೭. ನಹಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೫೭. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ತಪೋದೇ ನಹಾಯನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ [ಅಥ ಖೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ‘‘ಸೀಸಂ ನಹಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಪೋದಂ ಗನ್ತ್ವಾ – ‘‘ಯಾವಾಯ್ಯಾ ನಹಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ಏಕಮನ್ತಂ ಪಟಿಮಾನೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾವ ಸಮನ್ಧಕಾರಾ ನಹಾಯಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ವಿಕಾಲೇ ಸೀಸಂ ನಹಾಯಿತ್ವಾ, ನಗರದ್ವಾರೇ ಥಕಿತೇ ಬಹಿನಗರೇ ವಸಿತ್ವಾ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೇನ ವಿಲೇಪನೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ರಾಜಾನಂ ಮಾಗಧಂ ಸೇನಿಯಂ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಆಗತೋ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೇನ ವಿಲೇಪನೇನಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ರಾಜಾನಂ ಮಾಗಧಂ ಸೇನಿಯಂ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇಸಿ ಸಮಾದಪೇಸಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇಸಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸಿತೋ ಸಮಾದಪಿತೋ ಸಮುತ್ತೇಜಿತೋ ಸಮ್ಪಹಂಸಿತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ರಾಜಾನಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ನಹಾಯನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ರಾಜಾನಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ನಹಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೫೮. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಣ್ಹಸಮಯೇ ಪರಿಳಾಹಸಮಯೇ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯನ್ತಿ, ಸೇದಗತೇನ ಗತ್ತೇನ ಸಯನ್ತಿ. ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಣ್ಹಸಮಯೇ ಪರಿಳಾಹಸಮಯೇ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ [ಗಿಮ್ಹಾನಂ (ಇತಿಪಿ)] ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೫೯. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಗಿಲಾನಪುಚ್ಛಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಚ್ಚಾವುಸೋ, ಖಮನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಾಮ, ತೇನ ನೋ ಫಾಸು ಹೋತಿ; ಇದಾನಿ ಪನ ‘‘ಭಗವತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯಾಮ, ತೇನ ನೋ ನ ಫಾಸು ಹೋತೀ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ [ಗಿಮ್ಹಾನಂ (ಇತಿಪಿ)] ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ, ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ, ಗಿಲಾನಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೬೦. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ನವಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯನ್ತಿ. ತೇ ಸೇದಗತೇನ ಗತ್ತೇನ ಸಯನ್ತಿ. ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮಸಮಯೇ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ, ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ, ಗಿಲಾನಸಮಯೋ, ಕಮ್ಮಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೬೧. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಅದ್ಧಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯನ್ತಿ. ತೇ ಸೇದಗತೇನ ಗತ್ತೇನ ಸಯನ್ತಿ. ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೇ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ, ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ, ಗಿಲಾನಸಮಯೋ, ಕಮ್ಮಸಮಯೋ, ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೬೨. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಸರಜೇನ ವಾತೇನ ಓಕಿಣ್ಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ದೇವೋ ಚ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಫುಸಾಯತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯನ್ತಿ, ಕಿಲಿನ್ನೇನ ಗತ್ತೇನ ಸಯನ್ತಿ. ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಾತವುಟ್ಠಿಸಮಯೇ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೬೩. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ, ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ, ಗಿಲಾನಸಮಯೋ, ಕಮ್ಮಸಮಯೋ, ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೋ, ವಾತವುಟ್ಠಿಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

೩೬೪. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಓರೇನದ್ಧಮಾಸನ್ತಿ ಊನಕದ್ಧಮಾಸಂ.

ನಹಾಯೇಯ್ಯಾತಿ ಚುಣ್ಣೇನ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ನಹಾಯತಿ, ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ನಹಾನಪರಿಯೋಸಾನೇ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮಯಂ.

ಉಣ್ಹಸಮಯೋ ನಾಮ ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನಂ. ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ ನಾಮ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ‘‘ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ’’ತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

ಗಿಲಾನಸಮಯೋ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ವಿನಾ ನಹಾನೇನ ನ ಫಾಸು ಹೋತಿ. ಗಿಲಾನಸಮಯೋತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

ಕಮ್ಮಸಮಯೋ ನಾಮ ಅನ್ತಮಸೋ ಪರಿವೇಣಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮಟ್ಠಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಕಮ್ಮಸಮಯೋ’’ತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೋ ನಾಮ ‘‘ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಗತೇನ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

ವಾತವುಟ್ಠಿಸಮಯೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ ಸರಜೇನ ವಾತೇನ ಓಕಿಣ್ಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಉದಕಫುಸಿತಾನಿ ಕಾಯೇ ಪತಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ವಾತವುಟ್ಠಿಸಮಯೋ’’ತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

೩೬೫. ಊನಕದ್ಧಮಾಸೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ನಹಾಯತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಊನಕದ್ಧಮಾಸೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ನಹಾಯತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಊನಕದ್ಧಮಾಸೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ನಹಾಯತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅತಿರೇಕದ್ಧಮಾಸೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕದ್ಧಮಾಸೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕದ್ಧಮಾಸೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೬೬. ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಮಯೇ, ಅದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯತಿ, ಅತಿರೇಕದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯತಿ, ಪಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನಹಾಯತಿ, ಸಬ್ಬಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ನಹಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಸತ್ತಮಂ.