೧. ಭೂತಗಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೮೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಆಳವಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಅಗ್ಗಾಳವೇ ಚೇತಿಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಳವಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದನ್ತಿಪಿ ಛೇದಾಪೇನ್ತಿಪಿ. ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಆಳವಕೋ ಭಿಕ್ಖು ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತನೋ ಭವನಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಮಯ್ಹಂ ಭವನಂ ಛಿನ್ದೀ’’ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನಾದಿಯನ್ತೋ ಛಿನ್ದಿ ಯೇವ, ತಸ್ಸಾ ಚ ದೇವತಾಯ ದಾರಕಸ್ಸ ಬಾಹುಂ ಆಕೋಟೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸಾ ದೇವತಾಯ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಂನ್ನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಇಧೇವ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸಾ ದೇವತಾಯ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನ ಖೋ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಂ ಯಾಹಂ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಇಧೇವ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯಂ. ಯನ್ನೂನಾಹಂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಾ ದೇವತಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು ದೇವತೇ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ದೇವತೇ, ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಜೀವಿತಾ ನ ವೋರೋಪೇಸಿ. ಸಚಜ್ಜ ತ್ವಂ, ದೇವತೇ, ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ಬಹುಞ್ಚ ತ್ವಂ, ದೇವತೇ, ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವೇಯ್ಯಾಸಿ. ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ದೇವತೇ, ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ರುಕ್ಖೋ ವಿವಿತ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪಗಚ್ಛಾ’’ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಛೇದಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಏಕಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜೀವಂ ವಿಹೇಠೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ!

ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಳವಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಛೇದಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಥಾಪಿ ಛೇದಾಪೇಥಾಪೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಥಾಪಿ, ಛೇದಾಪೇಸ್ಸಥಾಪಿ! ಜೀವಸಞ್ಞಿನೋ ಹಿ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಮನುಸ್ಸಾ ರುಕ್ಖಸ್ಮಿಂ, ನೇತಂ ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೯೦. ‘‘ಭೂತಗಾಮಪಾತಬ್ಯತಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೯೧. ಭೂತಗಾಮೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಬೀಜಜಾತಾನಿ – ಮೂಲಬೀಜಂ, ಖನ್ಧಬೀಜಂ, ಫಳುಬೀಜಂ, ಅಗ್ಗಬೀಜಂ, ಬೀಜಬೀಜಮೇವ [ಬೀಜಬೀಜಞ್ಚೇವ (ಇತಿಪಿ)] ಪಞ್ಚಮಂ.

ಮೂಲಬೀಜಂ ನಾಮ – ಹಲಿದ್ದಿ, ಸಿಙ್ಗಿವೇರಂ, ವಚಾ, ವಚತ್ತಂ, ಅತಿವಿಸಾ, ಕಟುಕರೋಹಿಣೀ, ಉಸೀರಂ, ಭದ್ದಮೂತ್ತಕಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಮೂಲೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಮೂಲೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಮೂಲಬೀಜಂ ನಾಮ.

ಖನ್ಧಬೀಜಂ ನಾಮ – ಅಸ್ಸತ್ಥೋ, ನಿಗ್ರೋಧೋ, ಪಿಲಕ್ಖೋ, ಉದುಮ್ಬರೋ, ಕಚ್ಛಕೋ, ಕಪಿತ್ಥನೋ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಖನ್ಧೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಖನ್ಧೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಖನ್ಧಬೀಜಂ ನಾಮ.

ಫಳುಬೀಜಂ ನಾಮ – ಉಚ್ಛು, ವೇಳು, ನಳೋ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಪಬ್ಬೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಪಬ್ಬೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಫಳುಬೀಜಂ ನಾಮ.

ಅಗ್ಗಬೀಜಂ ನಾಮ – ಅಜ್ಜುಕಂ, ಫಣಿಜ್ಜಕಂ, ಹಿರಿವೇರಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅಗ್ಗೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಅಗ್ಗೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಅಗ್ಗಬೀಜಂ ನಾಮ.

ಬೀಜಬೀಜಂ ನಾಮ – ಪುಬ್ಬಣ್ಣಂ, ಅಪರಣ್ಣಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಬೀಜೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಬೀಜೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಬೀಜಬೀಜಂ ನಾಮ.

೯೨. ಬೀಜೇ ಬೀಜಸಞ್ಞೀ ಛಿನ್ದತಿ ವಾ ಛೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಪಚತಿ ವಾ ಪಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಬೀಜೇ ವೇಮತಿಕೋ ಛಿನ್ದತಿ ವಾ ಛೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಪಚತಿ ವಾ ಪಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಬೀಜೇ ಅಬೀಜಸಞ್ಞೀ ಛಿನ್ದತಿ ವಾ ಛೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಪಚತಿ ವಾ ಪಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅಬೀಜೇ ಬೀಜಸಞ್ಞೀ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಬೀಜೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಬೀಜೇ ಅಬೀಜಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೯೩. ಅನಾಪತ್ತಿ – ‘‘ಇಮಂ ಜಾನ, ಇಮಂ ದೇಹಿ, ಇಮಂ ಆಹರ, ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೋ, ಇಮಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಭಣತಿ, ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ, ಅಸ್ಸತಿಯಾ, ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಭೂತಗಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಠಮಂ.