೫. ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ
೯೫೦. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭದ್ದಾ ಕಾಪಿಲಾನೀ ಸಾಕೇತೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗತಾ ಹೋತಿ. ಸಾ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹಾ ಥುಲ್ಲನನ್ದಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ಅಯ್ಯಾ ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ದದೇಯ್ಯ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮಹಂ ಸಾವತ್ಥಿ’’ನ್ತಿ. ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಆಗಚ್ಛತು, ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭದ್ದಾ ಕಾಪಿಲಾನೀ ಸಾಕೇತಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭದ್ದಾಯ ಕಾಪಿಲಾನಿಯಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ಅದಾಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಹೋತಿ ಭಾಣಿಕಾ ವಿಸಾರದಾ ಪಟ್ಟಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕಾತುಂ. ಭದ್ದಾಪಿ ಕಾಪಿಲಾನೀ ಬಹುಸ್ಸುತಾ [ಬಹುಸ್ಸುತಾಯೇವ (ಕ.)] ಹೋತಿ ಭಾಣಿಕಾ ವಿಸಾರದಾ ಪಟ್ಟಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕಾತುಂ ಉಳಾರಸಮ್ಭಾವಿತಾ. ಮನುಸ್ಸಾ – ‘‘ಅಯ್ಯಾ ಭದ್ದಾ ಕಾಪಿಲಾನೀ ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಭಾಣಿಕಾ ವಿಸಾರದಾ ಪಟ್ಟಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕಾತುಂ ಉಳಾರಸಮ್ಭಾವಿತಾ’’ತಿ ಭದ್ದಂ ಕಾಪಿಲಾನಿಂ ಪಠಮಂ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಥುಲ್ಲನನ್ದಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತಿ. ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಇಸ್ಸಾಪಕತಾ – ‘‘ಇಮಾ ಕಿರ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ ಸನ್ತುಟ್ಠಾ ಪವಿವಿತ್ತಾ ಅಸಂಸಟ್ಠಾ ಯಾ ಇಮಾ ಸಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಬಹುಲಾ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಭದ್ದಂ ಕಾಪಿಲಾನಿಂ ಉಪಸ್ಸಯಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿ. ಯಾ ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಅಯ್ಯಾ ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಅಯ್ಯಾಯ ಭದ್ದಾಯ ಕಾಪಿಲಾನಿಯಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ದತ್ವಾ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭದ್ದಾಯ ಕಾಪಿಲಾನಿಯಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ದತ್ವಾ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತೀತಿ [ನಿಕ್ಕಡ್ಢೀತಿ (ಕ.)]? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥುಲ್ಲನನ್ದಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭದ್ದಾಯ ಕಾಪಿಲಾನಿಯಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ದತ್ವಾ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತು –
೯೫೧. ‘‘ಯಾ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ದತ್ವಾ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢೇಯ್ಯ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.
೯೫೨. ಯಾ ಪನಾತಿ ಯಾ ಯಾದಿಸಾ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖುನೀತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ ಭಿಕ್ಖುನೀತಿ.
ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾತಿ ಅಞ್ಞಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ. ಉಪಸ್ಸಯೋ ನಾಮ ಕವಾಟಬದ್ಧೋ ವುಚ್ಚತಿ. ದತ್ವಾತಿ ಸಯಂ ದತ್ವಾ. ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾತಿ ಅನಭಿರದ್ಧಾ ಆಹತಚಿತ್ತಾ ಖಿಲಜಾತಾ.
ನಿಕ್ಕಡ್ಢೇಯ್ಯಾತಿ ಗಬ್ಭೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಮುಖಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಪಮುಖೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಏಕೇನ ಪಯೋಗೇನ ಬಹುಕೇಪಿ ದ್ವಾರೇ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.
ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ [ಏತ್ಥ ‘‘ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದಿಸ್ಸತಿ, ಭಿಕ್ಖುವಿಭಙ್ಗೇ ಪನ ಇದಿಸೇಸು ಆಣತ್ತಿಸಹಗತಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇತಿ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ಆಗತತ್ತಾ ತಮನುವತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಸೋಧಿತಮಿದಂ]. ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತಾ ಬಹುಕೇಪಿ ದ್ವಾರೇ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.
೯೫೩. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ದತ್ವಾ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ವೇಮತಿಕಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ದತ್ವಾ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ ಉಪಸ್ಸಯಂ ದತ್ವಾ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.
ತಸ್ಸಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಕವಾಟಬದ್ಧಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ತಸ್ಸಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕವಾಟಬದ್ಧಾ ವಾ ಅಕವಾಟಬದ್ಧಾ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ತಸ್ಸಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ವೇಮತಿಕಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.
೯೫೪. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅಲಜ್ಜಿನಿಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಉಮ್ಮತ್ತಿಕಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಣ್ಡನಕಾರಿಕಂ ಕಲಹಕಾರಿಕಂ ವಿವಾದಕಾರಿಕಂ ಭಸ್ಸಕಾರಿಕಂ ಸಙ್ಘೇ ಅಧಿಕರಣಕಾರಿಕಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಅನ್ತೇವಾಸಿನಿಂ ವಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿನಿಂ ವಾ ನ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತನ್ತಿಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸಾ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಉಮ್ಮತ್ತಿಕಾಯ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಾಯಾತಿ.
ಪಞ್ಚಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.