೧. ಸುರಾಪಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೨೬. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಚೇತಿಯೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಭದ್ದವತಿಕಾ ತೇನ ಪಾಯಾಸಿ. ಅದ್ದಸಂಸು ಖೋ ಗೋಪಾಲಕಾ ಪಸುಪಾಲಕಾ ಕಸ್ಸಕಾ ಪಥಾವಿನೋ ಭಗವನ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಮಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಮ್ಬತಿತ್ಥೇ, ಭನ್ತೇ, ಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೇ ನಾಗೋ ಪಟಿವಸತಿ ಇದ್ಧಿಮಾ ಆಸಿವಿಸೋ [ಆಸೀವಿಸೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಘೋರವಿಸೋ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಮಾ ವಿಹೇಠೇಸೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಗೋಪಾಲಕಾ ಪಸುಪಾಲಕಾ ಕಸ್ಸಕಾ ಪಥಾವಿನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಮಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಮ್ಬತಿತ್ಥೇ, ಭನ್ತೇ, ಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೇ ನಾಗೋ ಪಟಿವಸತಿ ಇದ್ಧಿಮಾ ಆಸಿವಿಸೋ ಘೋರವಿಸೋ. ಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಮಾ ವಿಹೇಠೇಸೀ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಭದ್ದವತಿಕಾ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಭದ್ದವತಿಕಾಯಂ ವಿಹರತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಯೇನ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಸ್ಸ [ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಕಸ್ಸ (ಸೀ.), ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಜಟಿಲಸ್ಸ ಅಸ್ಸಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಸೋ ನಾಗೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಪವಿಟ್ಠಂ. ದಿಸ್ವಾನ ದುಮ್ಮನೋ [ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಧೂಪಾಯಿ [ಪಧೂಪಾಸಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)]. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಸಾಗತೋ ಪಧೂಪಾಯಿ [ಪಧೂಪಾಸಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)]. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ನಾಗೋ ಮಕ್ಖಂ ಅಸಹಮಾನೋ ಪಜ್ಜಲಿ. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಸಾಗತೋ ತೇಜೋಧಾತುಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಜ್ಜಲಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ತಸ್ಸ ನಾಗಸ್ಸ ತೇಜಸಾ ತೇಜಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭದ್ದವತಿಕಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭದ್ದವತಿಕಾಯಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬೀ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ – ‘‘ಅಯ್ಯೋ ಕಿರ ಸಾಗತೋ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಿಕೇನ ನಾಗೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇಸೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬೀ ತದವಸರಿ. ಅಥ ಖೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯಾನಂ ದುಲ್ಲಭಞ್ಚ ಮನಾಪಞ್ಚ, ಕಿಂ ಪಟಿಯಾದೇಮಾ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಕೋಸಮ್ಬಿಕೇ ಉಪಾಸಕೇ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅತ್ಥಾವುಸೋ, ಕಾಪೋತಿಕಾ ನಾಮ ಪಸನ್ನಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದುಲ್ಲಭಾ ಚ ಮನಾಪಾ ಚ, ತಂ ಪಟಿಯಾದೇಥಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಕಾ ಉಪಾಸಕಾ ಘರೇ ಘರೇ ಕಾಪೋತಿಕಂ ಪಸನ್ನಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠಂ ದಿಸ್ವಾನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಪಿವತು, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಸಾಗತೋ ಕಾಪೋತಿಕಂ ಪಸನ್ನಂ, ಪಿವತು, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಸಾಗತೋ ಕಾಪೋತಿಕಂ ಪಸನ್ನ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಘರೇ ಘರೇ ಕಾಪೋತಿಕಂ ಪಸನ್ನಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ನಗರಮ್ಹಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ನಗರದ್ವಾರೇ ಪರಿಪತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಗರಮ್ಹಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ಅದ್ದಸ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ನಗರದ್ವಾರೇ ಪರಿಪತನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಆರಾಮಂ ನೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ನಿಪಾತೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನ ಪಾದೇ ಕರಿತ್ವಾ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನನು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಸಾಗತೋ ತಥಾಗತೇ ಸಗಾರವೋ ಅಹೋಸಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತೋ ಏತರಹಿ ತಥಾಗತೇ ಸಗಾರವೋ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ನನು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತೋ ಅಮ್ಬತಿತ್ಥಿಕೇನ ನಾಗೇನ [ಡೇಡ್ಡುಭೇನಾಪಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತೋ ಏತರಹಿ ಪಹೋತಿ ನಾಗೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಙ್ಗಾಮೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅಪಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಂ ಪಾತಬ್ಬಂ ಯಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ವಿಸಞ್ಞೀ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತಸ್ಸ ಅನನುಲೋಮಿಕಂ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಅಸ್ಸಾಮಣಕಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ಅಕರಣೀಯಂ. ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಗತೋ ಮಜ್ಜಂ ಪಿವಿಸ್ಸತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೨೭. ‘‘ಸುರಾಮೇರಯಪಾನೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೨೮. ಸುರಾ ನಾಮ ಪಿಟ್ಠಸುರಾ ಪೂವಸುರಾ ಓದನಸುರಾ ಕಿಣ್ಣಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ಸಮ್ಭಾರಸಂಯುತ್ತಾ.

ಮೇರಯೋ ನಾಮ ಪುಪ್ಫಾಸವೋ ಫಲಾಸವೋ ಮಧ್ವಾಸವೋ ಗುಳಾಸವೋ ಸಮ್ಭಾರಸಂಯುತ್ತೋ.

ಪಿವೇಯ್ಯಾತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಸಗ್ಗೇನಪಿ ಪಿವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಮಜ್ಜೇ ಮಜ್ಜಸಞ್ಞೀ ಪಿವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಜ್ಜೇ ವೇಮತಿಕೋ ಪಿವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಜ್ಜೇ ಅಮಜ್ಜಸಞ್ಞೀ ಪಿವತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಮಜ್ಜೇ ಮಜ್ಜಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಜ್ಜೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಜ್ಜೇ ಅಮಜ್ಜಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೨೯. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅಮಜ್ಜಞ್ಚ ಹೋತಿ ಮಜ್ಜವಣ್ಣಂ ಮಜ್ಜಗನ್ಧಂ ಮಜ್ಜರಸಂ ತಂ ಪಿವತಿ, ಸೂಪಸಮ್ಪಾಕೇ, ಮಂಸಸಮ್ಪಾಕೇ, ತೇಲಸಮ್ಪಾಕೇ, ಆಮಲಕಫಾಣಿತೇ, ಅಮಜ್ಜಂ ಅರಿಟ್ಠಂ ಪಿವತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಸುರಾಪಾನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಠಮಂ.