೧೬೦. ಪಞ್ಚಭೇಸಜ್ಜಕಥಾ

೨೬೦. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಾರದಿಕೇನ ಆಬಾಧೇನ ಫುಟ್ಠಾನಂ ಯಾಗುಪಿ ಪೀತಾ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಭತ್ತಮ್ಪಿ ಭುತ್ತಂ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ತೇ ತೇನ ಕಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಲೂಖಾ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ, ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಿಸೇ ಲೂಖೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತೇ ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತೇ, ದಿಸ್ವಾನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಏತರಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಿಸಾ, ಲೂಖಾ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ, ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತರಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಾರದಿಕೇನ ಆಬಾಧೇನ ಫುಟ್ಠಾನಂ ಯಾಗುಪಿ ಪೀತಾ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಭತ್ತಮ್ಪಿ ಭುತ್ತಂ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ತೇ ತೇನ ಕಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಲೂಖಾ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ, ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಾರದಿಕೇನ ಆಬಾಧೇನ ಫುಟ್ಠಾನಂ ಯಾಗುಪಿ ಪೀತಾ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಭತ್ತಮ್ಪಿ ಭುತ್ತಂ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ತೇ ತೇನ ಕಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಲೂಖಾ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ, ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಂ, ಯಂ ಭೇಸಜ್ಜಞ್ಚೇವ ಅಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಸಮ್ಮತಞ್ಚ ಲೋಕಸ್ಸ, ಆಹಾರತ್ಥಞ್ಚ ಫರೇಯ್ಯ, ನ ಚ ಓಳಾರಿಕೋ ಆಹಾರೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಇಮಾನಿ ಖೋ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಪ್ಪಿ, ನವನೀತಂ, ತೇಲಂ, ಮಧು, ಫಾಣಿತಂ; ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಚೇವ ಭೇಸಜ್ಜಸಮ್ಮತಾನಿ ಚ ಲೋಕಸ್ಸ, ಆಹಾರತ್ಥಞ್ಚ ಫರನ್ತಿ, ನ ಚ ಓಳಾರಿಕೋ ಆಹಾರೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಂ, ಕಾಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಲೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಧ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಾರದಿಕೇನ ಆಬಾಧೇನ ಫುಟ್ಠಾನಂ ಯಾಗುಪಿ ಪೀತಾ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ, ಭತ್ತಮ್ಪಿ ಭುತ್ತಂ ಉಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ತೇ ತೇನ ಕಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಲೂಖಾ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ, ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಹಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಂ, ಯಂ ಭೇಸಜ್ಜಞ್ಚೇವ ಅಸ್ಸ ಭೇಸಜ್ಜಸಮ್ಮತಞ್ಚ ಲೋಕಸ್ಸ, ಆಹಾರತ್ಥಞ್ಚ ಫರೇಯ್ಯ, ನ ಚ ಓಳಾರಿಕೋ ಆಹಾರೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯಾ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತದಹೋಸಿ ‘ಇಮಾನಿ ಖೋ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಪ್ಪಿ, ನವನೀತಂ, ತೇಲಂ, ಮಧು, ಫಾಣಿತಂ; ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಚೇವ ಭೇಸಜ್ಜಸಮ್ಮತಾನಿ ಚ ಲೋಕಸ್ಸ, ಆಹಾರತ್ಥಞ್ಚ ಫರನ್ತಿ, ನ ಚ ಓಳಾರಿಕೋ ಆಹಾರೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಂ, ಕಾಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಲೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತು’ನ್ತಿ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಕಾಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಲೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ.

೨೬೧. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಕಾಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಲೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಯಾನಿಪಿ ತಾನಿ ಪಾಕತಿಕಾನಿ ಲೂಖಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ತಾನಿಪಿ ನಚ್ಛಾದೇನ್ತಿ, ಪಗೇವ ಸೇನೇಸಿತಾನಿ [ಸೇನೇಸಿಕಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.), ಸೇನೇಹಿಕಾನಿ (ಯೋಜನಾ)]. ತೇ ತೇನ ಚೇವ ಸಾರದಿಕೇನ ಆಬಾಧೇನ ಫುಟ್ಠಾ, ಇಮಿನಾ ಚ ಭತ್ತಾಚ್ಛಾದಕೇನ [ಭತ್ತಾಚ್ಛನ್ನಕೇನ (ಕ.)], ತದುಭಯೇನ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಕಿಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಲೂಖಾ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ, ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಕಿಸೇ ಲೂಖೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತೇ ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತೇ, ದಿಸ್ವಾನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಏತರಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಕಿಸಾ, ಲೂಖಾ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ, ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ’’ತಿ? ‘‘ಏತರಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ತಾನಿ ಚ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಕಾಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಲೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಯಾನಿಪಿ ತಾನಿ ಪಾಕತಿಕಾನಿ ಲೂಖಾನಿ ಭೋಜನಾನಿ ತಾನಿಪಿ ನಚ್ಛಾದೇನ್ತಿ, ಪಗೇವ ಸೇನೇಸಿಕಾನಿ. ತೇ ತೇನ ಚೇವ ಸಾರದಿಕೇನ ಆಬಾಧೇನ ಫುಟ್ಠಾ, ಇಮಿನಾ ಚ ಭತ್ತಾಚ್ಛಾದಕೇನ, ತದುಭಯೇನ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಕಿಸಾ, ಲೂಖಾ, ದುಬ್ಬಣ್ಣಾ, ಉಪ್ಪಣ್ಡುಪ್ಪಣ್ಡುಕಜಾತಾ, ಧಮನಿಸನ್ಥತಗತ್ತಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಲೇಪಿ ವಿಕಾಲೇಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ.

೨೬೨. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಗಿಲಾನಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸೇಹಿ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸಾನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ – ಅಚ್ಛವಸಂ, ಮಚ್ಛವಸಂ, ಸುಸುಕಾವಸಂ, ಸೂಕರವಸಂ, ಗದ್ರಭವಸಂ – ಕಾಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕಾಲೇ ನಿಪ್ಪಕ್ಕಂ [ನಿಪಕ್ಕಂ (ಕ.)] ಕಾಲೇ ಸಂಸಟ್ಠಂ ತೇಲಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ. ವಿಕಾಲೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ವಿಕಾಲೇ ನಿಪ್ಪಕ್ಕಂ ವಿಕಾಲೇ ಸಂಸಟ್ಠಂ, ತಂ ಚೇ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ತಿಣ್ಣಂ ದುಕ್ಕಟಾನಂ. ಕಾಲೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ವಿಕಾಲೇ ನಿಪ್ಪಕ್ಕಂ ವಿಕಾಲೇ ಸಂಸಟ್ಠಂ, ತಂ ಚೇ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ದುಕ್ಕಟಾನಂ. ಕಾಲೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕಾಲೇ ನಿಪ್ಪಕ್ಕಂ ವಿಕಾಲೇ ಸಂಸಟ್ಠಂ, ತಂ ಚೇ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಕಾಲೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಕಾಲೇ ನಿಪ್ಪಕ್ಕಂ ಕಾಲೇ ಸಂಸಟ್ಠಂ, ತಂ ಚೇ ಪರಿಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಅನಾಪತ್ತೀತಿ.

ಪಞ್ಚಭೇಸಜ್ಜಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.