕິ – ‘ອຫໍ ຊີຣາມິ, ມາ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ຊີຣີ’ຕິ; ປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປນ ມາຕຣໍ ຊີຣມານໍ ນ ເອວໍ ລຠຕິ – ‘ອຫໍ ຊີຣາມິ, ມາ ເມ ມາຕາ ຊີຣີ’’’ຕິ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາຘິຍມານໍ ເອວໍ ລຠຕິ – ‘ອຫໍ ພ຺ຍາຘິຍາມິ, ມາ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ພ຺ຍາຘິຍີ’ຕິ; ປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປນ ມາຕຣໍ ພ຺ຍາຘິຍມານໍ ນ ເອວໍ ລຠຕິ – ‘ອຫໍ ພ຺ຍາຘິຍາມິ, ມາ ເມ ມາຕາ ພ຺ຍາຘິຍີ’’’ຕິ.

‘‘ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ມີຍມານໍ ເອວໍ ລຠຕິ – ‘ອຫໍ ມີຍາມິ, ມາ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ມີຍີ’ຕິ; ປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປນ ມາຕຣໍ ມີຍມານໍ ນ ເອວໍ ລຠຕິ – ‘ອຫໍ ມີຍາມິ, ມາ ເມ ມາຕາ ມີຍີ’ຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການິ ຠຍານີ’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ ອຕ຺ຖິ ປຏິປທາ ອິເມສຎ຺ຈ ຕິຓ຺ຓໍ ສມາຕາປຸຕ຺ຕິການໍ ຠຍານໍ ອິເມສຎ຺ຈ ຕິຓ຺ຓໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການໍ ຠຍານໍ ປຫານາຍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ ກຕມາ ຈ ປຏິປທາ ອິເມສຎ຺ຈ ຕິຓ຺ຓໍ ສມາຕາປຸຕ຺ຕິການໍ ຠຍານໍ ອິເມສຎ຺ຈ ຕິຓ຺ຓໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການໍ ຠຍານໍ ປຫານາຍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ? ອຍເມວ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສມ຺ມາສງ຺ກໂປ, ສມ຺ມາວາຈາ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ສມ຺ມາສຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຄ຺ໂຄ ອຍໍ ປຏິປທາ ອິເມສຎ຺ຈ ຕິຓ຺ຓໍ ສມາຕາປຸຕ຺ຕິການໍ ຠຍານໍ ອິເມສຎ຺ຈ ຕິຓ຺ຓໍ ອມາຕາປຸຕ຺ຕິການໍ ຠຍານໍ ປຫານາຍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.