(໗) ໒. ຍມກວຄ຺ໂຄ

໑. ອວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ‘‘ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ – ‘ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອວິຊ຺ຊາ ນາໂຫສິ, ອຖ ປຈ຺ຉາ ສມຠວີ’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຖ ຈ ປນ ປຎ຺ຎາຍຕິ – ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອວິຊ຺ຊາ’ຕິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊມ຺ປາຫໍ [ອວິຊ຺ຊມ຺ປຫໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອວິຊ຺ຊາຍ? ‘ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ປຎ຺ຈປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນີວຣເຓ ສາຫາເຣ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາເຣ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ນີວຣຓານໍ? ‘ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານີ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຕີຓິປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ສາຫາຣານິ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣານິ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ຕິຓ຺ຓໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ? ‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວໂຣ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວຣສ຺ສ? ‘ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ? ‘ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອໂຍນິໂສມນສິກາຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ? ‘ອສ຺ສທ຺ຘິຍ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອສ຺ສທ຺ຘິຍມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອສ຺ສທ຺ຘິຍສ຺ສ? ‘ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ? ‘ອສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ປຣິປູໂຣ ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູຣໍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຣິປູຣໍ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ປຣິປູໂຣ ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວໂຣ ປຣິປູໂຣ ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕິ, ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ປຣິປູຣານິ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ປຣິປູຣາ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ເອວເມຕິສ຺ສາ ອວິຊ຺ຊາຍ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຖຸລ຺ລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ( ) [(ຄລຄລາຍນ຺ເຕ) (ສີ.), (ຄຬຄຬາຍນ຺ເຕ) (ສ຺ຍາ.)] ຕໍ ອຸທກໍ ຍຖານິນ຺ນໍ ປວຕ຺ຕມານໍ ປພ຺ພຕກນ຺ທຣປທຣສາຂາ ປຣິປູເຣຕິ, ປພ຺ພຕກນ຺ທຣປທຣສາຂາ ປຣິປູຣາ ກຸໂສພ຺ເຠ [ກຸສ຺ສຸພ຺ເຠ (ສີ.), ກຸສຸພ຺ເຠ (ສ຺ຍາ.), ກຸໂສມ຺ເຠ (ກ.) ອ. ນິ. ໓.໙໖] ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ກຸໂສພ຺ຠາ ປຣິປູຣາ ມຫາໂສພ຺ເຠ [ມຫາໂສມ຺ເຠ (ກ.)] ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ມຫາໂສພ຺ຠາ ປຣິປູຣາ ກຸນ຺ນທິໂຍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ກຸນ຺ນທິໂຍ ປຣິປູຣາ ມຫານທິໂຍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ມຫານທິໂຍ ປຣິປູຣາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ສາຄຣໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ; ເອວເມຕສ຺ສ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ສາຄຣສ຺ສ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ປຣິປູໂຣ ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູຣໍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຣິປູຣໍ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ປຣິປູໂຣ ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວໂຣ ປຣິປູໂຣ ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕິ, ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ປຣິປູຣານິ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ປຣິປູຣາ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ; ເອວເມຕິສ຺ສາ ອວິຊ຺ຊາຍ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣິ.

‘‘ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຍາ? ‘ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ສຕ຺ຕປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ສາຫາເຣ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາເຣ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ? ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິປຏ຺ຐາເນ ສາຫາເຣ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາເຣ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ? ‘ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານີ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຕີຓິປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຈຣິຕານິ ສາຫາຣານິ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣານິ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ຕິຓ຺ຓໍ ສຸຈຣິຕານໍ? ‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສ຺ສ? ‘ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ? ‘ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ໂຍນິໂສມນສິກາຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ? ‘ສທ຺ຘາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ສທ຺ຘມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ສທ຺ຘາຍ? ‘ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ? ‘ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ປຣິປູໂຣ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູເຣຕິ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູຣໍ ສທ຺ຘໍ ປຣິປູເຣຕິ, ສທ຺ຘາ ປຣິປູຣາ ໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ປຣິປູໂຣ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູເຣຕິ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ປຣິປູໂຣ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕິ, ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູຣານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ປຣິປູຣາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ປຣິປູຣາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ; ເອວເມຕິສ຺ສາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຖຸລ຺ລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ຕໍ ອຸທກໍ ຍຖານິນ຺ນໍ ປວຕ຺ຕມານໍ ປພ຺ພຕກນ຺ທຣປທຣສາຂາ ປຣິປູເຣຕິ, ປພ຺ພຕກນ຺ທຣປທຣສາຂາ ປຣິປູຣາ ກຸໂສພ຺ເຠ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ກຸໂສພ຺ຠາ ປຣິປູຣາ ມຫາໂສພ຺ເຠ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ມຫາໂສພ຺ຠາ ປຣິປູຣາ ກຸນ຺ນທິໂຍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ກຸນ຺ນທິໂຍ ປຣິປູຣາ ມຫານທິໂຍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ມຫານທິໂຍ ປຣິປູຣາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ສາຄຣໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ; ເອວເມຕສ຺ສ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ສາຄຣສ຺ສ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ປຣິປູໂຣ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູເຣຕິ, ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູຣໍ ສທ຺ຘໍ ປຣິປູເຣຕິ, ສທ຺ຘາ ປຣິປູຣາ ໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ປຣິປູໂຣ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູເຣຕິ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ປຣິປູໂຣ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕິ, ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປຣິປູຣານິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐາເນ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ປຣິປູຣາ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ປຣິປູຣາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ; ເອວເມຕິສ຺ສາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຕຓ຺ຫາສຸຕ຺ຕໍ

໖໒. ‘‘ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ຠວຕຓ຺ຫາຍ – ‘ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ຠວຕຓ຺ຫາ ນາໂຫສິ, ອຖ ປຈ຺ຉາ ສມຠວີ’ຕິ. ເອວຎ຺ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຖ ຈ ປນ ປຎ຺ຎາຍຕິ – ‘ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຠວຕຓ຺ຫາ’ຕິ.

‘‘ຠວຕຓ຺ຫາມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ຠວຕຓ຺ຫາຍ? ‘ອວິຊ຺ຊາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອວິຊ຺ຊມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອວິຊ຺ຊາຍ? ‘ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາເຣ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາເຣ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ນີວຣຓານໍ? ‘ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານີ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຕີຓິປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ສາຫາຣານິ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣານິ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕານໍ? ‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວໂຣ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວຣສ຺ສ? ‘ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອສຕາ ສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ? ‘ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອໂຍນິໂສມນສິກາຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ? ‘ອສ຺ສທ຺ຘິຍ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອສ຺ສທ຺ຘິຍມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອສ຺ສທ຺ຘິຍສ຺ສ? ‘ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ? ‘ອສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ປຣິປູໂຣ ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູຣໍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຣິປູຣໍ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ປຣິປູໂຣ ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວໂຣ ປຣິປູໂຣ ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕິ, ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ປຣິປູຣານິ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ປຣິປູຣາ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊາ ປຣິປູຣາ ຠວຕຓ຺ຫໍ ປຣິປູເຣຕິ; ເອວເມຕິສ຺ສາ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ປຣິປູໂຣ ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສ຺ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູຣໍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ປຣິປູຣໍ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ ປຣິປູໂຣ ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອສຕາສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຣິປູຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວຣໍ ປຣິປູເຣຕິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍອສໍວໂຣ ປຣິປູໂຣ ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ປຣິປູເຣຕິ, ຕີຓິ ທຸຈ຺ຈຣິຕານິ ປຣິປູຣານິ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາ ປຣິປູຣາ ອວິຊ຺ຊໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ, ອວິຊ຺ຊາ ປຣິປູຣາ ຠວຕຓ຺ຫໍ ປຣິປູເຣຕິ; ເອວເມຕິສ຺ສາ ຠວຕຓ຺ຫາຍ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣິ.

‘‘ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຍາ? ‘ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ສຕ຺ຕປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ສາຫາເຣ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາເຣ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ? ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິປຏ຺ຐາເນ ສາຫາເຣ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາເຣ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຕິປຏ຺ຐານານໍ? ‘ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານີ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ຕີຓິປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຈຣິຕານິ ສາຫາຣານິ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣານິ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ສຸຈຣິຕານໍ? ‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສ຺ສ? ‘ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ? ‘ໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ໂຍນິໂສມນສິກາຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ? ‘ສທ຺ຘາ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ສທ຺ຘມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ສທ຺ຘາຍ? ‘ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນ’ນ຺ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ. ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈາຫາໂຣ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນສ຺ສ? ‘ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ’ຕິສ຺ສ ວຈນີຍໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປຣິປພ຺ພເຕ ຖຸລ຺ລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ຕໍ ອຸທກໍ ຍຖານິນ຺ນໍ ປວຕ຺ຕມານໍ…ເປ… ເອວເມຕສ຺ສ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ສາຄຣສ຺ສ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິສສໍເສໂວ ປຣິປູໂຣ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ປຣິປູເຣຕິ…ເປ… ເອວເມຕິສ຺ສາ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ປາຣິປູຣີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ນິຏ຺ຐງ຺ຄຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໓. ‘‘ເຍ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍິ ນິຏ຺ຐໍ ຄຕາ ສພ຺ເພ ເຕ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນາ. ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ນິຏ຺ຐາ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ. ກຕເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ນິຏ຺ຐາ? ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມສ຺ສ, ໂກລໍໂກລສ຺ສ, ເອກພີຊິສ຺ສ, ສກທາຄາມິສ຺ສ, ໂຍ ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຣຫາ – ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ນິຏ຺ຐາ. ກຕເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ? ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສ, ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສ, ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສ, ອຸທ຺ຘໍໂສຕສ຺ສ ອກນິຏ຺ຐຄາມິໂນ – ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ. ເຍ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍິ ນິຏ຺ຐໍ ຄຕາ, ສພ຺ເພ ເຕ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນາ. ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນານໍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ນິຏ຺ຐາ, ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອເວຈ຺ຈປ຺ປສນ຺ນສຸຕ຺ຕໍ

໖໔. ‘‘ເຍ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສນ຺ນາ, ສພ຺ເພ ເຕ ໂສຕາປນ຺ນາ. ເຕສໍ ໂສຕາປນ຺ນານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ນິຏ຺ຐາ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ. ກຕເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ນິຏ຺ຐາ? ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມສ຺ສ, ໂກລໍໂກລສ຺ສ, ເອກພີຊິສ຺ສ, ສກທາຄາມິສ຺ສ, ໂຍ ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຣຫາ – ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ນິຏ຺ຐາ. ກຕເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ? ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສ, ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສ, ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສ, ອຸທ຺ຘໍໂສຕສ຺ສ ອກນິຏ຺ຐຄາມິໂນ – ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ. ເຍ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍິ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສນ຺ນາ ສພ຺ເພ ເຕ ໂສຕາປນ຺ນາ. ເຕສໍ ໂສຕາປນ຺ນານໍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ນິຏ຺ຐາ, ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິຘ ວິຫາຍ ນິຏ຺ຐາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມສຸຂສຸຕ຺ຕໍ

໖໕. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ມຄເຘສຸ ວິຫຣຕິ ນາລກຄາມເກ. ອຖ ໂຂ ສາມຓ຺ຑການິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສາມຓ຺ຑການິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸຂໍ, ກິໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທຸກ຺ຂາ, ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ ສຸຂາ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ, ອາວຸໂສ, ສຕິ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ຊິຆຈ຺ຉາ ປິປາສາ ອຸຈ຺ຈາໂຣ ປສ຺ສາໂວ ອຄ຺ຄິສມ຺ຜສ຺ໂສ ທຓ຺ຑສມ຺ຜສ຺ໂສ ສຕ຺ຖສມ຺ຜສ຺ໂສ ຎາຕີປິ ມິຕ຺ຕາປິ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ໂຣເສນ຺ຕິ. ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ, ອາວຸໂສ, ສຕິ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ. ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ, ອາວຸໂສ, ສຕິ ອິທໍ ສຸຂໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ນ ສີຕໍ ນ ອຸຓ຺ຫໍ ນ ຊິຆຈ຺ຉາ ນ ປິປາສາ ນ ອຸຈ຺ຈາໂຣ ນ ປສ຺ສາໂວ ນ ອຄ຺ຄິສມ຺ຜສ຺ໂສ ນ ທຓ຺ຑສມ຺ຜສ຺ໂສ ນ ສຕ຺ຖສມ຺ຜສ຺ໂສ ຎາຕີປິ ມິຕ຺ຕາປິ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ນ ໂຣເສນ຺ຕິ. ອນຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ, ອາວຸໂສ, ສຕິ ອິທໍ ສຸຂໍ ປາຏິກງ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍສຸຂສຸຕ຺ຕໍ

໖໖. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ມຄເຘສຸ ວິຫຣຕິ ນາລກຄາມເກ. ອຖ ໂຂ ສາມຓ຺ຑການິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ສາຣິປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສາມຓ຺ຑການິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ສຸຂໍ, ກິໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອນຠິຣຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ທຸກ຺ຂາ, ອຠິຣຕິ ສຸຂາ. ອນຠິຣຕິຍາ, ອາວຸໂສ, ສຕິ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ສຸຂໍ ສາຕໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ, ຐິໂຕປິ… ນິສິນ຺ໂນປິ… ສຍາໂນປິ… ຄາມຄໂຕປິ… ອຣຎ຺ຎຄໂຕປິ… ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕປິ… ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕປິ… ອພ຺ໂຠກາສຄໂຕປິ… ຠິກ຺ຂຸມຊ຺ຌຄໂຕປິ ສຸຂໍ ສາຕໍ ນາຘິຄຈ຺ຉຕິ. ອນຠິຣຕິຍາ, ອາວຸໂສ, ສຕິ ອິທໍ ທຸກ຺ຂໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ.

‘‘ອຠິຣຕິຍາ, ອາວຸໂສ, ສຕິ ອິທໍ ສຸຂໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ສຸຂໍ ສາຕໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ຐິໂຕປິ… ນິສິນ຺ໂນປິ… ສຍາໂນປິ… ຄາມຄໂຕປິ… ອຣຎ຺ຎຄໂຕປິ… ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕປິ… ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕປິ… ອພ຺ໂຠກາສຄໂຕປິ… ຠິກ຺ຂຸມຊ຺ຌຄໂຕປິ ສຸຂໍ ສາຕໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ. ອຠິຣຕິຍາ, ອາວຸໂສ, ສຕິ ອິທໍ ສຸຂໍ ປາຏິກງ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມນຬກປານສຸຕ຺ຕໍ

໖໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ນຬກປານໍ ນາມ ໂກສລານໍ ນິຄໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ນຬກປາເນ ວິຫຣຕິ ປລາສວເນ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຕທຫຸໂປສເຖ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ພຫຸເທວ ຣຕ຺ຕິໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘ [ວິຄຕຖີນມິທ຺ໂຘ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ປຏິຠາຕຸ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມີ ກຖາ. ປິຏ຺ຐິ ເມ ອາຄິລາຍຕິ; ຕມຫໍ ອາຍມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ ປາເທ ປາທໍ ອຈ຺ຈາຘາຍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ອາວຸໂສ, ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ [ຫິຣິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ນຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ນຕ຺ຖິ … ວີຣິຍໍ [ວິຣິຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ນຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫານິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ວຸທ຺ຘິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ກາຬປກ຺ເຂ ຈນ຺ທສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫາຍເຕວ ວຓ຺ເຓນ ຫາຍຕິ ມຓ຺ຑເລນ ຫາຍຕິ ອາຠາຍ ຫາຍຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ນຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ນຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ນຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫານິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ວຸທ຺ຘິ.

‘‘ອສ຺ສທ຺ໂຘ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ອຫິຣິໂກ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ກຸສີໂຕ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ໂກຘໂນ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ອຸປນາຫີ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ປາປິຈ຺ໂຉ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ປາປມິຕ຺ໂຕ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ; ‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຫານເມຕໍ.

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ອາວຸໂສ, ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ອຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ປຣິຫານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຊຸຓ຺ຫປກ຺ເຂ ຈນ຺ທສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຑ຺ຒເຕວ ວຓ຺ເຓນ ວຑ຺ຒຕິ ມຓ຺ຑເລນ ວຑ຺ຒຕິ ອາຠາຍ ວຑ຺ຒຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ອຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ອຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘‘ສທ຺ໂຘ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ຫິຣີມາ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ປຎ຺ຎວາ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ອກ຺ໂກຘໂນ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ອນຸປນາຫີ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ອາວຸໂສ, ອປຣິຫານເມຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ນຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ນຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ນຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫານິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ວຸທ຺ຘິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກາຬປກ຺ເຂ ຈນ຺ທສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫາຍເຕວ ວຓ຺ເຓນ ຫາຍຕິ ມຓ຺ຑເລນ ຫາຍຕິ ອາຠາຍ ຫາຍຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ…ເປ… ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ …ເປ… ໂນ ວຸທ຺ຘິ.

‘‘‘ອສ຺ສທ຺ໂຘ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຫານເມຕໍ; ອຫິຣິໂກ… ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ… ກຸສີໂຕ… ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ… ໂກຘໂນ… ອຸປນາຫີ… ປາປິຈ຺ໂຉ… ປາປມິຕ຺ໂຕ… ‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຣິຫານເມຕໍ.

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ອຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ອຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ປຣິຫານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຊຸຓ຺ຫປກ຺ເຂ ຈນ຺ທສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຑ຺ຒເຕວ ວຓ຺ເຓນ ວຑ຺ຒຕິ ມຓ຺ຑເລນ ວຑ຺ຒຕິ ອາຠາຍ ວຑ຺ຒຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ອຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ອຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ປຣິຫານິ.

‘‘‘ສທ຺ໂຘ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອປຣິຫານເມຕໍ; ຫິຣີມາ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ… ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ… ປຎ຺ຎວາ… ອກ຺ໂກຘໂນ… ອນຸປນາຫີ… ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ… ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ… ‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອປຣິຫານເມຕ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍນຬກປານສຸຕ຺ຕໍ

໖໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ນຬກປາເນ ວິຫຣຕິ ປລາສວເນ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ຕທຫຸໂປສເຖ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ພຫຸເທວ ຣຕ຺ຕິໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສມາທເປຕ຺ວາ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕໍ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ. ປຏິຠາຕຸ ຕໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມີ ກຖາ. ປິຏ຺ຐິ ເມ ອາຄິລາຍຕິ; ຕມຫໍ ອາຍມິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຈຕຸຄ຺ຄຸຓໍ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ ປາເທ ປາທໍ ອຈ຺ຈາຘາຍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກຣິຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ! ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ອາວຸໂສ, ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ນຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ນຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ນຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ… ໂສຕາວຘານໍ ນຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມຘາຣຓາ ນຕ຺ຖິ… ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາ ນຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ… ອປ຺ປມາໂທ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫານິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ວຸທ຺ຘິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ກາຬປກ຺ເຂ ຈນ຺ທສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫາຍເຕວ ວຓ຺ເຓນ ຫາຍຕິ ມຓ຺ຑເລນ ຫາຍຕິ ອາຠາຍ ຫາຍຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ນຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ນຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ນຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ… ໂສຕາວຘານໍ ນຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມຘາຣຓາ ນຕ຺ຖິ… ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາ ນຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ… ອປ຺ປມາໂທ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫານິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ວຸທ຺ຘິ.

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ອາວຸໂສ, ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຫິຣີ ອຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ອຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ… ໂສຕາວຘານໍ ອຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມຘາຣຓາ ອຕ຺ຖິ… ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາ ອຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ… ອປ຺ປມາໂທ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ປຣິຫານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ຊຸຓ຺ຫປກ຺ເຂ ຈນ຺ທສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຑ຺ຒເຕວ ວຓ຺ເຓນ ວຑ຺ຒຕິ ມຓ຺ຑເລນ ວຑ຺ຒຕິ ອາຠາຍ ວຑ຺ຒຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ…ເປ… ອປ຺ປມາໂທ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ປຣິຫານີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຫິຣີ ນຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ນຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ນຕ຺ຖິ… ໂສຕາວຘານໍ ນຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມຘາຣຓາ ນຕ຺ຖິ… ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາ ນຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ… ອປ຺ປມາໂທ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫານິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ວຸທ຺ຘິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກາຬປກ຺ເຂ ຈນ຺ທສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫາຍເຕວ ວຓ຺ເຓນ ຫາຍຕິ ມຓ຺ຑເລນ ຫາຍຕິ ອາຠາຍ ຫາຍຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ…ເປ… ອປ຺ປມາໂທ ນຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຫານິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ວຸທ຺ຘິ.

‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຫິຣີ ອຕ຺ຖິ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ອຕ຺ຖິ… ວີຣິຍໍ ອຕ຺ຖິ… ປຎ຺ຎາ ອຕ຺ຖິ… ໂສຕາວຘານໍ ອຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມຘາຣຓາ ອຕ຺ຖິ… ອຕ຺ຖູປປຣິກ຺ຂາ ອຕ຺ຖິ… ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ… ອປ຺ປມາໂທ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ປຣິຫານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຊຸຓ຺ຫປກ຺ເຂ ຈນ຺ທສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຑ຺ຒເຕວ ວຓ຺ເຓນ ວຑ຺ຒຕິ ມຓ຺ຑເລນ ວຑ຺ຒຕິ ອາຠາຍ ວຑ຺ຒຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ…ເປ… ອປ຺ປມາໂທ ອຕ຺ຖິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ຕສ຺ສ ຍາ ຣຕ຺ຕິ ວາ ທິວໂສ ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ວຸທ຺ຘິເຍວ ປາຏິກງ຺ຂາ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ໂນ ປຣິຫານີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມກຖາວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໖໙. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ສນ຺ນິປຕິຕາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – [ທີ. ນິ. ໑.໑໗; ມ. ນິ. ໒.໒໒໓; ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໘໐; ປາຈິ. ໕໐໘] ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ ມຫາມຕ຺ຕກຖໍ ເສນາກຖໍ ຠຍກຖໍ ຍຸທ຺ຘກຖໍ ອນ຺ນກຖໍ ປານກຖໍ ວຕ຺ຖກຖໍ ສຍນກຖໍ ມາລາກຖໍ ຄນ຺ຘກຖໍ ຎາຕິກຖໍ ຍານກຖໍ ຄາມກຖໍ ນິຄມກຖໍ ນຄຣກຖໍ ຊນປທກຖໍ ອິຕ຺ຖິກຖໍ [ອິຕ຺ຖິກຖໍ ປຸຣິສກຖໍ (ກ.) ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໒໓ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ສູຣກຖໍ ວິສິຂາກຖໍ ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖໍ ປຸພ຺ພເປຕກຖໍ ນານຕ຺ຕກຖໍ ໂລກກ຺ຂາຍິກໍ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກໍ ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ອຸປຏ຺ຐານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກາຍ ນຸຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ກຖາຍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ສນ຺ນິປຕິຕາ, ກາ ຈ ປນ ໂວ ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ສນ຺ນິປຕິຕາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣາມ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ…ເປ… ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາ’’ຕິ. ‘‘ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕິຣູປໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສທ຺ຘາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫເຣຍ຺ຍາຖ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ ມຫາມຕ຺ຕກຖໍ ເສນາກຖໍ ຠຍກຖໍ ຍຸທ຺ຘກຖໍ ອນ຺ນກຖໍ ປານກຖໍ ວຕ຺ຖກຖໍ ສຍນກຖໍ ມາລາກຖໍ ຄນ຺ຘກຖໍ ຎາຕິກຖໍ ຍານກຖໍ ຄາມກຖໍ ນິຄມກຖໍ ນຄຣກຖໍ ຊນປທກຖໍ ອິຕ຺ຖິກຖໍ ສູຣກຖໍ ວິສິຂາກຖໍ ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖໍ ປຸພ຺ພເປຕກຖໍ ນານຕ຺ຕກຖໍ ໂລກກ຺ຂາຍິກໍ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກໍ ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາຕິ.

‘‘ທສຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຖາວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ທສ? ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖາ, ປວິເວກກຖາ, ອສໍສຄ຺ຄກຖາ, ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖາ, ສີລກຖາ, ສມາຘິກຖາ, ປຎ຺ຎາກຖາ, ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາຕິ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ກຖາວຕ຺ຖູນິ.

‘‘ອິເມສໍ ເຈ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສນ຺ນໍ ກຖາວຕ຺ຖູນໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ ກຖໍ ກເຖຍ຺ຍາຖ, ອິເມສມ຺ປິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິການໍ ເອວໍມຫານຸຠາວານໍ ເຕຊສາ ເຕຊໍ ປຣິຍາທິເຍຍ຺ຍາຖ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການ’’ນ຺ຕິ! ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍກຖາວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕໍ

໗໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນາ ສນ຺ນິປຕິຕາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຊກຖໍ ໂຈຣກຖໍ ມຫາມຕ຺ຕກຖໍ…ເປ… ອິຕິຠວາຠວກຖໍ ອິຕິ ວາຕິ.

‘‘ທສຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາສໍສານິ ຐານານິ. ກຕມານິ ທສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ຈ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ, ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ປວິວິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ປວິເວກກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ປວິວິຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ປວິເວກກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ອສໍສຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ອສໍສຏ຺ຐກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ອສໍສຏ຺ໂຐ ຠິກ຺ຂຸ ອສໍສຏ຺ຐກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສີລສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສມາຘິສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ສມາຘິສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ.

‘‘ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ‘ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາກຖຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູນໍ ກຕ຺ຕາ’ຕິ ປາສໍສເມຕໍ ຐານໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ປາສໍສານິ ຐານານີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ຍມກວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.