೧೬೮. ಮನುಸ್ಸಮಂಸಪಟಿಕ್ಖೇಪಕಥಾ

೨೮೦. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಬಾರಾಣಸೀ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಬಾರಾಣಸೀ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಚ ಉಪಾಸಕೋ ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಚ ಉಪಾಸಿಕಾ ಉಭತೋಪಸನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಾಯಕಾ, ಕಾರಕಾ, ಸಙ್ಘುಪಟ್ಠಾಕಾ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಆರಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರಂ ಪರಿವೇಣೇನ ಪರಿವೇಣಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛತಿ – ‘‘ಕೋ, ಭನ್ತೇ, ಗಿಲಾನೋ, ಕಸ್ಸ ಕಿಂ ಆಹರಿಯತೂ’’ತಿ? ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವಿರೇಚನಂ ಪೀತಂ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸುಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯಾ ಖೋ, ಭಗಿನಿ, ವಿರೇಚನಂ ಪೀತಂ. ಅತ್ಥೋ ಮೇ ಪಟಿಚ್ಛಾದನೀಯೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಸುಟ್ಠು, ಅಯ್ಯ, ಆಹರಿಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ಪವತ್ತಮಂಸಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ. ಏವಂ, ಅಯ್ಯೇತಿ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಸುಪ್ಪಿಯಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತೋ ನ ಅದ್ದಸ ಪವತ್ತಮಂಸಂ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಯೇನ ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನತ್ಥಯ್ಯೇ ಪವತ್ತಮಂಸಂ. ಮಾಘಾತೋ ಅಜ್ಜಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ತಸ್ಸ ಖೋ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದನೀಯಂ ಅಲಭನ್ತಸ್ಸ ಆಬಾಧೋ ವಾ ಅಭಿವಡ್ಢಿಸ್ಸತಿ, ಕಾಲಙ್ಕಿರಿಯಾ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ನ ಖೋ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಂ ಯಾಹಂ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ನ ಹರಾಪೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಪೋತ್ಥನಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಊರುಮಂಸಂ ಉಕ್ಕನ್ತಿತ್ವಾ ದಾಸಿಯಾ ಅದಾಸಿ – ‘‘ಹನ್ದ, ಜೇ, ಇಮಂ ಮಂಸಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಭಿಕ್ಖು ಗಿಲಾನೋ, ತಸ್ಸ ದಜ್ಜಾಹಿ. ಯೋ ಚ ಮಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ‘ಗಿಲಾನಾ’ತಿ ಪಟಿವೇದೇಹೀ’’ತಿ. ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಊರುಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ಓವರಕಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಕೇ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಉಪಾಸಕೋ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾಸಿಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಹಂ ಸುಪ್ಪಿಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏಸಾಯ್ಯ ಓವರಕೇ ನಿಪನ್ನಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಉಪಾಸಕೋ ಯೇನ ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸುಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ನಿಪನ್ನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಗಿಲಾನಾಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಆಬಾಧೋ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಸುಪ್ಪಿಯಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಉಪಾಸಕೋ – ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ! ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ಭೋ! ಯಾವ ಸದ್ಧಾಯಂ ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಪಸನ್ನಾ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಅತ್ತನೋಪಿ ಮಂಸಾನಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಾನಿ! ಕಿಮ್ಪಿಮಾಯ [ಕಿಂ ಪನಿಮಾಯ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಅಞ್ಞಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅದೇಯ್ಯಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ – ಹಟ್ಠೋ ಉದಗ್ಗೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಉಪಾಸಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಭತ್ತಂ, ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಉಪಾಸಕೋ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಉಪಾಸಕೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಣೀತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಸುಪ್ಪಿಯಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ, ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಉಪಾಸಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಂ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾಸಕಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಹಂ ಸುಪ್ಪಿಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಗಿಲಾನಾ ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ. ‘‘ನ ಭಗವಾ ಉಸ್ಸಹತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಆನೇಥಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಉಪಾಸಕೋ ಸುಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಆನೇಸಿ. ತಸ್ಸಾ, ಸಹ ದಸ್ಸನೇನ ಭಗವತೋ, ತಾವ ಮಹಾವಣೋ ರುಳಹೋ ಅಹೋಸಿ, ಸುಚ್ಛವಿಲೋಮಜಾತೋ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪಿಯೋ ಚ ಉಪಾಸಕೋ ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಚ ಉಪಾಸಿಕಾ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ! ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ಭೋ! ತಥಾಗತಸ್ಸ ಮಹಿದ್ಧಿಕತಾ ಮಹಾನುಭಾವತಾ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸಹ ದಸ್ಸನೇನ ಭಗವತೋ ತಾವ ಮಹಾವಣೋ ರುಳಹೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸುಚ್ಛವಿಲೋಮಜಾತೋ’’ತಿ – ಹಟ್ಠಾ ಉದಗ್ಗಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪವಾರೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸುಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ಉಪಾಸಕಂ ಸುಪ್ಪಿಯಞ್ಚ ಉಪಾಸಿಕಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಸಮುತ್ತೇಜೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ

ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಮಂಸಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸೀ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಮಂಸಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸಿ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಆಹರಿಯಿತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ‘‘ಆಹರಿಯಿತ್ಥ ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಪರಿಭುಞ್ಜಿ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ‘‘ಪರಿಭುಞ್ಜಾಮಹಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಪಟಿವೇಕ್ಖಿ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ‘‘ನಾಹಂ ಭಗವಾ ಪಟಿವೇಕ್ಖಿ’’ನ್ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಸಿ. ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಖೋ ತಯಾ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಪರಿಭುತ್ತಂ. ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ, ತೇಹಿ ಅತ್ತನೋಪಿ ಮಂಸಾನಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಾನಿ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ. ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಮನುಸ್ಸಮಂಸಪಟಿಕ್ಖೇಪಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.