೮. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೬೪೬. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಮಹಾಮತ್ತೋ ಪವಾಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಆಗಚ್ಛನ್ತು ಭದನ್ತಾ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ – ‘ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾನಂ ಭಗವತಾ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಅನುಞ್ಞಾತ’ನ್ತಿ, ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಗಮಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಮಹಾಮತ್ತೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭದನ್ತಾ ಮಯಾ ದೂತೇ ಪಹಿತೇ ನಾಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಅಹಞ್ಹಿ ಸೇನಾಯ ಗಚ್ಛಾಮಿ. ದುಜ್ಜಾನಂ ಜೀವಿತಂ ದುಜ್ಜಾನಂ ಮರಣ’’ನ್ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಮಹಾಮತ್ತಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತು’’ನ್ತಿ.

೬೪೭. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘‘ಭಗವತಾ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತು’’ನ್ತಿ, ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿ. ತಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಚೀವರವಂಸೇ ಭಣ್ಡಿಕಾಬದ್ಧಾನಿ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ. ಅದ್ದಸ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಸೇನಾಸನಚಾರಿಕಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತೋ ತಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ಚೀವರವಂಸೇ ಭಣ್ಡಿಕಾಬದ್ಧಾನಿ. ತಿಟ್ಠನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಸ್ಸಿಮಾನಿ, ಆವುಸೋ, ಚೀವರಾನಿ ಚೀವರವಂಸೇ ಭಣ್ಡಿಕಾಬದ್ಧಾನಿ ತಿಟ್ಠನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಆವುಸೋ, ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಾನೀ’’ತಿ. ‘‘ಕೀವಚಿರಂ ಪನಾವುಸೋ, ಇಮಾನಿ ಚೀವರಾನಿ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನೀ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಯಥಾನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ…ಪೇ… – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇಸ್ಸನ್ತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೬೪೮. ‘‘ದಸಾಹಾನಾಗತಂ ಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಕಪುಣ್ಣಮಂ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪನೇವ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಅಚ್ಚೇಕಂ ಮಞ್ಞಮಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾವ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೬೪೯. ದಸಾಹಾನಾಗತನ್ತಿ ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯ ಪವಾರಣಾಯ.

ಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಕಪುಣ್ಣಮನ್ತಿ ಪವಾರಣಾ ಕತ್ತಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ.

ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ನಾಮ ಸೇನಾಯ ವಾ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಪವಾಸಂ ವಾ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ಗಿಲಾನೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಗಬ್ಭಿನೀ ವಾ ಹೋತಿ, ಅಸ್ಸದ್ಧಸ್ಸ ವಾ ಸದ್ಧಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಹೋತಿ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಸ್ಸ ವಾ ಪಸಾದೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಹಿಣೇಯ್ಯ – ‘‘ಆಗಚ್ಛನ್ತು ಭದನ್ತಾ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ, ಏತಂ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ನಾಮ.

ಅಚ್ಚೇಕಂ ಮಞ್ಞಮಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಯಾವ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾಣಂ ಕತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಂ – ‘‘ಇದಂ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರ’’ನ್ತಿ.

ಚೀವರಕಾಲಸಮಯೋ ನಾಮ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಪಞ್ಚಮಾಸಾ.

ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮಂ ದಿವಸಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ [ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ (ಸ್ಯಾ.)]. ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಕಥಿನುದ್ಧಾರದಿವಸಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಾ ಗಣಸ್ಸ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಾ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ…ಪೇ… ಇದಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಂ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮಿತಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ. ಇಮಾಹಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಜ್ಜಾಮೀತಿ…ಪೇ… ದದೇಯ್ಯಾತಿ…ಪೇ… ದದೇಯ್ಯುನ್ತಿ…ಪೇ… ಆಯಸ್ಮತೋ ದಮ್ಮೀತಿ.

೬೫೦. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರೇ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಞ್ಞೀ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರೇ ವೇಮತಿಕೋ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರೇ ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಞ್ಞೀ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಅನಧಿಟ್ಠಿತೇ ಅಧಿಟ್ಠಿತಸಞ್ಞೀ …ಪೇ… ಅವಿಕಪ್ಪಿತೇ ವಿಕಪ್ಪಿತಸಞ್ಞೀ… ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಸಞ್ಞೀ… ಅನಟ್ಠೇ ನಟ್ಠಸಞ್ಞೀ… ಅವಿನಟ್ಠೇ ವಿನಟ್ಠಸಞ್ಞೀ… ಅದಡ್ಢೇ ದಡ್ಢಸಞ್ಞೀ… ಅವಿಲುತ್ತೇ ವಿಲುತ್ತಸಞ್ಞೀ ಚೀವರಕಾಲಸಮಯಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಚೀವರಂ ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರೇ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರೇ ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೬೫೧. ಅನಾಪತ್ತಿ – ಅನ್ತೋಸಮಯೇ ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ, ವಿಕಪ್ಪೇತಿ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ನಸ್ಸತಿ, ವಿನಸ್ಸತಿ, ಡಯ್ಹತಿ, ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.