೨. ಅಗತಿಅಗನ್ತಬ್ಬೋ

೩೭೯. ನ ಛನ್ದಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ – ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಆಚರಿಯೋ ವಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ವಾ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೋ ವಾ ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೋ ವಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ವಾ ಸಮ್ಭತ್ತೋ ವಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತೋ ವಾ’’ತಿ, ತಸ್ಸಾನುಕಮ್ಪಾಯ ತಸ್ಸಾನುರಕ್ಖಾಯ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅವಿನಯಂ ವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ವಿನಯಂ ಅವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಲಹುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಗರುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಗರುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಲಹುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಸಾವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅನವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಾವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ, ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೦. ನ ದೋಸಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಅಚರೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಚರತೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಚರಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಪಿಯಸ್ಸ ಮೇ ಮನಾಪಸ್ಸ ಅನತ್ಥಂ ಅಚರಿ… ಅನತ್ಥಂ ಚರತಿ… ಅನತ್ಥಂ ಚರಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅಪ್ಪಿಯಸ್ಸ ಮೇ ಅಮನಾಪಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅಚರಿ… ಅತ್ಥಂ ಚರತಿ… ಅತ್ಥಂ ಚರಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ. ಇಮೇಹಿ ನವಹಿ ಆಘಾತವತ್ಥೂಹಿ ಆಘಾತೋ ಪಟಿಘಾತೋ ಕುದ್ಧೋ ಕೋಧಾಭಿಭೂತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೧. ನ ಮೋಹಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ರತ್ತೋ ರಾಗವಸೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ದುಟ್ಠೋ ದೋಸವಸೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಳ್ಹೋ ಮೋಹವಸೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಪರಾಮಟ್ಠೋ ದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಳ್ಹೋ ಸಂಮೂಳ್ಹೋ ಮೋಹಾಭಿಭೂತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ, ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೨. ನ ಭಯಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ – ‘‘ಅಯಂ ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ವಾ ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ವಾ ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ವಾ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯಂ ವಾ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ, ತಸ್ಸ ಭಯಾ ಭೀತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅವಿನಯಂ ವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ವಿನಯಂ ಅವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಲಹುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಗರುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಗರುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಲಹುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಸಾವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅನವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಾವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ, ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ, ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ಅತಿವತ್ತತಿ;

ನಿಹೀಯತಿ ತಸ್ಸ ಯಸೋ, ಕಾಳಪಕ್ಖೇವ ಚನ್ದಿಮಾತಿ.