೧೮೭. ಕಥಿನಾನುಜಾನನಾ

೩೦೬. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತಿಂಸಮತ್ತಾ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾ [ಪಾಠೇಯ್ಯಕಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಭಿಕ್ಖೂ, ಸಬ್ಬೇ ಆರಞ್ಞಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ತೇಚೀವರಿಕಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಕಟ್ಠಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಂ ಸಮ್ಭಾವೇತುಂ; ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸಾಕೇತೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಿಂಸು. ತೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತರೂಪಾ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಂಸು – ಆಸನ್ನೇವ ನೋ ಭಗವಾ ವಿಹರತಿ ಇತೋ ಛಸು ಯೋಜನೇಸು, ನ ಚ ಮಯಂ ಲಭಾಮ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯಾತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾ, ತೇಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಕತಾಯ ಪವಾರಣಾಯ, ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ, ಉದಕಸಙ್ಗಹೇ ಉದಕಚಿಕ್ಖಲ್ಲೇ ಓಕಪುಣ್ಣೇಹಿ ಚೀವರೇಹಿ ಕಿಲನ್ತರೂಪಾ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ಜೇತವನಂ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೋ, ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಆಚಿಣ್ಣಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಭಗವನ್ತಾನಂ ಆಗನ್ತುಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿತುಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಮನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಅವಿವದಮಾನಾ ಫಾಸುಕಂ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತ್ಥ, ನ ಚ ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಕಿಲಮಿತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಖಮನೀಯಂ, ಭಗವಾ; ಯಾಪನೀಯಂ, ಭಗವಾ; ಸಮಗ್ಗಾ ಚ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಅವಿವದಮಾನಾ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಮ್ಹಾ, ನ ಚ ಪಿಣ್ಡಕೇನ ಕಿಲಮಿಮ್ಹಾ. ಇಧ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ತಿಂಸಮತ್ತಾ ಪಾವೇಯ್ಯಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಕಟ್ಠಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ನಾಸಕ್ಖಿಮ್ಹಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಂ ಸಮ್ಭಾವೇತುಂ, ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸಾಕೇತೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗಚ್ಛಿಮ್ಹಾ. ತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತರೂಪಾ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಮ್ಹಾ – ‘ಆಸನ್ನೇವ ನೋ ಭಗವಾ ವಿಹರತಿ ಇತೋ ಛಸು ಯೋಜನೇಸು, ನ ಚ ಮಯಂ ಲಭಾಮ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾ, ತೇಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಕತಾಯ ಪವಾರಣಾಯ, ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ, ಉದಕಸಙ್ಗಹೇ ಉದಕಚಿಕ್ಖಲ್ಲೇ ಓಕಪುಣ್ಣೇಹಿ ಚೀವರೇಹಿ ಕಿಲನ್ತರೂಪಾ ಅದ್ಧಾನಂ ಆಗತಾತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಥಿನಂ [ಕಠಿನಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಅತ್ಥರಿತುಂ. ಅತ್ಥತಕಥಿನಾನಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪಿಸ್ಸನ್ತಿ – ಅನಾಮನ್ತಚಾರೋ, ಅಸಮಾದಾನಚಾರೋ, ಗಣಭೋಜನಂ, ಯಾವದತ್ಥಚೀವರಂ, ಯೋ ಚ ತತ್ಥ ಚೀವರುಪ್ಪಾದೋ ಸೋ ನೇಸಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ. ಅತ್ಥತಕಥಿನಾನಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಿತಬ್ಬಂ. ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

೩೦೭. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಇದಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದದೇಯ್ಯ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಿತುಂ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಇದಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ. ಸಙ್ಘೋ ಇಮಂ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದೇತಿ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಿತುಂ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಇಮಸ್ಸ ಕಥಿನದುಸ್ಸಸ್ಸ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದಾನಂ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಿತುಂ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ದಿನ್ನಂ ಇದಂ ಸಙ್ಘೇನ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಥಿನಂ ಅತ್ಥರಿತುಂ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

೩೦೮. ‘‘ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಏವಂ ಅನತ್ಥತಂ. ಕಥಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ? ನ ಉಲ್ಲಿಖಿತಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಧೋವನಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಚೀವರವಿಚಾರಣಮತ್ತೇನ [ನ ಗಣ್ಟುಸಕರಣಮತ್ತೇನ (ಕ.)] ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಛೇದನಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಬನ್ಧನಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಓವಟ್ಟಿಯಕರಣಮತ್ತೇನ [ನ ಓವಟ್ಟೇಯ್ಯಕರಣಮತ್ತೇನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.), ನ ಓವದೇಯ್ಯಕರಣಮತ್ತೇನ (ಕ.)] ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಕಣ್ಡುಸಕರಣಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮಕರಣಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಅನುವಾತಕರಣಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಪರಿಭಣ್ಡಕರಣಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಓವದ್ಧೇಯ್ಯಕರಣಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಕಮ್ಬಲಮದ್ದನಮತ್ತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ನಿಮಿತ್ತಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಪರಿಕಥಾಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಕುಕ್ಕುಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಸನ್ನಿಧಿಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಅಕಪ್ಪಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನ್ತರವಾಸಕೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪಞ್ಚಕೇನ ವಾ ಅತಿರೇಕಪಞ್ಚಕೇನ ವಾ ತದಹೇವ ಸಞ್ಛಿನ್ನೇನ ಸಮಣ್ಡಲೀಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅತ್ಥಾರಾ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ; ಸಮ್ಮಾ ಚೇವ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ತಞ್ಚೇ ನಿಸ್ಸೀಮಟ್ಠೋ ಅನುಮೋದತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಅನತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ.

೩೦೯. ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ? ಅಹತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಅಹತಕಪ್ಪೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಪಿಲೋತಿಕಾಯ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಪಂಸುಕೂಲೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಪಾಪಣಿಕೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಅನಿಮಿತ್ತಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಅಪರಿಕಥಾಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಅಕುಕ್ಕುಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಅಸನ್ನಿಧಿಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಅನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಕಪ್ಪಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಅನ್ತರವಾಸಕೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಪಞ್ಚಕೇನ ವಾ ಅತಿರೇಕಪಞ್ಚಕೇನ ವಾ ತದಹೇವ ಸಞ್ಛಿನ್ನೇನ ಸಮಣ್ಡಲೀಕತೇನ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅತ್ಥಾರಾ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ; ಸಮ್ಮಾ ಚೇ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ, ತಞ್ಚೇ ಸೀಮಟ್ಠೋ ಅನುಮೋದತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ.

೩೧೦. ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಬ್ಭತಂ ಹೋತಿ ಕಥಿನಂ? ಅಟ್ಠಿಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಿಕಾ ಕಥಿನಸ್ಸ ಉಬ್ಭಾರಾಯ – ಪಕ್ಕಮನನ್ತಿಕಾ, ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕಾ, ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನನ್ತಿಕಾ, ನಾಸನನ್ತಿಕಾ, ಸವನನ್ತಿಕಾ, ಆಸಾವಚ್ಛೇದಿಕಾ, ಸೀಮಾತಿಕ್ಕನ್ತಿಕಾ, ಸಹುಬ್ಭಾರಾ’’ತಿ [ಸಉಬ್ಭಾರಾತಿ (ಕ.)].

ಕಥಿನಾನುಜಾನನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.