೨೦೫. ರಾಜಗಹಸೇಟ್ಠಿವತ್ಥು

೩೩೨. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಗಹಕಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕೋ ಸೀಸಾಬಾಧೋ ಹೋತಿ. ಬಹೂ ಮಹನ್ತಾ ಮಹನ್ತಾ ದಿಸಾಪಾಮೋಕ್ಖಾ ವೇಜ್ಜಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು ಅರೋಗಂ ಕಾತುಂ. ಬಹುಂ ಹಿರಞ್ಞಂ ಆದಾಯ ಅಗಮಂಸು. ಅಪಿ ಚ, ವೇಜ್ಜೇಹಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತೋ ಹೋತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ವೇಜ್ಜಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಪಞ್ಚಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ವೇಜ್ಜಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಸತ್ತಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಗಹಕಸ್ಸ ನೇಗಮಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಬಹೂಪಕಾರೋ ರಞ್ಞೋ ಚೇವ ನೇಗಮಸ್ಸ ಚ. ಅಪಿ ಚ, ವೇಜ್ಜೇಹಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತೋ. ಏಕಚ್ಚೇ ವೇಜ್ಜಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಪಞ್ಚಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ವೇಜ್ಜಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಸತ್ತಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಅಯಞ್ಚ ರಞ್ಞೋ ಜೀವಕೋ ವೇಜ್ಜೋ ತರುಣೋ ಭದ್ರಕೋ. ಯಂನೂನ ಮಯಂ ರಾಜಾನಂ ಜೀವಕಂ ವೇಜ್ಜಂ ಯಾಚೇಯ್ಯಾಮ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗಹಪತಿಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತು’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಗಹಕೋ ನೇಗಮೋ ಯೇನ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಮಾಗಧಂ ಸೇನಿಯಂ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಯಂ, ದೇವ, ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಬಹೂಪಕಾರೋ ದೇವಸ್ಸ ಚೇವ ನೇಗಮಸ್ಸ ಚ; ಅಪಿ ಚ, ವೇಜ್ಜೇಹಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾತೋ. ಏಕಚ್ಚೇ ವೇಜ್ಜಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ಪಞ್ಚಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ವೇಜ್ಜಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ಸತ್ತಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ. ಸಾಧು ದೇವೋ ಜೀವಕಂ ವೇಜ್ಜಂ ಆಣಾಪೇತು ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗಹಪತಿಂ ತಿಕಿಚ್ಛಿತು’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಜೀವಕಂ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ ಜೀವಕ, ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗಹಪತಿಂ ತಿಕಿಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ದೇವಾ’’ತಿ ಖೋ ಜೀವಕೋ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚೋ ರಞ್ಞೋ ಮಾಗಧಸ್ಸ ಸೇನಿಯಸ್ಸ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ವಿಕಾರಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚೇ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಅರೋಗೋ ಭವೇಯ್ಯಾಸಿ [ಸಚಾಹಂ ತಂ ಗಹಪತಿ ಅರೋಗಾಪೇಯ್ಯಂ (ಸೀ.), ಸಚಾಹಂ ತಂ ಗಹಪತಿ ಅರೋಗಂ ಕರೇಯ್ಯಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಕಿಂ ಮೇ ಅಸ್ಸ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಞ್ಚ ತೇ, ಆಚರಿಯ, ಹೋತು, ಅಹಞ್ಚ ತೇ ದಾಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ಪನ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಕ್ಕೋಮಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ಪನ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ದುತಿಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಕ್ಕೋಮಹಂ, ಆಚರಿಯ, ದುತಿಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ಪನ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಉತ್ತಾನೋ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಕ್ಕೋಮಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಉತ್ತಾನೋ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಜೀವಕೋ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚೋ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗಹಪತಿಂ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಪಾತೇತ್ವಾ [ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಮಞ್ಚಕೇ [ಮಞ್ಚಕೇನ (ಸೀ.)] ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸೀಸಚ್ಛವಿಂ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾ [ಫಾಲೇತ್ವಾ (ಸೀ.)] ಸಿಬ್ಬಿನಿಂ ವಿನಾಮೇತ್ವಾ ದ್ವೇ ಪಾಣಕೇ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ದಸ್ಸೇಸಿ – ‘‘ಪಸ್ಸಥಯ್ಯೇ [ಪಸ್ಸೇಸ್ಯಾಥ (ಸೀ.), ಪಸ್ಸಥ (ಸ್ಯಾ.), ಪಸ್ಸಥಯ್ಯೋ (ಕ.)], ಇಮೇ ದ್ವೇ ಪಾಣಕೇ, ಏಕಂ ಖುದ್ದಕಂ ಏಕಂ ಮಹಲ್ಲಕಂ. ಯೇ ತೇ ಆಚರಿಯಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ಪಞ್ಚಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ – ತೇಹಾಯಂ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಪಾಣಕೋ ದಿಟ್ಠೋ. ಪಞ್ಚಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿಸ್ಸತಿ. ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಸ್ಸ ಪರಿಯಾದಾನಾ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಸುದಿಟ್ಠೋ ತೇಹಿ ಆಚರಿಯೇಹಿ. ಯೇ ತೇ ಆಚರಿಯಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ಸತ್ತಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ – ತೇಹಾಯಂ ಖುದ್ದಕೋ ಪಾಣಕೋ ದಿಟ್ಠೋ. ಸತ್ತಮಂ ದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ಪರಿಯಾದಿಯಿಸ್ಸತಿ. ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಸ್ಸ ಪರಿಯಾದಾನಾ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ. ಸುದಿಟ್ಠೋ ತೇಹಿ ಆಚರಿಯೇಹೀ’’ತಿ. ಸಿಬ್ಬಿನಿಂ ಸಮ್ಪಟಿಪಾಟೇತ್ವಾ ಸೀಸಚ್ಛವಿಂ ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಆಲೇಪಂ ಅದಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಜೀವಕಂ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಾಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಸಕ್ಕೋಮಿ ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ನನು ಮೇ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಪಟಿಸ್ಸುಣಿ – ಸಕ್ಕೋಮಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಾಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಪಟಿಸ್ಸುಣಿಂ, ಅಪಾಹಂ ಮರಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಏಕೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ದುತಿಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಜೀವಕಂ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಾಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಸಕ್ಕೋಮಿ ದುತಿಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ನನು ಮೇ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಪಟಿಸ್ಸುಣಿ – ಸಕ್ಕೋಮಹಂ, ಆಚರಿಯ, ದುತಿಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಾಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಪಟಿಸ್ಸುಣಿಂ, ಅಪಾಹಂ ಮರಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಾಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಸಕ್ಕೋಮಿ ದುತಿಯೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಉತ್ತಾನೋ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಾಹೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಸತ್ತಾಹಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಜೀವಕಂ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಾಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಸಕ್ಕೋಮಿ ಉತ್ತಾನೋ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ನನು ಮೇ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಪಟಿಸ್ಸುಣಿ – ಸಕ್ಕೋಮಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಉತ್ತಾನೋ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಾಹಂ, ಆಚರಿಯ, ಪಟಿಸ್ಸುಣಿಂ, ಅಪಾಹಂ ಮರಿಸ್ಸಾಮಿ, ನಾಹಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಉತ್ತಾನೋ ಸತ್ತಮಾಸೇ ನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಚೇ ತಂ, ಗಹಪತಿ, ನ ವದೇಯ್ಯಂ, ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ತ್ವಂ ನ ನಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಪಿ ಚ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಮಯಾ ಞಾತೋ – ತೀಹಿ ಸತ್ತಾಹೇಹಿ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಅರೋಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ. ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಗಹಪತಿ, ಅರೋಗೋಸಿ. ಜಾನಾಸಿ ಕಿಂ ಮೇ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಞ್ಚ ತೇ, ಆಚರಿಯ, ಹೋತು, ಅಹಞ್ಚ ತೇ ದಾಸೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಗಹಪತಿ, ಮಾ ಮೇ ತ್ವಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ಅದಾಸಿ, ಮಾ ಚ ಮೇ ದಾಸೋ. ರಞ್ಞೋ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇಹಿ, ಮಯ್ಹಂ ಸತಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಗಹಪತಿ ಅರೋಗೋ ಸಮಾನೋ ರಞ್ಞೋ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ಅದಾಸಿ, ಜೀವಕಸ್ಸ ಕೋಮಾರಭಚ್ಚಸ್ಸ ಸತಸಹಸ್ಸಂ.

ರಾಜಗಹಸೇಟ್ಠಿವತ್ಥು ನಿಟ್ಠಿತಂ.