೧೦. ಪಥವೀಖಣನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ

೮೪. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಆಳವಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಅಗ್ಗಾಳವೇ ಚೇತಿಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಳವಕಾ [ಆಳವಿಕಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಭಿಕ್ಖೂ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಾ ಪಥವಿಂ ಖಣನ್ತಿಪಿ ಖಣಾಪೇನ್ತಿಪಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಪಥವಿಂ ಖಣಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಖಣಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ! ಏಕಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜೀವಂ ವಿಹೇಠೇನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಳವಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಥವಿಂ ಖಣಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಖಣಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪೀ’’ತಿ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಥವಿಂ ಖಣಥಪಿ ಖಣಾಪೇಥಪೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಪಥವಿಂ ಖಣಿಸ್ಸಥಪಿ ಖಣಾಪೇಸ್ಸಥಪಿ! ಜೀವಸಞ್ಞಿನೋ ಹಿ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಮನುಸ್ಸಾ ಪಥವಿಯಾ. ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ –

೮೫. ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ಪಥವಿಂ ಖಣೇಯ್ಯ ವಾ ಖಣಾಪೇಯ್ಯ ವಾ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ.

೮೬. ಯೋ ಪನಾತಿ ಯೋ ಯಾದಿಸೋ…ಪೇ… ಭಿಕ್ಖೂತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ.

ಪಥವೀ ನಾಮ ದ್ವೇ ಪಥವಿಯೋ – ಜಾತಾ ಚ ಪಥವೀ ಅಜಾತಾ ಚ ಪಥವೀ.

ಜಾತಾ ನಾಮ ಪಥವೀ – ಸುದ್ಧಪಂಸು ಸುದ್ಧಮತ್ತಿಕಾ ಅಪ್ಪಪಾಸಾಣಾ ಅಪ್ಪಸಕ್ಖರಾ ಅಪ್ಪಕಠಲಾ ಅಪ್ಪಮರುಮ್ಬಾ ಅಪ್ಪವಾಲಿಕಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಪಂಸುಕಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಮತ್ತಿಕಾ. ಅದಡ್ಢಾಪಿ ವುಚ್ಚತಿ ಜಾತಾ ಪಥವೀ. ಯೋಪಿ ಪಂಸುಪುಞ್ಜೋ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪುಞ್ಜೋ ವಾ ಅತಿರೇಕಚಾತುಮಾಸಂ ಓವಟ್ಠೋ, ಅಯಮ್ಪಿ ವುಚ್ಚತಿ ಜಾತಾ ಪಥವೀ.

ಅಜಾತಾ ನಾಮ ಪಥವೀ – ಸುದ್ಧಪಾಸಾಣಾ ಸುದ್ಧಸಕ್ಖರಾ ಸುದ್ಧಕಠಲಾ ಸುದ್ಧಮರುಮ್ಬಾ ಸುದ್ಧವಾಲಿಕಾ ಅಪ್ಪಪಂಸುಕಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಿಕಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಪಾಸಾಣಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಸಕ್ಖರಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಕಠಲಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನಮರುಮ್ಬಾ, ಯೇಭುಯ್ಯೇನವಾಲಿಕಾ. ದಡ್ಢಾಪಿ ವುಚ್ಚತಿ ಅಜಾತಾ ಪಥವೀ. ಯೋಪಿ ಪಂಸುಪುಞ್ಜೋ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪುಞ್ಜೋ ವಾ ಓಮಕಚಾತುಮಾಸಂ ಓವಟ್ಠೋ, ಅಯಮ್ಪಿ ವುಚ್ಚತಿ ಅಜಾತಾ ಪಥವೀ.

ಖಣೇಯ್ಯಾತಿ ಸಯಂ ಖಣತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಖಣಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ. ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತೋ ಬಹುಕಮ್ಪಿ ಖಣತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

೮೭. ಪಥವಿಯಾ ಪಥವಿಸಞ್ಞೀ ಖಣತಿ ವಾ ಖಣಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ದಹತಿ ವಾ ದಹಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸ.

ಪಥವಿಯಾ ವೇಮತಿಕೋ ಖಣತಿ ವಾ ಖಣಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ದಹತಿ ವಾ ದಹಾಪೇತಿ ವಾ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ.

ಪಥವಿಯಾ ಅಪಥವಿಸಞ್ಞೀ ಖಣತಿ ವಾ ಖಣಾಪೇತಿ ವಾ, ಭಿನ್ದತಿ ವಾ ಭೇದಾಪೇತಿ ವಾ, ದಹತಿ ವಾ ದಹಾಪೇತಿ ವಾ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಅಪಥವಿಯಾ ಪಥವಿಸಞ್ಞೀ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಪಥವಿಯಾ ವೇಮತಿಕೋ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅಪಥವಿಯಾ ಅಪಥವಿಸಞ್ಞೀ, ಅನಾಪತ್ತಿ.

೮೮. ಅನಾಪತ್ತಿ – ‘‘ಇಮಂ ಜಾನ, ಇಮಂ ದೇಹಿ, ಇಮಂ ಆಹರ, ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೋ, ಇಮಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಭಣತಿ, ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ, ಅಸತಿಯಾ, ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಸ್ಸ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸಾತಿ.

ಪಥವೀಖಣನಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದಸಮಂ.

ಮುಸಾವಾದವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಮುಸಾ ಓಮಸಪೇಸುಞ್ಞಂ, ಪದಸೇಯ್ಯಾಯ ವೇ ದುವೇ;

ಅಞ್ಞತ್ರ ವಿಞ್ಞುನಾ ಭೂತಾ, ದುಟ್ಠುಲ್ಲಾಪತ್ತಿ ಖಣನಾತಿ.