೫. ಅಚೇಲಕವಗ್ಗೋ

೧. ಅಚೇಲಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೬೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಖಾದನೀಯಂ ಉಸ್ಸನ್ನಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ‘‘ತೇನಹಾನನ್ದ, ವಿಘಾಸಾದಾನಂ ಪೂವಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ವಿಘಾಸಾದೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಏಕೇಕಂ ಪೂವಂ ದೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಿಸ್ಸಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಯ ಏಕಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ದ್ವೇ ಪೂವೇ ಅದಾಸಿ. ಸಾಮನ್ತಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಯೋ ತಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಜಾರೋ ತೇ ಏಸೋ ಸಮಣೋ’’ತಿ. ‘‘ನ ಮೇ ಸೋ ಸಮಣೋ ಜಾರೋ, ಏಕಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ದ್ವೇ ಪೂವೇ ಅದಾಸೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಏಕೇಕಂ ಪೂವಂ ದೇನ್ತೋ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಯ ಏಕಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ದ್ವೇ ಪೂವೇ ಅದಾಸಿ. ಸಾಮನ್ತಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಯೋ ತಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಜಾರೋ ತೇ ಏಸೋ ಸಮಣೋ’’ತಿ. ‘‘ನ ಮೇ ಸೋ ಸಮಣೋ ಜಾರೋ, ಏಕಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ದ್ವೇ ಪೂವೇ ಅದಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಜಾರೋ ನ ಜಾರೋ’’ತಿ ಭಣ್ಡಿಂಸು. ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಆಜೀವಕೋ ಪರಿವೇಸನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಹೂತೇನ ಸಪ್ಪಿನಾ ಓದನಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಆಜೀವಕಸ್ಸ ಮಹನ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಅದಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಆಜೀವಕೋ ತಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಆದಾಯ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಆಜೀವಕೋ ತಂ ಆಜೀವಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕುತೋ ತಯಾ, ಆವುಸೋ, ಪಿಣ್ಡೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ? ‘‘ತಸ್ಸಾವುಸೋ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಮುಣ್ಡಗಹಪತಿಕಸ್ಸ ಪರಿವೇಸನಾಯ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ.

ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಉಪಾಸಕಾ ತೇಸಂ ಆಜೀವಕಾನಂ ಇಮಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಉಪಾಸಕಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ತೇ ಉಪಾಸಕಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಮೇ, ಭನ್ತೇ, ತಿತ್ಥಿಯಾ ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯಾ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಸಹತ್ಥಾ ನ ದದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಉಪಾಸಕೇ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇಸಿ ಸಮಾದಪೇಸಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇಸಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಉಪಾಸಕಾ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸಿತಾ ಸಮಾದಪಿತಾ ಸಮುತ್ತೇಜಿತಾ ಸಮ್ಪಹಂಸಿತಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞಪೇಸ್ಸಾಮಿ ದಸ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚ – ಸಙ್ಘಸುಟ್ಠುತಾಯ, ಸಙ್ಘಫಾಸುತಾಯ …ಪೇ… ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಯಾ, ವಿನಯಾನುಗ್ಗಹಾಯ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೨೭೦. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಅಚೇಲಕಸ್ಸ ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾಯ ವಾ ಸಹತ್ಥಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ದದೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೨೭೧. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಅಚೇಲಕೋ ನಾಮ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸಮಾಪನ್ನೋ ನಗ್ಗೋ.

ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಞ್ಚ ಸಾಮಣೇರಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಯೋ ಕೋಚಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸಮಾಪನ್ನೋ.

ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಾ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುನಿಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಮಾನಞ್ಚ ಸಾಮಣೇರಿಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಯಾ ಕಾಚಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಿಕಸಮಾಪನ್ನಾ.

ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ – ಉದಕದನ್ತಪೋನಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಂ ಖಾದನೀಯಂ ನಾಮ.

ಭೋಜನೀಯಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಭೋಜನಾನಿ – ಓದನೋ, ಕುಮ್ಮಾಸೋ, ಸತ್ತು, ಮಚ್ಛೋ, ಮಂಸಂ.

ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಕಾಯೇನ ವಾ ಕಾಯಪಟಿಬದ್ಧೇನ ವಾ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ವಾ ದೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೨೭೨. ತಿತ್ಥಿಯೇ ತಿತ್ಥಿಯಸಞ್ಞೀ ಸಹತ್ಥಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ದೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ತಿತ್ಥಿಯೇ ವೇಮತಿಕೋ ಸಹತ್ಥಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ದೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ತಿತ್ಥಿಯೇ ಅತಿತ್ಥಿಯಸಞ್ಞೀ ಸಹತ್ಥಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ದೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಉದಕದನ್ತಪೋನಂ ದೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿತ್ಥಿಯೇ ತಿತ್ಥಿಯಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿತ್ಥಿಯೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತಿತ್ಥಿಯೇ ಅತಿತ್ಥಿಯಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೨೭೩. ಅನಾಪತ್ತಿ ದಾಪೇತಿ ನ ದೇತಿ, ಉಪನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದೇತಿ, ಬಾಹಿರಾಲೇಪಂ ದೇತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಅಚೇಲಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಠಮಂ.

೨. ಉಯ್ಯೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೭೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಭಾತುನೋ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಹಾವುಸೋ, ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ಅದಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛಾವುಸೋ, ನ ಮೇ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾ ವಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ವಾ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ಏಕಕಸ್ಸ ಮೇ ಕಥಾ ವಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ವಾ ಫಾಸು ಹೋತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಪಕಟ್ಠೇ ಕಾಲೇ ನಾಸಕ್ಖಿ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ, ಪಟಿಕ್ಕಮನೇಪಿ ಭತ್ತವಿಸ್ಸಗ್ಗಂ ನ ಸಮ್ಭಾವೇಸಿ, ಛಿನ್ನಭತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಂ – ‘ಏಹಾವುಸೋ, ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ತಸ್ಸ ಅದಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ …ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉಪನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುಂ – ‘‘ಏಹಾವುಸೋ, ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅದಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಭಿಕ್ಖುಂ – ‘‘ಏಹಾವುಸೋ, ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಅದಾಪೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೨೭೫. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುಂ – ‘‘ಏಹಾವುಸೋ, ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ತಸ್ಸ ದಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಅದಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಯ್ಯ – ‘ಗಚ್ಛಾವುಸೋ, ನ ಮೇ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾ ವಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ವಾ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ಏಕಕಸ್ಸ ಮೇ ಕಥಾ ವಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ವಾ ಫಾಸು ಹೋತೀ’ತಿ, ಏತದೇವ ಪಚ್ಚಯಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅನಞ್ಞಂ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೨೭೬. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ, ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಭಿಕ್ಖುನ್ತಿ ಅಞ್ಞಂ ಭಿಕ್ಖುಂ.

ಏಹಾವುಸೋ, ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾತಿ ಗಾಮೋಪಿ ನಿಗಮೋಪಿ ನಗರಮ್ಪಿ, ಗಾಮೋ ಚೇವ ನಿಗಮೋ ಚ.

ತಸ್ಸ ದಾಪೇತ್ವಾತಿ ಯಾಗುಂ ವಾ ಭತ್ತಂ ವಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ದಾಪೇತ್ವಾ.

ಅದಾಪೇತ್ವಾತಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ದಾಪೇತ್ವಾ.

ಉಯ್ಯೋಜೇಯ್ಯಾತಿ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಹಸಿತುಕಾಮೋ ಕೀಳಿತುಕಾಮೋ ರಹೋ ನಿಸೀದಿತುಕಾಮೋ ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರಿತುಕಾಮೋ ಏವಂ ವದೇತಿ – ‘‘ಗಚ್ಛಾವುಸೋ, ನ ಮೇ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾ ವಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ವಾ ಫಾಸು ಹೋತಿ, ಏಕಕಸ್ಸ ಮೇ ಕಥಾ ವಾ ನಿಸಜ್ಜಾ ವಾ ಫಾಸು ಹೋತೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಾ ಸವನೂಪಚಾರಂ ವಾ ವಿಜಹನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ವಿಜಹಿತೇ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಏತದೇವ ಪಚ್ಚಯಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅನಞ್ಞನ್ತಿ ನ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತುಂ.

೨೭೭. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಕಲಿಸಾಸನಂ ಆರೋಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಕಲಿಸಾಸನಂ ಆರೋಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

೨೭೮. ಅನಾಪತ್ತಿ ‘‘ಉಭೋ ಏಕತೋ ನ ಯಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ‘‘ಮಹಗ್ಘಂ ಭಣ್ಡಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಲೋಭಧಮ್ಮಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ‘‘ಮಾತುಗಾಮಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಅನಭಿರತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ‘‘ಗಿಲಾನಸ್ಸ ವಾ ಓಹಿಯ್ಯಕಸ್ಸ ವಾ ವಿಹಾರಪಾಲಸ್ಸ ವಾ ಯಾಗುಂ ವಾ ಭತ್ತಂ ವಾ ಖಾದನೀಯಂ ವಾ ಭೋಜನೀಯಂ ವಾ ನೀಹರಾ’’ತಿ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ನ ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರಿತುಕಾಮೋ, ಸತಿ ಕರಣೀಯೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಉಯ್ಯೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದುತಿಯಂ.

೩. ಸಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೭೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಜಾಪತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಯನಿಘರೇ [ಸಯನೀಘರೇ (ಸ್ಯಾ.)] ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉಪನನ್ದಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಪಜಾಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ದದೇಹಾಯ್ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಂ ಅದಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉಪನನ್ದಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ಭನ್ತೇ, ಯತೋ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಾ ದಿನ್ನಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ – ‘‘ಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ, ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉಪನನ್ದಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಿಸೀದಥ, ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಅಗಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉಪನನ್ದಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ಭನ್ತೇ, ಯತೋ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಾ ದಿನ್ನಾ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉಪನನ್ದಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಿಸೀದಥ, ಭನ್ತೇ, ಮಾ ಅಗಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಪೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಉಪನನ್ದೋ ಮಯ್ಹಂ ಪಜಾಪತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಯನಿಘರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ. ಸೋ ಮಯಾ ಉಯ್ಯೋಜೀಯಮಾನೋ ನ ಇಚ್ಛತಿ ಗನ್ತುಂ. ಬಹುಕಿಚ್ಚಾ ಮಯಂ ಬಹುಕರಣೀಯಾ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಭೋಜನೇ ಕುಲೇ ಅನುಪಖಜ್ಜ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉಪನನ್ದ, ಸಭೋಜನೇ ಕುಲೇ ಅನುಪಖಜ್ಜ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಸಭೋಜನೇ ಕುಲೇ ಅನುಪಖಜ್ಜ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೨೮೦. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಸಭೋಜನೇ ಕುಲೇ ಅನುಪಖಜ್ಜ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೨೮೧. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಸಭೋಜನಂ ನಾಮ ಕುಲಂ ಇತ್ಥೀ ಚೇವ ಹೋತಿ ಪುರಿಸೋ ಚ, ಇತ್ಥೀ ಚ ಪುರಿಸೋ ಚ ಉಭೋ ಅನಿಕ್ಖನ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಉಭೋ ಅವೀತರಾಗಾ.

ಅನುಪಖಜ್ಜಾತಿ ಅನುಪವಿಸಿತ್ವಾ.

ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಘರೇ ಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾಟಸ್ಸ [ಪಿಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾಟಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ.)] ಹತ್ಥಪಾಸಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಖುದ್ದಕೇ ಘರೇ ಪಿಟ್ಠಿವಂಸಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೨೮೨. ಸಯನಿಘರೇ ಸಯನಿಘರಸಞ್ಞೀ ಸಭೋಜನೇ ಕುಲೇ ಅನುಪಖಜ್ಜ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಯನಿಘರೇ ವೇಮತಿಕೋ ಸಭೋಜನೇ ಕುಲೇ ಅನುಪಖಜ್ಜ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಯನಿಘರೇ ನಸಯನಿಘರಸಞ್ಞೀ ಸಭೋಜನೇ ಕುಲೇ ಅನುಪಖಜ್ಜ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ನಸಯನಿಘರೇ ಸಯನಿಘರಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನಸಯನಿಘರೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನಸಯನಿಘರೇ ನಸಯನಿಘರಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೨೮೩. ಅನಾಪತ್ತಿ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಘರೇ ಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾಟಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಂ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ, ಖುದ್ದಕೇ ಘರೇ ಪಿಟ್ಠಿವಂಸಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಸೀದತಿ, ಭಿಕ್ಖು ದುತಿಯೋ ಹೋತಿ, ಉಭೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಉಭೋ ವೀತರಾಗಾ, ನಸಯನಿಘರೇ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಸಭೋಜನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತತಿಯಂ.

೪. ರಹೋಪಟಿಚ್ಛನ್ನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೮೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಜಾಪತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಅಯ್ಯೋ ಉಪನನ್ದೋ ಮಯ್ಹಂ ಪಜಾಪತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸತೀತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉಪನನ್ದ, ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೨೮೫. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೨೮೬. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಮಾತುಗಾಮೋ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ನ ಯಕ್ಖೀ ನ ಪೇತೀ ನ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ತದಹುಜಾತಾಪಿ ದಾರಿಕಾ, ಪಗೇವ ಮಹತ್ತರೀ.

ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಏಕತೋ.

[ಪಾಚಿ. ೨೦೦,೨೯೧; ಪಾರಾ. ೪೪೫,೪೫೪] ರಹೋ ನಾಮ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ. ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ನಾಮ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಅಕ್ಖಿಂ ವಾ ನಿಖಣೀಯಮಾನೇ ಭಮುಕಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪೀಯಮಾನೇ ಸೀಸಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪೀಯಮಾನೇ ಪಸ್ಸಿತುಂ. ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ ನಾಮ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪಕತಿಕಥಾ ಸೋತುಂ.

[ಪಾರಾ. ೪೪೫] ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ನಾಮ ಆಸನಂ ಕುಟ್ಟೇನ [ಕುಡ್ಡೇನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ವಾ ಕವಾಟೇನ ವಾ ಕಿಲಞ್ಜೇನ ವಾ ಸಾಣಿಪಾಕಾರೇನ ವಾ ರುಕ್ಖೇನ ವಾ ಥಮ್ಭೇನ ವಾ ಕೋತ್ಥಳಿಯಾ [ಕೋಟ್ಠಳಿಯಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.) ಕೋತ್ಥಳಿಕಾಯ (ಕ.)] ವಾ, ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಹೋತಿ.

ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಮಾತುಗಾಮೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖು ಉಪನಿಸಿನ್ನೋ ವಾ ಹೋತಿ ಉಪನಿಪನ್ನೋ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಭಿಕ್ಖು ನಿಸಿನ್ನೇ ಮಾತುಗಾಮೋ ಉಪನಿಸಿನ್ನೋ ವಾ ಹೋತಿ ಉಪನಿಪನ್ನೋ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಭೋ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಉಭೋ ವಾ ನಿಪನ್ನಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೨೮೭. ಮಾತುಗಾಮೇ ಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಾತುಗಾಮೇ ವೇಮತಿಕೋ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಾತುಗಾಮೇ ಅಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಯಕ್ಖಿಯಾ ವಾ ಪೇತಿಯಾ ವಾ ಪಣ್ಡಕೇನ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಯ ವಾ ಮನುಸ್ಸವಿಗ್ಗಹಿತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇ ಆಸನೇ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ಅಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೨೮೮. ಅನಾಪತ್ತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ದುತಿಯೋ ಹೋತಿ, ತಿಟ್ಠತಿ ನ ನಿಸೀದತಿ, ಅರಹೋಪೇಕ್ಖೋ, ಅಞ್ಞವಿಹಿತೋ ನಿಸೀದತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ರಹೋಪಟಿಚ್ಛನ್ನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೮೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಜಾಪತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಅಯ್ಯೋ ಉಪನನ್ದೋ ಮಯ್ಹಂ ಪಜಾಪತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉಪನನ್ದ, ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಾಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೨೯೦. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೨೯೧. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಮಾತುಗಾಮೋ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸಿತ್ಥೀ, ನ ಯಕ್ಖೀ ನ ಪೇತೀ ನ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ, ವಿಞ್ಞೂ ಪಟಿಬಲಾ ಸುಭಾಸಿತದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾದುಟ್ಠುಲ್ಲಂ ಆಜಾನಿತುಂ.

ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಏಕತೋ.

ಏಕೋ ಏಕಾಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖು ಚೇವ ಹೋತಿ ಮಾತುಗಾಮೋ ಚ.

[ಪಾಚಿ. ೨೦೦,೨೮೬; ಪಾರಾ. ೪೪೫,೪೫೪] ರಹೋ ನಾಮ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ, ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ. ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ರಹೋ ನಾಮ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಅಕ್ಖಿಂ ವಾ ನಿಖಣೀಯಮಾನೇ ಭಮುಕಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪೀಯಮಾನೇ ಸೀಸಂ ವಾ ಉಕ್ಖಿಪೀಯಮಾನೇ ಪಸ್ಸಿತುಂ. ಸೋತಸ್ಸ ರಹೋ ನಾಮ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಪಕತಿಕಥಾ ಸೋತುಂ.

ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಮಾತುಗಾಮೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ಭಿಕ್ಖು ಉಪನಿಸಿನ್ನೋ ವಾ ಹೋತಿ ಉಪನಿಪನ್ನೋ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಭಿಕ್ಖು ನಿಸಿನ್ನೇ ಮಾತುಗಾಮೋ ಉಪನಿಸಿನ್ನೋ ವಾ ಹೋತಿ ಉಪನಿಪನ್ನೋ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಭೋ ವಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ ಉಭೋ ವಾ ನಿಪನ್ನಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೨೯೨. ಮಾತುಗಾಮೇ ಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಾತುಗಾಮೇ ವೇಮತಿಕೋ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಮಾತುಗಾಮೇ ಅಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಯಕ್ಖಿಯಾ ವಾ ಪೇತಿಯಾ ವಾ ಪಣ್ಡಕೇನ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಮನುಸ್ಸವಿಗ್ಗಹಿತ್ಥಿಯಾ ವಾ [ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಯ ವಾ ಮನುಸ್ಸವಿಗ್ಗಹಿತ್ಥಿಯಾ ವಾ (ಕ.)] ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೋ ಏಕಾಯ ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಮಾತುಗಾಮೇ ಅಮಾತುಗಾಮಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೨೯೩. ಅನಾಪತ್ತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ದುತಿಯೋ ಹೋತಿ, ತಿಟ್ಠತಿ ನ ನಿಸೀದತಿ, ಅರಹೋಪೇಕ್ಖೋ ಅಞ್ಞವಿಹಿತೋ ನಿಸೀದತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ರಹೋನಿಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಚಾರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೨೯೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕಕುಲಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉಪನನ್ದಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಂ ಭತ್ತೇನ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಅಞ್ಞೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಭತ್ತೇನ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ, ಕುಲಾನಿ ಪಯಿರುಪಾಸತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ದೇಥಾವುಸೋ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಆಗಮೇಥ, ಭನ್ತೇ, ಯಾವಾಯ್ಯೋ ಉಪನನ್ದೋ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ದೇಥಾವುಸೋ, ಭತ್ತಂ; ಪುರೇ ಕಾಲೋ ಅತಿಕ್ಕಮತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಮ್ಪಿ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭತ್ತಂ ಕರಿಮ್ಹಾ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ಕಾರಣಾ. ಆಗಮೇಥ, ಭನ್ತೇ, ಯಾವಾಯ್ಯೋ ಉಪನನ್ದೋ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಕುಲಾನಿ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ದಿವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಚಿತ್ತರೂಪಂ ಭುಞ್ಜಿಂಸು. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉಪನನ್ದ, ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೨೯೫. [ಮಹಾವ. ೨೭೭] ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕಕುಲಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಖಾದನೀಯಂ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಉಪನನ್ದೋ’’ತಿ? ‘‘ಏಸಾವುಸೋ, ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಟ್ಠೋ’’ತಿ. ‘‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಖಾದನೀಯಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಉಪನನ್ದಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಥ ಯಾವ ಉಪನನ್ದೋ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ – ‘‘ಭಗವತಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಕುಲಾನಿ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ದಿವಾ ಪಟಿಕ್ಕಮಿ, ಖಾದನೀಯಂ ಉಸ್ಸಾರಿಯಿತ್ಥ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉಪನನ್ದ, ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೨೯೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಚೀವರದಾನಸಮಯೇ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ಕುಲಾನಿ ನ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತಿ. ಚೀವರಂ ಪರಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೀವರದಾನಸಮಯೇ ಕುಲಾನಿ ಪಯಿರುಪಾಸಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೨೯೭. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅತ್ಥೋ ಚ ಹೋತಿ ಸೂಚಿಯಾಪಿ ಸುತ್ತೇನಪಿ ಸತ್ಥಕೇನಪಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ಕುಲಾನಿ ನ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೀವರಕಾರಸಮಯೇ ಕುಲಾನಿ ಪಯಿರುಪಾಸಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ, ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೨೯೮. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅತ್ಥೋ ಚ ಹೋತಿ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ಕುಲಾನಿ ನ ಪಯಿರುಪಾಸನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪುಚ್ಛಾ ಕುಲಾನಿ ಪಯಿರುಪಾಸಿತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೨೯೯. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಸಮಯೋ. ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ, ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ – ಅಯಂ ತತ್ಥ ಸಮಯೋ’’ತಿ.

೩೦೦. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ನಿಮನ್ತಿತೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭೋಜನೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ.

ಸಭತ್ತೋ ನಾಮ ಯೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ ತೇನ ಸಭತ್ತೋ.

ಸನ್ತಂ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಆಪುಚ್ಛಾ ಪವಿಸಿತುಂ.

ಅಸನ್ತಂ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಆಪುಚ್ಛಾ ಪವಿಸಿತುಂ.

ಪುರೇಭತ್ತಂ ನಾಮ ಯೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ ತಂ ಅಭುತ್ತಾವೀ.

ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ನಾಮ ಯೇನ ನಿಮನ್ತಿತೋ ತಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಕುಸಗ್ಗೇನಪಿ [ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇಪಿ (ಸೀ.)] ಭುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಕುಲಂ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಕುಲಾನಿ – ಖತ್ತಿಯಕುಲಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಂ, ವೇಸ್ಸಕುಲಂ, ಸುದ್ದಕುಲಂ.

ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಘರೂಪಚಾರಂ ಓಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪಠಮಂ ಪಾದಂ ಉಮ್ಮಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ದುತಿಯಂ ಪಾದಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮಯಂ.

ಚೀವರದಾನಸಮಯೋ ನಾಮ ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾ.

ಚೀವರಕಾರಸಮಯೋ ನಾಮ ಚೀವರೇ ಕಯಿರಮಾನೇ.

೩೦೧. ನಿಮನ್ತಿತೇ ನಿಮನ್ತಿತಸಞ್ಞೀ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ನಿಮನ್ತಿತೇ ವೇಮತಿಕೋ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ನಿಮನ್ತಿತೇ ಅನಿಮನ್ತಿತಸಞ್ಞೀ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಮಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅನಿಮನ್ತಿತೇ ನಿಮನ್ತಿತಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನಿಮನ್ತಿತೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನಿಮನ್ತಿತೇ ಅನಿಮನ್ತಿತಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೦೨. ಅನಾಪತ್ತಿ ಸಮಯೇ, ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪುಚ್ಛಾ ಪವಿಸತಿ, ಅಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪವಿಸತಿ, ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಘರೇನ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಘರೂಪಚಾರೇನ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ, ಅನ್ತರಾರಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತಿತ್ಥಿಯಸೇಯ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಟಿಕ್ಕಮನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭತ್ತಿಯಘರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಚಾರಿತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಮಹಾನಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೦೩. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮಹಾನಾಮಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಉಸ್ಸನ್ನಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ಚತುಮಾಸಂ [ಚತುಮ್ಮಾಸಂ (ಸೀ.) ಚಾತುಮಾಸಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರೇತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಮಹಾನಾಮ! ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಙ್ಘಂ ಚತುಮಾಸಂ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರೇಹೀ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಧಿವಾಸೇನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುಮಾಸಂ ಭೇಸಜ್ಜಪ್ಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಂ ಸಾದಿತುನ್ತಿ.

೩೦೪. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಪರಿತ್ತಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ. ತಥೇವ ಮಹಾನಾಮಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಉಸ್ಸನ್ನಂ ಹೋತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ಅಪರಮ್ಪಿ ಚತುಮಾಸಂ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರೇತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಮಹಾನಾಮ! ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಙ್ಘಂ ಅಪರಮ್ಪಿ ಚತುಮಾಸಂ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರೇಹೀ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಧಿವಾಸೇನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುನ ಪವಾರಣಮ್ಪಿ ಸಾದಿತುನ್ತಿ.

೩೦೫. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಪರಿತ್ತಂಯೇವ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ. ತಥೇವ ಮಹಾನಾಮಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಉಸ್ಸನ್ನಂ ಹೋತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘಂ ಯಾವಜೀವಂ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರೇತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಮಹಾನಾಮ! ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಸಙ್ಘಂ ಯಾವಜೀವಂ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರೇಹೀ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಧಿವಾಸೇನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಚ್ಚಪವಾರಣಮ್ಪಿ ಸಾದಿತುನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದುನ್ನಿವತ್ಥಾ ಹೋನ್ತಿ ದುಪ್ಪಾರುತಾ ಅನಾಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನಾ. ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ವತ್ತಾ ಹೋತಿ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ದುನ್ನಿವತ್ಥಾ ದುಪ್ಪಾರುತಾ ಅನಾಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನಾ? ನನು ನಾಮ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಸುನಿವತ್ಥೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಸುಪಾರುತೇನ ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನೇನಾ’’ತಿ? ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾನಾಮೇ ಸಕ್ಕೇ ಉಪನನ್ಧಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಮಯಂ ಉಪಾಯೇನ ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಮಙ್ಕು ಕರೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಮಹಾನಾಮೇನ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಕ್ಕೇನ ಸಙ್ಘೋ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಪವಾರಿತೋ. ಹನ್ದ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಸಪ್ಪಿಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಮಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ದೋಣೇನ, ಆವುಸೋ, ಸಪ್ಪಿನಾ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಮೇಥ. ಮನುಸ್ಸಾ ವಜಂ ಗತಾ ಸಪ್ಪಿಂ ಆಹರಿತುಂ. ಕಾಲಂ ಆಹರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ [ಕಾಲೇ ಹರಿಸ್ಸಥಾತಿ (ಸ್ಯಾ.)].

ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ದೋಣೇನ, ಆವುಸೋ, ಸಪ್ಪಿನಾ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಮೇಥ. ಮನುಸ್ಸಾ ವಜಂ ಗತಾ ಸಪ್ಪಿಂ ಆಹರಿತುಂ. ಕಾಲಂ ಆಹರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತಯಾ, ಆವುಸೋ, ಅದಾತುಕಾಮೇನ ಪವಾರಿತೇನ, ಯಂ ತ್ವಂ ಪವಾರೇತ್ವಾ ನ ದೇಸೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭದನ್ತಾ – ‘ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಮೇಥಾ’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ನಾಗಮೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾನಾಮಸ್ಸ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾನಾಮೇನ ಸಕ್ಕೇನ – ‘ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಮೇಥಾ’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ನಾಗಮೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾನಾಮೇನ ಸಕ್ಕೇನ – ‘‘ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಗಮೇಥಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ನಾಗಮೇಥಾತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಮಹಾನಾಮೇನ ಸಕ್ಕೇನ – ‘‘ಅಜ್ಜಣ್ಹೋ, ಭನ್ತೇ ಆಗಮೇಥಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ನಾಗಮೇಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೦೬. ‘‘ಅಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಚತುಮಾಸಪ್ಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಾ ಸಾದಿತಬ್ಬಾ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಪುನಪವಾರಣಾಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ನಿಚ್ಚಪವಾರಣಾಯ; ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೦೭. ಅಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಚತುಮಾಸಪ್ಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಾ ಸಾದಿತಬ್ಬಾತಿ ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಪವಾರಣಾ ಸಾದಿತಬ್ಬಾ.

ಪುನಪವಾರಣಾಪಿ ಸಾದಿತಬ್ಬಾತಿ ಯದಾ ಗಿಲಾನೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ ತದಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ನಿಚ್ಚಪವಾರಣಾಪಿ ಸಾದಿತಬ್ಬಾತಿ ಯದಾ ಗಿಲಾನೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ ತದಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥಿ ಪವಾರಣಾ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತಾ ನ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಾ, ಅತ್ಥಿ ಪವಾರಣಾ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಾ ನ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತಾ, ಅತ್ಥಿ ಪವಾರಣಾ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತಾ ಚ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಾ ಚ, ಅತ್ಥಿ ಪವಾರಣಾ ನೇವ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತಾ ನ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಾ.

ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತಾ ನಾಮ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ‘‘ಏತ್ತಕೇಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಪವಾರೇಮೀ’’ತಿ. ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಾ ನಾಮ ರತ್ತಿಯೋ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾಯೋ ಹೋನ್ತಿ – ‘‘ಏತ್ತಕಾಸು ರತ್ತೀಸು ಪವಾರೇಮೀ’’ತಿ. ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತಾ ಚ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಾ ಚ ನಾಮ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಚ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ರತ್ತಿಯೋ ಚ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾಯೋ ಹೋನ್ತಿ – ‘‘ಏತ್ತಕೇಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಏತ್ತಕಾಸು ರತ್ತೀಸು ಪವಾರೇಮೀ’’ತಿ. ನೇವ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತಾ ನ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತಾ ನಾಮ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಚ ಅಪರಿಗ್ಗಹಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ರತ್ತಿಯೋ ಚ ಅಪರಿಗ್ಗಹಿತಾಯೋ ಹೋನ್ತಿ.

೩೦೮. ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತೇ – ಯೇಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ ತಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ – ಯಾಸು ರತ್ತೀಸು ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ, ತಾ ರತ್ತಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾಸು ರತ್ತೀಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತೇ ಚ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ ಚ – ಯೇಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ, ತಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಯಾಸು ರತ್ತೀಸು ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ, ತಾ ರತ್ತಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಅಞ್ಞಾಸು ರತ್ತೀಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ನೇವ ಭೇಸಜ್ಜಪರಿಯನ್ತೇ ನ ರತ್ತಿಪರಿಯನ್ತೇ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೦೯. ನ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಕರಣೀಯೇನ [ಕರಣೀಯೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಞ್ಞೇನ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಕರಣೀಯೇನ ಅಞ್ಞಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ತತುತ್ತರಿ ತತುತ್ತರಿಸಞ್ಞೀ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ತತುತ್ತರಿ ವೇಮತಿಕೋ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ತತುತ್ತರಿ ನತತುತ್ತರಿಸಞ್ಞೀ ಭೇಸಜ್ಜಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ನತತುತ್ತರಿ ತತುತ್ತರಿಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನತತುತ್ತರಿ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನತತುತ್ತರಿ ನತತುತ್ತರಿಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೧೦. ಅನಾಪತ್ತಿ ಯೇಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ ತಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಯಾಸು ರತ್ತೀಸು ಪವಾರಿತೋ ಹೋತಿ ತಾಸು ರತ್ತೀಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ‘‘ಇಮೇಹಿ ತಯಾ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಪವಾರಿತಾಮ್ಹ, ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ‘‘ಯಾಸು ತಯಾ ರತ್ತೀಸು ಪವಾರಿತಾಮ್ಹ ತಾಯೋ ಚ ರತ್ತಿಯೋ ವೀತಿವತ್ತಾ ಅಮ್ಹಾಕಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಞಾತಕಾನಂ ಪವಾರಿತಾನಂ, ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ, ಅತ್ತನೋ ಧನೇನ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಮಹಾನಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಉಯ್ಯುತ್ತಸೇನಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೧೧. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಸೇನಾಯ ಅಬ್ಭುಯ್ಯಾತೋ ಹೋತಿ. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಯ್ಯುತ್ತಂ ಸೇನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಅಗಮಂಸು. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ರಾಜಾ ಪಸೇನದಿ ಕೋಸಲೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ. ದಿಸ್ವಾನ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಆಗತತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಹಾರಾಜಾನಂ ಮಯಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ’’ [ಮಹಾರಾಜ ಮಹಾರಾಜಾನಂ ಮಯಂ ದಟ್ಠುಕಾಮಾ (ಕ.)] ತಿ. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಂ ದಿಟ್ಠೇನ ಯುದ್ಧಾಭಿನನ್ದಿನಂ [ಯುದ್ಧಾಭಿನನ್ದಿನಾ (ಕ.)]; ನನು ಭಗವಾ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ? ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಉಯ್ಯುತ್ತಂ ಸೇನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಆಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಅಲಾಭಾ, ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ದುಲ್ಲದ್ಧಂ, ಯೇ ಮಯಂ ಆಜೀವಸ್ಸ ಹೇತು ಪುತ್ತದಾರಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಸೇನಾಯ ಆಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಯ್ಯುತ್ತಂ ಸೇನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಯ್ಯುತ್ತಂ ಸೇನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛಥಾತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಉಯ್ಯುತ್ತಂ ಸೇನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಉಯ್ಯುತ್ತಂ ಸೇನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩೧೨. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮಾತುಲೋ ಸೇನಾಯ ಗಿಲಾನೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ – ‘‘ಅಹಞ್ಹಿ ಸೇನಾಯ ಗಿಲಾನೋ. ಆಗಚ್ಛತು ಭದನ್ತೋ. ಇಚ್ಛಾಮಿ ಭದನ್ತಸ್ಸ ಆಗತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಭಗವತಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ – ‘ನ ಉಯ್ಯುತ್ತಂ ಸೇನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬ’ನ್ತಿ. ಅಯಞ್ಚ ಮೇ ಮಾತುಲೋ ಸೇನಾಯ ಗಿಲಾನೋ. ಕಥಂ ನು ಖೋ ಮಯಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸೇನಾಯ ಗನ್ತುಂ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೧೩. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಉಯ್ಯುತ್ತಂ ಸೇನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೧೪. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಉಯ್ಯುತ್ತಾ ನಾಮ ಸೇನಾ ಗಾಮತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ನಿವಿಟ್ಠಾ ವಾ ಹೋತಿ ಪಯಾತಾ ವಾ.

ಸೇನಾ ನಾಮ ಹತ್ಥೀ ಅಸ್ಸಾ ರಥಾ ಪತ್ತೀ. ದ್ವಾದಸಪುರಿಸೋ ಹತ್ಥೀ, ತಿಪುರಿಸೋ ಅಸ್ಸೋ, ಚತುಪುರಿಸೋ ರಥೋ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಾ ಸರಹತ್ಥಾ ಪತ್ತಿ. ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಯತ್ಥ ಠಿತೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಂ.

೩೧೫. ಉಯ್ಯುತ್ತೇ ಉಯ್ಯುತ್ತಸಞ್ಞೀ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಯ್ಯುತ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಉಯ್ಯುತ್ತೇ ಅನುಯ್ಯುತ್ತಸಞ್ಞೀ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಏಕಮೇಕಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಯತ್ಥ ಠಿತೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಯ್ಯುತ್ತೇ ಉಯ್ಯುತ್ತಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಯ್ಯುತ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಯ್ಯುತ್ತೇ ಅನುಯ್ಯುತ್ತಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೧೬. ಅನಾಪತ್ತಿ ಆರಾಮೇ ಠಿತೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಠಿತೋಕಾಸಂ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋಕಾಸಂ ವಾ ನಿಪನ್ನೋಕಾಸಂ ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಪಟಿಪಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪಸ್ಸತಿ, ತಥಾರೂಪಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಉಯ್ಯುತ್ತಸೇನಾಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಸೇನಾವಾಸಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೧೭. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತಿ ಕರಣೀಯೇ ಸೇನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತಿರೇಕತಿರತ್ತಂ ಸೇನಾಯ ವಸನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಸೇನಾಯ ವಸಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಅಲಾಭಾ, ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ದುಲ್ಲದ್ಧಂ, ಯೇ ಮಯಂ ಆಜೀವಸ್ಸ ಹೇತು ಪುತ್ತದಾರಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಸೇನಾಯ ಪಟಿವಸಾಮಾ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತಿರೇಕತಿರತ್ತಂ ಸೇನಾಯ ವಸಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತಿರೇಕತಿರತ್ತಂ ಸೇನಾಯ ವಸಥಾತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅತಿರೇಕತಿರತ್ತಂ ಸೇನಾಯ ವಸಿಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೧೮. ‘‘ಸಿಯಾ ಚ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕೋಚಿದೇವ ಪಚ್ಚಯೋ ಸೇನಂ ಗಮನಾಯ, ದಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸೇನಾಯ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿಂ ವಸೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೧೯. ಸಿಯಾ ಚ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕೋಚಿದೇವ ಪಚ್ಚಯೋ ಸೇನಂ ಗಮನಾಯಾತಿ ಸಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಿಯಾ ಕರಣೀಯಂ.

ದಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸೇನಾಯ ವಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದ್ವೇತಿಸ್ಸೋ ರತ್ತಿಯೋ ವಸಿತಬ್ಬಂ.

ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ವಸೇಯ್ಯಾತಿ ಚತುತ್ಥೇ ದಿವಸೇ ಅತ್ಥಙ್ಗತೇ ಸೂರಿಯೇ ಸೇನಾಯ ವಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೩೨೦. ಅತಿರೇಕತಿರತ್ತೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ ಸೇನಾಯ ವಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕತಿರತ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ ಸೇನಾಯ ವಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕತಿರತ್ತೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ ಸೇನಾಯ ವಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಊನಕತಿರತ್ತೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಊನಕತಿರತ್ತೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಊನಕತಿರತ್ತೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೩೨೧. ಅನಾಪತ್ತಿ ದ್ವೇತಿಸ್ಸೋ ರತ್ತಿಯೋ ವಸತಿ, ಊನಕದ್ವೇತಿಸ್ಸೋ ರತ್ತಿಯೋ ವಸತಿ, ದ್ವೇ ರತ್ತಿಯೋ ವಸಿತ್ವಾ ತತಿಯಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಪುರಾರುಣಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪುನ ವಸತಿ, ಗಿಲಾನೋ ವಸತಿ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಕರಣೀಯೇನ ವಸತಿ, ಸೇನಾ ವಾ ಪಟಿಸೇನಾಯ ರುದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ಕೇನಚಿ ಪಲಿಬುದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಸೇನಾವಾಸಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ನವಮಂ.

೧೦. ಉಯ್ಯೋಧಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೩೨೨. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ ಸೇನಾಯ ವಸಮಾನಾ ಉಯ್ಯೋಧಿಕಮ್ಪಿ ಬಲಗ್ಗಮ್ಪಿ ಸೇನಾಬ್ಯೂಹಮ್ಪಿ ಅನೀಕದಸ್ಸನಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಯ್ಯೋಧಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಣ್ಡೇನ ಪಟಿವಿದ್ಧೋ ಹೋತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಉಪ್ಪಣ್ಡೇಸುಂ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭನ್ತೇ, ಸುಯುದ್ಧಂ ಅಹೋಸಿ, ಕತಿ ತೇ ಲಕ್ಖಾನಿ ಲದ್ಧಾನೀ’’ತಿ? ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇಹಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಉಪ್ಪಣ್ಡೀಯಮಾನೋ ಮಙ್ಕು ಅಹೋಸಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಉಯ್ಯೋಧಿಕಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಆಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಅಲಾಭಾ, ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ದುಲ್ಲದ್ಧಂ, ಯೇ ಮಯಂ ಆಜೀವಸ್ಸ ಹೇತು ಪುತ್ತದಾರಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಉಯ್ಯೋಧಿಕಂ ಆಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಯ್ಯೋಧಿಕಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಯ್ಯೋಧಿಕಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛಥಾತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಉಯ್ಯೋಧಿಕಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೩೨೩. ‘‘ದಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಯ ವಸಮಾನೋ ಉಯ್ಯೋಧಿಕಂ ವಾ ಬಲಗ್ಗಂ ವಾ ಸೇನಾಬ್ಯೂಹಂ ವಾ ಅನೀಕದಸ್ಸನಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೩೨೪. ದಿರತ್ತತಿರತ್ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಯ ವಸಮಾನೋತಿ ದ್ವೇತಿಸ್ಸೋ ರತ್ತಿಯೋ ವಸಮಾನೋ.

ಉಯ್ಯೋಧಿಕಂ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಸಮ್ಪಹಾರೋ ದಿಸ್ಸತಿ.

ಬಲಗ್ಗಂ ನಾಮ ಏತ್ತಕಾ ಹತ್ಥೀ, ಏತ್ತಕಾ ಅಸ್ಸಾ, ಏತ್ತಕಾ ರಥಾ, ಏತ್ತಕಾ ಪತ್ತೀ.

ಸೇನಾಬ್ಯೂಹಂ ನಾಮ ಇತೋ ಹತ್ಥೀ ಹೋನ್ತು, ಇತೋ ಅಸ್ಸಾ ಹೋನ್ತು, ಇತೋ ರಥಾ ಹೋನ್ತು, ಇತೋ ಪತ್ತಿಕಾ ಹೋನ್ತು.

ಅನೀಕಂ ನಾಮ ಹತ್ಥಾನೀಕಂ, ಅಸ್ಸಾನೀಕಂ, ರಥಾನೀಕಂ, ಪತ್ತಾನೀಕಂ. ತಯೋ ಹತ್ಥೀ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಹತ್ಥಾನೀಕಂ, ತಯೋ ಅಸ್ಸಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಅಸ್ಸಾನೀಕಂ, ತಯೋ ರಥಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ ರಥಾನೀಕಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಾ ಸರಹತ್ಥಾ ಪತ್ತೀ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪತ್ತಾನೀಕಂ. ದಸ್ಸನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಯತ್ಥ ಠಿತೋ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ದಸ್ಸನೂಪಚಾರಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.