໓. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ສີຫນາທສຸຕ຺ຕໍ

໒໑. ‘‘ສີໂຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຄຣາຊາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ອາສຍາ ນິກ຺ຂມຕິ. ອາສຍາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ວິຊມ຺ຠຕິ. ວິຊມ຺ຠິຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສໍ [ຈຕຸທ຺ທິສາ (ສ຺ຍາ. ກ.) ອ. ນິ. ໖.໖໔] ອນຸວິໂລເກຕິ. ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສໍ [ຈຕຸທ຺ທິສາ (ສ຺ຍາ. ກ.) ອ. ນິ. ໖.໖໔] ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສີຫນາທໍ ນທຕິ. ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ມາຫໍ ຂຸທ຺ທເກ ປາເຓ ວິສມຄເຕ ສງ຺ຆາຕໍ ອາປາເທສິ’ນ຺ຕິ!

‘‘‘ສີໂຫ’ຕິ, ໂຂ ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອິທມສ຺ສ ໂຫຕິ ສີຫນາທສ຺ມິໍ.

[ມ. ນິ. ໑.໑໔໘; ວິຠ. ໗໖໐; ປຏິ. ມ. ໒.໔໔] ‘‘ທສຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລານິ, ເຍຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ກຕມານິ ທສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມສມາທານານໍ ຐານໂສ ເຫຕຸໂສ ວິປາກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມສມາທານານໍ ຐານໂສ ເຫຕຸໂສ ວິປາກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກຘາຕຸໍ ນານາຘາຕຸໍ ໂລກໍ [ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລກໍ (ສີ. ກ.)] ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກຘາຕຸໍ ນານາຘາຕຸໍ ໂລກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນໍ ສໍກິເລສໍ ໂວທານໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ…ເປ… ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ, ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ, ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ຍມ຺ປິ ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ; ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ. ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລານິ, ເຍຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອຘິວຸຕ຺ຕິປທສຸຕ຺ຕໍ

໒໒. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເຍ ເຕ, ອານນ຺ທ, ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ເຕສໍ ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານໍ [ອຘິມຸຕ຺ຕິປທານໍ (ກ.)] ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ວິສາຣໂທ ອຫໍ, ອານນ຺ທ, ຕຕ຺ຖ ປຏິຊານາມິ. ‘ເຕສໍ ເຕສໍ ຕຖາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ຍຖາ ຍຖາ ປຏິປນ຺ໂນ ສນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຖີຕິ ຎສ຺ສຕິ, ອສນ຺ຕໍ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ຎສ຺ສຕິ, ຫີນໍ ວາ ຫີນນ຺ຕິ ຎສ຺ສຕິ, ປຓີຕໍ ວາ ປຓີຕນ຺ຕິ ຎສ຺ສຕິ, ສອຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ສອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ຎສ຺ສຕິ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວາ ອນຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ຎສ຺ສຕິ; ຍຖາ ຍຖາ ວາ ປນ ຕໍ ຎາເຕຍ຺ຍໍ ວາ ທຏ຺ເຐຍ຺ຍໍ ວາ ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍໍ ວາ, ຕຖາ ຕຖາ ຎສ຺ສຕິ ວາ ທກ຺ຂຕິ ວາ ສຈ຺ຉິກຣິສ຺ສຕິ ວາ’ຕິ ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ອານນ຺ທ, ຎາຓານໍ ຍທິທໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຍຖາຠູຕຎາຓໍ. ເອຕສ຺ມາ ຈາຫໍ, ອານນ຺ທ, ຎາຓາ ອຎ຺ຎໍ ຎາຓໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ວາ ປຓີຕຕຣໍ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ.

‘‘ທສຍິມານິ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລານິ, ເຍຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ກຕມານິ ທສ? ອິຘານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກມ຺ມສມາທານານໍ ຐານໂສ ເຫຕຸໂສ ວິປາກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ…ເປ… ອິທມ຺ປານນ຺ທ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ…ເປ… ອິທມ຺ປານນ຺ທ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກຘາຕຸໍ ນານາຘາຕຸໍ ໂລກໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ …ເປ… ອິທມ຺ປານນ຺ທ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ…ເປ… ອິທມ຺ປານນ຺ທ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ…ເປ… ອິທມ຺ປານນ຺ທ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນໍ ສໍກິເລສໍ ໂວທານໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ…ເປ… ອິທມ຺ປານນ຺ທ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ…ເປ… ອິທມ຺ປານນ຺ທ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ…ເປ… ອິທມ຺ປານນ຺ທ…ເປ….

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຍມ຺ປານນ຺ທ, ຕຖາຄໂຕ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທມ຺ປານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ໂຫຕິ, ຍໍ ພລໍ ອາຄມ຺ມ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ທສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລານິ, ເຍຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ກາຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໓. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ, ໂນ ວາຈາຍ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ວາຈາຍ ປຫາຕພ຺ພາ, ໂນ ກາເຍນ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ເນວ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ ໂນ ວາຈາຍ, ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ [ທິສ຺ວາ ທິສ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປຫາຕພ຺ພາ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ, ໂນ ວາຈາຍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກຸສລໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ກິຎ຺ຈິ ເທສໍ [ກຎ຺ຈິ ເທວ ເທສໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ກາເຍນ. ຕເມນໍ ອນຸວິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ອກຸສລໍ ອາປນ຺ໂນ ກິຎ຺ຈິ ເທສໍ ກາເຍນ. ສາຘຸ ວຕາຍສ຺ມາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕູ’ຕິ. ໂສ ອນຸວິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎູຫິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ, ໂນ ວາຈາຍ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ວາຈາຍ ປຫາຕພ຺ພາ, ໂນ ກາເຍນ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອກຸສລໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ກິຎ຺ຈິ ເທສໍ ວາຈາຍ. ຕເມນໍ ອນຸວິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ອາຍສ຺ມາ ໂຂ ອກຸສລໍ ອາປນ຺ໂນ ກິຎ຺ຈິ ເທສໍ ວາຈາຍ. ສາຘຸ ວຕາຍສ຺ມາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕູ’ຕິ. ໂສ ອນຸວິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎູຫິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ວາຈາຍ ປຫາຕພ຺ພາ, ໂນ ກາເຍນ.

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ເນວ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ ໂນ ວາຈາຍ, ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ປຫາຕພ຺ພາ? ໂລໂຠ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ໂພ ໂນ ວາຈາຍ, ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ປຫາຕພ຺ໂພ. ໂທໂສ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ … ມຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນວ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພໍ ໂນ ວາຈາຍ, ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ປຫາຕພ຺ພໍ.

‘‘ປາປິກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິສ຺ສາ ເນວ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ ໂນ ວາຈາຍ, ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ປຫາຕພ຺ພາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິກາ ອິສ຺ສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຊ຺ຌຕິ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ຘເນນ ວາ ຘຎ຺ເຎນ ວາ ຣຊເຕນ ວາ ຊາຕຣູເປນ ວາ. ຕຕ຺ຣາຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ທາສສ຺ສ ວາ ອຸປວາສສ຺ສ ວາ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕິມສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ນ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍ ຘເນນ ວາ ຘຎ຺ເຎນ ວາ ຣຊເຕນ ວາ ຊາຕຣູເປນ ວາ’ຕິ. ສມໂຓ ວາ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ລາຠີ ໂຫຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ. ຕຕ຺ຣາຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ອຍມາຍສ຺ມາ ນ ລາຠີ ອສ຺ສ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານ’ນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິກາ ອິສ຺ສາ.

‘‘ປາປິກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຈ຺ຉາ ເນວ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ ໂນ ວາຈາຍ, ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ປຫາຕພ຺ພາ. ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ? [ວິຠ. ໘໕໑] ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສທ຺ໂຘ ສມາໂນ ‘ສທ຺ໂຘຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ; ທຸສ຺ສີໂລ ສມາໂນ ‘ສີລວາຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ; ອປ຺ປສ຺ສຸໂຕ ສມາໂນ ‘ພຫຸສ຺ສຸໂຕຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ; ສງ຺ຄຓິກາຣາໂມ ສມາໂນ ‘ປວິວິຕ຺ໂຕຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ; ກຸສີໂຕ ສມາໂນ ‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ; ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ ສມາໂນ ‘ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕີຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ; ອສມາຫິໂຕ ສມາໂນ ‘ສມາຫິໂຕຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ; ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ສມາໂນ ‘ປຎ຺ຎວາຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ; ອຂີຓາສໂວ ສມາໂນ ‘ຂີຓາສໂວຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ເນວ ກາເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ ໂນ ວາຈາຍ, ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ປຫາຕພ຺ພາ.

‘‘ຕຎ຺ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອິຣິຍຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອິຣິຍຕິ. ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອິຣິຍຕິ; ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອິຣິຍຕີ’ຕິ.

‘‘ຕຎ຺ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ອິຣິຍຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ອິຣິຍຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ອິຣິຍຕິ; ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ … ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ອິຣິຍຕີ’’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ມຫາຈຸນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໒໔. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ເຈຕີສຸ ວິຫຣຕິ ສຫຊາຕິຍໍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາຈຸນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ມຫາຈຸນ຺ໂທ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຎາຓວາທໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວທມາໂນ – ‘ຊານາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ປສ຺ສາມິມໍ ຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ … ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ.

‘‘ຠາວນາວາທໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວທມາໂນ – ‘ຠາວິຕກາໂຍມ຺ຫິ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ’ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ … ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ.

‘‘ຎາຓວາທຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວທມາໂນ ຠາວນາວາທຎ຺ຈ – ‘ຊານາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ປສ຺ສາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ຠາວິຕກາໂຍມ຺ຫິ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ’ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ທລິທ຺ໂທວ ສມາໂນ ອຑ຺ຒວາທໍ ວເທຍ຺ຍ, ອຘໂນວ ສມາໂນ ຘນວາວາທໍ ວເທຍ຺ຍ, ອໂຠໂຄວ ສມາໂນ ໂຠຄວາວາທໍ ວເທຍ຺ຍ. ໂສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຘນກຣຓີເຍ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ອຸປນີຫາຕຸໍ ຘນໍ ວາ ຘຎ຺ຎໍ ວາ ຣຊຕໍ ວາ ຊາຕຣູປໍ ວາ. ຕເມນໍ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ – ‘ທລິທ຺ໂທວ ອຍມາຍສ຺ມາ ສມາໂນ ອຑ຺ຒວາທໍ ວເທຕິ, ອຘໂນວ ອຍມາຍສ຺ມາ ສມາໂນ ຘນວາວາທໍ ວເທຕິ, ອໂຠຄວາວ ອຍມາຍສ຺ມາ ສມາໂນ ໂຠຄວາວາທໍ ວເທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ອຍມາຍສ຺ມາ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຘນກຣຓີເຍ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ ນ ສກ຺ໂກຕິ ອຸປນີຫາຕຸໍ ຘນໍ ວາ ຘຎ຺ຎໍ ວາ ຣຊຕໍ ວາ ຊາຕຣູປໍ ວາ’ຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຎາຓວາທຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸ ວທມາໂນ ຠາວນາວາທຎ຺ຈ – ‘ຊານາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ປສ຺ສາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ຠາວິຕກາໂຍມ຺ຫິ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ’ຕິ. ຕໍ ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ນາຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ … ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ.

‘‘ຎາຓວາທໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວທມາໂນ – ‘ຊານາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ປສ຺ສາມິມໍ ຘມ຺ມ’ນ຺ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ອຍມາຍສ຺ມາ ຕຖາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ.

‘‘ຠາວນາວາທໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວທມາໂນ – ‘ຠາວິຕກາໂຍມ຺ຫິ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ’ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ.

‘‘ຎາຓວາທຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ວທມາໂນ ຠາວນາວາທຎ຺ຈ – ‘ຊານາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ປສ຺ສາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ຠາວິຕກາໂຍມ຺ຫິ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ’ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ອຑ຺ໂຒວ ສມາໂນ ອຑ຺ຒວາທໍ ວເທຍ຺ຍ, ຘນວາວ ສມາໂນ ຘນວາວາທໍ ວເທຍ຺ຍ, ໂຠຄວາວ ສມາໂນ ໂຠຄວາວາທໍ ວເທຍ຺ຍ. ໂສ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຘນກຣຓີເຍ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ ອຸປນີຫາຕຸໍ ຘນໍ ວາ ຘຎ຺ຎໍ ວາ ຣຊຕໍ ວາ ຊາຕຣູປໍ ວາ. ຕເມນໍ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ – ‘ອຑ຺ໂຒວ ອຍມາຍສ຺ມາ ສມາໂນ ອຑ຺ຒວາທໍ ວເທຕິ, ຘນວາວ ອຍມາຍສ຺ມາ ສມາໂນ ຘນວາວາທໍ ວເທຕິ, ໂຠຄວາວ ອຍມາຍສ຺ມາ ສມາໂນ ໂຠຄວາວາທໍ ວເທຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຕຖາ ຫິ ອຍມາຍສ຺ມາ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ຘນກຣຓີເຍ ສມຸປ຺ປນ຺ເນ ສກ຺ໂກຕິ ອຸປນີຫາຕຸໍ ຘນໍ ວາ ຘຎ຺ຎໍ ວາ ຣຊຕໍ ວາ ຊາຕຣູປໍ ວາ’ຕິ.

ເອວເມວໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຎາຓວາທຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸ ວທມາໂນ ຠາວນາວາທຎ຺ຈ – ‘ຊານາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ປສ຺ສາມິມໍ ຘມ຺ມໍ, ຠາວິຕກາໂຍມ຺ຫິ ຠາວິຕສີໂລ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ’ຕິ. ຕຎ຺ເຈ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂທໂສ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສ ເອວມສ຺ສ ເວທິຕພ຺ໂພ – ‘ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂລໂຠ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ໂລໂຠ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕິ; ຕຖາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຊານາຕິ ຍຖາ ປຊານໂຕ ໂທໂສ ນ ໂຫຕິ… ໂມໂຫ… ໂກໂຘ… ອຸປນາໂຫ… ມກ຺ໂຂ… ປຬາໂສ… ມຈ຺ຉຣິຍໍ… ປາປິກາ ອິສ຺ສາ… ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ປາປິກາ ອິຈ຺ຉາ ນາຠິຠຸຍ຺ຍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ກສິຓສຸຕ຺ຕໍ

໒໕. [ທີ. ນິ. ໓.໓໔໖, ໓໖໐; ອ. ນິ. ໑໐.໒໙] ‘‘ທສຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກສິຓາຍຕນານິ. ກຕມານິ ທສ? ປຖວີກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍໍ ອທ຺ວຍໍ ອປ຺ປມາຓໍ; ອາໂປກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ…ເປ… ເຕໂຊກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ວາໂຍກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ນີລກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ປີຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ໂລຫິຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ໂອທາຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ອາກາສກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ວິຎ຺ຎາຓກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍໍ ອທ຺ວຍໍ ອປ຺ປມາຓໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ກສິຓາຍຕນານີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ກາຬີສຸຕ຺ຕໍ

໒໖. ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອວນ຺ຕີສຸ ວິຫຣຕິ ກຸຣຣຆເຣ [ຄຸລຆເຣ (ກ.) ກຸຣຸຣຆເຣ ມຫາວ. ໒໕໗] ປວຕ຺ເຕ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ກາຬີ ອຸປາສິກາ ກຸຣຣຆຣິກາ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ກາຬີ ອຸປາສິກາ ກຸຣຣຆຣິກາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ວຸຕ຺ຕມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ກຸມາຣິປຎ຺ເຫສຸ –

‘ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິໍ,

ເຊຕ຺ວານ ເສນໍ ປິຍສາຕຣູປໍ;

ເອໂກຫໍ [ເອກາຫໍ (ກ.)] ຌາຍໍ ສຸຂມນຸໂພຘິໍ,

ຕສ຺ມາ ຊເນນ ນ ກໂຣມິ ສກ຺ຂິໍ [ສຂິໍ (ກ.) ສໍ. ນິ. ໑.໑໖໑ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ];

ສກ຺ຂີ [ສຂີ (ກ.)] ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ເກນຈິ ເມ’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?

‘‘ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘ອຕ຺ໂຖ’ຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕສຸໍ [ອຕ຺ຖາຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕສຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)]. ຍາວຕາ ໂຂ, ຠຄິນິ, ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມຕາ, ຕທຠິຎ຺ຎາສິ ຠຄວາ. ຕທຠິຎ຺ຎາຍ ຠຄວາ ອສ຺ສາທມທ຺ທສ [ອາທິມທ຺ທສ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ອາທີນວມທ຺ທສ ນິສ຺ສຣຓມທ຺ທສ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນມທ຺ທສ. ຕສ຺ສ ອສ຺ສາທທສ຺ສນເຫຕຸ ອາທີນວທສ຺ສນເຫຕຸ ນິສ຺ສຣຓທສ຺ສນເຫຕຸ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນເຫຕຸ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິ ວິທິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ອາໂປກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ…ເປ… ເຕໂຊກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ… ວາໂຍກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ… ນີລກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ… ປີຕກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ… ໂລຫິຕກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ… ໂອທາຕກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ… ອາກາສກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ… ວິຎ຺ຎາຓກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ‘ອຕ຺ໂຖ’ຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕສຸໍ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຠຄິນິ, ວິຎ຺ຎາຓກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມຕາ, ຕທຠິຎ຺ຎາສິ ຠຄວາ. ຕທຠິຎ຺ຎາຍ ຠຄວາ ອສ຺ສາທມທ຺ທສ ອາທີນວມທ຺ທສ ນິສ຺ສຣຓມທ຺ທສ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນມທ຺ທສ. ຕສ຺ສ ອສ຺ສາທທສ຺ສນເຫຕຸ ອາທີນວທສ຺ສນເຫຕຸ ນິສ຺ສຣຓທສ຺ສນເຫຕຸ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນເຫຕຸ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິ ວິທິຕາ ໂຫຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠຄິນິ, ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ກຸມາຣິປຎ຺ເຫສຸ –

‘ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິໍ,

ເຊຕ຺ວານ ເສນໍ ປິຍສາຕຣູປໍ;

ເອໂກຫໍ ຌາຍໍ ສຸຂມນຸໂພຘິໍ,

ຕສ຺ມາ ຊເນນ ນ ກໂຣມິ ສກ຺ຂິໍ;

ສກ຺ຂີ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ເກນຈິ ເມ’ຕິ.

‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ, ຠຄິນິ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມມຫາປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕໍ

໒໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ; ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕຫິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ສມໂຓ, ອາວຸໂສ, ໂຄຕໂມ ສາວການໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຊານາຖ, ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຖາ’ຕິ; ມຍມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສາວການໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມ – ‘ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຊານາຖ, ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຖາ’ຕິ. ອິຘ ໂນ, ອາວຸໂສ, ໂກ ວິເສໂສ ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ກິໍ ນານາກຣຓໍ ສມຓສ຺ສ ວາ ໂຄຕມສ຺ສ ອມ຺ຫາກໍ ວາ, ຍທິທໍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ວາ ຘມ຺ມເທສນໍ ອນຸສາສນິຍາ ວາ ອນຸສາສນິ’’ນ຺ຕິ?

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍສຸ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍສຸ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍສຸ – ‘‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານິສ຺ສາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິຘ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ; ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິມ຺ຫາ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕຫິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິມ຺ຫາ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິມ຺ຫາ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອມ຺ເຫ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘ສມໂຓ, ອາວຸໂສ, ໂຄຕໂມ ສາວການໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຊານາຖ, ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຖາຕິ; ມຍມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສາວການໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສມ – ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຊານາຖ, ສພ຺ພໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວິຫຣຖາຕິ. ອິຘ ໂນ, ອາວຸໂສ, ໂກ ວິເສໂສ ໂກ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ກິໍ ນານາກຣຓໍ ສມຓສ຺ສ ວາ ໂຄຕມສ຺ສ ອມ຺ຫາກໍ ວາ, ຍທິທໍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ວາ ຘມ຺ມເທສນໍ ອນຸສາສນິຍາ ວາ ອນຸສາສນິ’ນ຺ຕິ?

‘‘ອຖ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິມ຺ຫາ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິມ຺ຫາ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິມ຺ຫາ – ‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານິສ຺ສາມາ’’’ຕິ.

‘‘ເອວໍວາທິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວມສ຺ສຸ ວຈນີຍາ – ‘ເອໂກ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ໂຫ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ທ຺ເວ ປຎ຺ຫາ ທ຺ເວ ອຸທ຺ເທສາ ທ຺ເວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ຕໂຍ ອຸທ຺ເທສາ ຕີຓິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຫາ ປຎ຺ຈຸທ຺ເທສາ ປຎ຺ຈ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ຉ ປຎ຺ຫາ ຉ ອຸທ຺ເທສາ ຉ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຫາ ສຕ຺ຕຸທ຺ເທສາ ສຕ຺ຕ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຫາ ອຏ຺ຐຸທ຺ເທສາ ອຏ຺ຐ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ນວ ປຎ຺ຫາ ນວຸທ຺ເທສາ ນວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ທສ ປຎ຺ຫາ ທສຸທ຺ເທສາ ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ. ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ນ ເຈວ ສມ຺ປາຍິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ວິຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍຖາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິສຍສ຺ມິໍ. ນາຫໍ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປສ຺ສາມິ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ໂຍ ອິເມສໍ ປຎ຺ຫານໍ ເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຕຖາຄເຕນ ວາ ຕຖາຄຕສາວເກນ ວາ ອິໂຕ ວາ ປນ ສຸຕ຺ວາ.

‘‘‘ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ເອກຘມ຺ເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕມສ຺ມິໍ ເອກຘມ຺ເມ? ‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ’ – ອິມສ຺ມິໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຘມ຺ເມ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ທ຺ເວ ປຎ຺ຫາ ທ຺ເວ ອຸທ຺ເທສາ ທ຺ເວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ທ຺ວີສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ທ຺ວີສຸ? ນາເມ ຈ ຣູເປ ຈ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ທ຺ເວ ປຎ຺ຫາ ທ຺ເວ ອຸທ຺ເທສາ ທ຺ເວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ຕໂຍ ອຸທ຺ເທສາ ຕີຓິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕີສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ຕີສຸ? ຕີສຸ ເວທນາສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ຕໂຍ ອຸທ຺ເທສາ ຕີຓິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຈຕູສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ຈຕູສຸ? ຈຕູສຸ ອາຫາເຣສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຫາ ປຎ຺ຈຸທ຺ເທສາ ປຎ຺ຈ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ປຎ຺ຈສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ? ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຫາ ປຎ຺ຈຸທ຺ເທສາ ປຎ຺ຈ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ຉ ປຎ຺ຫາ ຉ ອຸທ຺ເທສາ ຉ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຉສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ຉສຸ? ຉສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸ ອາຍຕເນສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຉ ປຎ຺ຫາ ຉ ອຸທ຺ເທສາ ຉ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຫາ ສຕ຺ຕຸທ຺ເທສາ ສຕ຺ຕ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ສຕ຺ຕສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ? ສຕ຺ຕສຸ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕີສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຫາ ສຕ຺ຕຸທ຺ເທສາ ສຕ຺ຕ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຫາ ອຏ຺ຐຸທ຺ເທສາ ອຏ຺ຐ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອຏ຺ຐສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ອຏ຺ຐສຸ? ອຏ຺ຐສຸ ໂລກຘມ຺ເມສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ…ເປ… ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຫາ ອຏ຺ຐຸທ຺ເທສາ ອຏ຺ຐ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ນວ ປຎ຺ຫາ ນວຸທ຺ເທສາ ນວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ນວສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ນວສຸ? ນວສຸ ສຕ຺ຕາວາເສສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນວສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ນວ ປຎ຺ຫາ ນວຸທ຺ເທສາ ນວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ທສ ປຎ຺ຫາ ທສຸທ຺ເທສາ ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ທສສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ທສສຸ? ທສສຸ ອກຸສເລສຸ ກມ຺ມປເຖສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ທສ ປຎ຺ຫາ ທສຸທ຺ເທສາ ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍມຫາປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕໍ

໒໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກຊງ຺ຄລາຍໍ ວິຫຣຕິ ເວຬຸວເນ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ກຊງ຺ຄລກາ ອຸປາສກາ ເຍນ ກຊງ຺ຄລິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກຊງ຺ຄລິກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ກຊງ຺ຄລກາ ອຸປາສກາ ກຊງ຺ຄລິກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ວຸຕ຺ຕມິທໍ, ອຍ຺ເຍ, ຠຄວຕາ ມຫາປຎ຺ເຫສຸ – ‘ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ທ຺ເວ ປຎ຺ຫາ ທ຺ເວ ອຸທ຺ເທສາ ທ຺ເວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ຕໂຍ ອຸທ຺ເທສາ ຕີຓິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຫາ ປຎ຺ຈຸທ຺ເທສາ ປຎ຺ຈ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ຉ ປຎ຺ຫາ ຉ ອຸທ຺ເທສາ ຉ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຫາ ສຕ຺ຕຸທ຺ເທສາ ສຕ຺ຕ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຫາ ອຏ຺ຐຸທ຺ເທສາ ອຏ຺ຐ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ນວ ປຎ຺ຫາ ນວຸທ຺ເທສາ ນວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານິ, ທສ ປຎ຺ຫາ ທສຸທ຺ເທສາ ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ. ອິມສ຺ສ ນຸ ໂຂ, ອຍ຺ເຍ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ກຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ ປເນຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ, ນປິ ມໂນຠາວນີຍານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ; ອປິ ຈ, ຍຖາ ເມຕ຺ຖ ຂາຍຕິ ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ, ໂຂ ກຊງ຺ຄລກາ ອຸປາສກາ ກຊງ຺ຄລິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ກຊງ຺ຄລິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ເອກຘມ຺ເມ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕມສ຺ມິໍ ເອກຘມ຺ເມ? ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ – ອິມສ຺ມິໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ເອກຘມ຺ເມ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓນ຺ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ທ຺ເວ ປຎ຺ຫາ ທ຺ເວ ອຸທ຺ເທສາ ທ຺ເວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ ອິຕິ, ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ທ຺ວີສຸ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ທ຺ວີສຸ? ນາເມ ຈ ຣູເປ ຈ…ເປ… ກຕເມສຸ ຕີສຸ? ຕີສຸ ເວທນາສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຕີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຕໂຍ ປຎ຺ຫາ ຕໂຍ ອຸທ຺ເທສາ ຕີຓິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຈຕູສຸ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ຈຕູສຸ? ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຈຕູສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຫາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທ຺ເທສາ ຈຕ຺ຕາຣິ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຫາ ປຎ຺ຈຸທ຺ເທສາ ປຎ຺ຈ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ປຎ຺ຈສຸ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ? ປຎ຺ຈສຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ…ເປ… ກຕເມສຸ ຉສຸ? ຉສຸ ນິສ຺ສຣຓີຍາສຸ ຘາຕູສຸ…ເປ… ກຕເມສຸ ສຕ຺ຕສຸ? ສຕ຺ຕສຸ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄສຸ…ເປ… ກຕເມສຸ ອຏ຺ຐສຸ? ອຏ຺ຐສຸ ອຣິຍອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ເຄສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຏ຺ຐສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຫາ ອຏ຺ຐຸທ຺ເທສາ ອຏ຺ຐ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ນວ ປຎ຺ຫາ ນວຸທ຺ເທສາ ນວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ນວສຸ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ນວສຸ? ນວສຸ ສຕ຺ຕາວາເສສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ນວສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນ ສມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ມາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ນວ ປຎ຺ຫາ ນວຸທ຺ເທສາ ນວ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ທສ ປຎ຺ຫາ ທສຸທ຺ເທສາ ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ທສສຸ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ກຕເມສຸ ທສສຸ? ທສສຸ ກຸສເລສຸ ກມ຺ມປເຖສຸ – ອິເມສຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ທສສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕິ. ‘ທສ ປຎ຺ຫາ ທສຸທ຺ເທສາ ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕາສຸ ມຫາປຎ຺ຫາສຸ – ‘ເອໂກ ປຎ຺ໂຫ ເອໂກ ອຸທ຺ເທໂສ ເອກໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ…ເປ… ທສ ປຎ຺ຫາ ທສຸທ຺ເທສາ ທສ ເວຍ຺ຍາກຣຓານີ’ຕິ, ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ອາກງ຺ຂມານາ ຈ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ຠຄວນ຺ຕຎ຺ເຎວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ຍຖາ ໂວ [ຍຖາ ໂຂ (ກ.), ຍຖາ ໂນ (ພຫູສຸ) ອ. ນິ. ໑໐.໑໑໕, ໑໗໒ ປນ ປາຐເຠໂທ ນຕ຺ຖິ] ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ໂຂ ກຊງ຺ຄລກາ ອຸປາສກາ ກຊງ຺ຄລິກາຍ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ກຊງ຺ຄລິກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ກຊງ຺ຄລກາ ອຸປາສກາ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ກຊງ຺ຄລິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສຸໍ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຄຫປຕໂຍ! ປຓ຺ຑິຕາ, ຄຫປຕໂຍ, ກຊງ຺ຄລິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ. ມຫາປຎ຺ຎາ, ຄຫປຕໂຍ, ກຊງ຺ຄລິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ. ມຎ຺ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ, ຄຫປຕໂຍ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ເຈຕໍ ເອວເມວໍ [ເອວເມວ (ກ.) ມ. ນິ. ໑.໒໐໕ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ຍຖາ ຕໍ ກຊງ຺ຄລິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ພ຺ຍາກຕໍ. ເອໂສ ເຈວ ຕສ຺ສ [ເອໂສ ເຈເວຕສ຺ສ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໕)] ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມໂກສລສຸຕ຺ຕໍ

໒໙. ‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາສິໂກສລາ, ຍາວຕາ ຣຎ຺ໂຎ ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ວິຊິຕໍ [ວິຊິເຕ (ສີ. ກ.)], ຣາຊາ ຕຕ຺ຖ ປເສນທິ ໂກສໂລ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ຣຎ຺ໂຎປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປເສນທິສ຺ສ ໂກສລສ຺ສ ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປຣິຫຣນ຺ຕິ ທິສາ ຠນ຺ຕິ ວິໂຣຈມານາ, ຕາວ ສຫສ຺ສຘາ ໂລໂກ. ຕສ຺ມິໍ ສຫສ຺ສຘາ ໂລເກ ສຫສ຺ສໍ ຈນ຺ທານໍ ສຫສ຺ສໍ ສູຣິຍານໍ [ສຸຣິຍານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ສຫສ຺ສໍ ສິເນຣຸປພ຺ພຕຣາຊານໍ ສຫສ຺ສໍ ຊມ຺ພຸທີປານໍ ສຫສ຺ສໍ ອປຣໂຄຍານານໍ ສຫສ຺ສໍ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣູນໍ ສຫສ຺ສໍ ປຸພ຺ພວິເທຫານໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາສມຸທ຺ທສຫສ຺ສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາຣາຊສຫສ຺ສານິ ສຫສ຺ສໍ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ສຫສ຺ສໍ ຕາວຕິໍສານໍ ສຫສ຺ສໍ ຍາມານໍ ສຫສ຺ສໍ ຕຸສິຕານໍ ສຫສ຺ສໍ ນິມ຺ມານຣຕີນໍ ສຫສ຺ສໍ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ສຫສ຺ສໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລການໍ. ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຫສ຺ສີ ໂລກຘາຕຸ, ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ. ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຫຕິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມໂຍ ຍໍ ອຍໍ ໂລໂກ ສໍວຏ຺ຏຕິ. ສໍວຏ຺ຏມາເນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຕ຺ຕາ ອາຠສ຺ສຣສໍວຕ຺ຕນິກາ [ອາຠສ຺ສຣວຕ຺ຕນິກາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຠວນ຺ຕິ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ໂຫນ຺ຕິ ມໂນມຍາ ປີຕິຠກ຺ຂາ ສຍໍປຠາ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂຈຣາ ສຸຠຏ຺ຐາຍິໂນ ຈິຣໍ ທີຆມທ຺ຘານໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ສໍວຏ຺ຏມາເນ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລເກ ອາຠສ຺ສຣາ ເທວາ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍນ຺ຕິ. ອາຠສ຺ສຣານມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

[ອ. ນິ. ໑໐.໒໕] ‘‘ທສຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກສິຓາຍຕນານິ. ກຕມານິ ທສ? ປຖວີກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍໍ ອທ຺ວຍໍ ອປ຺ປມາຓໍ; ອາໂປກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ…ເປ… ເຕໂຊກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ວາໂຍກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ນີລກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ປີຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ໂລຫິຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ໂອທາຕກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ອາກາສກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ… ວິຎ຺ຎາຓກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍໍ ອທ຺ວຍໍ ອປ຺ປມາຓໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ກສິຓາຍຕນານິ.

‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ທສນ຺ນໍ ກສິຓາຍຕນານໍ ຍທິທໍ ວິຎ຺ຎາຓກສິຓໍ ເອໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍໍ ອທ຺ວຍໍ ອປ຺ປມາຓໍ. ເອວໍສຎ຺ຎິໂນປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ. ເອວໍສຎ຺ຎີນມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

[ທີ. ນິ. ໓.໓໓໘, ໓໕໘; ອ. ນິ. ໘.໖໔] ‘‘ອຏ຺ຐິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຠາຍຕນານິ. ກຕມານິ ອຏ຺ຐ? ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ປຐມໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ທຸຕິຍໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປຣິຕ຺ຕານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຕຕິຍໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ອປ຺ປມາຓານິ ສຸວຓ຺ຓທຸພ຺ພຓ຺ຓານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ນີລານິ ນີລວຓ຺ຓານິ ນີລນິທສ຺ສນານິ ນີລນິຠາສານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອຸມາປຸປ຺ຜໍ ນີລໍ ນີລວຓ຺ຓໍ ນີລນິທສ຺ສນໍ ນີລນິຠາສໍ, ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ພາຣາຓເສຍ຺ຍກໍ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐໍ ນີລໍ ນີລວຓ຺ຓໍ ນີລນິທສ຺ສນໍ ນີລນິຠາສໍ; ເອວເມວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ນີລານິ ນີລວຓ຺ຓານິ ນີລນິທສ຺ສນານິ ນີລນິຠາສານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ປຎ຺ຈມໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປີຕານິ ປີຕວຓ຺ຓານິ ປີຕນິທສ຺ສນານິ ປີຕນິຠາສານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ກຓິກາຣປຸປ຺ຜໍ ປີຕໍ ປີຕວຓ຺ຓໍ ປີຕນິທສ຺ສນໍ ປີຕນິຠາສໍ, ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ພາຣາຓເສຍ຺ຍກໍ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐໍ ປີຕໍ ປີຕວຓ຺ຓໍ ປີຕນິທສ຺ສນໍ ປີຕນິຠາສໍ; ເອວເມວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ປີຕານິ ປີຕວຓ຺ຓານິ ປີຕນິທສ຺ສນານິ ປີຕນິຠາສານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຉຏ຺ຐໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂລຫິຕການິ ໂລຫິຕກວຓ຺ຓານິ ໂລຫິຕກນິທສ຺ສນານິ ໂລຫິຕກນິຠາສານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພນ຺ຘຸຊີວກປຸປ຺ຜໍ ໂລຫິຕກໍ ໂລຫິຕກວຓ຺ຓໍ ໂລຫິຕກນິທສ຺ສນໍ ໂລຫິຕກນິຠາສໍ, ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ພາຣາຓເສຍ຺ຍກໍ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐໍ ໂລຫິຕກໍ ໂລຫິຕກວຓ຺ຓໍ ໂລຫິຕກນິທສ຺ສນໍ ໂລຫິຕກນິຠາສໍ; ເອວເມວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂລຫິຕການິ ໂລຫິຕກວຓ຺ຓານິ ໂລຫິຕກນິທສ຺ສນານິ ໂລຫິຕກນິຠາສານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ສຕ຺ຕມໍ ອຠິຠາຍຕນໍ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂອທາຕານິ ໂອທາຕວຓ຺ຓານິ ໂອທາຕນິທສ຺ສນານິ ໂອທາຕນິຠາສານິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ໂອສຘິຕາຣກາ ໂອທາຕາ ໂອທາຕວຓ຺ຓາ ໂອທາຕນິທສ຺ສນາ ໂອທາຕນິຠາສາ, ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ພາຣາຓເສຍ຺ຍກໍ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐໍ ໂອທາຕໍ ໂອທາຕວຓ຺ຓໍ ໂອທາຕນິທສ຺ສນໍ ໂອທາຕນິຠາສໍ; ເອວເມວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂອທາຕານິ ໂອທາຕວຓ຺ຓານິ ໂອທາຕນິທສ຺ສນານິ ໂອທາຕນິຠາສານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ອິທໍ ອຏ຺ຐມໍ ອຠິຠາຍຕນໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ອຠິຠາຍຕນານິ.

‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຠິຠາຍຕນານໍ ຍທິທໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຣູປສຎ຺ຎີ ເອໂກ ພຫິທ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສຕິ ໂອທາຕານິ ໂອທາຕວຓ຺ຓານິ ໂອທາຕນິທສ຺ສນານິ ໂອທາຕນິຠາສານິ; ‘ຕານິ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ຊານາມິ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ເອວໍສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ. ເອວໍສຎ຺ຎິໂນປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ. ເອວໍສຎ຺ຎີນມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຏິປທາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ, ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ.

‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມາສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ ຍທິທໍ ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ເອວໍປຏິປນ຺ນາປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ. ເອວໍປຏິປນ຺ນານມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ປຣິຕ຺ຕເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ, ມຫຄ຺ຄຕເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ, ອປ຺ປມາຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ, ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ສຎ຺ຎາ.

‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມາສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຎ຺ຎານໍ ຍທິທໍ ‘ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈີ’ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ. ເອວໍສຎ຺ຎິໂນປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ. ເອວໍສຎ຺ຎີນມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາຫິຣການໍ ທິຏ຺ຐິຄຕານໍ ຍທິທໍ ‘ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນ ຠວິສ຺ສາມິ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ‘ຍາ ຈາຍໍ ຠເວ ອປ຺ປຏິກຸລ຺ຍຕາ, ສາ ຈສ຺ສ ນ ຠວິສ຺ສຕິ; ຍາ ຈາຍໍ ຠວນິໂຣເຘ ປາຏິກຸລ຺ຍຕາ, ສາ ຈສ຺ສ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວໍທິຏ຺ຐິໂນປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ. ເອວໍທິຏ຺ຐີນມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຣມຕ຺ຖວິສຸທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣມຕ຺ຖວິສຸທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕານໍ ຍທິທໍ ສພ຺ພໂສ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມຕິກ຺ກມ຺ມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເຕ ຕທຠິຎ຺ຎາຍ ຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ. ເອວໍວາທິໂນປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ. ເອວໍວາທີນມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມ. ເອວໍ ປສ຺ສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຕວາ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ປເຄວ ຫີນສ຺ມິໍ.

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຣມທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣມທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕານໍ ຍທິທໍ ຉນ຺ນໍ ຜສ຺ສາຍຕນານໍ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈ ອສ຺ສາທຎ຺ຈ ອາທີນວຎ຺ຈ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ຈ ຍຖາຠູຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ອນຸປາທາ ວິໂມກ຺ໂຂ. ເອວໍວາທິໍ ໂຂ ມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມກ຺ຂາຍິໍ ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອສຕາ ຕຸຈ຺ຉາ ມຸສາ ອຠູເຕນ ອພ຺ຠາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ນ ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ຣູປານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປຕິ, ນ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປຕີ’ຕິ. ກາມານຎ຺ຈາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປມິ, ຣູປານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປມິ, ເວທນານຎ຺ຈ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປມິ, ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ນິຈ຺ຉາໂຕ ນິພ຺ພຸໂຕ ສີຕິຠູໂຕ ອນຸປາທາ ປຣິນິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຎາເປມີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍໂກສລສຸຕ຺ຕໍ

໓໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ອຸຍ຺ໂຍຘິກາ ນິວຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ ລທ຺ຘາຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເຍນ ອາຣາໂມ ເຕນ ປາຍາສິ. ຍາວຕິກາ ຍານສ຺ສ ຠູມິ, ຍາເນນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍານາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕິໂກວ ອາຣາມໍ ປາວິສິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ອພ຺ໂຠກາເສ ຈງ຺ກມນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເຍນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຫໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ເອຕຣຫິ ວິຫຣຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ. ທສ຺ສນກາມາ ຫິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຣຫນ຺ຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອໂສ, ມຫາຣາຊ, ວິຫາໂຣ ສໍວຸຕທ຺ວາໂຣ. ເຕນ ອປ຺ປສທ຺ໂທ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕຣມາໂນ ອາລິນ຺ທໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຬໍ ອາໂກເຏຫິ; ວິວຣິສ຺ສຕິ ເຕ ຠຄວາ ທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ເຍນ ໂສ ວິຫາໂຣ ສໍວຸຕທ຺ວາໂຣ, ເຕນ ອປ຺ປສທ຺ໂທ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕຣມາໂນ ອາລິນ຺ທໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຬໍ ອາໂກເຏສິ. ວິວຣິ ຠຄວາ ທ຺ວາຣໍ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາທານິ ມຸເຂນ ຈ ປຣິຈຸມ຺ພຕິ ປາຓີຫິ ຈ ປຣິສມ຺ພາຫຕິ ນາມຎ຺ຈ ສາເວຕິ – ‘‘ຣາຊາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປເສນທິ ໂກສໂລ; ຣາຊາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປເສນທິ ໂກສໂລ’’ຕິ.

‘‘ກໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ອິມສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣສິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສສີ’’ຕິ? ‘‘ກຕຎ຺ຎຸຕໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຕເວທິຕໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ຠຄວາ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອຣິເຍ ຎາເຍ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາ ຍທິທໍ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມຕາຍ ກຸສລຘມ຺ມຕາຍ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ພຫຸຊນຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ພຫຸຊນສຸຂາຍ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ອຣິເຍ ຎາເຍ ປຕິຏ຺ຐາປິຕາ ຍທິທໍ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມຕາຍ ກຸສລຘມ຺ມຕາຍ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສີລວາ ວຸທ຺ຘສີໂລ ອຣິຍສີໂລ ກຸສລສີໂລ ກຸສລສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສີລວາ ວຸທ຺ຘສີໂລ ອຣິຍສີໂລ ກຸສລສີໂລ ກຸສລສີເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອາຣຎ຺ຎິໂກ, ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອາຣຎ຺ຎິໂກ, ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວຕິ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕຣຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ອິຕຣີຕຣຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ. ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຍາຍໍ ກຖາ ອຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິວຣຓສປ຺ປາຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖາ ປວິເວກກຖາ ອສໍສຄ຺ຄກຖາ ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖາ ສີລກຖາ ສມາຘິກຖາ ປຎ຺ຎາກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ, ເອວຣູປາຍ ກຖາຍ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຍາຍໍ ກຖາ ອຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິວຣຓສປ຺ປາຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ, ເອວຣູປາຍ ກຖາຍ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຊາຕິໂຍ ທສປິ ຊາຕິໂຍ ວີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຕິໍສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຈຕ຺ຕາລີສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປິ ຊາຕິໂຍ ຊາຕິສຕມ຺ປິ ຊາຕິສຫສ຺ສມ຺ປິ ຊາຕິສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ ອເນເກປິ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປ – ‘ອມຸຕ຺ຣາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ອຸທປາທິໍ; ຕຕ຺ຣາປາສິໍ ເອວໍນາໂມ ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ ເອວໍວຓ຺ໂຓ ເອວມາຫາໂຣ ເອວໍສຸຂທຸກ຺ຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ເອວມາຍຸປຣິຍນ຺ໂຕ, ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’ຕິ. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ ຈວມາເນ ອຸປປຊ຺ຊມາເນ ຫີເນ ປຓີເຕ ສຸວຓ຺ເຓ ທຸພ຺ພຓ຺ເຓ, ສຸຄເຕ ທຸຄ຺ຄເຕ ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ – ‘ອິເມ ວຕ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອຸປວາທກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປນ຺ນາ; ອິເມ ວາ ປນ ໂຠນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕາ ກາຍສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ວຈີສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ມໂນສຸຈຣິເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ອຣິຍານໍ ອນຸປວາທກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກມ຺ມສມາທານາ, ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປນ຺ນາ’ຕິ, ອິຕິ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສຕິ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຍມ຺ປິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອິທມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖວສໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ ຠຄວຕິ ເອວຣູປໍ ປຣມນິປຈ຺ຈກາຣໍ ກໂຣມິ, ເມຕ຺ຕູປຫາຣໍ ອຸປທໍເສມິ.

‘‘ຫນ຺ທ ຈ ທານິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຄຈ຺ຉາມ. ພຫຸກິຈ຺ຈາ ມຍໍ ພຫຸກຣຓີຍາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ທານິ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມີຕິ. ທສມໍ.

ມຫາວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.