ಮಹಾಸಙ್ಗಾಮೋ

೧. ವೋಹರನ್ತೇನ ಜಾನಿತಬ್ಬಾದಿ

೩೬೮. ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರೇ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಙ್ಘೇ ವೋಹರನ್ತೇನ ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ವಿಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ಆಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಆಕಾರೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಕತಾಕತಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಕಮ್ಮಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಅಧಿಕರಣಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಸಮಥೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ನ ಛನ್ದಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾ, ನ ದೋಸಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾ, ನ ಮೋಹಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾ, ನ ಭಯಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾ, ಸಞ್ಞಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತಬ್ಬಂ, ನಿಜ್ಝಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ನಿಜ್ಝಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಪೇಕ್ಖನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪೇಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದೇತಬ್ಬಂ, ಲದ್ಧಪಕ್ಖೋಮ್ಹೀತಿ ಪರಪಕ್ಖೋ ನಾವಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಬಹುಸ್ಸುತೋಮ್ಹೀತಿ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋ ನಾವಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಥೇರತರೋಮ್ಹೀತಿ ನವಕತರೋ ನಾವಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಅಸಮ್ಪತ್ತಂ ನ ಬ್ಯಾಹಾತಬ್ಬಂ, ಸಮ್ಪತ್ತಂ ಧಮ್ಮತೋ ವಿನಯತೋ ನ ಪರಿಹಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಯೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಯೇನ ವಿನಯೇನ ಯೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ತಥಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತಬ್ಬಂ.

೩೬೯. ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಟ್ಠಪಾರಾಜಿಕಾನಂ [ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪಾರಾಜಿಕಾನಂ (ಸೀ. ಕ.)] ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ತೇವೀಸಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾನಂ ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದ್ವೇಅನಿಯತಾನಂ ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದ್ವೇಚತ್ತಾರೀಸನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಂ ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಅಟ್ಠಾಸೀತಿಸತಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಂ ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದ್ವಾದಸಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾನಂ ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದುಕ್ಕಟಾನಂ ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದುಬ್ಭಾಸಿತಾನಂ ವತ್ಥು ಜಾನಿತಬ್ಬಂ.

೩೭೦. ವಿಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾತಿ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ.

೩೭೧. ಆಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾತಿ ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ದುಬ್ಭಾಸಿತಾಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ.

೩೭೨. ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಟ್ಠಪಾರಾಜಿಕಾನಂ ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ತೇವೀಸಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾನಂ ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದ್ವೇಅನಿಯತಾನಂ ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದ್ವೇಚತ್ತಾರೀಸನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಂ ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಅಟ್ಠಾಸೀತಿಸತಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಂ ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದ್ವಾದಸಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾನಂ ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದುಕ್ಕಟಾನಂ ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ದುಬ್ಭಾಸಿತಾನಂ ನಿದಾನಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ.

೩೭೩. ಆಕಾರೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಸಙ್ಘೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಗಣೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಚೋದಕೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಚುದಿತಕೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಸಙ್ಘೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಪಟಿಬಲೋ ನು ಖೋ ಅಯಂ ಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಧಮ್ಮೇನ ವಿನಯೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನ ಉದಾಹು ನೋತಿ, ಏವಂ ಸಙ್ಘೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಗಣೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಪಟಿಬಲೋ ನು ಖೋ ಅಯಂ ಗಣೋ ಇಮಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಧಮ್ಮೇನ ವಿನಯೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನ ಉದಾಹು ನೋತಿ, ಏವಂ ಗಣೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಪುಗ್ಗಲೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಪಟಿಬಲೋ ನು ಖೋ ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಇಮಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ ಧಮ್ಮೇನ ವಿನಯೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನ ಉದಾಹು ನೋತಿ, ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಚೋದಕೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಪಞ್ಚಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಪರಂ ಚೋದೇತಿ ಉದಾಹು ನೋತಿ, ಏವಂ ಚೋದಕೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಚುದಿತಕೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ದ್ವೀಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಸಚ್ಚೇ ಚ ಅಕುಪ್ಪೇ ಚ ಉದಾಹು ನೋತಿ, ಏವಂ ಚುದಿತಕೋ ಆಕಾರತೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ.

೩೭೪. ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ವತ್ಥುತೋ ವಾ ವತ್ಥುಂ ಸಙ್ಕಮತಿ, ವಿಪತ್ತಿತೋ ವಾ ವಿಪತ್ತಿಂ ಸಙ್ಕಮತಿ, ಆಪತ್ತಿತೋ ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಙ್ಕಮತಿ, ಅವಜಾನಿತ್ವಾ ವಾ ಪಟಿಜಾನಾತಿ, ಪಟಿಜಾನಿತ್ವಾ ವಾ ಅವಜಾನಾತಿ, ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ, ಉದಾಹು ನೋತಿ, ಏವಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ.

೩೭೫. ಕತಾಕತಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ದ್ವಯಂದ್ವಯಸಮಾಪತ್ತಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಮುಖೇನ ಪರಸ್ಸ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಮೇಥುನಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ವಣ್ಣಾವಣ್ಣೋ [ವಣ್ಣೋ ಅವಣ್ಣೋ (ಸ್ಯಾ.)], ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗೋ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲವಾಚಾ, ಅತ್ತಕಾಮಪಾರಿಚರಿಯಾ, ವಚನಮನುಪ್ಪದಾನಂ [ಧನಮನುಪ್ಪದಾನಂ (ಕ.)].

೩೭೬. ಕಮ್ಮಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸೋಳಸಕಮ್ಮಾನಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ – ಚತ್ತಾರಿ ಅಪಲೋಕನಕಮ್ಮಾನಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಞತ್ತಿಕಮ್ಮಾನಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯಕಮ್ಮಾನಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥಕಮ್ಮಾನಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ.

೩೭೭. ಅಧಿಕರಣಂ ಜಾನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಧಿಕರಣಾನಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ – ವಿವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಅನುವಾದಾಧಿಕರಣಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಆಪತ್ತಾಧಿಕರಣಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಕಿಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ.

೩೭೮. ಸಮಥೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋತಿ ಸತ್ತ ಸಮಥಾ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ – ಸಮ್ಮುಖಾವಿನಯೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಸತಿವಿನಯೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಅಮೂಳ್ಹವಿನಯೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ, ಪಟಿಞ್ಞಾತಕರಣಂ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ಯೇಭುಯ್ಯಸಿಕಾ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಸಪಾಪಿಯಸಿಕಾ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ, ತಿಣವತ್ಥಾರಕೋ ಜಾನಿತಬ್ಬೋ.

೨. ಅಗತಿಅಗನ್ತಬ್ಬೋ

೩೭೯. ನ ಛನ್ದಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ – ‘‘ಅಯಂ ಮೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ವಾ ಆಚರಿಯೋ ವಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ವಾ ಸಮಾನುಪಜ್ಝಾಯಕೋ ವಾ ಸಮಾನಾಚರಿಯಕೋ ವಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ವಾ ಸಮ್ಭತ್ತೋ ವಾ ಞಾತಿಸಾಲೋಹಿತೋ ವಾ’’ತಿ, ತಸ್ಸಾನುಕಮ್ಪಾಯ ತಸ್ಸಾನುರಕ್ಖಾಯ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅವಿನಯಂ ವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ವಿನಯಂ ಅವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಲಹುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಗರುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಗರುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಲಹುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಸಾವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅನವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಾವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ, ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೦. ನ ದೋಸಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಅಚರೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಚರತೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅನತ್ಥಂ ಮೇ ಚರಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಪಿಯಸ್ಸ ಮೇ ಮನಾಪಸ್ಸ ಅನತ್ಥಂ ಅಚರಿ… ಅನತ್ಥಂ ಚರತಿ… ಅನತ್ಥಂ ಚರಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ, ಅಪ್ಪಿಯಸ್ಸ ಮೇ ಅಮನಾಪಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅಚರಿ… ಅತ್ಥಂ ಚರತಿ… ಅತ್ಥಂ ಚರಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧತಿ. ಇಮೇಹಿ ನವಹಿ ಆಘಾತವತ್ಥೂಹಿ ಆಘಾತೋ ಪಟಿಘಾತೋ ಕುದ್ಧೋ ಕೋಧಾಭಿಭೂತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೧. ನ ಮೋಹಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ರತ್ತೋ ರಾಗವಸೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ದುಟ್ಠೋ ದೋಸವಸೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಳ್ಹೋ ಮೋಹವಸೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಪರಾಮಟ್ಠೋ ದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಳ್ಹೋ ಸಂಮೂಳ್ಹೋ ಮೋಹಾಭಿಭೂತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ, ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೨. ನ ಭಯಾಗತಿ ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಥಂ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ – ‘‘ಅಯಂ ವಿಸಮನಿಸ್ಸಿತೋ ವಾ ಗಹನನಿಸ್ಸಿತೋ ವಾ ಬಲವನಿಸ್ಸಿತೋ ವಾ ಕಕ್ಖಳೋ ಫರುಸೋ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯಂ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯಂ ವಾ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ, ತಸ್ಸ ಭಯಾ ಭೀತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅವಿನಯಂ ವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ವಿನಯಂ ಅವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಲಹುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಗರುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಗರುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಲಹುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಸಾವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅನವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅನವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಾವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಇಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖತಂ ಉಪಹತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಪರಿಹರತಿ, ಸಾವಜ್ಜೋ ಚ ಹೋತಿ ಸಾನುವಜ್ಜೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಂ, ಬಹುಞ್ಚ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ. ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಏವಂ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ, ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ಅತಿವತ್ತತಿ;

ನಿಹೀಯತಿ ತಸ್ಸ ಯಸೋ, ಕಾಳಪಕ್ಖೇವ ಚನ್ದಿಮಾತಿ.

೩. ಅಗತಿಅಗಮನಂ

೩೮೩. ಕಥಂ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅವಿನಯಂ ಅವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವಿನಯಂ ವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಲಹುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಲಹುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಗರುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಗರುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಾವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಾವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅನವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೪. ಕಥಂ ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೫. ಕಥಂ ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

೩೮೬. ಕಥಂ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅವಿನಯಂ ಅವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವಿನಯಂ ವಿನಯೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಾಸಿತಂ ಅಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನ ಭಾಸಿತಂ ಲಪಿತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಅನಾಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನ ಆಚಿಣ್ಣಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಥಾಗತೇನಾತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಂ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಲಹುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಲಹುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಗರುಕಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಗರುಕಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಾವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸಾವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನವಸೇಸಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅನವಸೇಸಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಂ ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ, ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ;

ಆಪೂರತಿ ತಸ್ಸ ಯಸೋ, ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇವ ಚನ್ದಿಮಾತಿ.

೪. ಸಞ್ಞಾಪನೀಯಾದಿ

೩೮೭. ಕಥಂ ಸಞ್ಞಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ? ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಸಞ್ಞಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಸಞ್ಞಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಸಞ್ಞಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಸಞ್ಞಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ. ಏವಂ ಸಞ್ಞಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತಿ.

೩೮೮. ಕಥಂ ನಿಜ್ಝಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ನಿಜ್ಝಾಪೇತಿ? ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನಿಜ್ಝಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ನಿಜ್ಝಾಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನಿಜ್ಝಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ನಿಜ್ಝಾಪೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನಿಜ್ಝಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ನಿಜ್ಝಾಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ನಿಜ್ಝಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ನಿಜ್ಝಾಪೇತಿ. ಏವಂ ನಿಜ್ಝಾಪನೀಯೇ ಠಾನೇ ನಿಜ್ಝಾಪೇತಿ.

೩೮೯. ಕಥಂ ಪೇಕ್ಖನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪೇಕ್ಖತಿ? ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಪೇಕ್ಖನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪೇಕ್ಖತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಪೇಕ್ಖನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪೇಕ್ಖತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಪೇಕ್ಖನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪೇಕ್ಖತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಪೇಕ್ಖನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪೇಕ್ಖತಿ. ಏವಂ ಪೇಕ್ಖನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪೇಕ್ಖತಿ.

೩೯೦. ಕಥಂ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದೇತಿ? ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇನ್ತೋ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದೇತಿ. ಏವಂ ಪಸಾದನೀಯೇ ಠಾನೇ ಪಸಾದೇತಿ.

೫. ಪರಪಕ್ಖಾದಿಅವಜಾನನಂ

೩೯೧. ಕಥಂ ಲದ್ಧಪಕ್ಖೋಮ್ಹೀತಿ ಪರಪಕ್ಖಂ ಅವಜಾನಾತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಲದ್ಧಪಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ಲದ್ಧಪರಿವಾರೋ ಪಕ್ಖವಾ ಞಾತಿಮಾ. ‘‘ಅಯಂ ಅಲದ್ಧಪಕ್ಖೋ ಅಲದ್ಧಪರಿವಾರೋ ನ ಪಕ್ಖವಾ ನ ಞಾತಿಮಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅವಜಾನನ್ತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಏವಂ ಲದ್ಧಪಕ್ಖೋಮ್ಹೀತಿ ಪರಪಕ್ಖಂ ಅವಜಾನಾತಿ.

೩೯೨. ಕಥಂ ಬಹುಸ್ಸುತೋಮ್ಹೀತಿ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತಂ ಅವಜಾನಾತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ ಸುತಧರೋ ಸುತಸನ್ನಿಚಯೋ. ‘‘ಅಯಂ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋ ಅಪ್ಪಾಗಮೋ ಅಪ್ಪಧರೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅವಜಾನನ್ತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ…ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಏವಂ ಬಹುಸ್ಸುತೋಮ್ಹೀತಿ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತಂ ಅವಜಾನಾತಿ.

೩೯೩. ಕಥಂ ಥೇರತರೋಮ್ಹೀತಿ ನವಕತರಂ ಅವಜಾನಾತಿ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಥೇರೋ ಹೋತಿ ರತ್ತಞ್ಞೂ ಚಿರಪಬ್ಬಜಿತೋ ಅಯಂ ನವಕೋ ಅಪ್ಪಞ್ಞಾತೋ ಅಪ್ಪಕತಞ್ಞೂ ಇಮಸ್ಸ ವಚನಂ ಅಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅವಜಾನನ್ತೋ ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ದೀಪೇತಿ …ಪೇ… ದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ, ಅದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ದೀಪೇತಿ. ಏವಂ ಥೇರತರೋಮ್ಹೀತಿ ನವಕತರಂ ಅವಜಾನಾತಿ.

೩೯೪. ಅಸಮ್ಪತ್ತಂ ನ ಬ್ಯಾಹರಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅನೋತಿಣ್ಣಂ ಭಾರಂ [ಭಾಸಂ (ಸ್ಯಾ.)] ನ ಓತಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಮ್ಪತ್ತಂ ಧಮ್ಮತೋ ವಿನಯತೋ ನ ಪರಿಹಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಂಅತ್ಥಾಯ ಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪತಿತೋ ಹೋತಿ ತಂ ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮತೋ ವಿನಯತೋ ನ ಪರಿಹಾಪೇತಬ್ಬಂ.

೩೯೫. ಯೇನ ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಭೂತೇನ ವತ್ಥುನಾ. ಯೇನ ವಿನಯೇನಾತಿ ಚೋದೇತ್ವಾ ಸಾರೇತ್ವಾ. ಯೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನಾತಿ ಞತ್ತಿಸಮ್ಪದಾಯ ಅನುಸ್ಸಾವನಸಮ್ಪದಾಯ, ಯೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಯೇನ ವಿನಯೇನ ಯೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ತಥಾ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತಬ್ಬನ್ತಿ.

೬. ಅನುವಿಜ್ಜಕಸ್ಸ ಅನುಯೋಗಂ

೩೯೬. ಅನುವಿಜ್ಜಕೇನ ಚೋದಕೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ – ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಸಿ, ಕಿಮ್ಹಿ ನಂ ಠಪೇಸಿ, ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಠಪೇಸಿ, ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಠಪೇಸಿ, ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಠಪೇಸೀ’’ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಠಪೇಮಿ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಠಪೇಮಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಠಪೇಮೀ’’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘‘ಜಾನಾತಿ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಂ, ಜಾನಾತಿ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಂ, ಜಾನಾತಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಜಾನಾಮಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಂ, ಜಾನಾಮಿ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಂ, ಜಾನಾಮಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘‘ಕತಮಾ ಪನಾವುಸೋ, ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ ಕತಮಾ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ ಕತಮಾ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತೀ’’ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ತೇರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾ – ಅಯಂ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ. ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ ದುಕ್ಕಟಂ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ – ಅಯಂ ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾದಿಟ್ಠಿ – ಅಯಂ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತೀ’’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಸಿ, ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ಠಪೇಸಿ, ಸುತೇನ ವಾ ಠಪೇಸಿ, ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ವಾ ಠಪೇಸೀ’’ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ಠಪೇಮಿ, ಸುತೇನ ವಾ ಠಪೇಮಿ, ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ವಾ ಠಪೇಮೀ’’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಿಟ್ಠೇನ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಸಿ, ಕಿಂ ತೇ ದಿಟ್ಠಂ, ಕಿನ್ತಿ ತೇ ದಿಟ್ಠಂ, ಕದಾ ತೇ ದಿಟ್ಠಂ, ಕತ್ಥ ತೇ ದಿಟ್ಠಂ, ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ… ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ… ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ… ದುಕ್ಕಟಂ… ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಅಜ್ಝಾಪಜ್ಜನ್ತೋ ದಿಟ್ಠೋ, ಕತ್ಥ ಚ ತ್ವಂ ಅಹೋಸಿ, ಕತ್ಥ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ಕಿಞ್ಚ ತ್ವಂ ಕರೋಸಿ, ಕಿಂ ಚಾಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಕರೋತೀ’’ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಿಟ್ಠೇನ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಮಿ, ಅಪಿ ಚ ಸುತೇನ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಮೀ’’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸುತೇನ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಸಿ ಕಿಂ ತೇ ಸುತಂ, ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಸುತಂ, ಕದಾ ತೇ ಸುತಂ, ಕತ್ಥ ತೇ ಸುತಂ, ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಸುತಂ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಸುತಂ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ… ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ… ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ… ದುಕ್ಕಟಂ… ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಸುತಂ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸುತಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸುತಂ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಸುತಂ, ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಸುತಂ, ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಸುತಂ, ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಸುತಂ, ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಸುತಂ, ರಾಜೂನಂ ಸುತಂ, ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ಸುತಂ, ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸುತಂ, ತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕಾನಂ ಸುತ’’ನ್ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸುತೇನ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಮಿ, ಅಪಿ ಚ ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಮೀ’’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘‘ಯಂ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ಪವಾರಣಂ ಠಪೇಸಿ, ಕಿಂ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಕಿನ್ತಿ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಕದಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಕತ್ಥ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ… ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ… ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ… ದುಕ್ಕಟಂ… ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋತಿ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ರಾಜೂನಂ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಂ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸಿ, ತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕಾನಂ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಸೀ’’ತಿ?

೩೯೭. ದಿಟ್ಠಂ ದಿಟ್ಠೇನ ಸಮೇತಿ, ದಿಟ್ಠೇನ ಸಂಸನ್ದತೇ ದಿಟ್ಠಂ;

ದಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಚ್ಚ ನ ಉಪೇತಿ, ಅಸುದ್ಧಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ;

ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ, ಕಾತಬ್ಬಾ ತೇನ ಪವಾರಣಾ.

ಸುತಂ ಸುತೇನ ಸಮೇತಿ, ಸುತೇನ ಸಂಸನ್ದತೇ ಸುತಂ;

ಸುತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ನ ಉಪೇತಿ, ಅಸುದ್ಧಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ;

ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ, ಕಾತಬ್ಬಾ ತೇನ ಪವಾರಣಾ.

ಮುತಂ ಮುತೇನ ಸಮೇತಿ, ಮುತೇನ ಸಂಸನ್ದತೇ ಮುತಂ;

ಮುತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ನ ಉಪೇತಿ, ಅಸುದ್ಧಪರಿಸಙ್ಕಿತೋ;

ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಟಿಞ್ಞಾಯ, ಕಾತಬ್ಬಾ ತೇನ ಪವಾರಣಾತಿ.

೭. ಪುಚ್ಛಾವಿಭಾಗೋ

೩೯೮. ಕಿಂ ತೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಕತಮಾ ಪುಚ್ಛಾ? ಕಿನ್ತಿ ತೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಕತಮಾ ಪುಚ್ಛಾ? ಕದಾ ತೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಕತಮಾ ಪುಚ್ಛಾ? ಕತ್ಥ ತೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಕತಮಾ ಪುಚ್ಛಾ?

೩೯೯. ಕಿಂ ತೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ, ವಿಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ಆಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ಅಜ್ಝಾಚಾರಪುಚ್ಛಾ. ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾತಿ – ಅಟ್ಠಪಾರಾಜಿಕಾನಂ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ, ತೇವೀಸಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾನಂ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ, ದ್ವೇಅನಿಯತಾನಂ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ, ದ್ವೇಚತ್ತಾರೀಸನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾನಂ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ, ಅಟ್ಠಾಸೀತಿಸತಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನಂ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ, ದ್ವಾದಸಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾನಂ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ, ದುಕ್ಕಟಾನಂ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ, ದುಬ್ಭಾಸಿತಾನಂ ವತ್ಥುಪುಚ್ಛಾ. ವಿಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾತಿ – ಸೀಲವಿಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ಆಚಾರವಿಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ. ಆಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾತಿ – ಪಾರಾಜಿಕಾಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಾಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಾಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ, ದುಬ್ಭಾಸಿತಾಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ. ಅಜ್ಝಾಚಾರಪುಚ್ಛಾತಿ – ದ್ವಯಂದ್ವಯಸಮಾಪತ್ತಿಪುಚ್ಛಾ.

೪೦೦. ಕಿನ್ತಿ ತೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಲಿಙ್ಗಪುಚ್ಛಾ, ಇರಿಯಾಪಥಪುಚ್ಛಾ, ಆಕಾರಪುಚ್ಛಾ, ವಿಪ್ಪಕಾರಪುಚ್ಛಾ. ಲಿಙ್ಗಪುಚ್ಛಾತಿ – ದೀಘಂ ವಾ ರಸ್ಸಂ ವಾ ಕಣ್ಹಂ ವಾ ಓದಾತಂ ವಾ. ಇರಿಯಾಪಥಪುಚ್ಛಾತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ವಾ ಠಿತಂ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಂ ವಾ ನಿಪನ್ನಂ ವಾ. ಆಕಾರಪುಚ್ಛಾತಿ ಗಿಹಿಲಿಙ್ಗೇ ವಾ ತಿತ್ಥಿಯಲಿಙ್ಗೇ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಲಿಙ್ಗೇ ವಾ. ವಿಪ್ಪಕಾರಪುಚ್ಛಾತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ವಾ ಠಿತಂ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಂ ವಾ ನಿಪನ್ನಂ ವಾ.

೪೦೧. ಕದಾ ತೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಕಾಲಪುಚ್ಛಾ, ಸಮಯಪುಚ್ಛಾ, ದಿವಸಪುಚ್ಛಾ, ಉತುಪುಚ್ಛಾ. ಕಾಲಪುಚ್ಛಾತಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಕಾಲೇ ವಾ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಕಾಲೇ ವಾ ಸಾಯನ್ಹಕಾಲೇ ವಾ. ಸಮಯಪುಚ್ಛಾತಿ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯೇ ವಾ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸಮಯೇ ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ವಾ. ದಿವಸಪುಚ್ಛಾತಿ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ರತ್ತಿಂ ವಾ ದಿವಾ ವಾ ಕಾಳೇ ವಾ ಜುಣ್ಹೇ ವಾ. ಉತುಪುಚ್ಛಾತಿ ಹೇಮನ್ತೇ ವಾ ಗಿಮ್ಹೇ ವಾ ವಸ್ಸೇ ವಾ [ವಸ್ಸಾನೇ ವಾ (ಸೀ.)].

೪೦೨. ಕತ್ಥ ತೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ಠಾನಪುಚ್ಛಾ, ಭೂಮಿಪುಚ್ಛಾ, ಓಕಾಸಪುಚ್ಛಾ, ಪದೇಸಪುಚ್ಛಾ. ಠಾನಪುಚ್ಛಾತಿ ಭೂಮಿಯಾ ವಾ ಪಥವಿಯಾ ವಾ ಧರಣಿಯಾ ವಾ ಜಗತಿಯಾ ವಾ. ಭೂಮಿಪುಚ್ಛಾತಿ ಭೂಮಿಯಾ ವಾ ಪಥವಿಯಾ ವಾ ಪಬ್ಬತೇ ವಾ ಪಾಸಾಣೇ ವಾ ಪಾಸಾದೇ ವಾ. ಓಕಾಸಪುಚ್ಛಾತಿ ಪುರತ್ಥಿಮೇ ವಾ ಓಕಾಸೇ ಪಚ್ಛಿಮೇ ವಾ ಓಕಾಸೇ ಉತ್ತರೇ ವಾ ಓಕಾಸೇ ದಕ್ಖಿಣೇ ವಾ ಓಕಾಸೇ. ಪದೇಸಪುಚ್ಛಾತಿ ಪುರತ್ಥಿಮೇ ವಾ ಪದೇಸೇ ಪಚ್ಛಿಮೇ ವಾ ಪದೇಸೇ ಉತ್ತರೇ ವಾ ಪದೇಸೇ ದಕ್ಖಿಣೇ ವಾ ಪದೇಸೇತಿ.

ಮಹಾಸಙ್ಗಾಮೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.