೨. ದುತಿಯಭಾಣವಾರೋ

ಪಕಾಸನೀಯಕಮ್ಮಂ

೩೩೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಸರಾಜಿಕಾಯ ಪರಿಸಾಯ. ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಜಿಣ್ಣೋ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ವುಡ್ಢೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅದ್ಧಗತೋ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೋ. ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತು, ಮಮಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜತು. ಅಹಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ದೇವದತ್ತ, ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿಹರಿತು’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಜಿಣ್ಣೋ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ವುಡ್ಢೋ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಅದ್ಧಗತೋ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೋ. ಅಪ್ಪೋಸ್ಸುಕ್ಕೋ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತು, ಮಮಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಸ್ಸಜ್ಜತು. ಅಹಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾನಮ್ಪಿ ಖೋ ಅಹಂ, ದೇವದತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನ ನಿಸ್ಸಜ್ಜೇಯ್ಯಂ, ಕಿಂ ಪನ ತುಯ್ಹಂ ಛವಸ್ಸ ಖೇಳಾಸಕಸ್ಸಾ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ – ಸರಾಜಿಕಾಯ ಮಂ ಭಗವಾ ಪರಿಸಾಯ ಖೇಳಾಸಕವಾದೇನ ಅಪಸಾದೇತಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇವ ಉಕ್ಕಂಸತೀತಿ – ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಯಞ್ಚರಹಿ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಭಗವತಿ ಪಠಮೋ ಆಘಾತೋ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸನೀಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತು – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾತಬ್ಬಂ. ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

೩೩೭. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ ಸಙ್ಘೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸನೀಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಸಙ್ಘೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸನೀಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸನೀಯಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕರಣಂ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ, ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ – ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಕತಂ ಸಙ್ಘೇನ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸನೀಯಂ ಕಮ್ಮಂ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

೩೩೮. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಾ, ಭನ್ತೇ, ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ರಾಜಗಹೇ ವಣ್ಣೋ ಭಾಸಿತೋ – ‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಗೋಧಿಪುತ್ತೋ, ಮಹಾನುಭಾವೋ ಗೋಧಿಪುತ್ತೋ’ತಿ. ಕಥಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇಮೀ’’ತಿ? ‘‘ನನು ತಯಾ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭೂತೋಯೇವ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ರಾಜಗಹೇ ವಣ್ಣೋ ಭಾಸಿತೋ – ‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಗೋಧಿಪುತ್ತೋ, ಮಹಾನುಭಾವೋ ಗೋಧಿಪುತ್ತೋ’’’ ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭೂತಂಯೇವ ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಸಮ್ಮನ್ನತು ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇತುಂ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ. ಪಠಮಂ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಯಾಚಿತಬ್ಬೋ. ಯಾಚಿತ್ವಾ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಸಮ್ಮನ್ನೇಯ್ಯ ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇತುಂ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಸಙ್ಘೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಸಮ್ಮನ್ನತಿ ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇತುಂ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ, ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುತಿ ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇತುಂ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ, ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ – ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಸಮ್ಮತೋ ಸಙ್ಘೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇತುಂ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

ಸಮ್ಮತೋ ಚ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಜಗಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸೇಸಿ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ದುಬ್ಬುದ್ಧಿನೋ, ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಉಸೂಯಕಾ ಇಮೇ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಉಸೂಯನ್ತೀ’’ತಿ. ಯೇ ಪನ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಬ್ಯತ್ತಾ ಬುದ್ಧಿಮನ್ತೋ, ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ನ ಖೋ ಇದಂ ಓರಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಯಥಾ ಭಗವಾ ದೇವದತ್ತಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸಾಪೇತೀ’’ತಿ.

ಅಜಾತಸತ್ತುಕುಮಾರವತ್ಥು

೩೩೯. ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇನ ಅಜಾತಸತ್ತು ಕುಮಾರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಕುಮಾರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ, ಕುಮಾರ, ಮನುಸ್ಸಾ ದೀಘಾಯುಕಾ, ಏತರಹಿ ಅಪ್ಪಾಯುಕಾ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತ್ವಂ ಕುಮಾರೋವ ಸಮಾನೋ ಕಾಲಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ. ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಕುಮಾರ, ಪಿತರಂ ಹನ್ತ್ವಾ ರಾಜಾ ಹೋಹಿ. ಅಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಹನ್ತ್ವಾ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಅಜಾತಸತ್ತು ಕುಮಾರೋ – ಅಯ್ಯೋ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ ಅಯ್ಯೋ ದೇವದತ್ತೋತಿ – ಊರುಯಾ ಪೋತ್ಥನಿಕಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸ [ದಿವಾ ದಿವಸಸ್ಸ (ಕ.)] ಭೀತೋ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗೋ ಉಸ್ಸಙ್ಕೀ ಉತ್ರಸ್ತೋ ಸಹಸಾ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಅದ್ದಸಾಸುಂ ಖೋ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಉಪಚಾರಕಾ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಕುಮಾರಂ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸ ಭೀತಂ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗಂ ಉಸ್ಸಙ್ಕಿಂ ಉತ್ರಸ್ತಂ ಸಹಸಾ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಪವಿಸನ್ತಂ; ದಿಸ್ವಾನ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ. ತೇ ವಿಚಿನನ್ತಾ ಊರುಯಾ ಪೋತ್ಥನಿಕಂ ಬದ್ಧಂ [ಬನ್ಧಂ (ಕ.)] ದಿಸ್ವಾನ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಕುಮಾರಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ, ಕುಮಾರ, ಕತ್ತುಕಾಮೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಪಿತರಮ್ಹಿ ಹನ್ತುಕಾಮೋ’’ತಿ. ‘‘ಕೇನಾಸಿ ಉಸ್ಸಾಹಿತೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಯ್ಯೇನ ದೇವದತ್ತೇನಾ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘‘ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಚ, ಸಬ್ಬೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ. ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಪರಜ್ಝನ್ತಿ. ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಚಾ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘‘ನ ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ನ ದೇವದತ್ತೋ. ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ. ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ರಾಜಾ ವಕ್ಖತಿ ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ತೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಕುಮಾರಂ ಆದಾಯ ಯೇನ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಮಾಗಧಸ್ಸ ಸೇನಿಯಸ್ಸ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸ್ಸ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಕಥಂ, ಭಣೇ, ಮಹಾಮತ್ತೇಹಿ ಮತಿ ಕತಾ’’ತಿ? ‘‘ಏಕಚ್ಚೇ, ದೇವ, ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಚ, ಸಬ್ಬೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ. ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಪರಜ್ಝನ್ತಿ. ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋ ಚಾ’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘ನ ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ನ ದೇವದತ್ತೋ. ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ. ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ. ಯಥಾ ರಾಜಾ ವಕ್ಖತಿ ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ, ಭಣೇ, ಕರಿಸ್ಸತಿ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ? ನನು ಭಗವತಾ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ದೇವದತ್ತೋ ರಾಜಗಹೇ ಪಕಾಸಾಪಿತೋ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ ಅಹೋಸಿ, ಇದಾನಿ ಅಞ್ಞಾ ಪಕತಿ. ಯಂ ದೇವದತ್ತೋ ಕರೇಯ್ಯ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ನ ತೇನ ಬುದ್ಧೋ ವಾ ಧಮ್ಮೋ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ದೇವದತ್ತೋವ ತೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ? ತತ್ಥ ಯೇ ತೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ ದೇವದತ್ತೋ ಚ; ಸಬ್ಬೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ’ತಿ; ತೇ ಅಟ್ಠಾನೇ ಅಕಾಸಿ. ಯೇ ತೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ; ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಪರಜ್ಝನ್ತಿ; ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ ದೇವದತ್ತೋ ಚಾ’ತಿ; ತೇ ನೀಚೇ ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಯೇ ತೇ ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಂ ಮತಿಂ ಅಕಂಸು – ‘ನ ಕುಮಾರೋ ಚ ಹನ್ತಬ್ಬೋ, ನ ದೇವದತ್ತೋ; ನ ಭಿಕ್ಖೂ ಹನ್ತಬ್ಬಾ; ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ; ಯಥಾ ರಾಜಾ ವಕ್ಖತಿ ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ; ತೇ ಉಚ್ಚೇ ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಕುಮಾರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ಮಂ ತ್ವಂ, ಕುಮಾರ, ಹನ್ತುಕಾಮೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ರಜ್ಜೇನಾಮ್ಹಿ, ದೇವ, ಅತ್ಥಿಕೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಚೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಕುಮಾರ, ರಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥಿಕೋ, ಏತಂ ತೇ ರಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಅಜಾತಸತ್ತುಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ರಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾದೇಸಿ.

ಅಭಿಮಾರಪೇಸನಂ

೩೪೦. ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇನ ಅಜಾತಸತ್ತು ಕುಮಾರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಜಾತಸತ್ತುಂ ಕುಮಾರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪುರಿಸೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಆಣಾಪೇಹಿ, ಯೇ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಜಾತಸತ್ತು ಕುಮಾರೋ ಮನುಸ್ಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಯಥಾ, ಭಣೇ, ಅಯ್ಯೋ ದೇವದತ್ತೋ ಆಹ ತಥಾ ಕರೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಏಕಂ ಪುರಿಸಂ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛಾವುಸೋ, ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ವಿಹರತಿ. ತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗಚ್ಛಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗೇ ದ್ವೇ ಪುರಿಸೇ ಠಪೇಸಿ – ‘‘ಯೋ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸೇ ಠಪೇಸಿ – ‘‘ಯೇ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ದ್ವೇ ಪುರಿಸಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗೇ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸೇ ಠಪೇಸಿ – ‘‘ಯೇ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಮಗ್ಗೇ ಸೋಳಸ ಪುರಿಸೇ ಠಪೇಸಿ – ‘‘ಯೇ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಭೀತೋ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗೋ ಉಸ್ಸಙ್ಕೀ ಉತ್ರಸ್ತೋ ಪತ್ಥದ್ಧೇನ ಕಾಯೇನ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಭೀತಂ ಉಬ್ಬಿಗ್ಗಂ ಉಸ್ಸಙ್ಕಿಂ ಉತ್ರಸ್ತಂ ಪತ್ಥದ್ಧೇನ ಕಾಯೇನ ಠಿತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಹಾವುಸೋ, ಮಾ ಭಾಯೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಅಸಿಚಮ್ಮಂ ಏಕಮನ್ತಂ ಕರಿತ್ವಾ ಧನುಕಲಾಪಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಚ್ಚಯೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಚ್ಚಗಮಾ ಯಥಾಬಾಲಂ ಯಥಾಮೂಳ್ಹಂ ಯಥಾಅಕುಸಲಂ, ಯೋಹಂ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ವಧಕಚಿತ್ತೋ ಇಧೂಪಸಙ್ಕನ್ತೋ. ತಸ್ಸ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು ಆಯತಿಂ ಸಂವರಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ತಗ್ಘ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಅಚ್ಚಯೋ ಅಚ್ಚಗಮಾ ಯಥಾಬಾಲಂ ಯಥಾಮೂಳ್ಹಂ ಯಥಾಅಕುಸಲಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ವಧಕಚಿತ್ತೋ ಇಧೂಪಸಙ್ಕನ್ತೋ. ಯತೋ ಚ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋಸಿ, ತಂ ತೇ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮ. ವುಡ್ಢಿ ಹೇಸಾ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ – ಯೋ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋತಿ, ಆಯತಿಂ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದಾನಕಥಂ ಸೀಲಕಥಂ ಸಗ್ಗಕಥಂ, ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಓಕಾರಂ ಸಂಕಿಲೇಸಂ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಯದಾ ತಂ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಂ, ಮುದುಚಿತ್ತಂ, ವಿನೀವರಣಚಿತ್ತಂ, ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತಂ, ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ, ಅಥ ಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ತಂ ಪಕಾಸೇಸಿ – ದುಕ್ಖಂ, ಸಮುದಯಂ, ನಿರೋಧಂ, ಮಗ್ಗಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸುದ್ಧಂ ವತ್ಥಂ ಅಪಗತಕಾಳಕಂ ಸಮ್ಮದೇವ ರಜನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆಸನೇ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೋ ಪತ್ತಧಮ್ಮೋ ವಿದಿತಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹಧಮ್ಮೋ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಗತಕಥಂಕಥೋ ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ – ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛ, ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ತೇ ದ್ವೇ ಪುರಿಸಾ – ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸೋ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಚಿರೇನ ಆಗಚ್ಛತೀತಿ – ಪಟಿಪಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅದ್ದಸಂಸು ಭಗವನ್ತಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ತೇಸಂ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ…ಪೇ… ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕೇ ನೋ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತೇ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಪುರಿಸೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛಿತ್ಥ, ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಾ…ಪೇ… ಅಥ ಖೋ ತೇ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಾ…ಪೇ… ಅಥ ಖೋ ತೇ ಸೋಳಸ ಪುರಿಸಾ – ಕಿಂ ನು ಖೋ ತೇ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಾ ಚಿರೇನ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ – ಪಟಿಪಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಅದ್ದಸಾಸುಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ತೇಸಂ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದಾನಕಥಂ…ಪೇ… ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕೇ ನೋ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತೇ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಪುರಿಸೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛಿತ್ಥ, ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಯೇನ ದೇವದತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ದೇವದತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಕ್ಕೋಮಿ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತುಂ; ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಸೋ ಭಗವಾ, ಮಹಾನುಭಾವೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಆವುಸೋ; ಮಾ ತ್ವಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿ. ಅಹಮೇವ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಲೋಹಿತುಪ್ಪಾದಕಕಮ್ಮಂ

೩೪೧. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಛಾಯಾಯಂ ಚಙ್ಕಮತಿ. ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಂ ಪಬ್ಬತಂ ಆರುಹಿತ್ವಾ ಮಹತಿಂ ಸಿಲಂ ಪವಿಜ್ಝಿ – ಇಮಾಯ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ. ದ್ವೇ ಪಬ್ಬತಕೂಟಾ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಸಿಲಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿಂಸು. ತತೋ ಪಪತಿಕಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇ ರುಹಿರಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉದ್ಧಂ ಉಲ್ಲೋಕೇತ್ವಾ ದೇವದತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಬಹುಂ ತಯಾ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸುತಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೋ ವಧಕಚಿತ್ತೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ರುಹಿರಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೇನ ಪಠಮಂ ಆನನ್ತರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಉಪಚಿತಂ, ಯಂ ದುಟ್ಠಚಿತ್ತೇನ ವಧಕಚಿತ್ತೇನ ತಥಾಗತಸ್ಸ ರುಹಿರಂ ಉಪ್ಪಾದಿತ’’ನ್ತಿ.

ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘‘ದೇವದತ್ತೇನ ಕಿರ ಭಗವತೋ ವಧೋ ಪಯುತ್ತೋ’’ತಿ. ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿತೋ ಪರಿತೋ ಚಙ್ಕಮನ್ತಿ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಾ, ಭಗವತೋ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಯಾ. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಭಗವಾ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಸಜ್ಝಾಯಸದ್ದಂ. ಸುತ್ವಾನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಸೋ, ಆನನ್ದ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದೋ ಮಹಾಸದ್ದೋ ಸಜ್ಝಾಯಸದ್ದೋ’’ತಿ? ‘‘ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ – ‘ದೇವದತ್ತೇನ ಕಿರ ಭಗವತೋ ವಧೋ ಪಯುತ್ತೋ’ತಿ. ತೇ ಚ [ತೇಧ (ಸೀ.)], ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಪರಿತೋ ಪರಿತೋ ಚಙ್ಕಮನ್ತಿ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಾ ಮಹಾಸದ್ದಾ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋನ್ತಾ, ಭಗವತೋ ರಕ್ಖಾವರಣಗುತ್ತಿಯಾ. ಸೋ ಏಸೋ, ಭಗವಾ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದೋ ಮಹಾಸದ್ದೋ ಸಜ್ಝಾಯಸದ್ದೋ’’ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಾನನ್ದ, ಮಮ ವಚನೇನ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಹಿ – ಸತ್ಥಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಆಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಆಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ತಥಾಗತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ. ಅನುಪಕ್ಕಮೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತಿ.

[ಚೂಳವ. ೩೩೪; ಅ. ನಿ. ೫.೧೦೦] ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥಾರೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಸಮಾನೋ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋಮ್ಹೀ’ತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮೇ ಸೀಲಂ ಪರಿಯೋದಾತಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠ’ನ್ತಿ ಚ. ತಮೇನಂ ಸಾವಕಾ ಏವಂ ಜಾನನ್ತಿ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಭವಂ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಸಮಾನೋ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋಮ್ಹೀ’ತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮೇ ಸೀಲಂ ಪರಿಯೋದಾತಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠ’ನ್ತಿ ಚ. ಮಯಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಗಿಹೀನಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಮ, ನಾಸ್ಸಸ್ಸ ಮನಾಪಂ. ಯಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಅಮನಾಪಂ, ಕಥಂ ನಂ ಮಯಂ ತೇನ ಸಮುದಾಚರೇಯ್ಯಾಮ? ಸಮ್ಮನ್ನತಿ ಖೋ ಪನ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ – ಯಂ ತುಮೋ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ತುಮೋವ ತೇನ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವರೂಪಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥಾರಂ ಸಾವಕಾ ಸೀಲತೋ ರಕ್ಖನ್ತಿ; ಏವರೂಪೋ ಚ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕೇಹಿ ಸೀಲತೋ ರಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಆಜೀವೋ ಸಮಾನೋ…ಪೇ… ಅಪರಿಸುದ್ಧಧಮ್ಮದೇಸನೋ ಸಮಾನೋ…ಪೇ… ಅಪರಿಸುದ್ಧವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ ಸಮಾನೋ…ಪೇ… ಅಪರಿಸುದ್ಧಞಾಣದಸ್ಸನೋ ಸಮಾನೋ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಞಾಣದಸ್ಸನೋಮ್ಹೀ’ತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮೇ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪರಿಯೋದಾತಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠ’ನ್ತಿ ಚ. ತಮೇನಂ ಸಾವಕಾ ಏವಂ ಜಾನನ್ತಿ – ‘ಅಯಂ ಖೋ ಭವಂ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಞಾಣದಸ್ಸನೋ ಸಮಾನೋ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಞಾಣದಸ್ಸನೋಮ್ಹೀ’ತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮೇ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪರಿಯೋದಾತಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠ’ನ್ತಿ ಚ. ಮಯಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಗಿಹೀನಂ ಆರೋಚೇಯ್ಯಾಮ, ನಾಸ್ಸಸ್ಸ ಮನಾಪಂ. ಯಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಅಮನಾಪಂ, ಕಥಂ ನ ಮಯಂ ತೇನ ಸಮುದಾಚರೇಯ್ಯಾಮ? ಸಮ್ಮನ್ನತಿ ಖೋ ಪನ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ – ಯಂ ತುಮೋ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ತುಮೋವ ತೇನ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಏವರೂಪಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ಥಾರಂ ಸಾವಕಾ ಞಾಣದಸ್ಸನತೋ ರಕ್ಖನ್ತಿ; ಏವರೂಪೋ ಚ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಸಾವಕೇಹಿ ಞಾಣದಸ್ಸನತೋ ರಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಸತ್ಥಾರೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ‘‘ಅಹಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಸಮಾನೋ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋಮ್ಹೀ’ತಿ ಪಟಿಜಾನಾಮಿ ‘ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮೇ ಸೀಲಂ ಪರಿಯೋದಾತಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠ’ನ್ತಿ ಚ. ನ ಚ ಮಂ ಸಾವಕಾ ಸೀಲತೋ ರಕ್ಖನ್ತಿ; ನ ಚಾಹಂ ಸಾವಕೇಹಿ ಸೀಲತೋ ರಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಾಮಿ. ಅಹಂ ಖೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪರಿಸುದ್ಧಾಜೀವೋ ಸಮಾನೋ…ಪೇ… ಪರಿಸುದ್ಧಧಮ್ಮದೇಸನೋ ಸಮಾನೋ…ಪೇ… ಪರಿಸುದ್ಧವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ ಸಮಾನೋ…ಪೇ… ಪರಿಸುದ್ಧಞಾಣದಸ್ಸನೋ ಸಮಾನೋ ‘‘ಪರಿಸುದ್ಧಞಾಣದಸ್ಸನೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಪಟಿಜಾನಾಮಿ ‘‘ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮೇ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪರಿಯೋದಾತಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ಚ, ನ ಚ ಮಂ ಸಾವಕಾ ಞಾಣದಸ್ಸನತೋ ರಕ್ಖನ್ತಿ, ನ ಚಾಹಂ ಸಾವಕೇಹಿ ಞಾಣದಸ್ಸನತೋ ರಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಾಮಿ. ‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ತಥಾಗತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ. ಅನುಪಕ್ಕಮೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತಿ. ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾವಿಹಾರಂ. ಅರಕ್ಖಿಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾ’’ತಿ.

ನಾಳಾಗಿರಿಪೇಸನಂ

೩೪೨. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಗಹೇ ನಾಳಾಗಿರಿ ನಾಮ ಹತ್ಥೀ ಚಣ್ಡೋ ಹೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಘಾತಕೋ. ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ರಾಜಗಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಹತ್ಥಿಭಣ್ಡೇ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯಂ ಖೋ, ಭಣೇ, ರಾಜಞಾತಕಾ ನಾಮ ಪಟಿಬಲಾ ನೀಚಟ್ಠಾನಿಯಂ ಉಚ್ಚಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತುಂ, ಭತ್ತಮ್ಪಿ ವೇತನಮ್ಪಿ ವಡ್ಢಾಪೇತುಂ. ತೇನ ಹಿ, ಭಣೇ, ಯದಾ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮಂ ರಚ್ಛಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತದಾ ಇಮಂ ನಾಳಾಗಿರಿಂ ಹತ್ಥಿಂ ಮುಞ್ಚೇತ್ವಾ ಇಮಂ ರಚ್ಛಂ ಪಟಿಪಾದೇಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಹತ್ಥಿಭಣ್ಡಾ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸಮ್ಬಹುಲೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಂ ರಚ್ಛಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಅದ್ದಸಾಸುಂ ಖೋ ತೇ ಹತ್ಥಿಭಣ್ಡಾ ಭಗವನ್ತಂ ತಂ ರಚ್ಛಂ ಪಟಿಪನ್ನಂ. ದಿಸ್ವಾನ ನಾಳಾಗಿರಿಂ ಹತ್ಥಿಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ತಂ ರಚ್ಛಂ ಪಟಿಪಾದೇಸುಂ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ನಾಳಾಗಿರಿ ಹತ್ಥೀ ಭಗವನ್ತಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಸೋಣ್ಡಂ ಉಸ್ಸಾಪೇತ್ವಾ ಪಹಟ್ಠಕಣ್ಣವಾಲೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನ ಅಭಿಧಾವಿ. ಅದ್ದಸಾಸುಂ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ನಾಳಾಗಿರಿಂ ಹತ್ಥಿಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ನಾಳಾಗಿರಿ ಹತ್ಥೀ ಚಣ್ಡೋ ಮನುಸ್ಸಘಾತಕೋ ಇಮಂ ರಚ್ಛಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಪಟಿಕ್ಕಮತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ; ಪಟಿಕ್ಕಮತು ಸುಗತೋ’’ತಿ. ‘‘ಆಗಚ್ಛಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥ. ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ತಥಾಗತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ. ಅನುಪಕ್ಕಮೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ನಾಳಾಗಿರಿ ಹತ್ಥೀ ಚಣ್ಡೋ ಮನುಸ್ಸಘಾತಕೋ ಇಮಂ ರಚ್ಛಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಪಟಿಕ್ಕಮತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ; ಪಟಿಕ್ಕಮತು ಸುಗತೋ’’ತಿ. ‘‘ಆಗಚ್ಛಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಭಾಯಿತ್ಥ. ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ಪರೂಪಕ್ಕಮೇನ ತಥಾಗತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯ. ಅನುಪಕ್ಕಮೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತೀ’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಪಾಸಾದೇಸುಪಿ ಹಮ್ಮಿಯೇಸುಪಿ ಛದನೇಸುಪಿ ಆರುಳ್ಹಾ ಅಚ್ಛನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ದುಬ್ಬುದ್ಧಿನೋ, ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಅಭಿರೂಪೋ ವತ, ಭೋ [ಅಭಿರೂಪೋ ವತ ಭೋ ಗೋತಮೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಮಹಾಸಮಣೋ ನಾಗೇನ ವಿಹೇಠೀಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಯೇ ಪನ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಬ್ಯತ್ತಾ ಬುದ್ಧಿಮನ್ತೋ, ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ನಚಿರಸ್ಸಂ ವತ, ಭೋ, ನಾಗೋ ನಾಗೇನ ಸಙ್ಗಾಮೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ನಾಳಾಗಿರಿಂ ಹತ್ಥಿಂ ಮೇತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಫರಿ. ಅಥ ಖೋ ನಾಳಾಗಿರಿ ಹತ್ಥೀ ಭಗವತೋ [ಭಗವತಾ (ಸೀ.)] ಮೇತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಫುಟ್ಠೋ [ಫುಟೋ (ಕ.)] ಸೋಣ್ಡಂ ಓರೋಪೇತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಹತ್ಥೇನ ನಾಳಾಗಿರಿಸ್ಸ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಕುಮ್ಭಂ ಪರಾಮಸನ್ತೋ ನಾಳಾಗಿರಿಂ ಹತ್ಥಿಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಮಾ ಕುಞ್ಜರ ನಾಗಮಾಸದೋ, ದುಕ್ಖಞ್ಹಿ ಕುಞ್ಜರ ನಾಗಮಾಸದೋ;

ನ ಹಿ ನಾಗಹತಸ್ಸ ಕುಞ್ಜರ ಸುಗತಿ, ಹೋತಿ ಇತೋ ಪರಂ ಯತೋ.

‘‘ಮಾ ಚ ಮದೋ ಮಾ ಚ ಪಮಾದೋ, ನ ಹಿ ಪಮತ್ತಾ ಸುಗತಿಂ ವಜನ್ತಿ ತೇ;

ತ್ವಞ್ಞೇವ ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಸಿ, ಯೇನ ತ್ವಂ ಸುಗತಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ನಾಳಾಗಿರಿ ಹತ್ಥೀ ಸೋಣ್ಡಾಯ ಭಗವತೋ ಪಾದಪಂಸೂನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪರಿಮುದ್ಧನಿ ಆಕಿರಿತ್ವಾ ಪಟಿಕುಟಿಯೋವ [ಪಟಿಕುಟಿತೋ ಪಟಿಸಕ್ಕಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಓಸಕ್ಕಿ, ಯಾವ ಭಗವನ್ತಂ ಅದ್ದಕ್ಖಿ. ಅಥ ಖೋ ನಾಳಾಗಿರಿ ಹತ್ಥೀ ಹತ್ಥಿಸಾಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕೇ ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಥಾ ದನ್ತೋ ಚ ಪನ ನಾಳಾಗಿರಿ ಹತ್ಥೀ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಗಾಯನ್ತಿ –

[ಮ. ನಿ. ೨.೩೫೨; ಥೇರಗಾ. ೮೭೮] ‘‘ದಣ್ಡೇನೇಕೇ ದಮಯನ್ತಿ, ಅಙ್ಕುಸೇಹಿ ಕಸಾಹಿ ಚ;

ಅದಣ್ಡೇನ ಅಸತ್ಥೇನ, ನಾಗೋ ದನ್ತೋ ಮಹೇಸಿನಾ’’ತಿ.

ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಯಾವ ಪಾಪೋ ಅಯಂ ದೇವದತ್ತೋ, ಅಲಕ್ಖಿಕೋ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕಸ್ಸ ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಸ್ಸ ವಧಾಯ ಪರಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಪರಿಹಾಯಿ. ಭಗವತೋ ಚ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಅಭಿವಡ್ಢಿ.

ಪಞ್ಚವತ್ಥುಯಾಚನಕಥಾ

೩೪೩. [ಪಾಚಿ. ೨೦೯] ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ದೇವದತ್ತೋ ಪರಿಹೀನಲಾಭಸಕ್ಕಾರೋ ಸಪರಿಸೋ ಕುಲೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಕುಲೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಕಸ್ಸ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ನ ಮನಾಪಂ, ಕಸ್ಸ ಸಾದುಂ ನ ರುಚ್ಚತೀ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ದೇವದತ್ತೋ ಸಪರಿಸೋ ಕುಲೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ! ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ದೇವದತ್ತ, ಸಪರಿಸೋ ಕುಲೇಸು ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾ’’ತಿ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕುಲೇಸು ತಿಕಭೋಜನಂ ಪಞ್ಞಪೇಸ್ಸಾಮಿ ತಯೋ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚ – ದುಮ್ಮಙ್ಕೂನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನ ನಿಗ್ಗಹಾಯ; ಪೇಸಲಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಫಾಸುವಿಹಾರಾಯ, ಮಾ ಪಾಪಿಚ್ಛಾ ಪಕ್ಖಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯುನ್ತಿ; ಕುಲಾನುದ್ದಯಾಯ [ಕುಲಾನುದಯತಾಯ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಚ. ಗಣಭೋಜನೇ ಯಥಾಧಮ್ಮೋ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

[ಪಾರಾ. ೪೦೯] ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇನ ಕೋಕಾಲಿಕೋ ಕಟಮೋದಕತಿಸ್ಸಕೋ [ಕಟಮೋರಕತಿಸ್ಸಕೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಖಣ್ಡದೇವಿಯಾ ಪುತ್ತೋ ಸಮುದ್ದದತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಕೋಕಾಲಿಕಂ ಕಟಮೋದಕತಿಸ್ಸಕಂ ಖಣ್ಡದೇವಿಯಾ ಪುತ್ತಂ ಸಮುದ್ದದತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಥ, ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಙ್ಘಭೇದಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ ಚಕ್ಕಭೇದ’’ನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಕೋಕಾಲಿಕೋ ದೇವದತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಮಣೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಗೋತಮೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ. ಕಥಂ ಮಯಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಙ್ಘಭೇದಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ ಚಕ್ಕಭೇದ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏಥ, ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಯಾಚಿಸ್ಸಾಮ – ‘ಭಗವಾ, ಭನ್ತೇ, ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಸ್ಸ ಸನ್ತುಟ್ಠಸ್ಸ ಸಲ್ಲೇಖಸ್ಸ ಧುತಸ್ಸ ಪಾಸಾದಿಕಸ್ಸ ಅಪಚಯಸ್ಸ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ಇಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಪಞ್ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಸಲ್ಲೇಖಾಯ ಧುತತಾಯ ಪಾಸಾದಿಕತಾಯ ಅಪಚಯಾಯ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾವಜೀವಂ ಆರಞ್ಞಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ಗಾಮನ್ತಂ ಓಸರೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ. ಯಾವಜೀವಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ. ಯಾವಜೀವಂ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ಗಹಪತಿಚೀವರಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ. ಯಾವಜೀವಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ಛನ್ನಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ. ಯಾವಜೀವಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ನ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ; ಯೋ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಖಾದೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯಾ’ತಿ. ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನಾನುಜಾನಿಸ್ಸತಿ. ತೇ ಮಯಂ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಜನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಙ್ಘಭೇದೋ ಕಾತುಂ ಚಕ್ಕಭೇದೋ. ಲೂಖಪ್ಪಸನ್ನಾ ಹಿ, ಆವುಸೋ, ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಸಪರಿಸೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭಗವಾ, ಭನ್ತೇ, ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಸ್ಸ ಸನ್ತುಟ್ಠಸ್ಸ ಸಲ್ಲೇಖಸ್ಸ ಧುತಸ್ಸ ಪಾಸಾದಿಕಸ್ಸ ಅಪಚಯಸ್ಸ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ಇಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಪಞ್ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಸಲ್ಲೇಖಾಯ ಧುತತಾಯ ಪಾಸಾದಿಕತಾಯ ಅಪಚಯಾಯ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾವಜೀವಂ ಆರಞ್ಞಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ಗಾಮನ್ತಂ ಓಸರೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ. ಯಾವಜೀವಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ. ಯಾವಜೀವಂ ಪಂಸುಕೂಲಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ಗಹಪತಿಚೀವರಂ ಸಾದಿಯೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ. ಯಾವಜೀವಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ಛನ್ನಂ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ. ಯಾವಜೀವಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ನ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ; ಯೋ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಖಾದೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ದೇವದತ್ತ. ಯೋ ಇಚ್ಛತಿ, ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಹೋತು; ಯೋ ಇಚ್ಛತಿ, ಗಾಮನ್ತೇ ವಿಹರತು. ಯೋ ಇಚ್ಛತಿ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕೋ ಹೋತು; ಯೋ ಇಚ್ಛತಿ, ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯತು. ಯೋ ಇಚ್ಛತಿ, ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ ಹೋತು; ಯೋ ಇಚ್ಛತಿ, ಗಹಪತಿಚೀವರಂ ಸಾದಿಯತು. ಅಟ್ಠಮಾಸೇ ಖೋ ಮಯಾ, ದೇವದತ್ತ, ರುಕ್ಖಮೂಲಸೇನಾಸನಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ; ತಿಕೋಟಿಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ – ಅದಿಟ್ಠಂ, ಅಸ್ಸುತಂ, ಅಪರಿಸಙ್ಕಿತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ – ನ ಭಗವಾ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಅನುಜಾನಾತೀತಿ – ಹಟ್ಠೋ ಉದಗ್ಗೋ ಸಪರಿಸೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಸಪರಿಸೋ ರಾಜಗಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಜನಂ ಸಞ್ಞಾಪೇಸಿ – ‘‘ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಯಾಚಿಮ್ಹಾ – ‘ಭಗವಾ, ಭನ್ತೇ, ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಸ್ಸ…ಪೇ… ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ. ಇಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಪಞ್ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ…ಪೇ… ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಯಾವಜೀವಂ ಆರಞ್ಞಿಕಾ ಅಸ್ಸು; ಯೋ ಗಾಮನ್ತಂ ಓಸರೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಯಾವಜೀವಂ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ನ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ; ಯೋ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಖಾದೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜಂ ನಂ ಫುಸೇಯ್ಯಾ’ತಿ. ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ವತ್ಥೂನಿ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನಾನುಜಾನಾತಿ. ತೇ ಮಯಂ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ವತ್ಥೂಹಿ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಾಮಾ’’ತಿ.

ತತ್ಥ ಯೇ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾ ದುಬ್ಬುದ್ಧಿನೋ, ತೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಧುತಾ ಸಲ್ಲೇಖವುತ್ತಿನೋ. ಸಮಣೋ ಪನ ಗೋತಮೋ ಬಾಹುಲ್ಲಿಕೋ ಬಾಹುಲ್ಲಾಯ ಚೇತೇತೀ’’ತಿ. ಯೇ ಪನ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸದ್ಧಾ ಪಸನ್ನಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಬ್ಯತ್ತಾ ಬುದ್ಧಿಮನ್ತೋ, ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ದೇವದತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸಙ್ಘಭೇದಾಯ ಪರಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ ಚಕ್ಕಭೇದಾಯಾ’’ತಿ! ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಂ ಖಿಯ್ಯನ್ತಾನಂ ವಿಪಾಚೇನ್ತಾನಂ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ದೇವದತ್ತೋ ಸಙ್ಘಭೇದಾಯ ಪರಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ ಚಕ್ಕಭೇದಾಯಾ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ದೇವದತ್ತ, ಸಙ್ಘಭೇದಾಯ ಪರಕ್ಕಮಸಿ ಚಕ್ಕಭೇದಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ದೇವದತ್ತ. ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಸಙ್ಘಭೇದೋ. ಗರುಕೋ ಖೋ, ದೇವದತ್ತ, ಸಙ್ಘಭೇದೋ. ಯೋ ಖೋ, ದೇವದತ್ತ, ಸಮಗ್ಗಂ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದತಿ, ಕಪ್ಪಟ್ಠಿಕಂ [ಕಪ್ಪಟ್ಠಿತಿಕಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಕಿಬ್ಬಿಸಂ ಪಸವತಿ, ಕಪ್ಪಂ ನಿರಯಮ್ಹಿ ಪಚ್ಚತಿ. ಯೋ ಚ ಖೋ, ದೇವದತ್ತ, ಭಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘಂ ಸಮಗ್ಗಂ ಕರೋತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸವತಿ, ಕಪ್ಪಂ ಸಗ್ಗಮ್ಹಿ ಮೋದತಿ. ಅಲಂ, ದೇವದತ್ತ. ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಸಙ್ಘಭೇದೋ. ಗರುಕೋ ಖೋ, ದೇವದತ್ತ, ಸಙ್ಘಭೇದೋ’’ತಿ.

[ಉದಾ. ೪೮] ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ದೇವದತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇದಾನಾಹಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಭಗವತಾ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಾ, ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪ್ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ರಾಜಗಹಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿಂ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇವದತ್ತೋ ರಾಜಗಹೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇದಾನಾಹಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಭಗವತಾ, ಅಞ್ಞತ್ರೇವ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಾ, ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ, ಭನ್ತೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಮತ್ಥಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತಾಯಂ ವೇಲಾಯಂ ಇಮಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ –

[ಉದಾ. ೪೮] ‘‘ಸುಕರಂ ಸಾಧುನಾ ಸಾಧುಂ, ಸಾಧುಂ ಪಾಪೇನ ದುಕ್ಕರಂ;

ಪಾಪಂ ಪಾಪೇನ ಸುಕರಂ, ಪಾಪಮರಿಯೇಹಿ ದುಕ್ಕರ’’ನ್ತಿ.

ದುತಿಯಭಾಣವಾರೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.