໓. ນນ຺ທິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວສ຺ສາວາສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ [ອໂຫສິ (ກ.)].

ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ນນ຺ທິໂຍ ສກ຺ໂກ – ‘‘ຠຄວາ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວສ຺ສາວາສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸກາໂມ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ນນ຺ທິຍສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍໍນູນາຫມ຺ປິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວສ຺ສາວາສໍ ອຸປຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມນ຺ຕຎ຺ເຈວ ອຘິຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ, ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ລຈ຺ຉາມິ ກາເລນ ກາລໍ ທສ຺ສນາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວສ຺ສາວາສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ [ອຸປຄຎ຺ຉິ (ສີ. ປີ.)]. ນນ຺ທິໂຍປິ ໂຂ ສກ຺ໂກ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວສ຺ສາວາສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມນ຺ຕຎ຺ເຈວ ອຘິຏ຺ຐາສິ [ອຘິຏ຺ຐາຍ (ສ຺ຍາ.), ອຘິຏ຺ຐາຕິ (ກ.)], ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ລຠິ [ລຈ຺ຉຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ກາເລນ ກາລໍ ທສ຺ສນາຍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

ອສ຺ໂສສິ ໂຂ ນນ຺ທິໂຍ ສກ຺ໂກ – ‘‘ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ນນ຺ທິໂຍ ສກ຺ໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ນນ຺ທິໂຍ ສກ຺ໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ – ‘ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ຈີວຣກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ – ນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ຠຄວາ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ນານາວິຫາເຣຫິ ວິຫຣຕໍ ເກນສ຺ສ ວິຫາເຣນ ວິຫາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ນນ຺ທິຍ! ເອຕໍ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕິຣູປໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ຕຖາຄຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ – ‘ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ນານາວິຫາເຣຫິ ວິຫຣຕໍ ເກນສ຺ສ ວິຫາເຣນ ວິຫາຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ? ສທ຺ໂຘ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ, ໂນ ອສ຺ສທ຺ໂຘ; ສີລວາ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ, ໂນ ທຸສ຺ສີໂລ; ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ, ໂນ ກຸສີໂຕ; ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ, ໂນ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ; ສມາຫິໂຕ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ, ໂນ ອສມາຫິໂຕ; ປຎ຺ຎວາ ອາຣາຘໂກ ໂຫຕິ, ໂນ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ. ອິເມສຸ ໂຂ ເຕ, ນນ຺ທິຍ, ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ.

‘‘ອິຘ ຕ຺ວໍ, ນນ຺ທິຍ, ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍາສິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ, ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອິຕິ ໂຂ ເຕ, ນນ຺ທິຍ, ຕຖາຄຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ຕ຺ວໍ, ນນ຺ທິຍ, ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍາສິ – ‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ອິຕິ ໂຂ ເຕ, ນນ຺ທິຍ, ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ຕ຺ວໍ, ນນ຺ທິຍ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍາສິ – ‘ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ຍສ຺ສ ເມ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ອນຸກມ຺ປກາ ອຕ຺ຖກາມາ ໂອວາທກາ ອນຸສາສກາ’ຕິ. ອິຕິ ໂຂ ເຕ, ນນ຺ທິຍ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕ ອາຣພ຺ຠ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ຕ຺ວໍ, ນນ຺ທິຍ, ອຕ຺ຕໂນ ຈາຄໍ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍາສິ – ‘ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ໂຍຫໍ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິຕາຍ ປຊາຍ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສາມິ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ’ຕິ. ອິຕິ ໂຂ ເຕ, ນນ຺ທິຍ, ຈາຄໍ ອາຣພ຺ຠ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ ຕ຺ວໍ, ນນ຺ທິຍ, ເທວຕາ ອນຸສ຺ສເຣຍ຺ຍາສິ – ‘ຍາ ເທວຕາ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ [ກພຬິໍກາຣຠກ຺ຂານໍ (ສີ.), ກພຬີກາຣຠກ຺ຂານໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເທວຕານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ນາ, ຕາ ກຣຓີຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ນ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ ກຕສ຺ສ ວາ ປຕິຈຍໍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ນນ຺ທິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ອສມຍວິມຸຕ຺ໂຕ ກຣຓີຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ນ ສມນຸປສ຺ສຕິ ກຕສ຺ສ ວາ ປຕິຈຍໍ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ຍາ ຕາ ເທວຕາ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວຕານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ນາ, ຕາ ກຣຓີຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ນ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕິ ກຕສ຺ສ ວາ ປຕິຈຍໍ. ອິຕິ ໂຂ ເຕ, ນນ຺ທິຍ, ເທວຕາ ອາຣພ຺ຠ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຕິ ອຸປຏ຺ຐາເປຕພ຺ພາ.

‘‘ອິເມຫິ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ເອກາທສຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ປຊຫເຕວ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ, ນ ອຸປາທິຍຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ນນ຺ທິຍ, ກຸມ຺ໂຠ ນິກ຺ກຸຊ຺ໂຊ [ນິກຸຊ຺ໂຊ (ກ.)] ວມເຕວ ອຸທກໍ, ໂນ ວນ຺ຕໍ ປຈ຺ຈາວມຕິ [ປຈ຺ຈາມສຕິ (ສ຺ຍາ.)]; ເສຍ຺ຍຖາປິ ວາ ປນ, ນນ຺ທິຍ, ສຸກ຺ເຂ ຕິຓທາເຍ ອຄ຺ຄິ ມຸຕ຺ໂຕ ຑຫຎ຺ເຎວ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂນ ທຑ຺ຒໍ ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ນນ຺ທິຍ, ອິເມຫິ ເອກາທສຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ປຊຫເຕວ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ, ນ ອຸປາທິຍຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.