೪. ಪದಸೋಧಮ್ಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೪೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಾಸಕೇ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇನ್ತಿ. ಉಪಾಸಕಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅಗಾರವಾ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಾಸಕೇ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇಸ್ಸನ್ತಿ! ಉಪಾಸಕಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅಗಾರವಾ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಾಸಕೇ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇಥ; ಉಪಾಸಕಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅಗಾರವಾ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಉಪಾಸಕೇ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇಸ್ಸಥ! ಉಪಾಸಕಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅಗಾರವಾ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ! ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೪೫. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇಯ್ಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೪೬. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖುಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುನಿಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸೋ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ನಾಮ.

ಪದಸೋ ನಾಮ ಪದಂ, ಅನುಪದಂ, ಅನ್ವಕ್ಖರಂ, ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಂ.

ಪದಂ ನಾಮ ಏಕತೋ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕತೋ ಓಸಾಪೇನ್ತಿ. ಅನುಪದಂ ನಾಮ ಪಾಟೇಕ್ಕಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಏಕತೋ ಓಸಾಪೇನ್ತಿ. ಅನ್ವಕ್ಖರಂ ನಾಮ ‘‘ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ, ‘‘ರು’’ನ್ತಿ ಓಪಾತೇತಿ. ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಂ ನಾಮ ‘‘ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋ, ‘‘ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಸದ್ದಂ ನಿಚ್ಛಾರೇತಿ.

ಯಞ್ಚ ಪದಂ, ಯಞ್ಚ ಅನುಪದಂ, ಯಞ್ಚ ಅನ್ವಕ್ಖರಂ, ಯಞ್ಚ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಂ – ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಪದಸೋ [ಪದಸೋ ಧಮ್ಮೋ (ಇತಿಪಿ)] ನಾಮ.

ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧಭಾಸಿತೋ, ಸಾವಕಭಾಸಿತೋ, ಇಸಿಭಾಸಿತೋ, ದೇವತಾಭಾಸಿತೋ, ಅತ್ಥೂಪಸಞ್ಹಿತೋ, ಧಮ್ಮೂಪಸಞ್ಹಿತೋ.

ವಾಚೇಯ್ಯಾತಿ ಪದೇನ ವಾಚೇತಿ, ಪದೇ ಪದೇ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅಕ್ಖರಾಯ ವಾಚೇತಿ, ಅಕ್ಖರಕ್ಖರಾಯ ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೪೭. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ ಪದಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೪೮. ಅನಾಪತ್ತಿ ಏಕತೋ ಉದ್ದಿಸಾಪೇನ್ತೋ, ಏಕತೋ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತೋ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪಗುಣಂ ಗನ್ಥಂ ಭಣನ್ತಂ ಓಪಾತೇತಿ, ಓಸಾರೇನ್ತಂ ಓಪಾತೇತಿ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಪದಸೋಧಮ್ಮಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಚತುತ್ಥಂ.