೬. ಸುರಾಪಾನವಗ್ಗೋ

೧. ಸುರಾಪಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೨೬. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಚೇತಿಯೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಭದ್ದವತಿಕಾ ತೇನ ಪಾಯಾಸಿ. ಅದ್ದಸಂಸು ಖೋ ಗೋಪಾಲಕಾ ಪಸುಪಾಲಕಾ ಕಸ್ಸಕಾ ಪಥಾವಿನೋ ಭಗವನ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಮಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಮ್ಬತಿತ್ಥೇ, ಭನ್ತೇ, ಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೇ ನಾಗೋ ಪಟಿವಸತಿ ಇದ್ಧಿಮಾ ಆಸಿವಿಸೋ [ಆಸೀವಿಸೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಘೋರವಿಸೋ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಮಾ ವಿಹೇಠೇಸೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಗೋಪಾಲಕಾ ಪಸುಪಾಲಕಾ ಕಸ್ಸಕಾ ಪಥಾವಿನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಮಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಮ್ಬತಿತ್ಥೇ, ಭನ್ತೇ, ಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೇ ನಾಗೋ ಪಟಿವಸತಿ ಇದ್ಧಿಮಾ ಆಸಿವಿಸೋ ಘೋರವಿಸೋ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಮಾ ವಿಹೇಠೇಸೀ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಭದ್ದವತಿಕಾ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಭದ್ದವತಿಕಾಯಂ ವಿಹರತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಯೇನ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಸ್ಸ [ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಕಸ್ಸ (ಸೀ.), ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಸೋ ನಾಗೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಪವಿಟ್ಠಂ. ದಿಸ್ವಾನ ದುಮ್ಮನೋ [ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಧೂಪಾಯಿ [ಪಧೂಪಾಸಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)]. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಸಾಗತೋ ಪಧೂಪಾಯಿ [ಪಧೂಪಾಸಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)]. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ನಾಗೋ ಮಕ್ಖಂ ಅಸಹಮಾನೋ ಪಜ್ಜಲಿ. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಸಾಗತೋ ತೇಜೋಧಾತುಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಜ್ಜಲಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ತಸ್ಸ ನಾಗಸ್ಸ ತೇಜಸಾ ತೇಜಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭದ್ದವತಿಕಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭದ್ದವತಿಕಾಯಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬೀ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ – ‘‘ಅಯ್ಯೋ ಕಿರ ಸಾಗತೋ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಿಕೇನ ನಾಗೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇಸೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬೀ ತದವಸರಿ. ಅಥ ಖೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯಾನಂ ದುಲ್ಲಭಞ್ಚ ಮನಾಪಞ್ಚ, ಕಿಂ ಪಟಿಯಾದೇಮಾ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಕೋಸಮ್ಬಿಕೇ ಉಪಾಸಕೇ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅತ್ಥಾವುಸೋ, ಕಾಪೋತಿಕಾ ನಾಮ ಪಸನ್ನಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದುಲ್ಲಭಾ ಚ ಮನಾಪಾ ಚ, ತಂ ಪಟಿಯಾದೇಥಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಘರೇ ಘರೇ ಕಾಪೋತಿಕಂ ಪಸನ್ನಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠಂ ದಿಸ್ವಾನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಪಿವತು, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಸಾಗತೋ ಕಾಪೋತಿಕಂ ಪಸನ್ನಂ, ಪಿವತು, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಸಾಗತೋ ಕಾಪೋತಿಕಂ ಪಸನ್ನ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಘರೇ ಘರೇ ಕಾಪೋತಿಕಂ ಪಸನ್ನಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ನಗರಮ್ಹಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ನಗರದ್ವಾರೇ ಪರಿಪತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಗರಮ್ಹಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ಅದ್ದಸ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ನಗರದ್ವಾರೇ ಪರಿಪತನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಆರಾಮಂ ನೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪಾತೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನ ಪಾದೇ ಕರಿತ್ವಾ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನನು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಸಾಗತೋ ತಥಾಗತೇ ಸಗಾರವೋ ಅಹೋಸಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತೋ ಏತರಹಿ ತಥಾಗತೇ ಸಗಾರವೋ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ನನು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತೋ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಿಕೇನ ನಾಗೇನ [ಡೇಡ್ಡುಭೇನಾಪಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತೋ ಏತರಹಿ ಪಹೋತಿ ನಾಗೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಂ ಪಾತಬ್ಬಂ ಯಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ವಿಸಞ್ಞೀ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತಸ್ಸ ಅನನುಲೋಮಿಕಂ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಅಸ್ಸಾಮಣಕಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಅಕರಣೀಯಂ. ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತೋ ಮಜ್ಜಂ ಪಿವಿಸ್ಸತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೨೭. ‘‘ಸುರಾಮೇರಯಪಾನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೨೮. ಸುರಾ ನಾಮ ಪಿಟ್ಠಸುರಾ ಪೂವಸುರಾ ಓದನಸುರಾ ಕಿಣ್ಣಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ಸಮ್ಭಾರಸಂಯುತ್ತಾ.

ಮೇರಯೋ ನಾಮ ಪುಪ್ಫಾಸವೋ ಫಲಾಸವೋ ಮಧ್ವಾಸವೋ ಗುಳಾಸವೋ ಸಮ್ಭಾರಸಂಯುತ್ತೋ.

ಪಿವೇಯ್ಯಾತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಸಗ್ಗೇನಪಿ ಪಿವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಮಜ್ಜೇ ಮಜ್ಜಸಞ್ಞೀ ಪಿವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಜ್ಜೇ ವೇಮತಿಕೋ ಪಿವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಜ್ಜೇ ಅಮಜ್ಜಸಞ್ಞೀ ಪಿವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಮಜ್ಜೇ ಮಜ್ಜಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಜ್ಜೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಜ್ಜೇ ಅಮಜ್ಜಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೨೯. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅಮಜ್ಜಞ್ಚ ಹೋತಿ ಮಜ್ಜವಣ್ಣಂ ಮಜ್ಜಗನ್ಧಂ ಮಜ್ಜರಸಂ ತಂ ಪಿವತಿ, ಸೂಪಸಮ್ಪಾಕೇ, ಮಂಸಸಮ್ಪಾಕೇ, ತೇಲಸಮ್ಪಾಕೇ, ಆಮಲಕಫಾಣಿತೇ, ಅಮಜ್ಜಂ ಅರಿಟ್ಠಂ ಪಿವತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಸುರಾಪಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಠಮಂ.

೨. ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೩೦. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇನ ಹಾಸೇಸುಂ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಉತ್ತನ್ತೋ ಅನಸ್ಸಾಸಕೋ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇನ ಹಾಸೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇನ ಹಾಸೇಥಾತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇನ ಹಾಸೇಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೩೧. ‘‘ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೩೨. ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೋ ನಾಮ [ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೋ ನಾಮ ಅಙ್ಗುಲಿಯಾಪಿ ತುದನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ [ಹಸ್ಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಕಾಯೇನ ಕಾಯಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇನ ಹಾಸೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇನ ಹಾಸೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕೇನ ಹಾಸೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಕಾಯೇನ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಕಾಯಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಕಾಯಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

೩೩೩. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕಾಯೇನ ಕಾಯಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಕಾಯೇನ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಕಾಯಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಕಾಯಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಆಮಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

೩೩೪. ಅನಾಪತ್ತಿ ನ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಸತಿ ಕರಣೀಯೇ ಆಮಸತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಅಙ್ಗುಲಿಪತೋದಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದುತಿಯಂ.

೩. ಹಸಧಮ್ಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೩೫. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಚಿರವತಿಯಾ ನದಿಯಾ ಉದಕೇ ಕೀಳನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಮಲ್ಲಿಕಾಯ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪರಿಪಾಸಾದವರಗತೋ ಹೋತಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಚಿರವತಿಯಾ ನದಿಯಾ ಉದಕೇ ಕೀಳನ್ತೇ. ದಿಸ್ವಾನ ಮಲ್ಲಿಕಂ ದೇವಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತೇ ತೇ, ಮಲ್ಲಿಕೇ, ಅರಹನ್ತೋ ಉದಕೇ ಕೀಳನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ. ತೇ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಕತಞ್ಞುನೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಞ್ಞೋ ಪಸೇನದಿಸ್ಸ ಕೋಸಲಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಉಪಾಯೇನ ಭಗವತೋ ಚ ನ ಆರೋಚೇಯ್ಯಂ, ಭಗವಾ ಚ ಜಾನೇಯ್ಯ ಇಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉದಕೇ ಕೀಳಿತಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಗುಳಪಿಣ್ಡಂ ಅದಾಸಿ – ‘‘ಇಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಗುಳಪಿಣ್ಡಂ ಭಗವತೋ ದೇಥಾ’’ತಿ. ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಗುಳಪಿಣ್ಡಂ ಆದಾಯ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಗುಳಪಿಣ್ಡಂ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಭಗವತೋ ದೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಹಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಅದ್ದಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಚಿರವತಿಯಾ ನದಿಯಾ, ಭಗವಾ, ಉದಕೇ ಕೀಳನ್ತೇ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಉದಕೇ ಕೀಳಿಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೩೬. ‘‘ಉದಕೇ ಹಸಧಮ್ಮೇ [ಹಸ್ಸಧಮ್ಮೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೩೭. ಉದಕೇ ಹಸಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಉಪರಿಗೋಪ್ಫಕೇ ಉದಕೇ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ನಿಮುಜ್ಜತಿ ವಾ ಉಮ್ಮುಜ್ಜತಿ ವಾ ಪಲವತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೩೩೮. ಉದಕೇ ಹಸಧಮ್ಮೇ ಹಸಧಮ್ಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉದಕೇ ಹಸಧಮ್ಮೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉದಕೇ ಹಸಧಮ್ಮೇ ಅಹಸಧಮ್ಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಹೇಟ್ಠಾಗೋಪ್ಫಕೇ ಉದಕೇ ಕೀಳತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಉದಕೇ ನಾವಾಯ ಕೀಳತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಕಟ್ಠೇನ ವಾ ಕಠಲಾಯ ವಾ ಉದಕಂ ಪಹರತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಭಾಜನಗತಂ ಉದಕಂ ವಾ ಕಞ್ಜಿಕಂ ವಾ ಖೀರಂ ವಾ ತಕ್ಕಂ ವಾ ರಜನಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಂ ವಾ ಕೀಳತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

ಉದಕೇ ಅಹಸಧಮ್ಮೇ ಹಸಧಮ್ಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಉದಕೇ ಅಹಸಧಮ್ಮೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಉದಕೇ ಅಹಸಧಮ್ಮೇ ಅಹಸಧಮ್ಮಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೩೯. ಅನಾಪತ್ತಿ ನ ಹಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಸತಿ ಕರಣೀಯೇ ಉದಕಂ ಓತರಿತ್ವಾ ನಿಮುಜ್ಜತಿ ವಾ ಉಮ್ಮುಜ್ಜತಿ ವಾ ಪಲವತಿ ವಾ, ಪಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನಿಮುಜ್ಜತಿ ವಾ ಉಮ್ಮುಜ್ಜತಿ ವಾ ಪಲವತಿ ವಾ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಹಸಧಮ್ಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತತಿಯಂ.

೪. ಅನಾದರಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೪೦. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಮಾವುಸೋ ಛನ್ನ, ಏವರೂಪಂ ಅಕಾಸಿ. ನೇತಂ ಕಪ್ಪತೀ’’ತಿ. ಸೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಕರೋತಿಯೇವ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಛನ್ನ, ಅನಾದರಿಯಂ ಕರೋಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅನಾದರಿಯಂ ಕರಿಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೪೧. ‘‘ಅನಾದರಿಯೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೪೨. ಅನಾದರಿಯಂ ನಾಮ ದ್ವೇ ಅನಾದರಿಯಾನಿ – ಪುಗ್ಗಲಾನಾದರಿಯಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಾದರಿಯಞ್ಚ.

ಪುಗ್ಗಲಾನಾದರಿಯಂ ನಾಮ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪಞ್ಞತ್ತೇನ ವುಚ್ಚಮಾನೋ – ‘‘ಅಯಂ ಉಕ್ಖಿತ್ತಕೋ ವಾ ವಮ್ಭಿತೋ ವಾ ಗರಹಿತೋ ವಾ, ಇಮಸ್ಸ ವಚನಂ ಅಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅನಾದರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಧಮ್ಮಾನಾದರಿಯಂ ನಾಮ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪಞ್ಞತ್ತೇನ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ‘‘ಕಥಾಯಂ ನಸ್ಸೇಯ್ಯ ವಾ ವಿನಸ್ಸೇಯ್ಯ ವಾ ಅನ್ತರಧಾಯೇಯ್ಯ ವಾ’’, ತಂ ವಾ ನ ಸಿಕ್ಖಿತುಕಾಮೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೩೪೩. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಅನಾದರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ ಅನಾದರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಅನಾದರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಪಞ್ಞತ್ತೇನ ವುಚ್ಚಮಾನೋ – ‘‘ಇದಂ ನ ಸಲ್ಲೇಖಾಯ ನ ಧುತತ್ಥಾಯ ನ ಪಾಸಾದಿಕತಾಯ ನ ಅಪಚಯಾಯ ನ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’’ತಿ ಅನಾದರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪಞ್ಞತ್ತೇನ ವಾ ಅಪಞ್ಞತ್ತೇನ ವಾ ವುಚ್ಚಮಾನೋ – ‘‘ಇದಂ ನ ಸಲ್ಲೇಖಾಯ ನ ಧುತತ್ಥಾಯ ನ ಪಾಸಾದಿಕತಾಯ ನ ಅಪಚಯಾಯ ನ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’’ತಿ ಅನಾದರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

೩೪೪. ಅನಾಪತ್ತಿ – ‘‘ಏವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಉಗ್ಗಹೋ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ’’ತಿ ಭಣತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಅನಾದರಿಯಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಭಿಂಸಾಪನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೪೫. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಂಸಾಪೇನ್ತಿ. ತೇ ಭಿಂಸಾಪೀಯಮಾನಾ ರೋದನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ರೋದಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಮೇ, ಆವುಸೋ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಮ್ಹೇ ಭಿಂಸಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಭಿಂಸಾಪೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಭಿಂಸಾಪೇಥಾತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಭಿಂಸಾಪೇಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೪೬. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುಂ ಭಿಂಸಾಪೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೪೭. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಭಿಕ್ಖುನ್ತಿ ಅಞ್ಞಂ ಭಿಕ್ಖುಂ.

ಭಿಂಸಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಭಿಂಸಾಪೇತುಕಾಮೋ ರೂಪಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ವಾ ಗನ್ಧಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಭಾಯೇಯ್ಯ ವಾ ಸೋ ನ ವಾ ಭಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಚೋರಕನ್ತಾರಂ ವಾ ವಾಳಕನ್ತಾರಂ ವಾ ಪಿಸಾಚಕನ್ತಾರಂ ವಾ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಭಾಯೇಯ್ಯ ವಾ ಸೋ ನ ವಾ ಭಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೩೪೮. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಭಿಂಸಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ ಭಿಂಸಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ‘ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಭಿಂಸಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಭಿಂಸಾಪೇತುಕಾಮೋ ರೂಪಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ವಾ ಗನ್ಧಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ. ಭಾಯೇಯ್ಯ ವಾ ಸೋ ನ ವಾ ಭಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಚೋರಕನ್ತಾರಂ ವಾ ವಾಳಕನ್ತಾರಂ ವಾ ಪಿಸಾಚಕನ್ತಾರಂ ವಾ ಆಚಿಕ್ಖತಿ. ಭಾಯೇಯ್ಯ ವಾ ಸೋ ನ ವಾ ಭಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

೩೪೯. ಅನಾಪತ್ತಿ ನ ಭಿಂಸಾಪೇತುಕಾಮೋ ರೂಪಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ವಾ ಗನ್ಧಂ ವಾ ರಸಂ ವಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ವಾ ಉಪಸಂಹರತಿ, ಚೋರಕನ್ತಾರಂ ವಾ ವಾಳಕನ್ತಾರಂ ವಾ ಪಿಸಾಚಕನ್ತಾರಂ ವಾ ಆಚಿಕ್ಖತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಭಿಂಸಾಪನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಜೋತಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೫೦. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಭಗ್ಗೇಸು ವಿಹರತಿ ಸುಂಸುಮಾರಗಿರೇ [ಸುಂಸುಮಾರಗಿರೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.) ಸಂಸುಮಾರಗಿರೇ (ಕ.)] ಭೇಸಕಳಾವನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಹೇಮನ್ತಿಕೇ ಕಾಲೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಮಹನ್ತಂ ಸುಸಿರಕಟ್ಠಂ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬೇಸುಂ. ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸುಸಿರೇ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪೋ ಅಗ್ಗಿನಾ ಸನ್ತತ್ತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪರಿಪಾತೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ತಹಂ ತಹಂ ಉಪಧಾವಿಂಸು. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬೇನ್ತೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬೇಸ್ಸನ್ತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ವಿಸಿಬ್ಬನಾಪೇಕ್ಖೋ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹೇಯ್ಯ ವಾ ಸಮಾದಹಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೫೧. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಗಿಲಾನಪುಚ್ಛಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಚ್ಚಾವುಸೋ, ಖಮನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬೇಮ; ತೇನ ನೋ ಫಾಸು ಹೋತಿ. ಇದಾನಿ ಪನ ‘‘ಭಗವತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ವಿಸಿಬ್ಬೇಮ, ತೇನ ನೋ ನ ಫಾಸು ಹೋತೀ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ವಾ ಸಮಾದಹಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬೇತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಅಗಿಲಾನೋ ವಿಸಿಬ್ಬನಾಪೇಕ್ಖೋ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹೇಯ್ಯ ವಾ ಸಮಾದಹಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೫೨. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಪದೀಪೇಪಿ ಜೋತಿಕೇಪಿ ಜನ್ತಾಘರೇಪಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹಿತುಂ ಸಮಾದಹಾಪೇತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೫೩. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಅಗಿಲಾನೋ ವಿಸಿಬ್ಬನಾಪೇಕ್ಖೋ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹೇಯ್ಯ ವಾ ಸಮಾದಹಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೫೪. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಅಗಿಲಾನೋ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ವಿನಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ಫಾಸು ಹೋತಿ.

ಗಿಲಾನೋ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ವಿನಾ ಅಗ್ಗಿನಾ ನ ಫಾಸು ಹೋತಿ.

ವಿಸಿಬ್ಬನಾಪೇಕ್ಖೋತಿ ತಪ್ಪಿತುಕಾಮೋ.

ಜೋತಿ ನಾಮ ಅಗ್ಗಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಸಮಾದಹೇಯ್ಯಾತಿ ಸಯಂ ಸಮಾದಹತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಸಮಾದಹಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತೋ ಬಹುಕಮ್ಪಿ ಸಮಾದಹತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾ ರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಂ.

೩೫೫. ಅಗಿಲಾನೋ ಅಗಿಲಾನಸಞ್ಞೀ ವಿಸಿಬ್ಬನಾಪೇಕ್ಖೋ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹತಿ ವಾ ಸಮಾದಹಾಪೇತಿ ವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಗಿಲಾನೋ ವೇಮತಿಕೋ ವಿಸಿಬ್ಬನಾಪೇಕ್ಖೋ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹತಿ ವಾ ಸಮಾದಹಾಪೇತಿ ವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಗಿಲಾನೋ ಗಿಲಾನಸಞ್ಞೀ ವಿಸಿಬ್ಬನಾಪೇಕ್ಖೋ ಜೋತಿಂ ಸಮಾದಹತಿ ವಾ ಸಮಾದಹಾಪೇತಿ ವಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಪಟಿಲಾತಂ ಉಕ್ಖಿಪತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಗಿಲಾನೋ ಅಗಿಲಾನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಗಿಲಾನೋ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಗಿಲಾನೋ ಗಿಲಾನಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೫೬. ಅನಾಪತ್ತಿ ಗಿಲಾನಸ್ಸ, ಅಞ್ಞೇನ ಕತಂ ವಿಸಿಬ್ಬೇತಿ, ವೀತಚ್ಚಿತಙ್ಗಾರಂ ವಿಸಿಬ್ಬೇತಿ, ಪದೀಪೇ ಜೋತಿಕೇ ಜನ್ತಾಘರೇ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಜೋತಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಟ್ಠಂ.

೭. ನಹಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೫೭. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ತಪೋದೇ ನಹಾಯನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ [ಅಥ ಖೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ‘‘ಸೀಸಂ ನಹಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಪೋದಂ ಗನ್ತ್ವಾ – ‘‘ಯಾವಾಯ್ಯಾ ನಹಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ಏಕಮನ್ತಂ ಪಟಿಮಾನೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾವ ಸಮನ್ಧಕಾರಾ ನಹಾಯಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ವಿಕಾಲೇ ಸೀಸಂ ನಹಾಯಿತ್ವಾ, ನಗರದ್ವಾರೇ ಥಕಿತೇ ಬಹಿನಗರೇ ವಸಿತ್ವಾ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೇನ ವಿಲೇಪನೇನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ರಾಜಾನಂ ಮಾಗಧಂ ಸೇನಿಯಂ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಆಗತೋ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೇನ ವಿಲೇಪನೇನಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ರಾಜಾನಂ ಮಾಗಧಂ ಸೇನಿಯಂ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇಸಿ ಸಮಾದಪೇಸಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇಸಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸಿತೋ ಸಮಾದಪಿತೋ ಸಮುತ್ತೇಜಿತೋ ಸಮ್ಪಹಂಸಿತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ರಾಜಾನಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ನಹಾಯನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ರಾಜಾನಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ನ ಮತ್ತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ನಹಾಯಿಸ್ಸನ್ತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೫೮. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಣ್ಹಸಮಯೇ ಪರಿಳಾಹಸಮಯೇ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯನ್ತಿ, ಸೇದಗತೇನ ಗತ್ತೇನ ಸಯನ್ತಿ. ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಣ್ಹಸಮಯೇ ಪರಿಳಾಹಸಮಯೇ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ [ಗಿಮ್ಹಾನಂ (ಇತಿಪಿ)] ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೫೯. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಗಿಲಾನಪುಚ್ಛಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಚ್ಚಾವುಸೋ, ಖಮನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಾಮ, ತೇನ ನೋ ಫಾಸು ಹೋತಿ; ಇದಾನಿ ಪನ ‘‘ಭಗವತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯಾಮ, ತೇನ ನೋ ನ ಫಾಸು ಹೋತೀ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ [ಗಿಮ್ಹಾನಂ (ಇತಿಪಿ)] ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ, ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ, ಗಿಲಾನಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೬೦. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ನವಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯನ್ತಿ. ತೇ ಸೇದಗತೇನ ಗತ್ತೇನ ಸಯನ್ತಿ. ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಮ್ಮಸಮಯೇ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ, ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ, ಗಿಲಾನಸಮಯೋ, ಕಮ್ಮಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೬೧. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಅದ್ಧಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯನ್ತಿ. ತೇ ಸೇದಗತೇನ ಗತ್ತೇನ ಸಯನ್ತಿ. ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೇ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ, ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ, ಗಿಲಾನಸಮಯೋ, ಕಮ್ಮಸಮಯೋ, ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೬೨. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಸರಜೇನ ವಾತೇನ ಓಕಿಣ್ಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ದೇವೋ ಚ ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ಫುಸಾಯತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ನಹಾಯನ್ತಿ, ಕಿಲಿನ್ನೇನ ಗತ್ತೇನ ಸಯನ್ತಿ. ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಾತವುಟ್ಠಿಸಮಯೇ ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೬೩. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಓರೇನದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ, ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ, ಗಿಲಾನಸಮಯೋ, ಕಮ್ಮಸಮಯೋ, ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೋ, ವಾತವುಟ್ಠಿಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

೩೬೪. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಓರೇನದ್ಧಮಾಸನ್ತಿ ಊನಕದ್ಧಮಾಸಂ.

ನಹಾಯೇಯ್ಯಾತಿ ಚುಣ್ಣೇನ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಯ ವಾ ನಹಾಯತಿ, ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ ದುಕ್ಕಟಂ. ನಹಾನಪರಿಯೋಸಾನೇ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮಯಂ.

ಉಣ್ಹಸಮಯೋ ನಾಮ ದಿಯಡ್ಢೋ ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನಂ. ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ ನಾಮ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಠಮೋ ಮಾಸೋ ‘‘ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಡ್ಢತೇಯ್ಯಮಾಸಾ ಉಣ್ಹಸಮಯೋ ಪರಿಳಾಹಸಮಯೋ’’ತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

ಗಿಲಾನಸಮಯೋ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ವಿನಾ ನಹಾನೇನ ನ ಫಾಸು ಹೋತಿ. ಗಿಲಾನಸಮಯೋತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

ಕಮ್ಮಸಮಯೋ ನಾಮ ಅನ್ತಮಸೋ ಪರಿವೇಣಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮಟ್ಠಂ ಹೋತಿ. ‘‘ಕಮ್ಮಸಮಯೋ’’ತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

ಅದ್ಧಾನಗಮನಸಮಯೋ ನಾಮ ‘‘ಅದ್ಧಯೋಜನಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ, ಗತೇನ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

ವಾತವುಟ್ಠಿಸಮಯೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ ಸರಜೇನ ವಾತೇನ ಓಕಿಣ್ಣಾ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಉದಕಫುಸಿತಾನಿ ಕಾಯೇ ಪತಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ‘‘ವಾತವುಟ್ಠಿಸಮಯೋ’’ತಿ ನಹಾಯಿತಬ್ಬಂ.

೩೬೫. ಊನಕದ್ಧಮಾಸೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ನಹಾಯತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಊನಕದ್ಧಮಾಸೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ನಹಾಯತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಊನಕದ್ಧಮಾಸೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ನಹಾಯತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅತಿರೇಕದ್ಧಮಾಸೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕದ್ಧಮಾಸೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕದ್ಧಮಾಸೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೬೬. ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಮಯೇ, ಅದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯತಿ, ಅತಿರೇಕದ್ಧಮಾಸಂ ನಹಾಯತಿ, ಪಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನಹಾಯತಿ, ಸಬ್ಬಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ನಹಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೬೭. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಚ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಚ ಸಾಕೇತಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಚೋರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತೇ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿಂಸು. ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ರಾಜಭಟಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ತೇ ಚೋರೇ ಸಭಣ್ಡೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸುಂ – ‘‘ಆಗಚ್ಛನ್ತು, ಭದನ್ತಾ, ಸಕಂ ಸಕಂ ಚೀವರಂ ಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಸಞ್ಜಾನನ್ತಿ. ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭದನ್ತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಚೀವರಂ ನ ಸಞ್ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ತದನುಚ್ಛವಿಕಂ ತದನುಲೋಮಿಕಂ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸ್ಸಾಮಿ ದಸ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚ – ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯ, ಸಙ್ಘಫಾಸುತಾಯ…ಪೇ… ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಯಾ, ವಿನಯಾನುಗ್ಗಹಾಯ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೬೮. ‘‘ನವಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಚೀವರಲಾಭೇನ ತಿಣ್ಣಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಂ ಆದಾತಬ್ಬಂ – ನೀಲಂ ವಾ ಕದ್ದಮಂ ವಾ ಕಾಳಸಾಮಂ ವಾ. ಅನಾದಾ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ತಿಣ್ಣಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಂ ನವಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೬೯. ನವಂ ನಾಮ ಅಕತಕಪ್ಪಂ ವುಚ್ಚತಿ.

ಚೀವರಂ ನಾಮ ಛನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಚೀವರಂ.

ತಿಣ್ಣಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಂ ಆದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಸಗ್ಗೇನಪಿ ಆದಾತಬ್ಬಂ.

ನೀಲಂ ನಾಮ ದ್ವೇ ನೀಲಾನಿ – ಕಂಸನೀಲಂ, ಪಲಾಸನೀಲಂ.

ಕದ್ದಮೋ ನಾಮ ಓದಕೋ ವುಚ್ಚತಿ.

ಕಾಳಸಾಮಂ ನಾಮ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕಾಳಸಾಮಕಂ [ಕಾಳಕಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)].

ಅನಾದಾ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ತಿಣ್ಣಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣನ್ತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಸಗ್ಗೇನಪಿ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ತಿಣ್ಣಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಂ ನವಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೩೭೦. ಅನಾದಿನ್ನೇ ಅನಾದಿನ್ನಸಞ್ಞೀ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅನಾದಿನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅನಾದಿನ್ನೇ ಆದಿನ್ನಸಞ್ಞೀ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಆದಿನ್ನೇ ಅನಾದಿನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಆದಿನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಆದಿನ್ನೇ ಆದಿನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೭೧. ಅನಾಪತ್ತಿಆದಿಯಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಕಪ್ಪೋ ನಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಕಪ್ಪಕತೋಕಾಸೋ ಜಿಣ್ಣೋ ಹೋತಿ, ಕಪ್ಪಕತೇನ ಅಕಪ್ಪಕತಂ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತಂ ಹೋತಿ, ಅಗ್ಗಳೇ ಅನುವಾತೇ ಪರಿಭಣ್ಡೇ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ವಿಕಪ್ಪನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೭೨. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಭಾತುನೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಾಮಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಂ [ಅಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಕಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ, ಆವುಸೋ, ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಮಯ್ಹಂ ಚೀವರಂ ಸಾಮಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಾಮಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉಪನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಾಮಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಾಮಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೭೩. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ವಾ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ವಾ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ವಾ ಸಾಮಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಂ [ಅಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಕಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೭೪. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ.

ಭಿಕ್ಖುನೀ ನಾಮ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ.

ಸಿಕ್ಖಮಾನಾ ನಾಮ ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾನಿ ಛಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಿಕ್ಖಿತಸಿಕ್ಖಾ.

ಸಾಮಣೇರೋ ನಾಮ ದಸಸಿಕ್ಖಾಪದಿಕೋ.

ಸಾಮಣೇರೀ ನಾಮ ದಸಸಿಕ್ಖಾಪದಿಕಾ.

ಸಾಮನ್ತಿ ಸಯಂ ವಿಕಪ್ಪೇತ್ವಾ.

ಚೀವರಂ ನಾಮ ಛನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ.

ವಿಕಪ್ಪನಾ ನಾಮ ದ್ವೇ ವಿಕಪ್ಪನಾ – ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಚ ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ಚ.

ಸಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ನಾಮ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ತುಯ್ಹಂ ವಿಕಪ್ಪೇಮಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ವಾ’’ತಿ.

ಪರಮ್ಮುಖಾವಿಕಪ್ಪನಾ ನಾಮ ‘‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ವಿಕಪ್ಪನತ್ಥಾಯ ತುಯ್ಹಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ. ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಕೋ ತೇ ಮಿತ್ತೋ ವಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಚ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಚಾ’’ತಿ. ತೇನ ವತ್ತಬ್ಬೋ – ‘‘ಅಹಂ ತೇಸಂ ದಮ್ಮಿ, ತೇಸಂ ಸನ್ತಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋಹೀ’’ತಿ.

ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಂ ನಾಮ ತಸ್ಸ ವಾ ಅದಿನ್ನಂ, ತಸ್ಸ ವಾ ಅವಿಸ್ಸಸನ್ತೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೩೭೫. ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣೇ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಸಞ್ಞೀ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣೇ ವೇಮತಿಕೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣೇ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಸಞ್ಞೀ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣೇ ಅಪ್ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣೇ ಪಚ್ಚುದ್ಧಾರಣಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೭೬. ಅನಾಪತ್ತಿ ಸೋ ವಾ ದೇತಿ, ತಸ್ಸ ವಾ ವಿಸ್ಸಸನ್ತೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ವಿಕಪ್ಪನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ನವಮಂ.

೧೦. ಚೀವರಅಪನಿಧಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೭೭. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಸನ್ನಿಹಿತಪರಿಕ್ಖಾರಾ ಹೋನ್ತಿ. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮ್ಪಿ ಅಪನಿಧೇನ್ತಿ. ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ದೇಥಾವುಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮ್ಪೀ’’ತಿ. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಹಸನ್ತಿ, ತೇ ರೋದನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ರೋದಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಮೇ, ಆವುಸೋ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮ್ಪಿ ಅಪನಿಧೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮ್ಪಿ ಅಪನಿಧೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮ್ಪಿ ಅಪನಿಧೇಥಾತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಚೀವರಮ್ಪಿ ಅಪನಿಧೇಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೭೮. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಪತ್ತಂ ವಾ ಚೀವರಂ ವಾ ನಿಸೀದನಂ ವಾ ಸೂಚಿಘರಂ ವಾ ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ವಾ ಅಪನಿಧೇಯ್ಯ ವಾ ಅಪನಿಧಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ಹಸಾಪೇಕ್ಖೋಪಿ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೭೯. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ.

ಪತ್ತೋ ನಾಮ ದ್ವೇ ಪತ್ತಾ – ಅಯೋಪತ್ತೋ, ಮತ್ತಿಕಾಪತ್ತೋ.

ಚೀವರಂ ನಾಮ ಛನ್ನಂ ಚೀವರಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಚೀವರಂ, ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ.

ನಿಸೀದನಂ ನಾಮ ಸದಸಂ ವುಚ್ಚತಿ.

ಸೂಚಿಘರಂ ನಾಮ ಸಸೂಚಿಕಂ ವಾ ಅಸೂಚಿಕಂ ವಾ.

ಕಾಯಬನ್ಧನಂ ನಾಮ ದ್ವೇ ಕಾಯಬನ್ಧನಾನಿ – ಪಟ್ಟಿಕಾ, ಸೂಕರನ್ತಕಂ.

ಅಪನಿಧೇಯ್ಯ ವಾತಿ ಸಯಂ ಅಪನಿಧೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಪನಿಧಾಪೇಯ್ಯ ವಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇಸಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಪನಿಧಾಪೇಯ್ಯ ವಾ ತಿ ಅಯ್ಯಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತೋ ಬಹುಕಮ್ಪಿ ಅಪನಿಧೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅನ್ತಮಸೋ ಹಸಾಪೇಕ್ಖೋಪೀತಿ ಕೀಳಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ.