೫. ಚಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೋ

೧೪೭. ಸೋಣಕೋಳಿವಿಸವತ್ಥು

೨೪೨. ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಅಸೀತಿಯಾ ಗಾಮಸಹಸ್ಸೇಸು ಇಸ್ಸರಿಯಾಧಿಪಚ್ಚಂ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಚಮ್ಪಾಯಂ ಸೋಣೋ ನಾಮ ಕೋಳಿವಿಸೋ [ಕೋಳಿವೀಸೋ (ಸೀ.)] ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಸುಖುಮಾಲೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಪಾದತಲೇಸು ಲೋಮಾನಿ ಜಾತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ತಾನಿ ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ ಸೋಣಸ್ಸ ಕೋಳಿವಿಸಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ದೂತಂ ಪಾಹೇಸಿ – ಆಗಚ್ಛತು ಸೋಣೋ, ಇಚ್ಛಾಮಿ ಸೋಣಸ್ಸ ಆಗತನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಕೋಳಿವಿಸಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸೋಣಂ ಕೋಳಿವಿಸಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ರಾಜಾ ತೇ, ತಾತ ಸೋಣ, ಪಾದೇ ದಕ್ಖಿತುಕಾಮೋ. ಮಾ ಖೋ ತ್ವಂ, ತಾತ ಸೋಣ, ಯೇನ ರಾಜಾ ತೇನ ಪಾದೇ ಅಭಿಪ್ಪಸಾರೇಯ್ಯಾಸಿ. ರಞ್ಞೋ ಪುರತೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದ. ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ತೇ ರಾಜಾ ಪಾದೇ ದಕ್ಖಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋಣಂ ಕೋಳಿವಿಸಂ ಸಿವಿಕಾಯ ಆನೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಸೋಣೋ ಕೋಳಿವಿಸೋ ಯೇನ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಮಾಗಧಂ ಸೇನಿಯಂ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಪುರತೋ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ನಿಸೀದಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಕೋಳಿವಿಸಸ್ಸ ಪಾದತಲೇಸು ಲೋಮಾನಿ ಜಾತಾನಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ತಾನಿ ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕೇ ಅತ್ಥೇ ಅನುಸಾಸಿತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ – ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಖ್ವತ್ಥ, ಭಣೇ, ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕೇ ಅತ್ಥೇ ಅನುಸಾಸಿತಾ; ಗಚ್ಛಥ, ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪಯಿರುಪಾಸಥ; ಸೋ ನೋ ಭಗವಾ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೇ ಅತ್ಥೇ ಅನುಸಾಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ತಾನಿ ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಯೇನ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೋ ಪಬ್ಬತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಭಗವತೋ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಾನಿ ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಇಧೂಪಸಙ್ಕನ್ತಾನಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ; ಸಾಧು ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯಾಮ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತುಮ್ಹೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಮುಹುತ್ತಂ ಇಧೇವ ತಾವ ಹೋಥ, ಯಾವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪಟಿವೇದೇಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ತೇಸಂ ಅಸೀತಿಯಾ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಂ ಪುರತೋ ಪೇಕ್ಖಮಾನಾನಂ ಪಾಟಿಕಾಯ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಇಧೂಪಸಙ್ಕನ್ತಾನಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ; ಯಸ್ಸ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಸಾಗತ, ವಿಹಾರಪಚ್ಛಾಯಾಯಂ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಪೀಠಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅಸೀತಿಯಾ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಂ ಪುರತೋ ಪೇಕ್ಖಮಾನಾನಂ ಪಾಟಿಕಾಯ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಪಚ್ಛಾಯಾಯಂ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಪಚ್ಛಾಯಾಯಂ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ತಾನಿ ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ತಾನಿ ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂಯೇವ ಸಾಗತಂ ಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಿ, ನೋ ತಥಾ ಭಗವನ್ತಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇಸಂ ಅಸೀತಿಯಾ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಸಾಗತ, ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಂ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಚಙ್ಕಮತಿಪಿ, ತಿಟ್ಠತಿಪಿ, ನಿಸೀದತಿಪಿ, ಸೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಧೂಮಾಯತಿಪಿ [ಧೂಪಾಯತಿಪಿ (ಸೀ.), ಪಧೂಪಾಯತಿಪಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಪಜ್ಜಲತಿಪಿ, ಅನ್ತರಧಾಯತಿಪಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾಗತೋ ಆಕಾಸೇ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖೇ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಂ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ; ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮಿ. ಸತ್ಥಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ; ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಾನಿ ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ! ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ಭೋ! ಸಾವಕೋಪಿ ನಾಮ ಏವಂ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಅಹೋ ನೂನ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಿ, ನೋ ತಥಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾಗತಂ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇಸಂ ಅಸೀತಿಯಾ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದಾನಕಥಂ ಸೀಲಕಥಂ ಸಗ್ಗಕಥಂ, ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಓಕಾರಂ ಸಂಕಿಲೇಸಂ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಯದಾ ತೇ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತೇ, ಮುದುಚಿತ್ತೇ, ವಿನೀವರಣಚಿತ್ತೇ, ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತೇ, ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೇ, ಅಥ ಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ತಂ ಪಕಾಸೇಸಿ – ದುಕ್ಖಂ, ಸಮುದಯಂ, ನಿರೋಧಂ, ಮಗ್ಗಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸುದ್ಧಂ ವತ್ಥಂ ಅಪಗತಕಾಳಕಂ ಸಮ್ಮದೇವ ರಜನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವಂ ತೇಸಂ ಅಸೀತಿಯಾ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಂ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆಸನೇ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ತೇ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಾ ಪತ್ತಧಮ್ಮಾ ವಿದಿತಧಮ್ಮಾ ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹಧಮ್ಮಾ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ವಿಗತಕಥಂಕಥಾ ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತಾ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ‘‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’’ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮ. ಧಮ್ಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕೇ ನೋ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತೇ ಸರಣಂ ಗತೇ’’ತಿ.

ಸೋಣಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ

೨೪೩. ಅಥ ಖೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಕೋಳಿವಿಸಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾ ಖೋ ಅಹಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ; ಯಂನೂನಾಹಂ ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಾನಿ ಅಸೀತಿ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಸೋಣೋ ಕೋಳಿವಿಸೋ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇಸು ತೇಸು ಅಸೀತಿಯಾ ಗಾಮಿಕಸಹಸ್ಸೇಸು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋಣೋ ಕೋಳಿವಿಸೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಪಬ್ಬಾಜೇತು ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ಅಲತ್ಥ ಖೋ ಸೋಣೋ ಕೋಳಿವಿಸೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಅಲತ್ಥ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಅಚಿರುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಸೀತವನೇ ವಿಹರತಿ. ತಸ್ಸ ಅಚ್ಚಾರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮತೋ ಪಾದಾ ಭಿಜ್ಜಿಂಸು. ಚಙ್ಕಮೋ ಲೋಹಿತೇನ ಫುಟೋ ಹೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗವಾಘಾತನಂ. [ಇತೋ ಪರಂ ಯಾವ ಇಮಸ್ಸ ವತ್ಥುಸ್ಸ ಅವಸಾನಂ ತಾವ ಪಾಠೋ ಅ. ನಿ. ೬.೫೫ ಆದಯೋ] ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯೇ ಖೋ ಕೇಚಿ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಾ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ. ಅಥ ಚ ಪನ ಮೇ ನಾನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಕುಲೇ ಭೋಗಾ; ಸಕ್ಕಾ ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜಿತುಂ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕಾತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಂ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸಮಿಞ್ಜಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಪಸಾರೇಯ್ಯ, ಪಸಾರಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಸಮಿಞ್ಜೇಯ್ಯ ಏವಮೇವ – ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಸೀತವನೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೇನಾಸನಚಾರಿಕಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮಂ ಲೋಹಿತೇನ ಫುಟಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಸ್ಸ ನ್ವಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಙ್ಕಮೋ ಲೋಹಿತೇನ ಫುಟೋ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗವಾಘಾತನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಆಯಸ್ಮತೋ, ಭನ್ತೇ, ಸೋಣಸ್ಸ ಅಚ್ಚಾರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಚಙ್ಕಮತೋ ಪಾದಾ ಭಿಜ್ಜಿಂಸು. ತಸ್ಸಾಯಂ ಚಙ್ಕಮೋ ಲೋಹಿತೇನ ಫುಟೋ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗವಾಘಾತನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ವಿಹಾರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಖೋ ಸೋಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸೋಣಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನನು ತೇ, ಸೋಣ, ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘ಯೇ ಖೋ ಕೇಚಿ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಾ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ. ಅಥ ಚ ಪನ ಮೇ ನಾನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಕುಲೇ ಭೋಗಾ; ಸಕ್ಕಾ ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜಿತುಂ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕಾತುಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಂ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕರೇಯ್ಯ’’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಸೋಣ, ಕುಸಲೋ ತ್ವಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಗಾರಿಕಭೂತೋ ವೀಣಾಯ ತನ್ತಿಸ್ಸರೇ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಸೋಣ, ಯದಾ ತೇ ವೀಣಾಯ ತನ್ತಿಯೋ ಅಚ್ಚಾಯತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಪಿ ನು ತೇ ವೀಣಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸರವತೀ ವಾ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮಞ್ಞಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಸೋಣ, ಯದಾ ತೇ ವೀಣಾಯ ತನ್ತಿಯೋ ಅತಿಸಿಥಿಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಪಿ ನು ತೇ ವೀಣಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸರವತೀ ವಾ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮಞ್ಞಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಸೋಣ, ಯದಾ ತೇ ವೀಣಾಯ ತನ್ತಿಯೋ ನೇವ ಅಚ್ಚಾಯತಾ ಹೋನ್ತಿ ನಾತಿಸಿಥಿಲಾ, ಸಮೇ ಗುಣೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ, ಅಪಿ ನು ತೇ ವೀಣಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸರವತೀ ವಾ ಹೋತಿ, ಕಮ್ಮಞ್ಞಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಸೋಣ, ಅಚ್ಚಾರದ್ಧವೀರಿಯಂ ಉದ್ಧಚ್ಚಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ಅತಿಲೀನವೀರಿಯಂ ಕೋಸಜ್ಜಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ, ಸೋಣ, ವೀರಿಯಸಮತಂ ಅಧಿಟ್ಠಹ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಞ್ಚ ಸಮತಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝ, ತತ್ಥ ಚ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸೋಣಂ ಇಮಿನಾ ಓವಾದೇನ ಓವದಿತ್ವಾ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸಮ್ಮಿಞ್ಜಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಪಸಾರೇಯ್ಯ, ಪಸಾರಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಸಮಿಞ್ಜೇಯ್ಯ ಏವಮೇವ – ಸೀತವನೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಅಪರೇನ ಸಮಯೇನ ವೀರಿಯಸಮತಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಞ್ಚ ಸಮತಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿ, ತತ್ಥ ಚ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ, ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ, ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ – ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ – ತದನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹಾಸಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಅರಹತಂ ಅಹೋಸಿ.

೨೪೪. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಂನೂನಾಹಂ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಂ ಖೀಣಾಸವೋ ವುಸಿತವಾ ಕತಕರಣೀಯೋ ಓಹಿತಭಾರೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಞ್ಞೋಜನೋ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತೋ, ಸೋ ಛಟ್ಠಾನಾನಿ ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ – ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಪವಿವೇಕಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಅಸಮ್ಮೋಹಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಕೇವಲಂ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕಂ ನೂನ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ನಿಸ್ಸಾಯ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋ’ತಿ, ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಖೀಣಾಸವೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ವುಸಿತವಾ, ಕತಕರಣೀಯೋ, ಕರಣೀಯಮತ್ತಾನಂ ಅಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಕತಸ್ಸ ವಾ ಪಟಿಚಯಂ ಖಯಾ ರಾಗಸ್ಸ ವೀತರಾಗತ್ತಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ದೋಸಸ್ಸ ವೀತದೋಸತ್ತಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ಮೋಹಸ್ಸ ವೀತಮೋಹತ್ತಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ನೂನ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ನಿಕಾಮಯಮಾನೋ ಪವಿವೇಕಾಧಿಮುತ್ತೋ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಖೀಣಾಸವೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ವುಸಿತವಾ, ಕತಕರಣೀಯೋ, ಕರಣೀಯಮತ್ತಾನಂ [ಕರಣೀಯಂ ಅತ್ತನೋ (ಅಙ್ಗುತ್ತರಪಾಳಿಯಂ)] ಅಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಕತಸ್ಸ ವಾ ಪಟಿಚಯಂ, ಖಯಾ ರಾಗಸ್ಸ ವೀತರಾಗತ್ತಾ ಪವಿವೇಕಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ದೋಸಸ್ಸ ವೀತದೋಸತ್ತಾ ಪವಿವೇಕಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ಮೋಹಸ್ಸ ವೀತಮೋಹತ್ತಾ ಪವಿವೇಕಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸಂ ನೂನ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರತೋ ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾಧಿಮುತ್ತೋ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಖೀಣಾಸವೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ವುಸಿತವಾ, ಕತಕರಣೀಯೋ, ಕರಣೀಯಮತ್ತಾನಂ ಅಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತೋ ಕತಸ್ಸ ವಾ ಪಟಿಚಯಂ, ಖಯಾ ರಾಗಸ್ಸ ವೀತರಾಗತ್ತಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ದೋಸಸ್ಸ ವೀತದೋಸತ್ತಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ಮೋಹಸ್ಸ ವೀತಮೋಹತ್ತಾ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಖಯಾ ರಾಗಸ್ಸ ವೀತರಾಗತ್ತಾ ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ದೋಸಸ್ಸ ವೀತದೋಸತ್ತಾ ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ಮೋಹಸ್ಸ ವೀತಮೋಹತ್ತಾ ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಖಯಾ ರಾಗಸ್ಸ ವೀತರಾಗತ್ತಾ ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ದೋಸಸ್ಸ ವೀತದೋಸತ್ತಾ ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ಮೋಹಸ್ಸ ವೀತಮೋಹತ್ತಾ ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಖಯಾ ರಾಗಸ್ಸ ವೀತರಾಗತ್ತಾ ಅಸಮ್ಮೋಹಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ದೋಸಸ್ಸ ವೀತದೋಸತ್ತಾ ಅಸಮ್ಮೋಹಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಖಯಾ ಮೋಹಸ್ಸ ವೀತಮೋಹತ್ತಾ ಅಸಮ್ಮೋಹಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭುಸಾ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತಿ. ಅಮಿಸ್ಸೀಕತಮೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಠಿತಂ, ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತಂ, ವಯಞ್ಚಸ್ಸಾನುಪಸ್ಸತಿ. ಭುಸಾ ಚೇಪಿ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಸದ್ದಾ…ಪೇ… ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಗನ್ಧಾ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರಸಾ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ… ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಮನಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತಿ; ಅಮಿಸ್ಸೀಕತಮೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಠಿತಂ, ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತಂ, ವಯಞ್ಚಸ್ಸಾನುಪಸ್ಸತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಸೇಲೋ ಪಬ್ಬತೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಅಸುಸಿರೋ ಏಕಗ್ಘನೋ, ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ಚೇಪಿ ದಿಸಾಯ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಭುಸಾ ವಾತವುಟ್ಠಿ, ನೇವ ನಂ ಸಙ್ಕಮ್ಪೇಯ್ಯ ನ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪೇಯ್ಯ ನ ಸಮ್ಪವೇಧೇಯ್ಯ; ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ಚೇಪಿ ದಿಸಾಯ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಭುಸಾ ವಾತವುಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಉತ್ತರಾಯ ಚೇಪಿ ದಿಸಾಯ…ಪೇ… ದಕ್ಖಿಣಾಯ ಚೇಪಿ ದಿಸಾಯ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಭುಸಾ ವಾತವುಟ್ಠಿ, ನೇವ ನಂ ಸಙ್ಕಮ್ಪೇಯ್ಯ ನ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪೇಯ್ಯ ನ ಸಮ್ಪವೇಧೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಭುಸಾ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತಿ; ಅಮಿಸ್ಸೀಕತಮೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಠಿತಂ, ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತಂ, ವಯಞ್ಚಸ್ಸಾನುಪಸ್ಸತಿ. ಭುಸಾ ಚೇಪಿ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಸದ್ದಾ…ಪೇ… ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಗನ್ಧಾ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರಸಾ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ… ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಮನಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತಿ; ಅಮಿಸ್ಸೀಕತಮೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಠಿತಂ, ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತಂ, ವಯಞ್ಚಸ್ಸಾನುಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ, ಪವಿವೇಕಞ್ಚ ಚೇತಸೋ;

ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಸ್ಸ ಚ.

ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ, ಅಸಮ್ಮೋಹಞ್ಚ ಚೇತಸೋ;

ದಿಸ್ವಾ ಆಯತನುಪ್ಪಾದಂ, ಸಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ.

ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಕತಸ್ಸ ಪಟಿಚಯೋ ನತ್ಥಿ, ಕರಣೀಯಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

ಸೇಲೋ ಯಥಾ ಏಕಗ್ಘನೋ, ವಾತೇನ ನ ಸಮೀರತಿ;

ಏವಂ ರೂಪಾ ರಸಾ ಸದ್ದಾ, ಗನ್ಧಾ ಫಸ್ಸಾ ಚ ಕೇವಲಾ.

ಇಟ್ಠಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಟ್ಠಾ ಚ, ನ ಪವೇಧೇನ್ತಿ ತಾದಿನೋ;

ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ, ವಯಞ್ಚಸ್ಸಾನುಪಸ್ಸತೀತಿ.

ಸೋಣಕೋಳಿವಿಸವತ್ಥು ನಿಟ್ಠಿತಂ.

೧೪೮. ದಿಗುಣಾದಿಉಪಾಹನಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ

೨೪೫. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಲಪುತ್ತಾ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ, ಅತ್ಥೋ ಚ ವುತ್ತೋ, ಅತ್ತಾ ಚ ಅನುಪನೀತೋ. ಅಥ ಚ, ಪನಿಧೇಕಚ್ಚೇ ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಹಸಮಾನಕಂ, ಮಞ್ಞೇ, ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ, ತೇ ಪಚ್ಛಾ ವಿಘಾತಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸೋಣಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ, ಸೋಣ, ಸುಖುಮಾಲೋ. ಅನುಜಾನಾಮಿ ತೇ, ಸೋಣ, ಏಕಪಲಾಸಿಕಂ ಉಪಾಹನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಸೀತಿಸಕಟವಾಹೇ ಹಿರಞ್ಞಂ ಓಹಾಯ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಸತ್ತಹತ್ಥಿಕಞ್ಚ ಅನೀಕಂ. ಅಥಾಹಂ ಭನ್ತೇ ಏಕಪಲಾಸಿಕಂ ಚೇ ಉಪಾಹನಂ ಪರಿಹರಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ ‘ಸೋಣೋ ಕೋಳಿವಿಸೋ ಅಸೀತಿಸಕಟವಾಹೇ ಹಿರಞ್ಞಂ ಓಹಾಯ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಸತ್ತಹತ್ಥಿಕಞ್ಚ ಅನೀಕಂ. ಸೋ ದಾನಾಯಂ ಏಕಪಲಾಸಿಕಾಸು ಉಪಾಹನಾಸು ಸತ್ತೋ’ತಿ. ಸಚೇ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸತಿ ಅಹಮ್ಪಿ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮಿ; ನೋ ಚೇ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಪಲಾಸಿಕಂ ಉಪಾಹನಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಿಗುಣಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ನ ತಿಗುಣಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ನ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾ [ಗಣಙ್ಗಣೂಪಾಹನಾ (ಬಹೂಸು)] ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ದಿಗುಣಾದಿಉಪಾಹನಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೧೪೯. ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ

೨೪೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಪೀತಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ… ಸಬ್ಬಲೋಹಿತಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ… ಸಬ್ಬಮಞ್ಜಿಟ್ಠಿಕಾ [ಸಬ್ಬಮಞ್ಜೇಟ್ಠಿಕಾ (ಕ.)] ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ … ಸಬ್ಬಕಣ್ಹಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ… ಸಬ್ಬಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ… ಸಬ್ಬಮಹಾನಾಮರತ್ತಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ, ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ…ಪೇ… ನ ಸಬ್ಬಪೀತಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಸಬ್ಬಲೋಹಿತಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಸಬ್ಬಮಞ್ಜಿಟ್ಠಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಸಬ್ಬಕಣ್ಹಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಸಬ್ಬಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಸಬ್ಬಮಹಾನಾಮರತ್ತಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನೀಲಕವದ್ಧಿಕಾ [ವಟ್ಟಿಕಾ (ಸೀ.)] ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಪೀತಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಲೋಹಿತಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಿಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಕಣ್ಹವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಮಹಾನಾಮರತ್ತವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ, ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನೀಲಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ…ಪೇ… ನ ಪೀತಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಲೋಹಿತಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಿಕವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಕಣ್ಹವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಮಹಾರಙ್ಗರತ್ತವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಮಹಾನಾಮರತ್ತವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಖಲ್ಲಕಬದ್ಧಾ […ಬನ್ಧಾ (ಕ.)] ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ…ಪೇ… ಪುಟಬದ್ಧಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಪಾಲಿಗುಣ್ಠಿಮಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ತೂಲಪುಣ್ಣಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಮೇಣ್ಡವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಅಜವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ವಿಚ್ಛಿಕಾಳಿಕಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಮೋರಪಿಞ್ಛ [ಮೋರಪಿಞ್ಜ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಚಿತ್ರಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ, ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಖಲ್ಲಕಬದ್ಧಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ…ಪೇ… ನ ಪುಟಬದ್ಧಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಪಾಲಿಗುಣ್ಠಿಮಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ತೂಲಪುಣ್ಣಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ತಿತ್ತಿರಪತ್ತಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಮೇಣ್ಡವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಅಜವಿಸಾಣವದ್ಧಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ವಿಚ್ಛಿಕಾಳಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಮೋರಪಿಞ್ಛಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಚಿತ್ರಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ…ಪೇ… ಬ್ಯಗ್ಘಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ದೀಪಿಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಅಜಿನಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಉದ್ದಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಮಜ್ಜಾರಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಕಾಳಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಲುವಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ [ಉಲೂಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ (ಯೋಜನಾ)] ಉಪಾಹನಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ, ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ…ಪೇ… ನ ಬ್ಯಗ್ಘಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ದೀಪಿಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಅಜಿನಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಉದ್ದಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಮಜ್ಜಾರಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಕಾಳಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಲುವಕಚಮ್ಮಪರಿಕ್ಖಟಾ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ.

ಸಬ್ಬನೀಲಿಕಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೧೫೦. ಓಮುಕ್ಕಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾನುಜಾನನಾ

೨೪೭. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ, ಅಞ್ಞತರೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಚ್ಛಾಸಮಣೇನ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಖಞ್ಜಮಾನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಉಪಾಸಕೋ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ; ದಿಸ್ವಾ ಉಪಾಹನಾ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಯೇನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಖಞ್ಜತೀ’’ತಿ? ‘‘ಪಾದಾ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಫಲಿತಾ’’ತಿ [ಫಾಲಿತಾತಿ (ಕ.)]. ‘‘ಹನ್ದ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಾಹನಾಯೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಆವುಸೋ, ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ ಭಗವತಾ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾ’’ತಿ. ‘‘ಗಣ್ಹಾಹೇತಾ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಪಾಹನಾಯೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓಮುಕ್ಕಂ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಾ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಓಮುಕ್ಕಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಾನುಜಾನನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೫೧. ಅಜ್ಝಾರಾಮೇ ಉಪಾಹನಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ

೨೪೮. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಅನುಪಾಹನೋ ಚಙ್ಕಮತಿ. ಸತ್ಥಾ ಅನುಪಾಹನೋ ಚಙ್ಕಮತೀತಿ, ಥೇರಾಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಪಾಹನಾ ಚಙ್ಕಮನ್ತಿ. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಸತ್ಥರಿ ಅನುಪಾಹನೇ ಚಙ್ಕಮಮಾನೇ, ಥೇರೇಸುಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅನುಪಾಹನೇಸು ಚಙ್ಕಮಮಾನೇಸು, ಸಉಪಾಹನಾ ಚಙ್ಕಮನ್ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಸತ್ಥರಿ ಅನುಪಾಹನೇ ಚಙ್ಕಮಮಾನೇ, ಥೇರೇಸುಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅನುಪಾಹನೇಸು ಚಙ್ಕಮಮಾನೇಸು, ಸಉಪಾಹನಾ ಚಙ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಸತ್ಥರಿ ಅನುಪಾಹನೇ ಚಙ್ಕಮಮಾನೇ, ಥೇರೇಸುಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅನುಪಾಹನೇಸು ಚಙ್ಕಮಮಾನೇಸು, ಸಉಪಾಹನಾ ಚಙ್ಕಮನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ, ಸತ್ಥರಿ ಅನುಪಾಹನೇ ಚಙ್ಕಮಮಾನೇ, ಥೇರೇಸುಪಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಅನುಪಾಹನೇಸು ಚಙ್ಕಮಮಾನೇಸು, ಸಉಪಾಹನಾ ಚಙ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಇಮೇ ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹೀ ಓದಾತವತ್ಥವಸನಕಾ ಅಭಿಜೀವನಿಕಸ್ಸ ಸಿಪ್ಪಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ಆಚರಿಯೇಸು ಸಗಾರವಾ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಇಧ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋಭೇಥ, ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏವಂ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಸಮಾನಾ ಆಚರಿಯೇಸು ಆಚರಿಯಮತ್ತೇಸು ಉಪಜ್ಝಾಯೇಸು ಉಪಜ್ಝಾಯಮತ್ತೇಸು ಅಗಾರವಾ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ [ಸಗಾರವಾ ಸಗ್ಗತಿಸ್ಸಾ ಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ (ಕ.)] ವಿಹರೇಯ್ಯಾಥ. ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಚರಿಯೇಸು ಆಚರಿಯಮತ್ತೇಸು ಉಪಜ್ಝಾಯೇಸು ಉಪಜ್ಝಾಯಮತ್ತೇಸು ಅನುಪಾಹನೇಸು ಚಙ್ಕಮಮಾನೇಸು ಸಉಪಾಹನೇನ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಚಙ್ಕಮೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಜ್ಝಾರಾಮೇ ಉಪಾಹನಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

೨೪೯. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾದಖಿಲಾಬಾಧೋ ಹೋತಿ. ತಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಉಚ್ಚಾರಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಾವಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಾಮೇನ್ತಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಸೇನಾಸನಚಾರಿಕಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಉಚ್ಚಾರಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಾವಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಾಮೇನ್ತೇ, ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂ ಇಮಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಬಾಧೋ’’ತಿ? ‘‘ಇಮಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಪಾದಖಿಲಾಬಾಧೋ; ಇಮಂ ಮಯಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಉಚ್ಚಾರಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸಾವಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಾಮೇಮಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಪಾದಾ ವಾ ದುಕ್ಖಾ, ಪಾದಾ ವಾ ಫಲಿತಾ, ಪಾದಖಿಲೋ ವಾ ಆಬಾಧೋ [ಪಾದಖಿಲಾಬಾಧೋ ವಾ (ಸ್ಯಾ.)] ಉಪಾಹನಂ ಧಾರೇತು’’ನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಧೋತೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಮಞ್ಚಮ್ಪಿ ಪೀಠಮ್ಪಿ ಅಭಿರುಹನ್ತಿ; ಚೀವರಮ್ಪಿ ಸೇನಾಸನಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಇದಾನಿ ಮಞ್ಚಂ ವಾ ಪೀಠಂ ವಾ ಅಭಿರುಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪಾಹನಂ ಧಾರೇತುನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ರತ್ತಿಯಾ ಉಪೋಸಥಗ್ಗಮ್ಪಿ ಸನ್ನಿಸಜ್ಜಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅನ್ಧಕಾರೇ ಖಾಣುಮ್ಪಿ ಕಣ್ಟಕಮ್ಪಿ ಅಕ್ಕಮನ್ತಿ; ಪಾದಾ ದುಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಜ್ಝಾರಾಮೇ ಉಪಾಹನಂ ಧಾರೇತುಂ, ಉಕ್ಕಂ, ಪದೀಪಂ, ಕತ್ತರದಣ್ಡನ್ತಿ.

ಅಜ್ಝಾರಾಮೇ ಉಪಾಹನಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೧೫೨. ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ

೨೫೦. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾಯೋ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಖಟಖಟಸದ್ದಾ, ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ [ಇಮಾ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಾಯೋ ಪಾಚಿ. ೫೦೮; ದೀ. ನಿ. ೧.೭; ಮ. ನಿ. ೨.೨೨೩; ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೦೮೦; ಅ. ನಿ. ೧೦.೬೯ ಆದಯೋ] – ರಾಜಕಥಂ, ಚೋರಕಥಂ, ಮಹಾಮತ್ತಕಥಂ, ಸೇನಾಕಥಂ, ಭಯಕಥಂ, ಯುದ್ಧಕಥಂ, ಅನ್ನಕಥಂ, ಪಾನಕಥಂ, ವತ್ಥಕಥಂ, ಸಯನಕಥಂ, ಮಾಲಾಕಥಂ, ಗನ್ಧಕಥಂ, ಞಾತಿಕಥಂ, ಯಾನಕಥಂ, ಗಾಮಕಥಂ, ನಿಗಮಕಥಂ, ನಗರಕಥಂ, ಜನಪದಕಥಂ, ಇತ್ಥಿಕಥಂ [ಇತ್ಥಿಕಥಂ ಪುರಿಸಕಥಂ (ಕ.)], ಸೂರಕಥಂ, ವಿಸಿಖಾಕಥಂ, ಕುಮ್ಭಟ್ಠಾನಕಥಂ, ಪುಬ್ಬಪೇತಕಥಂ, ನಾನತ್ತಕಥಂ, ಲೋಕಕ್ಖಾಯಿಕಂ, ಸಮುದ್ದಕ್ಖಾಯಿಕಂ, ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ; ಕೀಟಕಮ್ಪಿ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಾರೇನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ಚಾವೇನ್ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾಯೋ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಖಟಖಟಸದ್ದಾ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರಾಜಕಥಂ, ಚೋರಕಥಂ…ಪೇ… ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ, ಕೀಟಕಮ್ಪಿ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಾರೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ಚಾವೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾಯೋ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಖಟಖಟಸದ್ದಾ, ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ, – ರಾಜಕಥಂ, ಚೋರಕಥಂ…ಪೇ… ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ, ಕೀಟಕಮ್ಪಿ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಾರೇನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖೂಪಿ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ಚಾವೇನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಬಾರಾಣಸೀ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಬಾರಾಣಸೀ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ಭಗವತಾ ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾತಿ – ತಾಲತರುಣೇ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ತಾಲಪತ್ತಪಾದುಕಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ; ತಾನಿ ತಾಲತರುಣಾನಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಮಿಲಾಯನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ತಾಲತರುಣೇ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ತಾಲಪತ್ತಪಾದುಕಾಯೋ ಧಾರೇಸ್ಸನ್ತಿ; ತಾನಿ ತಾಲತರುಣಾನಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಮಿಲಾಯನ್ತಿ; ಏಕಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜೀವಂ ವಿಹೇಠೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಾಲತರುಣೇ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ತಾಲಪತ್ತಪಾದುಕಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ; ತಾನಿ ತಾಲತರುಣಾನಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಮಿಲಾಯನ್ತೀ’’ತಿ? ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ತಾಲತರುಣೇ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ತಾಲಪತ್ತಪಾದುಕಾಯೋ ಧಾರೇಸ್ಸನ್ತಿ; ತಾನಿ ತಾಲತರುಣಾನಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಮಿಲಾಯನ್ತಿ. ಜೀವಸಞ್ಞಿನೋ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ರುಕ್ಖಸ್ಮಿಂ. ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಾಲಪತ್ತಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘ಭಗವತಾ ತಾಲಪತ್ತಪಾದುಕಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾ’ತಿ ವೇಳುತರುಣೇ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ವೇಳುಪತ್ತಪಾದುಕಾಯೋ ಧಾರೇನ್ತಿ. ತಾನಿ ವೇಳುತರುಣಾನಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಮಿಲಾಯನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ವೇಳುತರುಣೇ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ವೇಳುಪತ್ತಪಾದುಕಾಯೋ ಧಾರೇಸ್ಸನ್ತಿ. ತಾನಿ ವೇಳುತರುಣಾನಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಮಿಲಾಯನ್ತಿ. ಏಕಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜೀವಂ ವಿಹೇಠೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಜೀವಸಞ್ಞಿನೋ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ರುಕ್ಖಸ್ಮಿಂ…ಪೇ… ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇಳುಪತ್ತಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ.

೨೫೧. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭದ್ದಿಯಂ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಭದ್ದಿಯಂ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಭದ್ದಿಯೇ ವಿಹರತಿ ಜಾತಿಯಾ ವನೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭದ್ದಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪಾದುಕಮಣ್ಡನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ತಿಣಪಾದುಕಂ ಕರೋನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ಮುಞ್ಜಪಾದುಕಂ ಕರೋನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ಪಬ್ಬಜಪಾದುಕಂ ಕರೋನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ಹಿನ್ತಾಲಪಾದುಕಂ ಕರೋನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ಕಮಲಪಾದುಕಂ ಕರೋನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ಕಮ್ಬಲಪಾದುಕಂ ಕರೋನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ರಿಞ್ಚನ್ತಿ ಉದ್ದೇಸಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಂ ಅಧಿಸೀಲಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭದ್ದಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪಾದುಕಮಣ್ಡನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಿಣಪಾದುಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ, ಮುಞ್ಜಪಾದುಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ, ಪಬ್ಬಜಪಾದುಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ, ಹಿನ್ತಾಲಪಾದುಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ, ಕಮಲಪಾದುಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ, ಕಮ್ಬಲಪಾದುಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ, ರಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಉದ್ದೇಸಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಂ ಅಧಿಸೀಲಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಪಞ್ಞ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭದ್ದಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪಾದುಕಮಣ್ಡನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ತಿಣಪಾದುಕಂ ಕರೋನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇನ್ತಿಪಿ…ಪೇ… ರಿಞ್ಚನ್ತಿ ಉದ್ದೇಸಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಂ ಅಧಿಸೀಲಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಪಞ್ಞ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪಾದುಕಮಣ್ಡನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಿಣಪಾದುಕಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿಪಿ ಕಾರಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿಪಿ…ಪೇ… ರಿಞ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಉದ್ದೇಸಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಂ ಅಧಿಸೀಲಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಪಞ್ಞಂ. ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಣಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಮುಞ್ಜಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಪಬ್ಬಜಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಹಿನ್ತಾಲಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಕಮಲಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಕಮ್ಬಲಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಸೋವಣ್ಣಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ರೂಪಿಯಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಮಣಿಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ವೇಳುರಿಯಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಫಲಿಕಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಕಂಸಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಕಾಚಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ತಿಪುಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ಸೀಸಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ, ನ ತಮ್ಬಲೋಹಮಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಚಿ ಸಙ್ಕಮನಿಯಾ ಪಾದುಕಾ ಧಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಸ್ಸೋ ಪಾದುಕಾ ಧುವಟ್ಠಾನಿಯಾ ಅಸಙ್ಕಮನಿಯಾಯೋ – ವಚ್ಚಪಾದುಕಂ, ಪಸ್ಸಾವಪಾದುಕಂ, ಆಚಮನಪಾದುಕ’’ನ್ತಿ.

೨೫೨. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭದ್ದಿಯೇ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಚಿರವತಿಯಾ ನದಿಯಾ ಗಾವೀನಂ ತರನ್ತೀನಂ ವಿಸಾಣೇಸುಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಕಣ್ಣೇಸುಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗೀವಾಯಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಛೇಪ್ಪಾಪಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಪಿಟ್ಠಿಮ್ಪಿ ಅಭಿರುಹನ್ತಿ, ರತ್ತಚಿತ್ತಾಪಿ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಛುಪನ್ತಿ, ವಚ್ಛತರಿಮ್ಪಿ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಮಾರೇನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಗಾವೀನಂ ತರನ್ತೀನಂ ವಿಸಾಣೇಸುಪಿ ಗಹೇಸ್ಸನ್ತಿ…ಪೇ… ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ,…ಪೇ… ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾತಿ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಾವೀನಂ ವಿಸಾಣೇಸು ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ಕಣ್ಣೇಸು ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ಗೀವಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ಛೇಪ್ಪಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ಪಿಟ್ಠಿ ಅಭಿರುಹಿತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಅಭಿರುಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಛುಪಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಛುಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸ. ನ ವಚ್ಛತರೀ ಮಾರೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಮಾರೇಯ್ಯ, ಯಥಾಧಮ್ಮೋ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

ಕಟ್ಠಪಾದುಕಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೧೫೩. ಯಾನಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ

೨೫೩. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾನೇನ ಯಾಯನ್ತಿ, ಇತ್ಥಿಯುತ್ತೇನಪಿ ಪುರಿಸನ್ತರೇನ, ಪುರಿಸಯುತ್ತೇನಪಿ ಇತ್ಥನ್ತರೇನ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಙ್ಗಾಮಹಿಯಾಯಾ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನೇನ ಯಾಯಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಯಾಯೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಕೋಸಲೇಸು ಜನಪದೇ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಗಿಲಾನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಾವತ್ಥಿಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಗಿಲಾನೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಾನಂ ಅಭಿರುಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಆವುಸೋ, ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಯಾನ’’ನ್ತಿ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತೋ ಯಾನಂ ನಾಭಿರುಹಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಯಾನನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಇತ್ಥಿಯುತ್ತಂ ನು ಖೋ ಪುರಿಸಯುತ್ತಂ ನು ಖೋ’’ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸಯುತ್ತಂ ಹತ್ಥವಟ್ಟಕನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಯಾನುಗ್ಘಾತೇನ ಬಾಳ್ಹತರಂ ಅಫಾಸು ಅಹೋಸಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿವಿಕಂ ಪಾಟಙ್ಕಿನ್ತಿ.

ಯಾನಾದಿಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೧೫೪. ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ

೨೫೪. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಆಸನ್ದಿಂ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ, ಗೋನಕಂ, ಚಿತ್ತಕಂ, ಪಟಿಕಂ, ಪಟಲಿಕಂ, ತೂಲಿಕಂ, ವಿಕತಿಕಂ, ಉದ್ಧಲೋಮಿಂ [ಉನ್ದಲೋಮಿಂ (ಕ.), ಉದ್ದಲೋಮಿಂ (ಕ.)], ಏಕನ್ತಲೋಮಿಂ, ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಂ, ಕೋಸೇಯ್ಯಂ, ಕುತ್ತಕಂ, ಹತ್ಥತ್ಥರಂ, ಅಸ್ಸತ್ಥರಂ, ರಥತ್ಥರಂ, ಅಜಿನಪವೇಣಿಂ, ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ಸಉತ್ತರಚ್ಛದಂ, ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ವಿಹಾರಚಾರಿಕಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಾ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಆಸನ್ದಿ, ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ, ಗೋನಕೋ, ಚಿತ್ತಕೋ, ಪಟಿಕಾ, ಪಟಲಿಕಾ, ತೂಲಿಕಾ, ವಿಕತಿಕಾ, ಉದ್ಧಲೋಮಿ, ಏಕನ್ತಲೋಮಿ, ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಂ, ಕೋಸೇಯ್ಯಂ, ಕುತ್ತಕಂ, ಹತ್ಥತ್ಥರಂ, ಅಸ್ಸತ್ಥರಂ, ರಥತ್ಥರಂ, ಅಜಿನಪವೇಣಿ, ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ಸಉತ್ತರಚ್ಛದಂ, ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಂ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ.

ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೧೫೫. ಸಬ್ಬಚಮ್ಮಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ

೨೫೫. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ಭಗವತಾ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾನೀತಿ – ಮಹಾಚಮ್ಮಾನಿ ಧಾರೇನ್ತಿ, ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಬ್ಯಗ್ಘಚಮ್ಮಂ ದೀಪಿಚಮ್ಮಂ. ತಾನಿ ಮಞ್ಚಪ್ಪಮಾಣೇನಪಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಪೀಠಪ್ಪಮಾಣೇನಪಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಅನ್ತೋಪಿ ಮಞ್ಚೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಬಹಿಪಿ ಮಞ್ಚೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಅನ್ತೋಪಿ ಪೀಠೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಬಹಿಪಿ ಪೀಠೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ವಿಹಾರಚಾರಿಕಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಾ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಚಮ್ಮಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ, ಸೀಹಚಮ್ಮಂ ಬ್ಯಗ್ಘಚಮ್ಮಂ ದೀಪಿಚಮ್ಮಂ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ಭಗವತಾ ಮಹಾಚಮ್ಮಾನಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಾನೀತಿ – ಗೋಚಮ್ಮಾನಿ ಧಾರೇನ್ತಿ. ತಾನಿ ಮಞ್ಚಪ್ಪಮಾಣೇನಪಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಪೀಠಪ್ಪಮಾಣೇನಪಿ ಛಿನ್ನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಅನ್ತೋಪಿ ಮಞ್ಚೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಬಹಿಪಿ ಮಞ್ಚೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಅನ್ತೋಪಿ ಪೀಠೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಬಹಿಪಿ ಪೀಠೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಪಾಪುಪಾಸಕಸ್ಸ ಕುಲೂಪಕೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ತಸ್ಸ ಪಾಪುಪಾಸಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪಾಪುಪಾಸಕೋ ಯೇನ ಸೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಪಾಪಭಿಕ್ಖುಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತಸ್ಸ ಪಾಪುಪಾಸಕಸ್ಸ ವಚ್ಛಕೋ ಹೋತಿ ತರುಣಕೋ ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಚಿತ್ರೋ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ದೀಪಿಚ್ಛಾಪೋ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ತಂ ವಚ್ಛಕಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪಾಪುಪಾಸಕೋ ತಂ ಪಾಪಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಇಮಂ ವಚ್ಛಕಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಸ ವಚ್ಛಕಸ್ಸ ಚಮ್ಮೇನಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪಾಪುಪಾಸಕೋ ತಂ ವಚ್ಛಕಂ ವಧಿತ್ವಾ ಚಮ್ಮಂ ವಿಧುನಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಾಪಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಾದಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ತಂ ಚಮ್ಮಂ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಾ ಗಾವೀ ವಚ್ಛಗಿದ್ಧಿನೀ ತಂ ಪಾಪಭಿಕ್ಖುಂ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತ್ಯಾಯಂ, ಆವುಸೋ, ಗಾವೀ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ನ ಜಾನಾಮಿ ಕೇನ [ಕೇನಚಿ (ಕ.)] ಮ್ಯಾಯಂ ಗಾವೀ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಅನುಬನ್ಧೀ’’ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತಸ್ಸ ಪಾಪಭಿಕ್ಖುನೋ ಸಙ್ಘಾಟಿ ಲೋಹಿತೇನ ಮಕ್ಖಿತಾ ಹೋತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಅಯಂ ಪನ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಘಾಟಿ ಕಿಂ ಕತಾ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ಸಮಾದಪೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಭಿಕ್ಖು ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ಸಮಾದಪೇಸ್ಸತಿ, ನನು ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಗರಹಿತೋ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣೀ ಪಸತ್ಥಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಪಾಪಭಿಕ್ಖುಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ಸಮಾದಪೇಸೀ’’ತಿ? ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾತಿ…ಪೇ… ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ಸಮಾದಪೇಸ್ಸಸಿ, ನನು ಮಯಾ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಗರಹಿತೋ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣೀ ಪಸತ್ಥಾ. ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಸಮಾದಪೇಯ್ಯ, ಯಥಾಧಮ್ಮೋ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗೋಚಮ್ಮಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಿಞ್ಚಿ ಚಮ್ಮಂ ಧಾರೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಧಾರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಸಬ್ಬಚಮ್ಮಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

೧೫೬. ಗಿಹಿವಿಕತಾನುಞ್ಞಾತಾದಿ

೨೫೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಮಞ್ಚಮ್ಪಿ ಪೀಠಮ್ಪಿ ಚಮ್ಮೋನದ್ಧಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಚಮ್ಮವಿನದ್ಧಾನಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಭಿನಿಸೀದನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹಿವಿಕತಂ ಅಭಿನಿಸೀದಿತುಂ, ನ ತ್ವೇವ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಿತುನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ವಿಹಾರಾ ಚಮ್ಮವದ್ಧೇಹಿ ಓಗುಮ್ಫಿಯನ್ತಿ [ಓಗುಮ್ಭಿಯನ್ತಿ (ಕ.)]. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಭಿನಿಸೀದನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬನ್ಧನಮತ್ತಂ ಅಭಿನಿಸೀದಿತುನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಉಪಾಹನಾ ಗಾಮಂ ಪವಿಸನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಉಪಾಹನೇನ ಗಾಮೋ ಪವಿಸಿತಬ್ಬೋ. ಯೋ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಿಲಾನೋ ಹೋತಿ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ವಿನಾ ಉಪಾಹನೇನ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುಂ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಉಪಾಹನೇನ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತುನ್ತಿ.

ಗಿಹಿವಿಕತಾನುಞ್ಞಾತಾದಿ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೫೭. ಸೋಣಕುಟಿಕಣ್ಣವತ್ಥು

೨೫೭. [ಉದಾ. ೪೬ ಸೋಕಸುತ್ತೇನ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಅವನ್ತೀಸು ವಿಹರತಿ ಕುರರಘರೇ [ಕುರುರಘರೇ (ಕ.)] ಪಪತಕೇ [ಪಪಾತೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.) ಪವತ್ಥೇ (ಉದಾ. ೪೬)] ಪಬ್ಬತೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸೋಣೋ ಉಪಾಸಕೋ ಕುಟಿಕಣ್ಣೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋಣೋ ಉಪಾಸಕೋ ಕುಟಿಕಣ್ಣೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋಣೋ ಉಪಾಸಕೋ ಕುಟಿಕಣ್ಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೇನ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಪಬ್ಬಾಜೇತು ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ’’ತಿ. ( ) [(ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನೋ ಸೋಣಂ ಉಪಾಸಕಂ ಕುಟಿಕಣ್ಣಂ ಏತದವೋಚ) (ಸ್ಯಾ. ಉದಾ. ೪೬)] ‘‘ದುಕ್ಕರಂ ಖೋ, ಸೋಣ, ಯಾವಜೀವಂ ಏಕಸೇಯ್ಯಂ ಏಕಭತ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಇಙ್ಘ, ತ್ವಂ, ಸೋಣ, ತತ್ಥೇವ ಅಗಾರಿಕಭೂತೋ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನಂ ಅನುಯುಞ್ಜ, ಕಾಲಯುತ್ತಂ ಏಕಸೇಯ್ಯಂ ಏಕಭತ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಕುಟಿಕಣ್ಣಸ್ಸ ಯೋ ಅಹೋಸಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಭಿಸಙ್ಖಾರೋ ಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋಣೋ ಉಪಾಸಕೋ ಕುಟಿಕಣ್ಣೋ …ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋಣೋ ಉಪಾಸಕೋ ಕುಟಿಕಣ್ಣೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋಣೋ ಉಪಾಸಕೋ ಕುಟಿಕಣ್ಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಥಾ ಯಥಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೇನ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ, ನಯಿದಂ ಸುಕರಂ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಾ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಿತುಂ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕೇಸಮಸ್ಸುಂ ಓಹಾರೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ. ಪಬ್ಬಾಜೇತು ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಸೋಣಂ ಉಪಾಸಕಂ ಕುಟಿಕಣ್ಣಂ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೋ ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತಿಣ್ಣಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಕಿಚ್ಛೇನ ಕಸಿರೇನ ತತೋ ತತೋ ದಸವಗ್ಗಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸೋಣಂ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇಸಿ.

ಸೋಣಕುಟಿಕಣ್ಣವತ್ಥು ನಿಟ್ಠಿತಂ.

೧೫೮. ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ಪಞ್ಚವರಪರಿದಸ್ಸನಾ

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಸ್ಸ ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಸುತೋಯೇವ ಖೋ ಮೇ ಸೋ ಭಗವಾ ಏದಿಸೋ ಚ ಏದಿಸೋ ಚಾತಿ, ನ ಚ ಮಯಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ದಿಟ್ಠೋ, ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಹಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಸಚೇ ಮಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘ಸುತೋ ಯೇವ ಖೋ ಮೇ ಸೋ ಭಗವಾ ಏದಿಸೋ ಚ ಏದಿಸೋ ಚಾತಿ, ನ ಚ ಮಯಾ ಸಮ್ಮುಖಾ ದಿಟ್ಠೋ, ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಹಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಸಚೇ ಮಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯಾ’ತಿ; ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಸಚೇ ಮಂ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಅನುಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸೋಣ. ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಸೋಣ, ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ. ದಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ತ್ವಂ, ಸೋಣ, ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಪಸಾದನೀಯಂ ಸನ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಸನ್ತಮಾನಸಂ ಉತ್ತಮದಮಥಸಮಥಂ ಅಮನುಪ್ಪತ್ತಂ ದನ್ತಂ ಗುತ್ತಂ ಯತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಾಗಂ. ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಸೋಣ, ಮಮ ವಚನೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದ – ‘ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಭಗವತೋ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದತೀ’’’ತಿ. ಏವಞ್ಚ ವದೇಹಿ – ‘‘ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಮೇ ವಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಕಿಚ್ಛೇನ ಕಸಿರೇನ ತತೋ ತತೋ ದಸವಗ್ಗಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅಲತ್ಥಂ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಅಪ್ಪತರೇನ ಗಣೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭನ್ತೇ, ಕಣ್ಹುತ್ತರಾ ಭೂಮಿ ಖರಾ ಗೋಕಣ್ಟಕಹತಾ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭನ್ತೇ, ನಹಾನಗರುಕಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಾ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಧುವನಹಾನಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭನ್ತೇ, ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಜ್ಝಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಏರಗೂ ಮೋರಗೂ ಮಜ್ಜಾರೂ [ಮಜ್ಝಾರೂ (ಕ.)] ಜನ್ತೂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ. ಏತರಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ನಿಸ್ಸೀಮಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಿ – ‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದೇಮಾ’’’ತಿ. ತೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇನ್ತಿ – ‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇಹಿ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಚೀವರಂ ದಿನ್ನ’ನ್ತಿ ತೇ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ಸಾದಿಯನ್ತಿ – ‘ಮಾ ನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಅಹೋಸೀ’ತಿ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಚೀವರೇ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ಸಂಸಾಮೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತೇನ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ಜೇತವನಂ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ, ಆನನ್ದ, ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ – ‘‘ಯಸ್ಸ ಖೋ ಮಂ ಭಗವಾ ಆಣಾಪೇತಿ, ‘ಇಮಸ್ಸ, ಆನನ್ದ, ಆಗನ್ತುಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಹೀ’ತಿ, ಇಚ್ಛತಿ ಭಗವಾ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕವಿಹಾರೇ ವತ್ಥುಂ, ಇಚ್ಛತಿ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸೋಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕವಿಹಾರೇ ವತ್ಥು’’ನ್ತಿ – ಯಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಭಗವಾ ವಿಹರತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸಿ.

೨೫೮. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಬಹುದೇವ ರತ್ತಿಂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಖೋ ಸೋಣೋ ಬಹುದೇವ ರತ್ತಿಂ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸೋಣಂ ಅಜ್ಝೇಸಿ – ‘‘ಪಟಿಭಾತು ತಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಧಮ್ಮೋ ಭಾಸಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುಣಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾನೇವ ಅಟ್ಠಕವಗ್ಗಿಕಾನಿ ಸರೇನ ಅಭಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸೋಣಸ್ಸ ಸರಭಞ್ಞಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅಬ್ಭಾನುಮೋದಿ – ‘‘ಸಾಧು, ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು. ಸುಗ್ಗಹಿತಾನಿ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಟ್ಠಕವಗ್ಗಿಕಾನಿ, ಸುಮನಸಿಕತಾನಿ ಸೂಪಧಾರಿತಾನಿ. ಕಲ್ಯಾಣಿಯಾಪಿ ವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾಯ, ಅನೇಲಗಲಾಯ [ಅನೇಳಗಲಾಯ (ಕ.)], ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಿಯಾ. ಕತಿವಸ್ಸೋಸಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ? ‘‘ಏಕವಸ್ಸೋಹಂ, ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಪನ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಏವಂ ಚಿರಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಚಿರಂ ದಿಟ್ಠೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಮೇಸು ಆದೀನವೋ, ಅಪಿ ಚ ಸಮ್ಬಾಧಾ ಘರಾವಾಸಾ ಬಹುಕಿಚ್ಚಾ ಬಹುಕರಣೀಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಾಯಂ ವೇಲಾಯಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ –

[ಉದಾ. ೪೬ ಉದಾನೇಪಿ] ‘‘ದಿಸ್ವಾ ಆದೀನವಂ ಲೋಕೇ, ಞತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ನಿರೂಪಧಿಂ;

ಅರಿಯೋ ನ ರಮತೀ ಪಾಪೇ, ಪಾಪೇ ನ ರಮತೀ ಸುಚೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸೋಣೋ – ಪಟಿಸಮ್ಮೋದತಿ ಖೋ ಮಂ ಭಗವಾ, ಅಯಂ ಖ್ವಸ್ಸ ಕಾಲೋ ಯಂ ಮೇ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಪರಿದಸ್ಸೀತಿ – ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಭಗವತೋ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದತಿ, ಏವಞ್ಚ ವದೇತಿ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕೋ. ತಿಣ್ಣಂ ಮೇ ವಸ್ಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಕಿಚ್ಛೇನ ಕಸಿರೇನ ತತೋ ತತೋ ದಸವಗ್ಗಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅಲತ್ಥಂ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಅಪ್ಪತರೇನ ಗಣೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭನ್ತೇ, ಕಣ್ಹುತ್ತರಾ ಭೂಮಿ ಖರಾ ಗೋಕಣ್ಟಕಹತಾ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭನ್ತೇ, ನಹಾನಗರುಕಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಾ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಧುವನಹಾನಂ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭನ್ತೇ, ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಜ್ಝಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಏರಗೂ ಮೋರಗೂ ಮಜ್ಜಾರೂ ಜನ್ತೂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ. ಏತರಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ನಿಸ್ಸೀಮಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಿ – ‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದೇಮಾ’ತಿ. ತೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇನ್ತಿ – ‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮೇಹಿ ತೇ, ಆವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಚೀವರಂ ದಿನ್ನ’ನ್ತಿ. ತೇ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನ ಸಾದಿಯನ್ತಿ – ‘ಮಾ ನೋ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಅಹೋಸೀ’ತಿ; ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಭಗವಾ ಚೀವರೇ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

೨೫೯. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಭಿಕ್ಖುಕೋ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ವಿನಯಧರಪಞ್ಚಮೇನ ಗಣೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ತತ್ರಿಮೇ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ – ಪುರತ್ಥಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಗಜಙ್ಗಲಂ [ಕಜಙ್ಗಲಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ನಾಮ ನಿಗಮೋ, ತಸ್ಸ ಪರೇನ ಮಹಾಸಾಲಾ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ; ಪುರತ್ಥಿಮದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ ಸಲ್ಲವತೀ [ಸಲಲವತೀ (ಸೀ.)] ನಾಮ ನದೀ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ; ದಕ್ಖಿಣಾಯ ದಿಸಾಯ ಸೇತಕಣ್ಣಿಕಂ ನಾಮ ನಿಗಮೋ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ; ಪಚ್ಛಿಮಾಯ ದಿಸಾಯ ಥೂಣಂ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೋ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ; ಉತ್ತರಾಯ ದಿಸಾಯ ಉಸೀರದ್ಧಜೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬತೋ, ತತೋ ಪರಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಾ ಜನಪದಾ, ಓರತೋ ಮಜ್ಝೇ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವರೂಪೇಸು ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ವಿನಯಧರಪಞ್ಚಮೇನ ಗಣೇನ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಣ್ಹುತ್ತರಾ ಭೂಮಿ ಖರಾ ಗೋಕಣ್ಟಕಹತಾ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಗುಣಙ್ಗುಣೂಪಾಹನಂ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಹಾನಗರುಕಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕಾ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಧುವನಹಾನಂ. ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಜ್ಝಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಏರಗೂ ಮೋರಗೂ ಮಜ್ಜಾರೂ ಜನ್ತೂ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವನ್ತಿದಕ್ಖಿಣಾಪಥೇ ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಚಮ್ಮಾನಿ ಅತ್ಥರಣಾನಿ, ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಅಜಚಮ್ಮಂ ಮಿಗಚಮ್ಮಂ. ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ನಿಸ್ಸೀಮಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಿ – ‘ಇಮಂ ಚೀವರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ದೇಮಾ’ತಿ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾದಿತುಂ, ನ ತಾವ ತಂ ಗಣನೂಪಗಂ ಯಾವ ನ ಹತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ಪಞ್ಚವರಪರಿದಸ್ಸನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಚಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

೧೫೯. ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ

ರಾಜಾ ಚ ಮಾಗಧೋ ಸೋಣೋ, ಅಸೀತಿಸಹಸ್ಸಿಸ್ಸರೋ;

ಸಾಗತೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಸ್ಮಿಂ, ಬಹುಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಉತ್ತರಿಂ.

ಪಬ್ಬಜ್ಜಾರದ್ಧಭಿಜ್ಜಿಂಸು, ವೀಣಂ ಏಕಪಲಾಸಿಕಂ;

ನೀಲಾ ಪೀತಾ ಲೋಹಿತಿಕಾ, ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಾ ಕಣ್ಹಮೇವ ಚ.

ಮಹಾರಙ್ಗಮಹಾನಾಮಾ, ವದ್ಧಿಕಾ ಚ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ;

ಖಲ್ಲಕಾ ಪುಟಪಾಲಿ ಚ, ತೂಲತಿತ್ತಿರಮೇಣ್ಡಜಾ.

ವಿಚ್ಛಿಕಾ ಮೋರಚಿತ್ರಾ ಚ, ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾ ಚ ದೀಪಿಕಾ;

ಅಜಿನುದ್ದಾ ಮಜ್ಜಾರೀ ಚ, ಕಾಳಲುವಕಪರಿಕ್ಖಟಾ.

ಫಲಿತುಪಾಹನಾ ಖಿಲಾ, ಧೋತಖಾಣುಖಟಖಟಾ;

ತಾಲವೇಳುತಿಣಂ ಚೇವ, ಮುಞ್ಜಪಬ್ಬಜಹಿನ್ತಾಲಾ.

ಕಮಲಕಮ್ಬಲಸೋವಣ್ಣಾ, ರೂಪಿಕಾ ಮಣಿವೇಳುರಿಯಾ;

ಫಲಿಕಾ ಕಂಸಕಾಚಾ ಚ, ತಿಪುಸೀಸಞ್ಚ ತಮ್ಬಕಾ.

ಗಾವೀ ಯಾನಂ ಗಿಲಾನೋ ಚ, ಪುರಿಸಾಯುತ್ತಸಿವಿಕಾ;

ಸಯನಾನಿ ಮಹಾಚಮ್ಮಾ, ಗೋಚಮ್ಮೇಹಿ ಚ ಪಾಪಕೋ.

ಗಿಹೀನಂ ಚಮ್ಮವದ್ಧೇಹಿ, ಪವಿಸನ್ತಿ ಗಿಲಾಯನೋ;

ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನೋ ಸೋಣೋ, ಸರೇನ ಅಟ್ಠಕವಗ್ಗಿಕಂ.

ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಪಞ್ಚಹಿ, ಗುಣಙ್ಗುಣಾ ಧುವಸಿನಾ;

ಚಮ್ಮತ್ಥರಣಾನುಞ್ಞಾಸಿ, ನ ತಾವ ಗಣನೂಪಗಂ;

ಅದಾಸಿ ಮೇ ವರೇ ಪಞ್ಚ, ಸೋಣತ್ಥೇರಸ್ಸ ನಾಯಕೋತಿ.

ಇಮಮ್ಹಿ ಖನ್ಧಕೇ ವತ್ಥೂನಿ ತೇಸಟ್ಠಿ.

ಚಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.