໑. ສມິທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໒໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສມິທ຺ໂຘ [ສວິຏ຺ໂຐ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ [ມຫາໂກຏ຺ຐິໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສມິທ຺ຘໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສ ສມິທ຺ຘ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາຍສກ຺ຂີ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ [ທິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ໂຕ (ກ.)], ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມສໍ, ອາວຸໂສ, ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຕໂມ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ຂມຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາຍສກ຺ຂີ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມສໍ, ອາວຸໂສ, ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຍ຺ວາຍໍ [ໂຍຍໍ (ກ.)] ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ເມ ປຸຄ຺ຄໂລ ຂມຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂກຏ຺ຐິກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສ ໂກຏ຺ຐິກ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາຍສກ຺ຂີ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມສໍ, ອາວຸໂສ, ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຕໂມ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ຂມຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາຍສກ຺ຂີ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມສໍ, ອາວຸໂສ, ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂີ, ອຍໍ ເມ ປຸຄ຺ຄໂລ ຂມຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາຍສກ຺ຂີ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມສໍ, ອາວຸໂສ, ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ກຕໂມ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ຂມຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’ຕິ?

‘‘ຕໂຍເມ, ອາວຸໂສ ໂກຏ຺ຐິກ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກາຍສກ຺ຂີ, ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມສໍ, ອາວຸໂສ, ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ເມ ປຸຄ຺ຄໂລ ຂມຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຘິມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕຎ຺ຈ ສມິທ຺ຘໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕຎ຺ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ພ຺ຍາກຕໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ເຫຫິ ສພ຺ເພເຫວ ຍຖາສກໍ ປຏິຠານໍ. ອາຍາມາວຸໂສ, ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິສ຺ສາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສ຺ສາມ. ຍຖາ ໂນ ຠຄວາ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສມິທ຺ໂຘ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມາ ຈ ສມິທ຺ໂຘ ອາຍສ຺ມາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ອາຍສ຺ມຕາ ຈ ສມິທ຺ເຘນ ອາຍສ຺ມຕາ ຈ ມຫາໂກຏ຺ຐິເກນ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ.

‘‘ນ ຂ຺ເວຕ຺ຖ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸກຣໍ ເອກໍເສນ ພ຺ຍາກາຕຸໍ – ‘ອຍໍ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’ຕິ. ຐານຎ຺ເຫຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ສ຺ວາສ຺ສ [ສ຺ວາຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ໂສຍໍ (ກ.)] ອຣຫຕ຺ຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂີ ສ຺ວາສ຺ສ ສກທາຄາມີ ວາ ອນາຄາມີ ວາ, ໂຍ ຈາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂສປສ຺ສ [ໂສຍໍ (ກ.)] ສກທາຄາມີ ວາ ອນາຄາມີ ວາ.

‘‘ນ ຂ຺ເວຕ຺ຖ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸກຣໍ ເອກໍເສນ ພ຺ຍາກາຕຸໍ – ‘ອຍໍ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’ຕິ. ຐານຎ຺ເຫຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂີ ສ຺ວາສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ສ຺ວາສ຺ສ ສກທາຄາມີ ວາ ອນາຄາມີ ວາ, ໂຍ ຈາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ໂສປສ຺ສ ສກທາຄາມີ ວາ ອນາຄາມີ ວາ.

‘‘ນ ຂ຺ເວຕ຺ຖ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸກຣໍ ເອກໍເສນ ພ຺ຍາກາຕຸໍ – ‘ອຍໍ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’ຕິ. ຐານຎ຺ເຫຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທິຏ຺ຐິປ຺ປຕ຺ໂຕ ສ຺ວາສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ສ຺ວາສ຺ສ ສກທາຄາມີ ວາ ອນາຄາມີ ວາ, ໂຍ ຈາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຍສກ຺ຂີ ໂສປສ຺ສ ສກທາຄາມີ ວາ ອນາຄາມີ ວາ.

‘‘ນ ຂ຺ເວຕ຺ຖ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸກຣໍ ເອກໍເສນ ພ຺ຍາກາຕຸໍ – ‘ອຍໍ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈາ’’’ຕິ. ປຐມໍ.