(໘) ໓. ອາກງ຺ຂວຄ຺ໂຄ

໑. ອາກງ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໗໑. [ອ. ນິ. ໔.໑໒; ອິຕິວຸ. ໑໑໑] ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ ສມ຺ປນ຺ນປາຕິໂມກ຺ຂາ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸຕາ ວິຫຣຖ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ນາ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວິໂນ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຖ ສິກ຺ຂາປເທສຸ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈສ຺ສໍ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ອນິຣາກຕຊ຺ຌາໂນ ວິປສ຺ສນາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ລາຠີ ອສ຺ສໍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’ນ຺ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ອນິຣາກຕຊ຺ຌາໂນ ວິປສ຺ສນາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ເຍສາຫໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ ເຕສໍ ເຕ ກາຣາ ມຫປ຺ຜລາ ອສ຺ສຸ ມຫານິສໍສາ’ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ…ເປ… ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ເຍ ເມ [ເຍ ມໍ (ມ. ນິ. ໑.໖໕)] ເປຕາ ຎາຕີ ສາໂລຫິຕາ ກາລງ຺ກຕາ [ກາລກຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕິ ເຕສໍ ຕໍ ມຫປ຺ຜລໍ ອສ຺ສ ມຫານິສໍສ’ນ຺ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ…ເປ… ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອສ຺ສໍ ອິຕຣີຕຣຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນາ’ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ…ເປ… ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ຂໂມ ອສ຺ສໍ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ, ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ [ຕິປ຺ປານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອຘິວາສກຊາຕິໂກ ອສ຺ສ’ນ຺ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ…ເປ… ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ອຣຕິຣຕິສໂຫ ອສ຺ສໍ, ນ ຈ ມໍ ອຣຕິຣຕິ ສເຫຍ຺ຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຣຕິຣຕິໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ…ເປ… ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ຠຍເຠຣວສໂຫ ອສ຺ສໍ, ນ ຈ ມໍ ຠຍເຠຣໂວ ສເຫຍ຺ຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠຍເຠຣວໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ…ເປ… ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ອສ຺ສໍ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ’ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ…ເປ… ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ສີເລສ຺ເວວສ຺ສ ປຣິປູຣກາຣີ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ອນິຣາກຕຊ຺ຌາໂນ ວິປສ຺ສນາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຣູເຫຕາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານໍ.

‘‘‘ສມ຺ປນ຺ນສີລາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ ສມ຺ປນ຺ນປາຕິໂມກ຺ຂາ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸຕາ ວິຫຣຖ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ນາ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວິໂນ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຖ ສິກ຺ຂາປເທສູ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ກຓ຺ຏກສຸຕ຺ຕໍ

໗໒. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ ສມ຺ພຫຸເລຫິ ອຠິຎ຺ຎາເຕຫິ ອຠິຎ຺ຎາເຕຫິ ເຖເຣຫິ ສາວເກຫິ ສທ຺ຘິໍ – ອາຍສ຺ມຕາ ຈ ຈາເລນ [ປາເລນ (ສ຺ຍາ.)], ອາຍສ຺ມຕາ ຈ ອຸປຈາເລນ [ອຸປ຺ປາເລນ (ສ຺ຍາ.)], ອາຍສ຺ມຕາ ຈ ກຸກ຺ກຸເຏນ [ກກ຺ກເຏນ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ອາຍສ຺ມຕາ ຈ ກຬິມ຺ເຠນ [ກວິມ຺ເຠນ (ສີ.)], ອາຍສ຺ມຕາ ຈ ນິກເຏນ [ກເຏນ (ສີ.)], ອາຍສ຺ມຕາ ຈ ກຏິສ຺ສເຫນ; ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ອຠິຎ຺ຎາເຕຫິ ອຠິຎ຺ຎາເຕຫິ ເຖເຣຫິ ສາວເກຫິ ສທ຺ຘິໍ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ລິຈ຺ຉວີ ຠທ຺ເຣຫິ ຠທ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ປຣປຸຣາຍ [ປຣໍປຸຣາຍ (ສ຺ຍາ. ອຏ຺ຐ.)] ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ມຫາວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາຫນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິເມ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ລິຈ຺ຉວີ ຠທ຺ເຣຫິ ຠທ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ປຣປຸຣາຍ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ມຫາວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາຫນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ‘ສທ຺ທກຓ຺ຏກາ ໂຂ ປນ ຌານາ’ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນ ໂຄສິງ຺ຄສາລວນທາໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ. ຕຕ຺ຖ ມຍໍ ອປ຺ປສທ຺ທາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓາ ຜາສຸໍ [ຜາສຸ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຍນ ໂຄສິງ຺ຄສາລວນທາໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ຕຕ຺ຖ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອປ຺ປສທ຺ທາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓາ ຜາສຸໍ ວິຫຣນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈາໂລ, ກຫໍ ອຸປຈາໂລ, ກຫໍ ກຸກ຺ກຸໂຏ, ກຫໍ ກຬິມ຺ໂຠ, ກຫໍ ນິກໂຏ, ກຫໍ ກຏິສ຺ສໂຫ; ກຫໍ ນຸ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຖຣາ ສາວກາ ຄຕາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິເມ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ລິຈ຺ຉວີ ຠທ຺ເຣຫິ ຠທ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ປຣປຸຣາຍ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທາ ມຫາສທ຺ທາ ມຫາວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາຫນ຺ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ ‘ສທ຺ທກຓ຺ຏກາ ໂຂ ປນ ຌານາວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນ ໂຄສິງ຺ຄສາລວນທາໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ ຕຕ຺ຖ ມຍໍ ອປ຺ປສທ຺ທາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓາ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ເຍນ ໂຄສິງ຺ຄສາລວນທາໂຍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອປ຺ປສທ຺ທາ ອປ຺ປາກິຓ຺ຓາ ຜາສຸໍ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍຖາ ເຕ ມຫາສາວກາ ສມ຺ມາ ພ຺ຍາກຣມານາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍຸໍ, ‘ສທ຺ທກຓ຺ຏກາ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານາ’ ວຸຕ຺ຕາ ມຍາ.

‘‘ທສຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຓ຺ຏກາ. ກຕເມ ທສ? ປວິເວກາຣາມສ຺ສ ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕາ ກຓ຺ຏໂກ, ອສຸຠນິມິຕ຺ຕານຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຠນິມິຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ກຓ຺ຏໂກ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣສ຺ສ ວິສູກທສ຺ສນໍ ກຓ຺ຏໂກ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ມາຕຸຄາມູປຈາໂຣ [ມາຕຸຄາໂມປວິຈາໂຣ (ສີ.), ມາຕຸຄາມູປວິຈໂຣ (ກ.)] ກຓ຺ຏໂກ, [ກຖາ. ໓໓໓] ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ສທ຺ໂທ ກຓ຺ຏໂກ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ກຓ຺ຏກາ, ຕຕິຍສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປີຕິ ກຓ຺ຏໂກ, ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາໂສ ກຓ຺ຏໂກ, ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ກຓ຺ຏໂກ ຣາໂຄ ກຓ຺ຏໂກ ໂທໂສ ກຓ຺ຏໂກ ໂມໂຫ ກຓ຺ຏໂກ.

‘‘ອກຓ຺ຏກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ. ນິກ຺ກຓ຺ຏກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ. ອກຓ຺ຏກນິກ຺ກຓ຺ຏກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຫຣຖ. ອກຓ຺ຏກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫນ຺ໂຕ; ນິກ຺ກຓ຺ຏກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫນ຺ໂຕ; ອກຓ຺ຏກນິກ຺ກຓ຺ຏກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫນ຺ໂຕ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ອິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໗໓. ‘‘ທສຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ທສ? ໂຠຄາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ; ວຓ຺ໂຓ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ; ອາໂຣຄ຺ຍໍ ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ມນາປໍ ທຸລ຺ລຠໍ ໂລກສ຺ມິໍ; ສີລໍ ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ມນາປໍ ທຸລ຺ລຠໍ ໂລກສ຺ມິໍ; ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ມນາປໍ ທຸລ຺ລຠໍ ໂລກສ຺ມິໍ; ມິຕ຺ຕາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ; ພາຫຸສຈ຺ຈໍ ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ມນາປໍ ທຸລ຺ລຠໍ ໂລກສ຺ມິໍ; ປຎ຺ຎາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ; ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ; ສຄ຺ຄາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ທສ ຘມ຺ມາ ປຣິປນ຺ຖາ [ປຣິພນ຺ຘາ (ກ.)] – ອາລສ຺ຍໍ ອນຸຏ຺ຐານໍ ໂຠຄານໍ ປຣິປນ຺ໂຖ, ອມຓ຺ຑນາ ອວິຠູສນາ ວຓ຺ຓສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖ, ອສປ຺ປາຍກິຣິຍາ ອາໂຣຄ຺ຍສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖ, ປາປມິຕ຺ຕຕາ ສີລານໍ ປຣິປນ຺ໂຖ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖ, ວິສໍວາທນາ ມິຕ຺ຕານໍ ປຣິປນ຺ໂຖ, ອສຊ຺ຌາຍກິຣິຍາ ພາຫຸສຈ຺ຈສ຺ສ ປຣິປນ຺ໂຖ, ອສຸສ຺ສູສາ ອປຣິປຸຈ຺ຉາ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິປນ຺ໂຖ, ອນນຸໂຍໂຄ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ຘມ຺ມານໍ ປຣິປນ຺ໂຖ, ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິ ສຄ຺ຄານໍ ປຣິປນ຺ໂຖ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສນ຺ນໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ອິເມ ທສ ຘມ຺ມາ ປຣິປນ຺ຖາ.

‘‘ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ທສ ຘມ຺ມາ ອາຫາຣາ – ອຸຏ຺ຐານໍ ອນາລສ຺ຍໍ ໂຠຄານໍ ອາຫາໂຣ, ມຓ຺ຑນາ ວິຠູສນາ ວຓ຺ຓສ຺ສ ອາຫາໂຣ, ສປ຺ປາຍກິຣິຍາ ອາໂຣຄ຺ຍສ຺ສ ອາຫາໂຣ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ ສີລານໍ ອາຫາໂຣ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອາຫາໂຣ, ອວິສໍວາທນາ ມິຕ຺ຕານໍ ອາຫາໂຣ, ສຊ຺ຌາຍກິຣິຍາ ພາຫຸສຈ຺ຈສ຺ສ ອາຫາໂຣ, ສຸສ຺ສູສາ ປຣິປຸຈ຺ຉາ ປຎ຺ຎາຍ ອາຫາໂຣ, ອນຸໂຍໂຄ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ຘມ຺ມານໍ ອາຫາໂຣ, ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິ ສຄ຺ຄານໍ ອາຫາໂຣ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ອິເມ ທສ ຘມ຺ມາ ອາຫາຣາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ວຑ຺ຒິສຸຕ຺ຕໍ

໗໔. ‘‘ທສຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຑ຺ຒີຫິ ວຑ຺ຒມາໂນ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍາຍ ວຑ຺ຒິຍາ ວຑ຺ຒຕິ, ສາຣາທາຍີ ຈ ໂຫຕິ ວຣາທາຍີ ກາຍສ຺ສ. ກຕເມຫິ ທສຫິ? ເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖູຫິ ວຑ຺ຒຕິ, ຘນຘຎ຺ເຎນ ວຑ຺ຒຕິ, ປຸຕ຺ຕທາເຣຫິ ວຑ຺ຒຕິ, ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສຫິ ວຑ຺ຒຕິ, ຈຕຸປ຺ປເທຫິ ວຑ຺ຒຕິ, ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ສີເລນ ວຑ຺ຒຕິ, ສຸເຕນ ວຑ຺ຒຕິ, ຈາເຄນ ວຑ຺ຒຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ວຑ຺ຒຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສຫິ ວຑ຺ຒີຫິ ວຑ຺ຒມາໂນ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍາຍ ວຑ຺ຒິຍາ ວຑ຺ຒຕິ, ສາຣາທາຍີ ຈ ໂຫຕິ ວຣາທາຍີ ກາຍສ຺ສາຕິ.

‘‘ຘເນນ ຘຎ຺ເຎນ ຈ ໂຍຘ ວຑ຺ຒຕິ,

ປຸຕ຺ເຕຫິ ທາເຣຫິ ຈຕຸປ຺ປເທຫິ ຈ;

ສ ໂຠຄວາ ໂຫຕິ ຍສສ຺ສິ ປູຊິໂຕ,

ຎາຕີຫິ ມິຕ຺ເຕຫິ ອໂຖປິ ຣາຊຸຠິ.

‘‘ສທ຺ຘາຍ ສີເລນ ຈ ໂຍຘ ວຑ຺ຒຕິ,

ປຎ຺ຎາຍ ຈາເຄນ ສຸເຕນ ຈູຠຍໍ;

ໂສ ຕາທິໂສ ສປ຺ປຸຣິໂສ ວິຈກ຺ຂໂຓ,

ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຸຠເຍນ ວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ມິຄສາລາສຸຕ຺ຕໍ

໗໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ມິຄສາລາຍ ອຸປາສິກາຍ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ມິຄສາລາ ອຸປາສິກາ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ມິຄສາລາ ອຸປາສິກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຖໍ ກຖໍ ນາມາຍໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຈ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຈ ອຸໂຠ ສມສມຄຕິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ. ປິຕາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣາໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂຫຕິ ອາຣາຈາຣີ [ອນາຈາຣີ (ກ.)] ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ໂສ ກາລງ຺ກໂຕ ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກໂຕ – ‘ສກທາຄາມີ ສຕ຺ໂຕ [ສກທາຄາມິສຕ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຕຸສິຕໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ’ຕິ. ປິຕາມໂຫ ເມ [ເປຕ຺ຕາປິ ໂຍ ເມ (ສີ.), ປິຕ ປິໂຍ ເມ (ສ຺ຍາ.) ອ. ນິ. ໖.໔໔], ຠນ຺ເຕ, ອິສິທຕ຺ໂຕ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອໂຫສິ ສທາຣສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ໂສປິ ກາລງ຺ກໂຕ ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກໂຕ – ‘ສກທາຄາມີ ສຕ຺ໂຕ ຕຸສິຕໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ’ຕິ.

‘‘ກຖໍ ກຖໍ ນາມາຍໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຈ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຈ ອຸໂຠ ສມສມຄຕິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ປຣາຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠຄິນິ, ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ມິຄສາລາຍ ອຸປາສິກາຍ ນິເວສເນ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ມິຄສາລາຍ ອຸປາສິກາຍ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິໍ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມິຄສາລາ ອຸປາສິກາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມິຄສາລາ ອຸປາສິກາ ມໍ ເອຕທໂວຈ –

‘ກຖໍ ກຖໍ ນາມາຍໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຈ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຈ ອຸໂຠ ສມສມຄຕິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ. ປິຕາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣາໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອໂຫສິ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ໂສ ກາລງ຺ກໂຕ ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກໂຕ ສກທາຄາມີ ສຕ຺ໂຕ ຕຸສິຕໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນຕິ. ປິຕາມໂຫ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອິສິທຕ຺ໂຕ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອໂຫສິ ສທາຣສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ໂສປິ ກາລງ຺ກໂຕ ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກໂຕ – ສກທາຄາມີ ສຕ຺ໂຕ ຕຸສິຕໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນຕິ.

ກຖໍ ກຖໍ ນາມາຍໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ ອຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຈ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຈ ອຸໂຠ ສມສມຄຕິກາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ປຣາຍ’ນ຺ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ມິຄສາລໍ ອຸປາສິກໍ ເອຕທໂວຈໍ – ‘ເອວໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠຄິນິ, ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກຕ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກາ ຈານນ຺ທ, ມິຄສາລາ ອຸປາສິກາ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ອມ຺ມກາ ອມ຺ມກປຎ຺ຎາ [ອມ຺ພກາ ອມ຺ພກປຎ຺ຎາ (ສີ. ປີ.), ອນ຺ຘກາ ອນ຺ຘກປຎ຺ຎາ (ສ຺ຍາ.)], ເກ ຈ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລປໂຣປຣິເຍ ຎາເຓ?

‘‘ທສຍິເມ, ອານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ທສ? ອິຘານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ນ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຫານາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ວິເສສາຍ; ຫານຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ວິເສສຄາມີ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ປຏິວິທ຺ຘໍ [ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ວິເສສາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ຫານາຍ; ວິເສສຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ຫານຄາມີ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ປມາຓິກາ ປມິຓນ຺ຕິ – ‘ອິມສ຺ສປິ ເຕວ ຘມ຺ມາ, ອປຣສ຺ສປິ ເຕວ ຘມ຺ມາ. ກສ຺ມາ ເນສໍ ເອໂກ ຫີໂນ ເອໂກ ປຓີໂຕ’ຕິ? ຕຎ຺ຫິ ເຕສໍ, ອານນ຺ທ, ໂຫຕິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ລຠຕິ. ອຍໍ, ອານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອມຸນາ ປຸຣິເມນ ປຸຄ຺ຄເລນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມໍ ຫານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄລໍ ຘມ຺ມໂສໂຕ ນິພ຺ພຫຕິ. ຕທນ຺ຕຣໍ ໂກ ຊາເນຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄເຕນ! ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ມາ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓິກາ ອຫຸວຕ຺ຖ, ມາ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ຖ. ຂຎ຺ຎຕິ ຫານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ອຫໍ ວາ, ອານນ຺ທ [ອຫຎ຺ຈານນ຺ທ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.) ອ. ນິ. ໖.໔໔ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍໍ ໂຍ ວາ ປນສ຺ສ ມາທິໂສ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີລວາ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕໍ ສີລໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ນ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຫານາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ວິເສສາຍ; ຫານຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ວິເສສຄາມີ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີລວາ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕໍ ສີລໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ວິເສສາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ຫານາຍ; ວິເສສຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ຫານຄາມີ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ປມາຓິກາ ປມິຓນ຺ຕິ…ເປ… ອຫໍ ວາ, ອານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍໍ ໂຍ ວາ ປນສ຺ສ ມາທິໂສ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕິພ຺ພຣາໂຄ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ໂສ ຣາໂຄ ອປຣິເສໂສ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ນ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຫານາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ວິເສສາຍ; ຫານຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ວິເສສຄາມີ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕິພ຺ພຣາໂຄ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ໂສ ຣາໂຄ ອປຣິເສໂສ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ວິເສສາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ຫານາຍ; ວິເສສຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ຫານຄາມີ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ໂສ ໂກໂຘ ອປຣິເສໂສ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ນ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຫານາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ວິເສສາຍ; ຫານຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ວິເສສຄາມີ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຘໂນ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ໂສ ໂກໂຘ ອປຣິເສໂສ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ວິເສສາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ຫານາຍ; ວິເສສຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ຫານຄາມີ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸທ຺ຘໂຕ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ອກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ນ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຫານາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ວິເສສາຍ; ຫານຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ວິເສສຄາມີ.

‘‘ອິຘ ປນານນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸທ຺ຘໂຕ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ລຠຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ວິເສສາຍ ປເຣຕິ, ໂນ ຫານາຍ; ວິເສສຄາມີເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ຫານຄາມີ.

‘‘ຕຕ຺ຣານນ຺ທ, ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸທ຺ຘໂຕ ໂຫຕິ ຕຎ຺ຈ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອປຣິເສສໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ສວເນນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ພາຫຸສຈ຺ເຈນປິ ກຕໍ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ຐິຍາປິ ປຏິວິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສາມາຍິກມ຺ປິ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ລຠຕິ. ອຍໍ, ອານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອມຸນາ ປຸຣິເມນ ປຸຄ຺ຄເລນ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕໂຣ ຈ ປຓີຕຕໂຣ ຈ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິມໍ ຫານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄລໍ ຘມ຺ມໂສໂຕ ນິພ຺ພຫຕິ. ຕທນ຺ຕຣໍ ໂກ ຊາເນຍ຺ຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄເຕນ! ຕສ຺ມາຕິຫານນ຺ທ, ມາ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓິກາ ອຫຸວຕ຺ຖ; ມາ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ຖ. ຂຎ຺ຎຕິ ຫານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ. ອຫໍ ວາ, ອານນ຺ທ, ປຸຄ຺ຄເລສຸ ປມາຓໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍໍ ໂຍ ວາ ປນສ຺ສ ມາທິໂສ.

‘‘ກາ ຈານນ຺ທ, ມິຄສາລາ ອຸປາສິກາ ພາລາ ອພ຺ຍຕ຺ຕາ ອມ຺ມກາ ອມ຺ມກປຎ຺ຎາ, ເກ ຈ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລປໂຣປຣິເຍ ຎາເຓ! ອິເມ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ທສ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ຍຖາຣູເປນ, ອານນ຺ທ, ສີເລນ ປຸຣາໂຓ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອໂຫສິ ຕຖາຣູເປນ ສີເລນ ອິສິທຕ຺ໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຠວິສ຺ສ, ນຍິຘ ປຸຣາໂຓ ອິສິທຕ຺ຕສ຺ສ ຄຕິມ຺ປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ. ຍຖາຣູປາຍ ຈານນ຺ທ, ປຎ຺ຎາຍ ອິສິທຕ຺ໂຕ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອໂຫສິ ຕຖາຣູປາຍ ປຎ຺ຎາຍ ປຸຣາໂຓ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຠວິສ຺ສ, ນຍິຘ ອິສິທຕ຺ໂຕ ປຸຣາຓສ຺ສ ຄຕິມ຺ປິ ອຎ຺ຎສ຺ສ. ອິຕິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອິເມ ປຸຄ຺ຄລາ ອຸໂຠ ເອກງ຺ຄຫີນາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຕໂຍຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໗໖. ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ໂລເກ ນ ສໍວິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ນ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ນ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິໂຕ ຘມ຺ມວິນໂຍ ໂລເກ ທິພ຺ເພຍ຺ຍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ຊາຕິ ຈ, ຊຣາ ຈ, ມຣຓຎ຺ຈ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ໂລເກ ນ ສໍວິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ນ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ນ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິໂຕ ຘມ຺ມວິນໂຍ ໂລເກ ທິພ຺ເພຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມ ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ໂລເກ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ຕສ຺ມາ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິໂຕ ຘມ຺ມວິນໂຍ ໂລເກ ທິພ຺ພຕິ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ຊາຕິໍ ປຫາຕຸໍ ຊຣໍ ປຫາຕຸໍ ມຣຓໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ຣາຄໍ ອປ຺ປຫາຍ, ໂທສໍ ອປ຺ປຫາຍ, ໂມຫໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ຊາຕິໍ ປຫາຕຸໍ ຊຣໍ ປຫາຕຸໍ ມຣຓໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ຣາຄໍ ປຫາຕຸໍ ໂທສໍ ປຫາຕຸໍ ໂມຫໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ອປ຺ປຫາຍ, ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ອປ຺ປຫາຍ, ສີລພ຺ພຕປຣາມາສໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ຣາຄໍ ປຫາຕຸໍ ໂທສໍ ປຫາຕຸໍ ໂມຫໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຕຸໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຕຸໍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ອປ຺ປຫາຍ, ກຸມ຺ມຄ຺ຄເສວນໍ ອປ຺ປຫາຍ, ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຕຸໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຕຸໍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອໂຍນິໂສ ມນສິກາຣໍ ປຫາຕຸໍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄເສວນໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ມຸຏ຺ຐສຈ຺ຈໍ ອປ຺ປຫາຍ, ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ອປ຺ປຫາຍ, ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຫາຕຸໍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄເສວນໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ມຸຏ຺ຐສຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນກມ຺ຍຕໍ ອປ຺ປຫາຍ, ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ [ອຣິຍຘມ຺ມໍ (ສ຺ຍາ.)] ອໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ອປ຺ປຫາຍ, ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ຕຕໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ມຸຏ຺ຐສຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອປ຺ປຫາຍ, ອສໍວຣໍ ອປ຺ປຫາຍ, ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສໍວຣໍ ປຫາຕຸໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ອປ຺ປຫາຍ, ອວທຎ຺ຎຸຕໍ ອປ຺ປຫາຍ, ໂກສຊ຺ຊໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສໍວຣໍ ປຫາຕຸໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຫາຕຸໍ ອວທຎ຺ຎຸຕໍ ປຫາຕຸໍ ໂກສຊ຺ຊໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອນາທຣິຍໍ ອປ຺ປຫາຍ, ໂທວຈສ຺ສຕໍ ອປ຺ປຫາຍ, ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຫາຕຸໍ ອວທຎ຺ຎຸຕໍ ປຫາຕຸໍ ໂກສຊ຺ຊໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອນາທຣິຍໍ ປຫາຕຸໍ ໂທວຈສ຺ສຕໍ ປຫາຕຸໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຫິຣິກໍ ອປ຺ປຫາຍ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ອປ຺ປຫາຍ, ປມາທໍ ອປ຺ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ອນາທຣິຍໍ ປຫາຕຸໍ ໂທວຈສ຺ສຕໍ ປຫາຕຸໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ອຫິຣິໂກຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂນຕ຺ຕາປີ ປມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ປມຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠພ຺ໂພ ອນາທຣິຍໍ ປຫາຕຸໍ ໂທວຈສ຺ສຕໍ ປຫາຕຸໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ປາປມິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠພ຺ໂພ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຫາຕຸໍ ອວທຎ຺ຎຸຕໍ ປຫາຕຸໍ ໂກສຊ຺ຊໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ກຸສີໂຕ ສມາໂນ ອຠພ຺ໂພ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສໍວຣໍ ປຫາຕຸໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ທຸສ຺ສີໂລ ສມາໂນ ອຠພ຺ໂພ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠພ຺ໂພ ມຸຏ຺ຐສຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠພ຺ໂພ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຫາຕຸໍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄເສວນໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ລີນຈິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ອຠພ຺ໂພ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຕຸໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຕຸໍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ວິຈິກິຈ຺ໂຉ ສມາໂນ ອຠພ຺ໂພ ຣາຄໍ ປຫາຕຸໍ ໂທສໍ ປຫາຕຸໍ ໂມຫໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ຣາຄໍ ອປ຺ປຫາຍ ໂທສໍ ອປ຺ປຫາຍ ໂມຫໍ ອປ຺ປຫາຍ ອຠພ຺ໂພ ຊາຕິໍ ປຫາຕຸໍ ຊຣໍ ປຫາຕຸໍ ມຣຓໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ຊາຕິໍ ປຫາຕຸໍ ຊຣໍ ປຫາຕຸໍ ມຣຓໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ຣາຄໍ ປຫາຍ, ໂທສໍ ປຫາຍ, ໂມຫໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ຊາຕິໍ ປຫາຕຸໍ ຊຣໍ ປຫາຕຸໍ ມຣຓໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ຣາຄໍ ປຫາຕຸໍ ໂທສໍ ປຫາຕຸໍ ໂມຫໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຍ, ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍ, ສີລພ຺ພຕປຣາມາສໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ຣາຄໍ ປຫາຕຸໍ ໂທສໍ ປຫາຕຸໍ ໂມຫໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຕຸໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຕຸໍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຫາຍ, ກຸມ຺ມຄ຺ຄເສວນໍ ປຫາຍ, ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຕຸໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຕຸໍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຫາຕຸໍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄເສວນໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ມຸຏ຺ຐສຈ຺ຈໍ ປຫາຍ, ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຍ, ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຫາຕຸໍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄເສວນໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ມຸຏ຺ຐສຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນກມ຺ຍຕໍ ປຫາຍ, ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ປຫາຍ, ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫາຍ, ອສໍວຣໍ ປຫາຍ, ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສໍວຣໍ ປຫາຕຸໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຫາຍ, ອວທຎ຺ຎຸຕໍ ປຫາຍ, ໂກສຊ຺ຊໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສໍວຣໍ ປຫາຕຸໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຫາຕຸໍ ອວທຎ຺ຎຸຕໍ ປຫາຕຸໍ ໂກສຊ຺ຊໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອນາທຣິຍໍ ປຫາຍ, ໂທວຈສ຺ສຕໍ ປຫາຍ, ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຫາຕຸໍ ອວທຎ຺ຎຸຕໍ ປຫາຕຸໍ ໂກສຊ຺ຊໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອນາທຣິຍໍ ປຫາຕຸໍ ໂທວຈສ຺ສຕໍ ປຫາຕຸໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອຫິຣິກໍ ປຫາຍ, ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຫາຍ, ປມາທໍ ປຫາຍ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ຘມ຺ເມ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ອນາທຣິຍໍ ປຫາຕຸໍ ໂທວຈສ຺ສຕໍ ປຫາຕຸໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ.

‘‘ຫິຣີມາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຕ຺ຕາປີ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ຠພ຺ໂພ ອນາທຣິຍໍ ປຫາຕຸໍ ໂທວຈສ຺ສຕໍ ປຫາຕຸໍ ປາປມິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ຠພ຺ໂພ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຫາຕຸໍ ອວທຎ຺ຎຸຕໍ ປຫາຕຸໍ ໂກສຊ຺ຊໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ສມາໂນ ຠພ຺ໂພ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສໍວຣໍ ປຫາຕຸໍ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ສີລວາ ສມາໂນ ຠພ຺ໂພ ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສນກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຣິຍຘມ຺ມສ຺ສ ອໂສຕຸກມ຺ຍຕໍ ປຫາຕຸໍ ອຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ຕຕໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ອນຸປາຣມ຺ຠຈິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ຠພ຺ໂພ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈໍ ປຫາຕຸໍ ອສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂປໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ອວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ຠພ຺ໂພ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຫາຕຸໍ ກຸມ຺ມຄ຺ຄເສວນໍ ປຫາຕຸໍ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ອລີນຈິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ຠພ຺ໂພ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິໍ ປຫາຕຸໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຕຸໍ ສີລພ຺ພຕປຣາມາສໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ອວິຈິກິຈ຺ໂຉ ສມາໂນ ຠພ຺ໂພ ຣາຄໍ ປຫາຕຸໍ ໂທສໍ ປຫາຕຸໍ ໂມຫໍ ປຫາຕຸໍ. ໂສ ຣາຄໍ ປຫາຍ ໂທສໍ ປຫາຍ ໂມຫໍ ປຫາຍ ຠພ຺ໂພ ຊາຕິໍ ປຫາຕຸໍ ຊຣໍ ປຫາຕຸໍ ມຣຓໍ ປຫາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ກາກສຸຕ຺ຕໍ

໗໗. ‘‘ທສຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກາໂກ. ກຕເມຫິ ທສຫິ? ຘໍສີ ຈ, ປຄພ຺ໂຠ ຈ, ຕິນ຺ຕິໂຓ [ນິລ຺ລຊ຺ໂຊ (ກ.) ຕິນ຺ຕິໂຓຕິ ຕິນ຺ຕິຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕຓ຺ຫາ… (ສີ. ສ຺ຍາ. ອຏ຺ຐ.) ອຠິຘມ຺ເມ ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸວິຠງ຺ເຄ ຕິນ຺ຕິຓປທນິທ຺ເທເສ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ຈ, ມຫຄ຺ຆໂສ ຈ, ລຸທ຺ໂທ ຈ, ອກາຣຸຓິໂກ ຈ, ທຸພ຺ພໂລ ຈ, ໂອຣວິຕາ ຈ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ຈ, ເນຈຍິໂກ [ເນຣສິໂກ (ສີ.) ຕທຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເນຈຍິໂກ’’ ຕ຺ເວວ ທິສ຺ສຕິ] ຈ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສຫິ ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກາໂກ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສຫິ ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປາປຠິກ຺ຂຸ. ກຕເມຫິ ທສຫິ? ຘໍສີ ຈ, ປຄພ຺ໂຠ ຈ, ຕິນ຺ຕິໂຓ ຈ, ມຫຄ຺ຆໂສ ຈ, ລຸທ຺ໂທ ຈ, ອກາຣຸຓິໂກ ຈ, ທຸພ຺ພໂລ ຈ, ໂອຣວິຕາ ຈ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ຈ, ເນຈຍິໂກ ຈ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສຫິ ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປາປຠິກ຺ຂູ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ນິຄຓ຺ຐສຸຕ຺ຕໍ

໗໘. ‘‘ທສຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ນິຄຓ຺ຐາ. ກຕເມຫິ ທສຫິ? ອສ຺ສທ຺ຘາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ທຸສ຺ສີລາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ອຫິຣິກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ອໂນຕ຺ຕປ຺ປິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ອສປ຺ປຸຣິສສມ຺ຠຕ຺ຕິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສກປຣວມ຺ຠກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສາ ອາຘານຄ຺ຄາຫີ ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ກຸຫກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ປາປິຈ຺ຉາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ; ປາປມິຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຄຓ຺ຐາ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສຫິ ອສທ຺ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ ນິຄຓ຺ຐາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອາຆາຕວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໗໙. [ອ. ນິ. ໙.໒໙] ‘‘ທສຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຆາຕວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ທສ? ‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’ຕິ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘຕິ; ‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ຈຣຕີ’ຕິ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘຕິ; ‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ຈຣິສ຺ສຕີ’ຕິ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘຕິ; ‘ປິຍສ຺ສ ເມ ມນາປສ຺ສ ອນຕ຺ຖໍ ອຈຣີ’ຕິ…ເປ… ‘ອນຕ຺ຖໍ ຈຣຕີ’ຕິ…ເປ… ‘ອນຕ຺ຖໍ ຈຣິສ຺ສຕີ’ຕິ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘຕິ, ‘ອປ຺ປິຍສ຺ສ ເມ ອມນາປສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອຈຣີ’ຕິ…ເປ… ‘ອຕ຺ຖໍ ຈຣຕີ’ຕິ…ເປ… ‘ອຕ຺ຖໍ ຈຣິສ຺ສຕີ’ຕິ ອາຆາຕໍ ພນ຺ຘຕິ; ອຏ຺ຐາເນ ຈ ກຸປ຺ປຕິ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ອາຆາຕວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອາຆາຕປຏິວິນຍສຸຕ຺ຕໍ

໘໐. ‘‘ທສຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຆາຕປຏິວິນຍາ. ກຕເມ ທສ? ‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣິ, ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາ’ຕິ ອາຆາຕໍ ປຏິວິເນຕິ, ‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ຈຣຕິ, ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາ’ຕິ ອາຆາຕໍ ປຏິວິເນຕິ, ‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ຈຣິສ຺ສຕິ, ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາ’ຕິ ອາຆາຕໍ ປຏິວິເນຕິ, ປິຍສ຺ສ ເມ ມນາປສ຺ສ ອນຕ຺ຖໍ ອຈຣິ…ເປ… ຈຣຕິ…ເປ… ຈຣິສ຺ສຕິ, ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາຕິ ອາຆາຕໍ ປຏິວິເນຕິ, ອປ຺ປິຍສ຺ສ ເມ ອມນາປສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອຈຣິ…ເປ… ອຕ຺ຖໍ ຈຣຕິ…ເປ… ອຕ຺ຖໍ ຈຣິສ຺ສຕິ, ຕໍ ກຸເຕຕ຺ຖ ລພ຺ຠາຕິ ອາຆາຕໍ ປຏິວິເນຕິ, ອຏ຺ຐາເນ ຈ ນ ກຸປ຺ປຕິ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ອາຆາຕປຏິວິນຍາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ອາກງ຺ຂວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.