໑. ນິສ຺ສຍວຄ຺ໂຄ

໑. ກິມຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑. [ອ. ນິ. ໑໐.໑] ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິມຕ຺ຖິຍານິ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລານິ ສີລານິ ກິມານິສໍສານີ’’ຕິ? ‘‘ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຸສລານິ ສີລານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣານິສໍສານີ’’ຕິ.

‘‘ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິໂຍ ກິມານິສໍໂສ’’? ‘‘ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປາໂມຊ຺ຊຕ຺ໂຖ ປາໂມຊ຺ຊານິສໍໂສ’’.

‘‘ປາໂມຊ຺ຊໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍໍ ກິມານິສໍສໍ’’? ‘‘ປາໂມຊ຺ຊໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປີຕຕ຺ຖໍ ປີຕານິສໍສໍ’’.

‘‘ປີຕິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍາ ກິມານິສໍສາ’’? ‘‘ປີຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຖາ ປສ຺ສທ຺ຘານິສໍສາ’’.

‘‘ປສ຺ສທ຺ຘິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍາ ກິມານິສໍສາ’’? ‘‘ປສ຺ສທ຺ຘິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຸຂຕ຺ຖາ ສຸຂານິສໍສາ’’.

‘‘ສຸຂໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍໍ ກິມານິສໍສໍ’’? ‘‘ສຸຂໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສມາຘຕ຺ຖໍ ສມາຘານິສໍສໍ’’.

‘‘ສມາຘິ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິໂຍ ກິມານິສໍໂສ’’? ‘‘ສມາຘິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ’’.

‘‘ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍໍ ກິມານິສໍສໍ’’? ‘‘ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ນິພ຺ພິທຕ຺ຖໍ ນິພ຺ພິທານິສໍສໍ’’.

‘‘ນິພ຺ພິທາ, ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິຍາ ກິມານິສໍສາ’’? ‘‘ນິພ຺ພິທາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ວິຣາຄຕ຺ຖາ ວິຣາຄານິສໍສາ ’’.

‘‘ວິຣາໂຄ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກິມຕ຺ຖິໂຍ ກິມານິສໍໂສ’’? ‘‘ວິຣາໂຄ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຸສລານິ ສີລານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣານິສໍສານິ, ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປາໂມຊ຺ຊຕ຺ໂຖ ປາໂມຊ຺ຊານິສໍໂສ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ປີຕຕ຺ຖໍ ປີຕານິສໍສໍ, ປີຕິ ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຖາ ປສ຺ສທ຺ຘານິສໍສາ, ປສ຺ສທ຺ຘິ ສຸຂຕ຺ຖາ ສຸຂານິສໍສາ, ສຸຂໍ ສມາຘຕ຺ຖໍ ສມາຘານິສໍສໍ, ສມາຘິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ນິພ຺ພິທຕ຺ຖໍ ນິພ຺ພິທານິສໍສໍ, ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄຕ຺ຖາ ວິຣາຄານິສໍສາ, ວິຣາໂຄ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ. ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ກຸສລານິ ສີລານິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ອຄ຺ຄາຍ ປເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ເຈຕນາກຣຓີຍສຸຕ຺ຕໍ

໒. [ອ. ນິ. ໑໐.໒] ‘‘ສີລວໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ອວິປ຺ປຏິສາຣິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ປາໂມຊ຺ຊໍ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ອວິປ຺ປຏິສາຣິສ຺ສ ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ປມຸທິຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ປີຕິ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ປມຸທິຕສ຺ສ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ປີຕິມນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ກາໂຍ ເມ ປສ຺ສມ຺ຠຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ປີຕິມນສ຺ສ ກາໂຍ ປສ຺ສມ຺ຠຕິ.

‘‘ປສ຺ສທ຺ຘກາຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ສຸຂໍ ເວທິຍາມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ປສ຺ສທ຺ຘກາໂຍ ສຸຂໍ ເວທິຍຕິ.

‘‘ສຸຂິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ຈິຕ຺ຕໍ ເມ ສມາຘິຍຕູ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕິ.

‘‘ສມາຫິຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ຍຖາຠູຕໍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ສມາຫິໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ.

‘‘ຍຖາຠູຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ນິພ຺ພິນ຺ທາມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ຍຖາຠູຕໍ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ.

‘‘ນິພ຺ພິນ຺ນສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ວິຣຊ຺ຊາມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ນິພ຺ພິນ຺ໂນ ວິຣຊ຺ຊຕິ.

‘‘ວິຣຕ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍໍ – ‘ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ສຈ຺ຉິກໂຣມີ’ຕິ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍໍ ວິຣຕ຺ໂຕ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຣາໂຄ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ, ນິພ຺ພິທາ ວິຣາຄຕ຺ຖາ ວິຣາຄານິສໍສາ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ນິພ຺ພິທຕ຺ຖໍ ນິພ຺ພິທານິສໍສໍ, ສມາຘິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນານິສໍໂສ, ສຸຂໍ ສມາຘຕ຺ຖໍ ສມາຘານິສໍສໍ, ປສ຺ສທ຺ຘິ ສຸຂຕ຺ຖາ ສຸຂານິສໍສາ, ປີຕິ ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຖາ ປສ຺ສທ຺ຘານິສໍສາ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ປີຕຕ຺ຖໍ ປີຕານິສໍສໍ, ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປາໂມຊ຺ຊຕ຺ໂຖ ປາໂມຊ຺ຊານິສໍໂສ, ກຸສລານິ ສີລານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ອວິປ຺ປຏິສາຣານິສໍສານິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຘມ຺ເມ ອຠິສນ຺ເທນ຺ຕິ, ຘມ຺ມາ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ ອປາຣາ ປາຣໍ ຄມນາຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມອຸປນິສາສຸຕ຺ຕໍ

໓. [ອ. ນິ. ໕.໒໔; ໑໐.໓] ‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ. ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ. ປາໂມຊ຺ເຊ ອສຕິ ປາໂມຊ຺ຊວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປີຕິ. ປີຕິຍາ ອສຕິ ປີຕິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ. ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ. ສຸເຂ ອສຕິ ສຸຂວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ. ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ອສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ. ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ອສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາ. ນິພ຺ພິທາຍ ອສຕິ ນິພ຺ພິທາວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ວິຣາໂຄ. ວິຣາເຄ ອສຕິ ວິຣາຄວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສວິປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ສີລວໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ປາໂມຊ຺ເຊ ສຕິ ປາໂມຊ຺ຊສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ປີຕິ, ປີຕິຍາ ສຕິ ປີຕິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ, ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ, ສຸເຂ ສຕິ ສຸຂສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ, ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາ, ນິພ຺ພິທາຍ ສຕິ ນິພ຺ພິທາສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ວິຣາໂຄ, ວິຣາເຄ ສຕິ ວິຣາຄສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍອຸປນິສາສຸຕ຺ຕໍ

໔. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ [ຠິກ຺ຂໂວຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.) ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອ. ນິ. ໑໐.໔]. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ປາໂມຊ຺ເຊ ອສຕິ ປາໂມຊ຺ຊວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປີຕິ, ປີຕິຍາ ອສຕິ ປີຕິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ, ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ, ສຸເຂ ອສຕິ ສຸຂວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ, ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ອສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ອສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາ, ນິພ຺ພິທາຍ ອສຕິ ນິພ຺ພິທາວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ວິຣາໂຄ, ວິຣາເຄ ອສຕິ ວິຣາຄວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສວິປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ນ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ສີລວໂຕ, ອາວຸໂສ, ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ປາໂມຊ຺ເຊ ສຕິ ປາໂມຊ຺ຊສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ປີຕິ, ປີຕິຍາ ສຕິ ປີຕິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ, ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ, ສຸເຂ ສຕິ ສຸຂສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ, ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາ, ນິພ຺ພິທາຍ ສຕິ ນິພ຺ພິທາສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ວິຣາໂຄ, ວິຣາເຄ ສຕິ ວິຣາຄສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາຂາປລາສສມ຺ປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ປປຏິກາປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຈປິ… ເຜຄ຺ຄຸປິ… ສາໂຣປິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສີລວໂຕ ສີລສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປນິສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຕຕິຍອຸປນິສາສຸຕ຺ຕໍ

໕. [ອ. ນິ. ໑໐.໕] ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ…ເປ… ‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ສີລວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ອວິປ຺ປຏິສາເຣ ອສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ປາໂມຊ຺ຊໍ, ປາໂມຊ຺ເຊ ອສຕິ ປາໂມຊ຺ຊວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປີຕິ, ປີຕິຍາ ອສຕິ ປີຕິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິ, ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອສຕິ ປສ຺ສທ຺ຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ສຸຂໍ, ສຸເຂ ອສຕິ ສຸຂວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ສມ຺ມາສມາຘິ, ສມ຺ມາສມາຘິມ຺ຫິ ອສຕິ ສມ຺ມາສມາຘິວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນ ອສຕິ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສາ ໂຫຕິ ນິພ຺ພິທາ, ນິພ຺ພິທາຍ ອສຕິ ນິພ຺ພິທາວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິໂສ ໂຫຕິ ວິຣາໂຄ, ວິຣາເຄ ອສຕິ ວິຣາຄວິປນ຺ນສ຺ສ ຫຕູປນິສໍ ໂຫຕິ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ.

໖. ພ຺ຍສນສຸຕ຺ຕໍ

໖. ‘‘ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກ຺ໂກສໂກ ປຣິຠາສໂກ ອຣິຍູປວາໂທ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ຐານເມຕໍ ອວກາໂສ ຍໍ ໂສ ເອກາທສນ຺ນໍ ພ຺ຍສນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຍສນໍ ນິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ.

ກຕເມສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ? ອນຘິຄຕໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຘິຄຕາ ປຣິຫາຍຕິ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ນ ໂວທາຍນ຺ຕິ, ສທ຺ຘມ຺ເມສຸ ວາ ອຘິມານິໂກ ໂຫຕິ, ອນຠິຣໂຕ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂໍ ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ, ຄາຬ຺ຫໍ ວາ ໂຣຄາຕງ຺ກໍ ຜຸສຕິ, ອຸມ຺ມາທໍ ວາ ປາປຸຓາຕິ ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂປໍ ວາ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ – ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກ຺ໂກສໂກ ປຣິຠາສໂກ ອຣິຍູປວາໂທ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ຐານເມຕໍ ອວກາໂສ ຍໍ ໂສ ອິເມສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ພ຺ຍສນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຍສນໍ ນິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. [( ) ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ປາໂຐ ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນ ທິສ຺ສຕິ]

‘‘ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກ຺ໂກສໂກ ປຣິຠາສໂກ ອຣິຍູປວາໂທ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ໂສ ເອກາທສນ຺ນໍ ພ຺ຍສນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຍສນໍ ນ ນິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ.

ກຕເມສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ? ອນຘິຄຕໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ອຘິຄຕາ ປຣິຫາຍຕິ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ນ ໂວທາຍນ຺ຕິ, ສທ຺ຘມ຺ເມສຸ ວາ ອຘິມານິໂກ ໂຫຕິ, ອນຠິຣໂຕ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສິກ຺ຂໍ ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ, ຄາຬ຺ຫໍ ວາ ໂຣຄາຕງ຺ກໍ ຜຸສຕິ, ອຸມ຺ມາທໍ ວາ ປາປຸຓາຕິ ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂປໍ ວາ, ສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ – ໂຍ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກ຺ໂກສໂກ ປຣິຠາສໂກ ອຣິຍູປວາໂທ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ, ອຏ຺ຐານເມຕໍ ອນວກາໂສ ຍໍ ໂສ ອິເມສໍ ເອກາທສນ຺ນໍ ພ຺ຍສນານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ພ຺ຍສນໍ ນ ນິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໗. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ນ ສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາຕິ?

‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ນ ສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ; ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ນ ສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາຕິ.

‘‘ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ, ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ນ ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ນ ສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ນ ສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ສຎ຺ຎີ ປນ ອສ຺ສາຕິ. ‘‘ສິຍາ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ນ ສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ນ ສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ, ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ນ ສຎ຺ຎີ ອສ຺ສ, ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ! ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສາວກສ຺ສ ຈ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ໂຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສຕິ ສເມສ຺ສຕິ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫິສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ອຄ຺ຄປທສ຺ມິໍ! ອິທານາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອປຸຈ຺ຉິໍ. ຠຄວາປິ ເມ ເອເຕຫິ ອກ຺ຂເຣຫິ ເອເຕຫິ ປເທຫິ ເອເຕຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກາສິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ. ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສາວກສ຺ສ ຈ ອຕ຺ເຖນ ອຕ຺ໂຖ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ສໍສນ຺ທິສ຺ສຕິ ສເມສ຺ສຕິ ນ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫິສ຺ສຕິ, ຍທິທໍ ອຄ຺ຄປທສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ! ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ມນສິກາຣສຸຕ຺ຕໍ

໘. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສິຍາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ນ ຈກ຺ຂຸໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຣູປໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ໂສຕໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ສທ຺ທໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຆານໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຄນ຺ຘໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຊິວ຺ຫໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຣສໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ກາຍໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ປຖວິໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ອາປໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ເຕຊໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ວາຍໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ອິຘໂລກໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ປຣໂລກໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມ຺ປິ ນ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ; ມນສິ ຈ ປນ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ?

‘‘ສິຍາ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ນ ຈກ຺ຂຸໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຣູປໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ໂສຕໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ສທ຺ທໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຆານໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຄນ຺ຘໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຊິວ຺ຫໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຣສໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ກາຍໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ປຖວິໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ອາປໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ເຕຊໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ວາຍໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ອິຘໂລກໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ປຣໂລກໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມ຺ປິ ນ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ; ມນສິ ຈ ປນ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ນ ຈກ຺ຂຸໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຣູປໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ… ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມ຺ປິ ນ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ; ມນສິ ຈ ປນ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມນສິ ກໂຣຕິ – ‘ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕໍ, ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສິຍາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຖາຣູໂປ ສມາຘິປຏິລາໂຠ ຍຖາ ນ ຈກ຺ຂຸໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ, ນ ຣູປໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມ຺ປິ ນ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍ; ມນສິ ຈ ປນ ກເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສທ຺ຘສຸຕ຺ຕໍ

໙. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ນາຕິເກ ວິຫຣຕິ ຄິຎ຺ຊກາວສເຖ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສທ຺ໂຘ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສທ຺ຘໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອາຊານີຍຌາຍິຕໍ ໂຂ, ສທ຺ຘ, ຌາຍ; ມາ ຂຬຸງ຺ກຌາຍິຕໍ [ອາຊານີຍຊ຺ຌາຍິຕໍ ໂຂ ສທ຺ຘ ຌາຍຖ, ມາ ຂຬຸງ຺ກຊ຺ຌາຍິຕໍ (ສີ. ປີ.)]. ກຖຎ຺ຈ, ຂຬຸງ຺ກຌາຍິຕໍ ໂຫຕິ? ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ຫິ, ສທ຺ຘ, ໂທຓິຍາ ພທ຺ໂຘ [ພນ຺ໂຘ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ‘ຍວສໍ ຍວສ’ນ຺ຕິ ຌາຍຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ, ສທ຺ຘ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ກສ຺ສ ໂທຓິຍາ ພທ຺ຘສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມໍ ອຊ຺ຊ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ກາຣຓໍ ກາເຣສ຺ສຕິ, ກິມສ຺ສາຫໍ [ກມ຺ມສ຺ສາຫໍ (ກ.)] ປຏິກໂຣມີ’ຕິ. ໂສ ໂທຓິຍາ ພທ຺ໂຘ ‘ຍວສໍ ຍວສ’ນ຺ຕິ ຌາຍຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ສທ຺ຘ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ອຣຎ຺ຎຄໂຕປິ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕປິ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕປິ ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ກາມຣາຄປເຣເຕນ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ກາມຣາຄສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ໂສ ກາມຣາຄໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອວຊ຺ຌາຍຕິ, ພ຺ຍາປາທປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ຖິນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ວິຈິກິຈ຺ຉາປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ໂສ ວິຈິກິຈ຺ຉໍເຍວ ອນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ວາ ຌາຍຕິ ປຊ຺ຌາຍຕິ ນິຊ຺ຌາຍຕິ ອວຊ຺ຌາຍຕິ. ໂສ ປຖວິມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ອາປມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ເຕຊມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ວາຍມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ອິຘໂລກມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ປຣໂລກມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ສທ຺ຘ, ປຸຣິສຂຬຸງ຺ກຌາຍິຕໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ສທ຺ຘ, ອາຊານີຍຌາຍິຕໍ ໂຫຕິ? ຠທ຺ໂຣ ຫິ, ສທ຺ຘ, ອສ຺ສາຊານີໂຍ ໂທຓິຍາ ພທ຺ໂຘ ນ ‘ຍວສໍ ຍວສ’ນ຺ຕິ ຌາຍຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຠທ຺ຣສ຺ສ ຫິ, ສທ຺ຘ, ອສ຺ສາຊານີຍສ຺ສ ໂທຓິຍາ ພທ຺ຘສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມໍ ອຊ຺ຊ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ກາຣຓໍ ກາເຣສ຺ສຕິ, ກິມສ຺ສາຫໍ ປຏິກໂຣມີ’ຕິ. ໂສ ໂທຓິຍາ ພທ຺ໂຘ ນ ‘ຍວສໍ ຍວສ’ນ຺ຕິ ຌາຍຕິ. ຠທ຺ໂຣ ຫິ, ສທ຺ຘ, ອສ຺ສາຊານີໂຍ ຍຖາ ອິຓໍ ຍຖາ ພນ຺ຘໍ ຍຖາ ຊານິໍ ຍຖາ ກລິໍ ເອວໍ ປໂຕທສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຫຣຓໍ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ສທ຺ຘ, ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ອຣຎ຺ຎຄໂຕປິ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕປິ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕປິ ນ ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ນ ກາມຣາຄປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ກາມຣາຄສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ນ ພ຺ຍາປາທປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ນ ຖິນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ນ ວິຈິກິຈ຺ຉາປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ໂສ ເນວ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ອາປໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ເຕຊໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ວາຍໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ອິຘໂລກໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ປຣໂລກໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ນ ຌາຍຕິ; ຌາຍຕິ ຈ ປນ. ເອວໍ ຌາຍິຎ຺ຈ ປນ, ສທ຺ຘ, ຠທ຺ຣໍ ປຸຣິສາຊານີຍໍ ສອິນ຺ທາ ເທວາ ສພ຺ຣຫ຺ມກາ ສປຊາປຕິກາ ອາຣກາວ ນມສ຺ສນ຺ຕິ –

‘‘ນໂມ ເຕ ປຸຣິສາຊຎ຺ຎ, ນໂມ ເຕ ປຸຣິສຸຕ຺ຕມ;

ຍສ຺ສ ເຕ ນາຠິຊານາມ, ຍມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍສີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ສທ຺ໂຘ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຖໍ ຌາຍີ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ [ປຸຣິສາຊານີໂຍ ຌາຍຕິ, ໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.), ປຸຣິສາຊານີໂຍ, ໂສ (ກ.)] ເນວ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ອາປໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ເຕຊໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ວາຍໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ອິຘໂລກໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ນ ປຣໂລກໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ນ ຌາຍຕິ; ຌາຍຕິ ຈ ປນ? ກຖໍ ຌາຍິຎ຺ຈ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠທ຺ຣໍ ປຸຣິສາຊານີຍໍ ສອິນ຺ທາ ເທວາ ສພ຺ຣຫ຺ມກາ ສປຊາປຕິກາ ອາຣກາວ ນມສ຺ສນ຺ຕິ –

‘‘ນໂມ ເຕ ປຸຣິສາຊຎ຺ຎ, ນໂມ ເຕ ປຸຣິສຸຕ຺ຕມ;

ຍສ຺ສ ເຕ ນາຠິຊານາມ, ຍມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍສີ’’ຕິ.

‘‘ອິຘ, ສທ຺ຘ, ຠທ຺ຣສ຺ສ ປຸຣິສາຊານີຍສ຺ສ ປຖວິຍໍ ປຖວິສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ອາປສ຺ມິໍ ອາໂປສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ເຕຊສ຺ມິໍ ເຕໂຊສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ວາຍສ຺ມິໍ ວາໂຍສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕເນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕເນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕເນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ອິຘໂລເກ ອິຘໂລກສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ປຣໂລເກ ປຣໂລກສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ, ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕຕ຺ຣາປິ ສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຌາຍີ ໂຂ, ສທ຺ຘ, ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ເນວ ປຖວິໍ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍຕິ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຣິເຍສິຕໍ ອນຸວິຈຣິຕໍ ມນສາ, ຕມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ນ ຌາຍຕິ; ຌາຍຕິ ຈ ປນ. ເອວໍ ຌາຍິຎ຺ຈ ປນ, ສທ຺ຘ, ຠທ຺ຣໍ ປຸຣິສາຊານີຍໍ ສອິນ຺ທາ ເທວາ ສພ຺ຣຫ຺ມກາ ສປຊາປຕິກາ ອາຣກາວ ນມສ຺ສນ຺ຕິ –

‘‘ນໂມ ເຕ ປຸຣິສາຊຎ຺ຎ, ນໂມ ເຕ ປຸຣິສຸຕ຺ຕມ;

ຍສ຺ສ ເຕ ນາຠິຊານາມ, ຍມ຺ປິ ນິສ຺ສາຍ ຌາຍສີ’’ຕິ. ນວມໍ;

໑໐. ໂມຣນິວາປສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ໂມຣນິວາເປ ປຣິພ຺ພາຊກາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສາໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ? ອເສເຂນ ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນ, ອເສເຂນ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ເຘນ, ອເສເຂນ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘນ – ອິເມຫິ, ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສາໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສາໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ? ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິເຍນ, ອາເທສນາປາຏິຫາຣິເຍນ, ອນຸສາສນີປາຏິຫາຣິເຍນ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສາໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ.

‘‘ອປເຣຫິປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສາໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ? ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ, ສມ຺ມາຎາເຓນ, ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິຍາ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສາໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ.

‘‘ທ຺ວີຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສາໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ກຕເມຫິ ທ຺ວີຫິ? ວິຊ຺ຊາຍ, ຈຣເຓນ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວີຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຈ຺ຈນ຺ຕປຣິໂຍສາໂນ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມນຸສ຺ສານໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ເປສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນງ຺ກຸມາເຣນ ຄາຖາ ຠາສິຕາ –

‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ, ເຍ ໂຄຕ຺ຕປຏິສາຣິໂນ;

ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມານຸເສ’’ຕິ [ທີ. ນິ. ໑.໒໗໗; ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໒; ໒.໒໔໕].

‘‘ສາ ໂຂ ປເນສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນງ຺ກຸມາເຣນ ຄາຖາ ຠາສິຕາ ສຸຠາສິຕາ, ໂນ ທຸພ຺ຠາສິຕາ; ອຕ຺ຖສໍຫິຕາ, ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ; ອນຸມຕາ ມຍາ. ອຫມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ວທາມິ –

‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ເສຏ຺ໂຐ ຊເນຕສ຺ມິໍ, ເຍ ໂຄຕ຺ຕປຏິສາຣິໂນ;

ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ, ໂສ ເສຏ຺ໂຐ ເທວມານຸເສ’’ຕິ. ທສມໍ;

ນິສ຺ສຍວຄ຺ໂຄ [ນິສ຺ສາຍວຄ຺ໂຄ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ປຐໂມ.