೨. ಭೂತಗಾಮವಗ್ಗೋ

೧. ಭೂತಗಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೮೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಆಳವಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಅಗ್ಗಾಳವೇ ಚೇತಿಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಳವಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದನ್ತಿಪಿ ಛೇದಾಪೇನ್ತಿಪಿ. ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಆಳವಕೋ ಭಿಕ್ಖು ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತನೋ ಭವನಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ ಮಯ್ಹಂ ಭವನಂ ಛಿನ್ದೀ’’ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅನಾದಿಯನ್ತೋ ಛಿನ್ದಿ ಯೇವ, ತಸ್ಸಾ ಚ ದೇವತಾಯ ದಾರಕಸ್ಸ ಬಾಹುಂ ಆಕೋಟೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸಾ ದೇವತಾಯ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಂನ್ನೂನಾಹಂ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಇಧೇವ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸಾ ದೇವತಾಯ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನ ಖೋ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಂ ಯಾಹಂ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಇಧೇವ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯಂ. ಯನ್ನೂನಾಹಂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಾ ದೇವತಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು ದೇವತೇ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ದೇವತೇ, ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಜೀವಿತಾ ನ ವೋರೋಪೇಸಿ. ಸಚಜ್ಜ ತ್ವಂ, ದೇವತೇ, ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ಬಹುಞ್ಚ ತ್ವಂ, ದೇವತೇ, ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವೇಯ್ಯಾಸಿ. ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ದೇವತೇ, ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ರುಕ್ಖೋ ವಿವಿತ್ತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪಗಚ್ಛಾ’’ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಛೇದಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಏಕಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜೀವಂ ವಿಹೇಠೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ!

ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಳವಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಛೇದಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಥಾಪಿ ಛೇದಾಪೇಥಾಪೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ರುಕ್ಖಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಥಾಪಿ, ಛೇದಾಪೇಸ್ಸಥಾಪಿ! ಜೀವಸಞ್ಞಿನೋ ಹಿ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಮನುಸ್ಸಾ ರುಕ್ಖಸ್ಮಿಂ, ನೇತಂ ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೯೦. ‘‘ಭೂತಗಾಮಪಾತಬ್ಯತಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೯೧. ಭೂತಗಾಮೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಬೀಜಜಾತಾನಿ – ಮೂಲಬೀಜಂ, ಖನ್ಧಬೀಜಂ, ಫಳುಬೀಜಂ, ಅಗ್ಗಬೀಜಂ, ಬೀಜಬೀಜಮೇವ [ಬೀಜಬೀಜಞ್ಚೇವ (ಇತಿಪಿ)] ಪಞ್ಚಮಂ.

ಮೂಲಬೀಜಂ ನಾಮ – ಹಲಿದ್ದಿ, ಸಿಙ್ಗಿವೇರಂ, ವಚಾ, ವಚತ್ತಂ, ಅತಿವಿಸಾ, ಕಟುಕರೋಹಿಣೀ, ಉಸೀರಂ, ಭದ್ದಮೂತ್ತಕಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಮೂಲೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಮೂಲೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಮೂಲಬೀಜಂ ನಾಮ.

ಖನ್ಧಬೀಜಂ ನಾಮ – ಅಸ್ಸತ್ಥೋ, ನಿಗ್ರೋಧೋ, ಪಿಲಕ್ಖೋ, ಉದುಮ್ಬರೋ, ಕಚ್ಛಕೋ, ಕಪಿತ್ಥನೋ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಖನ್ಧೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಖನ್ಧೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಖನ್ಧಬೀಜಂ ನಾಮ.

ಫಳುಬೀಜಂ ನಾಮ – ಉಚ್ಛು, ವೇಳು, ನಳೋ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಪಬ್ಬೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಪಬ್ಬೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಫಳುಬೀಜಂ ನಾಮ.

ಅಗ್ಗಬೀಜಂ ನಾಮ – ಅಜ್ಜುಕಂ, ಫಣಿಜ್ಜಕಂ, ಹಿರಿವೇರಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅಗ್ಗೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಅಗ್ಗೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಅಗ್ಗಬೀಜಂ ನಾಮ.

ಬೀಜಬೀಜಂ ನಾಮ – ಪುಬ್ಬಣ್ಣಂ, ಅಪರಣ್ಣಂ, ಯಾನಿ ವಾ ಪನಞ್ಞಾನಿಪಿ ಅತ್ಥಿ ಬೀಜೇ ಜಾಯನ್ತಿ, ಬೀಜೇ ಸಞ್ಜಾಯನ್ತಿ, ಏತಂ ಬೀಜಬೀಜಂ ನಾಮ.

೯೨. ಬೀಜೇ ಬೀಜಸಞ್ಞೀ ಛಿನ್ದತಿ ವಾ ಛೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಪಚತಿ ವಾ ಪಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಬೀಜೇ ವೇಮತಿಕೋ ಛಿನ್ದತಿ ವಾ ಛೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಪಚತಿ ವಾ ಪಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಬೀಜೇ ಅಬೀಜಸಞ್ಞೀ ಛಿನ್ದತಿ ವಾ ಛೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ಪಚತಿ ವಾ ಪಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅಬೀಜೇ ಬೀಜಸಞ್ಞೀ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಬೀಜೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಬೀಜೇ ಅಬೀಜಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೯೩. ಅನಾಪತ್ತಿ – ‘‘ಇಮಂ ಜಾನ, ಇಮಂ ದೇಹಿ, ಇಮಂ ಆಹರ, ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೋ, ಇಮಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಭಣತಿ, ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ, ಅಸ್ಸತಿಯಾ, ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಭೂತಗಾಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಠಮಂ.

೨. ಅಞ್ಞವಾದಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೯೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಅನಾಚಾರಂ ಆಚರಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ – ‘‘ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಥಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾ’’ತಿ? ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರಿಸ್ಸತಿ – ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಥಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಛನ್ನ, ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರಸಿ – ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಥಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರಿಸ್ಸಸಿ – ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಥಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾತಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಞ್ಞವಾದಕಂ ರೋಪೇತು. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೋಪೇತಬ್ಬಂ. ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

೯೫. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಛನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಞ್ಞವಾದಕಂ ರೋಪೇಯ್ಯ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಛನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ. ಸಙ್ಘೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಞ್ಞವಾದಕಂ ರೋಪೇತಿ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಞ್ಞವಾದಕಸ್ಸ ರೋಪನಾ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ರೋಪಿತಂ ಸಙ್ಘೇನ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಞ್ಞವಾದಕಂ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಛನ್ನಂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ದುಬ್ಭರತಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಅಞ್ಞವಾದಕೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೯೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ‘‘ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರನ್ತೋ – ‘‘ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಛನ್ನ, ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇಸೀತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹೇಸಕಂ ರೋಪೇತು. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೋಪೇತಬ್ಬಂ. ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

೯೭. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಛನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇತಿ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹೇಸಕಂ ರೋಪೇಯ್ಯ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಅಯಂ ಛನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇತಿ. ಸಙ್ಘೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹೇಸಕಂ ರೋಪೇತಿ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮಾತೋ ಖಮತಿ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹೇಸಕಸ್ಸ ರೋಪನಾ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ರೋಪಿತಂ ಸಙ್ಘೇನ ಛನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವಿಹೇಸಕಂ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

೯೮. ‘‘ಅಞ್ಞವಾದಕೇ ವಿಹೇಸಕೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೯೯. ಅಞ್ಞವಾದಕೋ ನಾಮ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತಂ ನ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ತಂ ನ ಉಗ್ಘಾಟೇತುಕಾಮೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ – ‘‘ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಥಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾ’’ತಿ. ಏಸೋ ಅಞ್ಞವಾದಕೋ ನಾಮ.

ವಿಹೇಸಕೋ ನಾಮ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತಂ ನ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ತಂ ನ ಉಗ್ಘಾಟೇತುಕಾಮೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇತಿ. ಏಸೋ ವಿಹೇಸಕೋ ನಾಮ.

೧೦೦. ಆರೋಪಿತೇ ಅಞ್ಞವಾದಕೇ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತಂ ನ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ತಂ ನ ಉಗ್ಘಾಟೇತುಕಾಮೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ – ‘‘ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಥಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾ’’ತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಆರೋಪಿತೇ ವಿಹೇಸಕೇ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತಂ ನ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ತಂ ನ ಉಗ್ಘಾಟೇತುಕಾಮೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ರೋಪಿತೇ ಅಞ್ಞವಾದಕೇ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತಂ ನ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ತಂ ನ ಉಗ್ಘಾಟೇತುಕಾಮೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ – ‘‘ಕೋ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಿಸ್ಮಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಥಂ ಆಪನ್ನೋ, ಕಂ ಭಣಥ, ಕಿಂ ಭಣಥಾ’’ತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ರೋಪಿತೇ ವಿಹೇಸಕೇ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಾ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅನುಯುಞ್ಜೀಯಮಾನೋ ತಂ ನ ಕಥೇತುಕಾಮೋ ತಂ ನ ಉಗ್ಘಾಟೇತುಕಾಮೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಸೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೧೦೧. ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ ಅಞ್ಞವಾದಕೇ ವಿಹೇಸಕೇ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ವೇಮತಿಕೋ ಅಞ್ಞವಾದಕೇ ವಿಹೇಸಕೇ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ ಅಞ್ಞವಾದಕೇ ವಿಹೇಸಕೇ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

೧೦೨. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ಪುಚ್ಛತಿ, ಗಿಲಾನೋ ವಾ ನ ಕಥೇತಿ; ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭಣ್ಡನಂ ವಾ ಕಲಹೋ ವಾ ವಿಗ್ಗಹೋ ವಾ ವಿವಾದೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನ ಕಥೇತಿ; ‘‘ಸಙ್ಘಭೇದೋ ವಾ ಸಙ್ಘರಾಜಿ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನ ಕಥೇತಿ; ‘‘ಅಧಮ್ಮೇನ ವಾ ವಗ್ಗೇನ ವಾ ನಕಮ್ಮಾರಹಸ್ಸ ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನ ಕಥೇತಿ; ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಅಞ್ಞವಾದಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದುತಿಯಂ.

೩. ಉಜ್ಝಾಪನಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೧೦೩. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಞ್ಚ ಪಞ್ಞಪೇತಿ ಭತ್ತಾನಿ ಚ ಉದ್ದಿಸತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾ [ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮ್ಮಜಕಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಭಿಕ್ಖೂ ನವಕಾ ಚೇವ ಹೋನ್ತಿ ಅಪ್ಪಪುಞ್ಞಾ ಚ. ಯಾನಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಲಾಮಕಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ತಾನಿ ತೇಸಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ ಲಾಮಕಾನಿ ಚ ಭತ್ತಾನಿ. ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಪೇನ್ತಿ – ‘‘ಛನ್ದಾಯ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ, ಛನ್ದಾಯ ಚ ಭತ್ತಾನಿ ಉದ್ದಿಸತೀ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಪೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಪೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಪೇಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

‘‘ಉಜ್ಝಾಪನಕೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೧೦೪. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘‘ಭಗವತಾ ಉಜ್ಝಾಪನಕಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತ’’ನ್ತಿ, ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸೋಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ [ವಿಹೇಸಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ (ಇತಿಪಿ)] ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಾಮನ್ತಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ – ‘‘ಛನ್ದಾಯ ದಬ್ಬೋ ಮಲ್ಲಪುತ್ತೋ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ, ಛನ್ದಾಯ ಚ ಭತ್ತಾನಿ ಉದ್ದಿಸತೀ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಮೇತ್ತಿಯಭೂಮಜಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಖಿಯ್ಯಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಖಿಯ್ಯಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ದಬ್ಬಂ ಮಲ್ಲಪುತ್ತಂ ಖಿಯ್ಯಿಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೧೦೫. ‘‘ಉಜ್ಝಾಪನಕೇ ಖಿಯ್ಯನಕೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೧೦೬. ಉಜ್ಝಾಪನಕಂ ನಾಮ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮ್ಮತಂ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕಂ ವಾ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕಂ ವಾ ಯಾಗುಭಾಜಕಂ ವಾ ಫಲಭಾಜಕಂ ವಾ ಖಜ್ಜಭಾಜಕಂ ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕಂ ವಾ ಅವಣ್ಣಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಅಯಸಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಮಙ್ಕುಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಉಜ್ಝಾಪೇತಿ ವಾ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ ಉಜ್ಝಾಪನಕೇ ಖಿಯ್ಯನಕೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ವೇಮತಿಕೋ ಉಜ್ಝಾಪನಕೇ ಖಿಯ್ಯನಕೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ ಉಜ್ಝಾಪನಕೇ ಖಿಯ್ಯನಕೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಉಜ್ಝಾಪೇತಿ ವಾ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಙ್ಘೇನ ಅಸಮ್ಮತಂ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕಂ ವಾ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕಂ ವಾ ಯಾಗುಭಾಜಕಂ ವಾ ಫಲಭಾಜಕಂ ವಾ ಖಜ್ಜಭಾಜಕಂ ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕಂ ವಾ ಅವಣ್ಣಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಅಯಸಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಮಙ್ಕುಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಉಜ್ಝಾಪೇತಿ ವಾ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಙ್ಘೇನ ಸಮ್ಮತಂ ವಾ ಅಸಮ್ಮತಂ ವಾ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕಂ ವಾ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕಂ ವಾ ಯಾಗುಭಾಜಕಂ ವಾ ಫಲಭಾಜಕಂ ವಾ ಖಜ್ಜಭಾಜಕಂ ವಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕಂ ವಾ ಅವಣ್ಣಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಅಯಸಂ ಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಮಙ್ಕುಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಾ ಉಜ್ಝಾಪೇತಿ ವಾ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

೧೦೭. ಅನಾಪತ್ತಿ ಪಕತಿಯಾ ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಮೋಹಾ ಭಯಾ ಕರೋನ್ತಂ ಉಜ್ಝಾಪೇತಿ ವಾ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಾ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಉಜ್ಝಾಪನಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತತಿಯಂ.

೪. ಪಠಮಸೇನಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೧೦೮. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಹೇಮನ್ತಿಕೇ ಕಾಲೇ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಕಾಯಂ ಓತಾಪೇನ್ತಾ ಕಾಲೇ ಆರೋಚಿತೇ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತಾ ನೇವ ಉದ್ಧರಿಂಸು ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಸುಂ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಸೇನಾಸನಂ ಓವಟ್ಠಂ ಹೋತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಂ ಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತಾ ನೇವ ಉದ್ಧರಿಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೇನಾಸನಂ ಓವಟ್ಠ’’ನ್ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೧೦೯. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಿಕಂ ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಭಿಸಿಂ ವಾ ಕೋಚ್ಛಂ ವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಏವಞ್ಚಿದಂ ಭಗವತಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೧೧೦. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ವಸಿತ್ವಾ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಸೇನಾಸನಂ ಅಭಿಹರನ್ತಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಸೇನಾಸನಂ ಅಭಿಹರನ್ತೇ. ದಿಸ್ವಾನ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇ ಅವಸ್ಸಿಕಸಙ್ಕೇತೇ [ವಸಿತುಂ ಅವಸ್ಸಿಕಸಂಕೇತೇ (ಇತಿಪಿ)] ಮಣ್ಡಪೇ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಕಾಕಾ ವಾ ಕುಲಲಾ ವಾ ನ ಊಹದನ್ತಿ ತತ್ಥ ಸೇನಾಸನಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತು’’ನ್ತಿ.

೧೧೧. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಸಙ್ಘಿಕಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ.

ಮಞ್ಚೋ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋ ಮಞ್ಚಾ – ಮಸಾರಕೋ, ಬುನ್ದಿಕಾಬದ್ಧೋ, ಕುಳೀರಪಾದಕೋ, ಆಹಚ್ಚಪಾದಕೋ.

ಪೀಠಂ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಪೀಠಾನಿ – ಮಸಾರಕಂ, ಬುನ್ದಿಕಾಬದ್ಧಂ, ಕುಳೀರಪಾದಕಂ, ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ.

ಭಿಸಿ ನಾಮ ಪಞ್ಚ ಭಿಸಿಯೋ – ಉಣ್ಣಭಿಸಿ, ಚೋಳಭಿತಿ, ವಾಕಭಿಸಿ, ತಿಣಭಿಸಿ, ಪಣ್ಣಭಿಸಿ.

ಕೋಚ್ಛಂ ನಾಮ – ವಾಕಮಯಂ ವಾ ಉಸೀರಮಯಂ ವಾ ಮುಞ್ಜಮಯಂ ವಾ ಪಬ್ಬಜಮಯಂ [ಬಬ್ಬಜಮಯಂ (ಸೀ.)] ವಾ ಅನ್ತೋ ಸಂವೇಠೇತ್ವಾ ಬದ್ಧಂ ಹೋತಿ.

ಸನ್ಥರಿತ್ವಾತಿ ಸಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ.

ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸನ್ಥರಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪಲಿಬೋಧೋ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸನ್ಥರಾಪೇತಿ, ಸನ್ಥಾರಕಸ್ಸ [ಸನ್ಥತಸ್ಸ (ಇತಿಪಿ)] ಪಲಿಬೋಧೋ.

ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯಾತಿ ನ ಸಯಂ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ.

ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ನ ಅಞ್ಞಂ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ.

ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ವಾ ಸಾಮಣೇರಂ ವಾ ಆರಾಮಿಕಂ ವಾ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೧೧೨. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ…ಪೇ… ಸಙ್ಘಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಚಿಮಿಲಿಕಂ ವಾ ಉತ್ತರತ್ಥರಣಂ ವಾ ಭೂಮತ್ಥರಣಂ ವಾ ತಟ್ಟಿಕಂ ವಾ ಚಮ್ಮಖಣ್ಡಂ ವಾ ಪಾದಪುಞ್ಛನಿಂ ವಾ ಫಲಕಪೀಠಂ ವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತ್ತನೋ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೧೧೩. ಅನಾಪತ್ತಿ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಉದ್ಧರಾಪೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪುಚ್ಛಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಓತಾಪೇನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಕೇನಚಿ ಪಲಿಬುದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಪಠಮಸೇನಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ದುತಿಯಸೇನಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೧೧೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಹಾಯಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ವಸನ್ತಾಪಿ ಏಕತೋವ ವಸನ್ತಿ, ಪಕ್ಕಮನ್ತಾಪಿ ಏಕತೋವ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ. ತೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತಾ ನೇವ ಉದ್ಧರಿಂಸು ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಸುಂ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು. ಸೇನಾಸನಂ ಉಪಚಿಕಾಹಿ ಖಾಯಿತಂ ಹೋತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತಾ ನೇವ ಉದ್ಧರಿಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೇನಾಸನಂ ಉಪಚಿಕಾಹಿ ಖಾಯಿತ’’ನ್ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತಾ ನೇವ ಉದ್ಧರಿಂಸು ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಸುಂ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿಂಸು, ಸೇನಾಸನಂ ಉಪಚಿಕಾಹಿ ಖಾಯಿತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತಾ ನೇವ ಉದ್ಧರಿಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೇನಾಸನಂ ಉಪಚಿಕಾಹಿ ಖಾಯಿತಂ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೧೧೫. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೧೧೬. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಸಙ್ಘಿಕೋ ನಾಮ ವಿಹಾರೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತೋ.

ಸೇಯ್ಯಂ ನಾಮ ಭಿಸಿ, ಚಿಮಿಲಿಕಾ ಉತ್ತರತ್ಥರಣಂ, ಭೂಮತ್ಥರಣಂ, ತಟ್ಟಿಕಾ, ಚಮ್ಮಖಣ್ಡೋ, ನಿಸೀದನಂ, ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ತಿಣಸನ್ಥಾರೋ, ಪಣ್ಣಸನ್ಥಾರೋ.

ಸನ್ಥರಿತ್ವಾತಿ ಸಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ.

ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ.

ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯಾತಿ ನ ಸಯಂ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ.

ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ನ ಅಞ್ಞಂ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ.

ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ವಾ ಸಾಮಣೇರಂ ವಾ ಆರಾಮಿಕಂ ವಾ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಾಮಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖೇಪಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಾಮಸ್ಸ ಉಪಚಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೧೧೭. ವಿಹಾರಸ್ಸ ಉಪಚಾರೇ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯಂ ವಾ ಮಣ್ಡಪೇ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ವಿಹಾರೇ ವಾ ವಿಹಾರಸ್ಸೂಪಚಾರೇ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯಂ ವಾ ಮಣ್ಡಪೇ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕಮನ್ತೋ ನೇವ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ ನ ಉದ್ಧರಾಪೇಯ್ಯ, ಅನಾಪುಚ್ಛಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತ್ತನೋ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೧೧೮. ಅನಾಪತ್ತಿ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಉದ್ಧರಾಪೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಆಪುಚ್ಛಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಕೇನಚಿ ಪಲಿಬುದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಸಾಪೇಕ್ಖೋ ಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥ ಠಿತೋ ಆಪುಚ್ಛತಿ, ಕೇನಚಿ ಪಲಿಬುದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ದುತಿಯಸೇನಾಸನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅನುಪಖಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೧೧೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವರಸೇಯ್ಯಾಯೋ ಪಲಿಬುನ್ಧೇನ್ತಿ, ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ [ಏತ್ಥ ತೇ ಇತಿ ಕಮ್ಮಪದಂ ಊನಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ]. ಅಥ ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಮಯಂ ಉಪಾಯೇನ ಇಧೇವ ವಸ್ಸಂ ವಸೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಥೇರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ – ಯಸ್ಸ ಸಮ್ಬಾಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸೋ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಥೇರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ …ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥೇರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಥೇರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸ್ಸಥ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೧೨೦. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಜಾನಂ ಪುಬ್ಬುಪಗತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯ – ಯಸ್ಸ ಸಮ್ಬಾಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸೋ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಏತದೇವ ಪಚ್ಚಯಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅನಞ್ಞಂ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೧೨೧. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ೨.೦೨೫೧ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಸಙ್ಘಿಕೋ ನಾಮ ವಿಹಾರೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತೋ.

ಜಾನಾತಿ ನಾಮ ವುಡ್ಢೋತಿ ಜಾನಾತಿ, ಗಿಲಾನೋತಿ ಜಾನಾತಿ, ಸಙ್ಘೇನ ದಿನ್ನೋತಿ ಜಾನಾತಿ.

ಅನುಪಖಜ್ಜಾತಿ ಅನುಪವಿಸಿತ್ವಾ.

ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಮಞ್ಚಸ್ಸ ವಾ ಪೀಠಸ್ಸ ವಾ ಪವಿಸನ್ತಸ್ಸ ವಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಉಪಚಾರೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರತಿ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಭಿನಿಸೀದತಿ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಏತದೇವ ಪಚ್ಚಯಂ ಕರಿತ್ವಾ ಅನಞ್ಞನ್ತಿ ನ ಅಞ್ಞೋ ಕೋಚಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತುಂ.

೧೨೨. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಅನುಪಖಜ್ಜ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಮಞ್ಚಸ್ಸ ವಾ ಪೀಠಸ್ಸ ವಾ ಪವಿಸನ್ತಸ್ಸ ವಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಉಪಚಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರತಿ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಭಿನಿಸೀದತಿ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ವಿಹಾರಸ್ಸ ಉಪಚಾರೇ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯಂ ವಾ ಮಣ್ಡಪೇ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ವಾ ಸೇಯ್ಯಂ ಸನ್ಥರತಿ ವಾ ಸನ್ಥರಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಭಿನಿಸೀದತಿ ವಾ ಅಭಿನಿಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತ್ತನೋ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಅನಾಪತ್ತಿ.

೧೨೩. ಅನಾಪತ್ತಿ ಗಿಲಾನೋ ಪವಿಸತಿ, ಸೀತೇನ ವಾ ಉಣ್ಹೇನ ವಾ ಪೀಳಿತೋ ಪವಿಸತಿ, ಆಪದಾಸು, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಅನುಪಖಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಟ್ಠಂ.

೭. ನಿಕ್ಕಡ್ಢನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೧೨೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ಮಹಾವಿಹಾರಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತಿ – ‘‘ಇಧ ಮಯಂ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಅದ್ದಸಂಸು ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತೇ. ದಿಸ್ವಾನ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಇಮೇ, ಆವುಸೋ, ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತಿ. ಹನ್ದ ನೇ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ! ಏಕಚ್ಚೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಆಗಮೇಥಾವುಸೋ, ಯಾವ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತಿ; ಪಟಿಸಙ್ಖತೇ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಉಟ್ಠೇಥಾವುಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೋ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ನನು, ಆವುಸೋ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ [ಪಟಿಗಚ್ಚೇವ (ಸೀ.)] ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ, ಮಯಞ್ಚಞ್ಞಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ನನು, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಘಿಕೋ ವಿಹಾರೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮಾವುಸೋ, ಸಙ್ಘಿಕೋ ವಿಹಾರೋ’’ತಿ. ‘‘ಉಟ್ಠೇಥಾವುಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೋ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ಮಹಲ್ಲಕೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಹಾರೋ. ತುಮ್ಹೇಪಿ ವಸಥ, ಮಯಮ್ಪಿ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಉಟ್ಠೇಥಾವುಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೋ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಗೀವಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನ್ತಿ. ತೇ ನಿಕ್ಕಡ್ಢೀಯಮಾನಾ ರೋದನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ರೋದಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಮೇ, ಆವುಸೋ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಅಮ್ಹೇ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನ್ತೀ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸಥ? ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೧೨೫. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುಂ ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢೇಯ್ಯ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೧೨೬. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಭಿಕ್ಖುನ್ತಿ ಅಞ್ಞಂ ಭಿಕ್ಖುಂ.

ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋತಿ ಅನಭಿರದ್ಧೋ ಆಹತಚಿತ್ತೋ ಖಿಲಜಾತೋ.

ಸಙ್ಘಿಕೋ ನಾಮ ವಿಹಾರೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತೋ.

ನಿಕ್ಕಡ್ಢೇಯ್ಯಾತಿ ಗಬ್ಭೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಮುಖಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಪಮುಖೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಏಕೇನ ಪಯೋಗೇನ ಬಹುಕೇಪಿ ದ್ವಾರೇ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ [ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ (ಕತ್ಥಚಿ)]. ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತೋ ಬಹುಕೇಪಿ ದ್ವಾರೇ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೧೨೭. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ವಿಹಾರಸ್ಸ ಉಪಚಾರಾ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯ ವಾ ಮಣ್ಡಪಾ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಾ ವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸಾ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಿಹಾರಾ ವಾ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಉಪಚಾರಾ ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯ ವಾ ಮಣ್ಡಪಾ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಾ ವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸಾ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

೧೨೮. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅಲಜ್ಜಿಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಣ್ಡನಕಾರಕಂ ಕಲಹಕಾರಕಂ ವಿವಾದಕಾರಕಂ ಭಸ್ಸಕಾರಕಂ ಸಙ್ಘೇ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಂ ವಾ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಂ ವಾ ನ ಸಮ್ಮಾ ವತ್ತನ್ತಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ತಸ್ಸ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢತಿ ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಾಪೇತಿ ವಾ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ನಿಕ್ಕಡ್ಢನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಸತ್ತಮಂ.

೮. ವೇಹಾಸಕುಟಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೧೨೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ದ್ವೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಉಪರಿವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ವಿಹರನ್ತಿ?. ಏಕೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿಹರತಿ [ವಿಹರನ್ತಿ, ಏಕೋ ಹೇಟ್ಠಾ (?)], ಏಕೋ ಉಪರಿ. ಉಪರಿಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ಮಞ್ಚಂ ಸಹಸಾ ಅಭಿನಿಸೀದಿ. ಮಞ್ಚಪಾದೋ ನಿಪ್ಪತಿತ್ವಾ [ಪತಿತ್ವಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಹೇಟ್ಠಿಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಮತ್ಥಕೇ ಅವತ್ಥಾಸಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಸ್ಸರಮಕಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಧಾವಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಸ್ಸರಮಕಾಸೀ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಉಪರಿವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ಮಞ್ಚಂ ಸಹಸಾ ಅಭಿನಿಸೀದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಉಪರಿವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ಮಞ್ಚಂ ಸಹಸಾ ಅಭಿನಿಸೀದಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಉಪರಿವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ಮಞ್ಚಂ ಸಹಸಾ ಅಭಿನಿಸೀದಿಸ್ಸಸಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೧೩೦. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಉಪರಿವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದೇಯ್ಯ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೧೩೧. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಸಙ್ಘಿಕೋ ನಾಮ ವಿಹಾರೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತೋ.

ವೇಹಾಸಕುಟಿ ನಾಮ ಮಜ್ಝಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಸೀಸಘಟ್ಟಾ.

ಆಹಚ್ಚಪಾದಕೋ ನಾಮ ಮಞ್ಚೋ ಅಙ್ಗೇ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಹೋತಿ. ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ನಾಮ ಪೀಠಂ ಅಙ್ಗೇ ವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ಹೋತಿ.

ಅಭಿನಿಸೀದೇಯ್ಯಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಭಿನಿಸೀದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅಭಿನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೧೩೨. ಸಙ್ಘಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ ಉಪರಿವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದತಿ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಙ್ಘಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ…ಪೇ… ಸಙ್ಘಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಉಪರಿವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ಆಹಚ್ಚಪಾದಕಂ ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದತಿ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಸಙ್ಘಿಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ ಪುಗ್ಗಲಿಕಸಞ್ಞೀ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅತ್ತನೋ ಪುಗ್ಗಲಿಕೇ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೧೩೩. ಅನಾಪತ್ತಿ – ಅವೇಹಾಸಕುಟಿಯಾ ಸೀಸಘಟ್ಟಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಪರಿಭೋಗಂ ಹೋತಿ, ಪದರಸಞ್ಚಿತಂ ಹೋತಿ, ಪಟಾಣಿ ದಿನ್ನಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಠಿತೋ ಗಣ್ಹತಿ ವಾ ಲಗ್ಗೇತಿ ವಾ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ವೇಹಾಸಕುಟಿಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಮಹಲ್ಲಕವಿಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೧೩೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮತೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಮಹಾಮತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಛನ್ನಸ್ಸ ವಿಹಾರಂ ಕಾರಾಪೇತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಕತಪರಿಯೋಸಿತಂ ವಿಹಾರಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಛಾದಾಪೇತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಲೇಪಾಪೇತಿ. ಅತಿಭಾರಿತೋ ವಿಹಾರೋ ಪರಿಪತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ತಿಣಞ್ಚ ಕಟ್ಠಞ್ಚ ಸಂಕಡ್ಢನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಯವಖೇತ್ತಂ ದೂಸೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭದನ್ತಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಯವಖೇತ್ತಂ ದೂಸೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಛನ್ನೋ ಕತಪರಿಯೋಸಿತಂ ವಿಹಾರಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಛಾದಾಪೇಸ್ಸತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಲೇಪಾಪೇಸ್ಸತಿ, ಅತಿಭಾರಿತೋ ವಿಹಾರೋ ಪರಿಪತೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಛನ್ನಂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಛನ್ನ, ಕತಪರಿಯೋಸಿತಂ ವಿಹಾರಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಛಾದಾಪೇಸಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಲೇಪಾಪೇಸಿ, ಅತಿಭಾರಿತೋ ವಿಹಾರೋ ಪರಿಪತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಕತಪರಿಯೋಸಿತಂ ವಿಹಾರಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಛಾದಾಪೇಸ್ಸಸಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಲೇಪಾಪೇಸ್ಸಸಿ, ಅತಿಭಾರಿತೋ ವಿಹಾರೋ ಪರಿಪತಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೧೩೫. ‘‘ಮಹಲ್ಲಕಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವಿಹಾರಂ ಕಾರಯಮಾನೇನ ಯಾವದ್ವಾರಕೋಸಾ ಅಗ್ಗಳಟ್ಠಪನಾಯ ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಪರಿಕಮ್ಮಾಯ ದ್ವತ್ತಿಚ್ಛದನಸ್ಸ ಪರಿಯಾಯ ಅಪ್ಪಹರಿತೇ ಠಿತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ. ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿಂ ಅಪ್ಪಹರಿತೇಪಿ ಠಿತೋ ಅಧಿಟ್ಠಹೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೧೩೬. ಮಹಲ್ಲಕೋ ನಾಮ ವಿಹಾರೋ ಸಸ್ಸಾಮಿಕೋ ವುಚ್ಚತಿ.

ವಿಹಾರೋ ನಾಮ ಉಲ್ಲಿತ್ತೋ ವಾ ಹೋತಿ ಅವಲಿತ್ತೋ ವಾ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತೋ ವಾ.

ಕಾರಯಮಾನೇನಾತಿ ಕರೋನ್ತೋ ವಾ ಕಾರಾಪೇನ್ತೋ ವಾ.

ಯಾವ ದ್ವಾರಕೋಸಾತಿ ಪಿಟ್ಠಸಙ್ಘಾಟಸ್ಸ [ಪೀಠಸಂಘಾಟಸ್ಸ (ಇತಿಪಿ), ಪಿಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾಟಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ.)] ಸಮನ್ತಾ ಹತ್ಥಪಾಸಾ.

ಅಗ್ಗಳಟ್ಠಪನಾಯಾತಿ ದ್ವಾರಟ್ಠಪನಾಯ.

ಆಲೋಕಸನ್ಧಿಪರಿಕಮ್ಮಾಯಾತಿ ವಾತಪಾನಪರಿಕಮ್ಮಾಯ ಸೇತವಣ್ಣಂ ಕಾಳವಣ್ಣಂ ಗೇರುಕಪರಿಕಮ್ಮಂ ಮಾಲಾಕಮ್ಮಂ ಲತಾಕಮ್ಮಂ ಮಕರದನ್ತಕಂ ಪಞ್ಚಪಟಿಕಂ.

ದ್ವತ್ತಿಚ್ಛದನಸ್ಸ ಪರಿಯಾಯಂ ಅಪ್ಪಹರಿತೇ ಠಿತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ – ಹರಿತಂ ನಾಮ ಪುಬ್ಬಣ್ಣಂ ಅಪರಣ್ಣಂ. ಸಚೇ ಹರಿತೇ ಠಿತೋ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಮಗ್ಗೇನ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ದ್ವೇ ಮಗ್ಗೇ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಮಗ್ಗಂ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ. ಪರಿಯಾಯೇನ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ದ್ವೇ ಪರಿಯಾಯೇ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ತತಿಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ.

೧೩೭. ತತೋ ಚೇ ಉತ್ತರಿ ಅಪ್ಪಹರಿತೇಪಿ ಠಿತೋ ಅಧಿಟ್ಠಹೇಯ್ಯಾತಿ ಇಟ್ಠಕಾಯ ೨.೦೨೬೨ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಇಟ್ಠಕಿಟ್ಠಕಾಯ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಿಲಾಯ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಸಿಲಾಯ ಸಿಲಾಯ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸುಧಾಯ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡೇ ಪಿಣ್ಡೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ತಿಣೇನ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಕರಳೇ ಕರಳೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಪಣ್ಣೇನ ಛಾದೇನ್ತಸ್ಸ ಪಣ್ಣೇ ಪಣ್ಣೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಅತಿರೇಕದ್ವತ್ತಿಪರಿಯಾಯೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕದ್ವತ್ತಿಪರಿಯಾಯೇ ವೇಮತಿಕೋ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅತಿರೇಕದ್ವತ್ತಿಪರಿಯಾಯೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಊನಕದ್ವತ್ತಿಪರಿಯಾಯೇ ಅತಿರೇಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಊನಕದ್ವತ್ತಿಪರಿಯಾಯೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಊನಕದ್ವತ್ತಿಪರಿಯಾಯೇ ಊನಕಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೧೩೮. ಅನಾಪತ್ತಿ ದ್ವತ್ತಿಪರಿಯಾಯೇ, ಊನಕದ್ವತ್ತಿಪರಿಯಾಯೇ, ಲೇಣೇ, ಗುಹಾಯ, ತಿಣಕುಟಿಕಾಯ, ಅಞ್ಞಸ್ಸತ್ಥಾಯ, ಅತ್ತನೋ ಧನೇನ, ವಾಸಾಗಾರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಮಹಲ್ಲಕವಿಹಾರಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ನವಮಂ.

೧೦. ಸಪ್ಪಾಣಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೧೩೯. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಆಳವಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಅಗ್ಗಾಳವೇ ಚೇತಿಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಳವಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಜಾನಂ ಸಪ್ಪಾಣಕಂ ಉದಕಂ ತಿಣಮ್ಪಿ ಮತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಸಿಞ್ಚನ್ತಿಪಿ ಸಿಞ್ಚಾಪೇನ್ತಿಪಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಳವಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಜಾನಂ ಸಪ್ಪಾಣಕಂ ಉದಕಂ ತಿಣಮ್ಪಿ ಮತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಸಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಸಿಞ್ಚಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಳವಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಜಾನಂ ಸಪ್ಪಾಣಕಂ ಉದಕಂ ತಿಣಮ್ಪಿ ಮತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಸಿಞ್ಚಥಪಿ ಸಿಞ್ಚಾಪೇಥಪೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಜಾನಂ ಸಪ್ಪಾಣಕಂ ಉದಕಂ ತಿಣಮ್ಪಿ ಮತ್ತಿಕಮ್ಪಿ ಸಿಞ್ಚಿಸ್ಸಥಪಿ ಸಿಞ್ಚಾಪೇಸ್ಸಥಪಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೧೪೦. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಜಾನಂ ಸಪ್ಪಾಣಕಂ ಉದಕಂ ತಿಣಂ ವಾ ಮತ್ತಿಕಂ ವಾ ಸಿಞ್ಚೇಯ್ಯ ವಾ ಸಿಞ್ಚಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೧೪೧. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಜಾನಾತಿ ನಾಮ [ಜಾನಂ ನಾಮ (ಸ್ಯಾ.)] ಸಾಮಂ ವಾ ಜಾನಾತಿ ಅಞ್ಞೇ ವಾ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇನ್ತಿ.

ಸಿಞ್ಚೇಯ್ಯಾತಿ ಸಯಂ ಸಿಞ್ಚತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಸಿಞ್ಚಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ [ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ (ಕತ್ಥಚಿ)]. ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತೋ ಬಹುಕಮ್ಪಿ ಸಿಞ್ಚತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೧೪೨. ಸಪ್ಪಾಣಕೇ ಸಪ್ಪಾಣಕಸಞ್ಞೀ ತಿಣಂ ವಾ ಮತ್ತಿಕಂ ವಾ ಸಿಞ್ಚತಿ ವಾ ಸಿಞ್ಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಪ್ಪಾಣಕೇ ವೇಮತಿಕೋ ತಿಣಂ ವಾ ಮತ್ತಿಕಂ ವಾ ಸಿಞ್ಚತಿ ವಾ ಸಿಞ್ಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಸಪ್ಪಾಣಕೇ ಅಪ್ಪಾಣಕಸಞ್ಞೀ ತಿಣಂ ವಾ ಮತ್ತಿಕಂ ವಾ ಸಿಞ್ಚತಿ ವಾ ಸಿಞ್ಚಾಪೇತಿ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ. ಅಪ್ಪಾಣಕೇ ಸಪ್ಪಾಣಕಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಪ್ಪಾಣಕೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಪ್ಪಾಣಕೇ ಅಪ್ಪಾಣಕಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೧೪೩. ಅನಾಪತ್ತಿ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ, ಅಸ್ಸತಿಯಾ, ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಸಪ್ಪಾಣಕಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದಸಮಂ.

ಭೂತಗಾಮವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಭೂತಂ ಅಞ್ಞಾಯ ಉಜ್ಝಾಯಂ, ಪಕ್ಕಮನ್ತೇನ ತೇ ದುವೇ;

ಪುಬ್ಬೇ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನಾಹಚ್ಚ, ದ್ವಾರಂ ಸಪ್ಪಾಣಕೇನ ಚಾತಿ.