೨. ದುತಿಯಭಾಣವಾರೋ

ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕವತ್ಥು

೩೦೪. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ರಾಜಗಹಕಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಭಗಿನಿಪತಿಕೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ರಾಜಗಹಂ ಅಗಮಾಸಿ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಾಜಗಹಕೇನ ಸೇಟ್ಠಿನಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಗಹಕೋ ಸೇಟ್ಠೀ ದಾಸೇ ಚ ಕಮ್ಮಕಾರೇ [ಕಮ್ಮಕರೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಚ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭಣೇ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಉಟ್ಠಾಯ ಯಾಗುಯೋ ಪಚಥ, ಭತ್ತಾನಿ ಪಚಥ, ಸೂಪಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇಥ, ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇಥಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಖ್ವಾಯಂ ಗಹಪತಿ ಮಯಿ ಆಗತೇ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಮಞ್ಞೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದತಿ. ಸೋದಾನಾಯಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತರೂಪೋ ದಾಸೇ ಚ ಕಮ್ಮಕಾರೇ ಚ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘ತೇನ ಹಿ, ಭಣೇ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಉಟ್ಠಾಯ ಯಾಗುಯೋ ಪಚಥ, ಭತ್ತಾನಿ ಪಚಥ, ಸೂಪಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇಥ, ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇಥಾ’ತಿ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಆವಾಹೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ವಿವಾಹೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಹಾಯಞ್ಞೋ ವಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ, ರಾಜಾ ವಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸ್ವಾತನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಬಲಕಾಯೇನಾ’’ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ರಾಜಗಹಕೋ ಸೇಟ್ಠೀ ದಾಸೇ ಚ ಕಮ್ಮಕಾರೇ ಚ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೇನ ಗಹಪತಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ರಾಜಗಹಕಂ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಮಯಿ ಆಗತೇ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಮಞ್ಞೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಸಿ. ಸೋದಾನಿ ತ್ವಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತರೂಪೋ ದಾಸೇ ಚ ಕಮ್ಮಕಾರೇ ಚ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘ತೇನ ಹಿ, ಭಣೇ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ಉಟ್ಠಾಯ ಯಾಗುಯೋ ಪಚಥ, ಭತ್ತಾನಿ ಪಚಥ, ಸೂಪಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇಥ, ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಾನಿ ಸಮ್ಪಾದೇಥಾ’ತಿ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಆವಾಹೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ವಿವಾಹೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಹಾಯಞ್ಞೋ ವಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ, ರಾಜಾ ವಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸ್ವಾತನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಬಲಕಾಯೇನಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಮೇ, ಗಹಪತಿ, ಆವಾಹೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನಾಪಿ ವಿವಾಹೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನಾಪಿ ರಾಜಾ ವಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸ್ವಾತನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಬಲಕಾಯೇನ; ಅಪಿ ಚ ಮೇ ಮಹಾಯಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ; ಸ್ವಾತನಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ’’ತಿ. ‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ವದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಬುದ್ಧೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಹಪತಿ, ವದಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ವದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಬುದ್ಧೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಹಪತಿ, ವದಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಬುದ್ಧೋತಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ವದೇಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಬುದ್ಧೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಹಪತಿ, ವದಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಘೋಸೋಪಿ ಖೋ ಏಸೋ, ಗಹಪತಿ, ದುಲ್ಲಭೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಯದಿದಂ – ಬುದ್ಧೋ ಬುದ್ಧೋತಿ. ಸಕ್ಕಾ ನು ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಇಮಂ ಕಾಲಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಇಮಂ ಕಾಲಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತುಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ. ಸ್ವೇದಾನಿ ತ್ವಂ ಕಾಲೇನ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಸಿ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ – ಸ್ವೇದಾನಾಹಂ ಕಾಲೇನ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮಿ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧನ್ತಿ – ಬುದ್ಧಗತಾಯ ಸತಿಯಾ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಸುದಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವುಟ್ಠಾಸಿ ಪಭಾತಂ ಮಞ್ಞಮಾನೋ.

೩೦೫. [ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೪೨] ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಸಿವಕದ್ವಾರಂ [ಸೀವದ್ವಾರಂ (ಸೀ.), ಸೀತವನದ್ವಾರಂ (ಸ್ಯಾ.)] ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಮನುಸ್ಸಾ ದ್ವಾರಂ ವಿವರಿಂಸು. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಗರಮ್ಹಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಆಲೋಕೋ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಅನ್ಧಕಾರೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ, ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸೋ ಉದಪಾದಿ; ತತೋವ ಪುನ ನಿವತ್ತಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಿವಕೋ [ಸೀವಕೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಯಕ್ಖೋ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಸದ್ದಮನುಸ್ಸಾವೇಸಿ –

‘‘ಸತಂ ಹತ್ಥೀ ಸತಂ ಅಸ್ಸಾ, ಸತಂ ಅಸ್ಸತರೀರಥಾ;

ಸತಂ ಕಞ್ಞಾಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಆಮುಕ್ಕಮಣಿಕುಣ್ಡಲಾ;

ಏಕಸ್ಸ ಪದವೀತಿಹಾರಸ್ಸ, ಕಲಂ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ [ಸೋಳಸಿನ್ತಿ (ಸೀ. ಕ.)].

‘‘ಅಭಿಕ್ಕಮ ಗಹಪತಿ ಅಭಿಕ್ಕಮ ಗಹಪತಿ;

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ ತೇ ಸೇಯ್ಯೋ ನೋ ಪಟಿಕ್ಕನ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಅನ್ಧಕಾರೋ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಆಲೋಕೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಯಂ ಅಹೋಸಿ ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸೋ ಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಆಲೋಕೋ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಅನ್ಧಕಾರೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ, ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸೋ ಉದಪಾದಿ, ತತೋವ ಪುನ ನಿವತ್ತಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಿವಕೋ ಯಕ್ಖೋ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಸದ್ದಮನುಸ್ಸಾವೇಸಿ –

‘‘ಸತಂ ಹತ್ಥೀ ಸತಂ ಅಸ್ಸಾ, ಸತಂ ಅಸ್ಸತರೀರಥಾ;

ಸತಂ ಕಞ್ಞಾಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಆಮುಕ್ಕಮಣಿಕುಣ್ಡಲಾ;

ಏಕಸ್ಸ ಪದವೀತಿಹಾರಸ್ಸ, ಕಲಂ ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿಂ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕಮ ಗಹಪತಿ ಅಭಿಕ್ಕಮ ಗಹಪತಿ,

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ ತೇ ಸೇಯ್ಯೋ ನೋ ಪಟಿಕ್ಕನ್ತ’’ನ್ತಿ.

ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಅನ್ಧಕಾರೋ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಆಲೋಕೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ, ಯಂ ಅಹೋಸಿ ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸೋ, ಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಸೀತವನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಅಜ್ಝೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮತಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಚಙ್ಕಮಾ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಹಿ ಸುದತ್ತಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ – ನಾಮೇನ ಮಂ ಭಗವಾ ಆಲಪತೀತಿ – ಹಟ್ಠೋ ಉದಗ್ಗೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸುಖಂ ಸಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ?

[ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೪೨] ‘‘ಸಬ್ಬದಾ ವೇ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ;

ಯೋ ನ ಲಿಮ್ಪತಿ ಕಾಮೇಸು, ಸೀತಿಭೂತೋ ನಿರೂಪಧಿ.

‘‘ಸಬ್ಬಾ ಆಸತ್ತಿಯೋ ಛೇತ್ವಾ, ವಿನೇಯ್ಯ ಹದಯೇ ದರಂ;

ಉಪಸನ್ತೋ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ಸನ್ತಿಂ ಪಪ್ಪುಯ್ಯ ಚೇತಸಾ’’ತಿ [ಚೇತಸೋತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)].

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ [ಆನುಪುಬ್ಬಿಕಥಂ (ಸೀ.)] ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದಾನಕಥಂ ಸೀಲಕಥಂ ಸಗ್ಗಕಥಂ, ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಓಕಾರಂ ಸಂಕಿಲೇಸಂ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಯದಾ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಂ ಮುದುಚಿತ್ತಂ ವಿನೀವರಣಚಿತ್ತಂ ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ, ಅಥ ಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ತಂ ಪಕಾಸೇಸಿ – ದುಕ್ಖಂ, ಸಮುದಯಂ, ನಿರೋಧಂ, ಮಗ್ಗಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸುದ್ಧಂ ವತ್ಥಂ ಅಪಗತಕಾಳಕಂ ಸಮ್ಮದೇವ ರಜನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆಸನೇ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೋ ಪತ್ತಧಮ್ಮೋ ವಿದಿತಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹಧಮ್ಮೋ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಗತಕಥಂಕಥೋ ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ – ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತಂ. ಅಧಿವಾಸೇತು ಚ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಭತ್ತಂ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ರಾಜಗಹಕೋ ಸೇಟ್ಠೀ – ‘‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೇನ ಕಿರ ಗಹಪತಿನಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ’’ತಿ.

೩೦೬. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಗಹಕೋ ಸೇಟ್ಠೀ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಯಾ ಕಿರ, ಗಹಪತಿ, ಸ್ವಾತನಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ. ತ್ವಞ್ಚಾಸಿ ಆಗನ್ತುಕೋ. ದೇಮಿ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ವೇಯ್ಯಾಯಿಕಂ ಯೇನ ತ್ವಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಗಹಪತಿ ಅತ್ಥಿ ಮೇ ವೇಯ್ಯಾಯಿಕಂ ಯೇನಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ರಾಜಗಹಕೋ ನೇಗಮೋ – ‘‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೇನ ಕಿರ ಗಹಪತಿನಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಗಹಕೋ ನೇಗಮೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಯಾ ಕಿರ, ಗಹಪತಿ, ಸ್ವಾತನಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ. ತ್ವಞ್ಚಾಸಿ ಆಗನ್ತುಕೋ. ದೇಮಿ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ವೇಯ್ಯಾಯಿಕಂ ಯೇನ ತ್ವಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ ಅಯ್ಯ; ಅತ್ಥಿ ಮೇ ವೇಯ್ಯಾಯಿಕಂ ಯೇನಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ – ‘‘ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೇನ ಕಿರ ಗಹಪತಿನಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಸೇನಿಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಯಾ ಕಿರ, ಗಹಪತಿ, ಸ್ವಾತನಾಯ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖೋ ಸಙ್ಘೋ ನಿಮನ್ತಿತೋ. ತ್ವಞ್ಚಾಸಿ ಆಗನ್ತುಕೋ. ದೇಮಿ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ವೇಯ್ಯಾಯಿಕಂ ಯೇನ ತ್ವಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಲಂ ದೇವ; ಅತ್ಥಿ ಮೇ ವೇಯ್ಯಾಯಿಕಂ ಯೇನಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ರಾಜಗಹಕಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ಪಣೀತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ರಾಜಗಹಕಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪವಾರೇತ್ವಾ, ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ, ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಂ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಸುಞ್ಞಾಗಾರೇ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ತಥಾಗತಾ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞಾತಂ ಭಗವಾ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಸುಗತಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಸಮುತ್ತೇಜೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

೩೦೭. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಬಹುಮಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಬಹುಸಹಾಯೋ ಆದೇಯ್ಯವಾಚೋ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ರಾಜಗಹೇ ತಂ ಕರಣೀಯಂ ತೀರೇತ್ವಾ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತೇನ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಆರಾಮೇ, ಅಯ್ಯಾ, ಕರೋಥ, ವಿಹಾರೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಥ, ದಾನಾನಿ ಪಟ್ಠಪೇಥ. ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ. ಸೋ ಚ ಮಯಾ ಭಗವಾ ನಿಮನ್ತಿತೋ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಆಗಚ್ಛಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೇನ ಗಹಪತಿನಾ ಉಯ್ಯೋಜಿತಾ ಆರಾಮೇ ಅಕಂಸು, ವಿಹಾರೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸುಂ, ದಾನಾನಿ ಪಟ್ಠಪೇಸುಂ.

ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಅನುವಿಲೋಕೇಸಿ – ‘‘ಕತ್ಥ ನು ಖೋ ಭಗವಾ ವಿಹರೇಯ್ಯ? ಯಂ ಅಸ್ಸ ಗಾಮತೋ ನೇವ ಅತಿದೂರೇ ನ ಅಚ್ಚಾಸನ್ನೇ, ಗಮನಾಗಮನಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿಕಾನಂ ಅತ್ಥಿಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕಮನೀಯಂ, ದಿವಾ ಅಪ್ಪಾಕಿಣ್ಣಂ, ರತ್ತಿಂ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ, ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಂ, ವಿಜನವಾತಂ, ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಂ, ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪ’’ನ್ತಿ.

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಜೇತಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ [ರಾಜಕುಮಾರಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಉಯ್ಯಾನಂ – ಗಾಮತೋ ನೇವ ಅತಿದೂರೇ ನ ಅಚ್ಚಾಸನ್ನೇ, ಗಮನಾಗಮನಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿಕಾನಂ ಅತ್ಥಿಕಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕಮನೀಯಂ, ದಿವಾ ಅಪ್ಪಾಕಿಣ್ಣಂ, ರತ್ತಿಂ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ, ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಂ, ವಿಜನವಾತಂ, ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಂ, ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಯೇನ ಜೇತೋ ಕುಮಾರೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಜೇತಂ ಕುಮಾರಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ದೇಹಿ ಮೇ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಉಯ್ಯಾನಂ ಆರಾಮಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ [ಕೇತುಂ (ವಜೀರಬುದ್ಧಿಟೀಕಾಯಂ)]. ‘‘ಅದೇಯ್ಯೋ, ಗಹಪತಿ, ಆರಾಮೋ ಅಪಿ ಕೋಟಿಸನ್ಥರೇನಾ’’ತಿ. ‘‘ಗಹಿತೋ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಆರಾಮೋ’’ತಿ. ‘‘ನ, ಗಹಪತಿ, ಗಹಿತೋ ಆರಾಮೋ’’ತಿ. ಗಹಿತೋ ನ ಗಹಿತೋತಿ ವೋಹಾರಿಕೇ ಮಹಾಮತ್ತೇ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಮಹಾಮತ್ತಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯತೋ ತಯಾ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಅಗ್ಘೋ ಕತೋ, ಗಹಿತೋ ಆರಾಮೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಸಕಟೇಹಿ ಹಿರಞ್ಞಂ ನಿಬ್ಬಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಕೋಟಿಸನ್ಥರಂ ಸನ್ಥರಾಪೇಸಿ. ಸಕಿಂ ನೀಹಟಂ ಹಿರಞ್ಞಂ ಥೋಕಸ್ಸ ಓಕಾಸಸ್ಸ ಕೋಟ್ಠಕಸಾಮನ್ತಾ ನಪ್ಪಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಮನುಸ್ಸೇ ಆಣಾಪೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ಭಣೇ, ಹಿರಞ್ಞಂ ಆಹರಥ; ಇಮಂ ಓಕಾಸಂ ಸನ್ಥರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಜೇತಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನ ಖೋ ಇದಂ ಓರಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಥಾಯಂ ಗಹಪತಿ ತಾವ ಬಹುಂ ಹಿರಞ್ಞಂ ಪರಿಚ್ಚಜತೀ’’ತಿ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಲಂ, ಗಹಪತಿ; ಮಾ ತಂ ಓಕಾಸಂ ಸನ್ಥರಾಪೇಸಿ. ದೇಹಿ ಮೇ ಏತಂ ಓಕಾಸಂ. ಮಮೇತಂ ದಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ – ಅಯಂ ಖೋ ಜೇತೋ ಕುಮಾರೋ ಅಭಿಞ್ಞಾತೋ ಞಾತಮನುಸ್ಸೋ; ಮಹತ್ಥಿಕೋ ಖೋ ಪನ ಏವರೂಪಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಸಾದೋತಿ – ತಂ ಓಕಾಸಂ ಜೇತಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಪಾದಾಸಿ [ಅದಾಸಿ (ಸ್ಯಾ.)]. ಅಥ ಖೋ ಜೇತೋ ಕುಮಾರೋ ತಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಕೋಟ್ಠಕಂ ಮಾಪೇಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಜೇತವನೇ ವಿಹಾರೇ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಪರಿವೇಣಾನಿ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಕೋಟ್ಠಕೇ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯೋ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾಯೋ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಕಪ್ಪಿಯಕುಟಿಯೋ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ವಚ್ಚಕುಟಿಯೋ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಚಙ್ಕಮೇ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಚಙ್ಕಮನಸಾಲಾಯೋ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಉದಪಾನೇ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಉದಪಾನಸಾಲಾಯೋ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಜನ್ತಾಘರೇ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಜನ್ತಾಘರಸಾಲಾಯೋ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋ ಕಾರಾಪೇಸಿ, ಮಣ್ಡಪೇ ಕಾರಾಪೇಸಿ.

ನವಕಮ್ಮದಾನಂ

೩೦೮. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಯೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ನವಕಮ್ಮಂ ಅಧಿಟ್ಠೇನ್ತಿ ತೇಪಿ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠೇನ್ತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ದಲಿದ್ದಸ್ಸ ತುನ್ನವಾಯಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನ ಖೋ ಇದಂ ಓರಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಥಯಿಮೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ; ಯಂನೂನಾಹಮ್ಪಿ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ದಲಿದ್ದೋ ತುನ್ನವಾಯೋ ಸಾಮಂ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಇಟ್ಠಕಾಯೋ ಚಿನಿತ್ವಾ ಕುಟ್ಟಂ ಉಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತೇನ ಅಕುಸಲಕೇನ ಚಿತಾ ವಙ್ಕಾ ಭಿತ್ತಿ ಪರಿಪತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ದಲಿದ್ದೋ ತುನ್ನವಾಯೋ ಸಾಮಂ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಇಟ್ಠಕಾಯೋ ಚಿನಿತ್ವಾ ಕುಟ್ಟಂ ಉಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ತೇನ ಅಕುಸಲಕೇನ ಚಿತಾ ವಙ್ಕಾ ಭಿತ್ತಿ ಪರಿಪತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ದಲಿದ್ದೋ ತುನ್ನವಾಯೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಯೇ ಇಮೇಸಂ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ದೇನ್ತಿ ಚೀವರಪಿಣ್ಡಪಾತಸೇನಾಸನಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ, ತೇ ಇಮೇ ಓವದನ್ತಿ ಅನುಸಾಸನ್ತಿ, ತೇಸಞ್ಚ ನವಕಮ್ಮಂ ಅಧಿಟ್ಠೇನ್ತಿ. ಅಹಂ ಪನಮ್ಹಿ ದಲಿದ್ದೋ. ನ ಮಂ ಕೋಚಿ ಓವದತಿ ವಾ ಅನುಸಾಸತಿ ವಾ ನವಕಮ್ಮಂ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠೇತೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ದಲಿದ್ದಸ್ಸ ತುನ್ನವಾಯಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಕಮ್ಮಂ ದಾತುಂ. ನವಕಮ್ಮಿಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ – ‘ಕಿನ್ತಿ ನು ಖೋ ವಿಹಾರೋ ಖಿಪ್ಪಂ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’ತಿ; ಖಣ್ಡಂ ಫುಲ್ಲಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರಿಸ್ಸತಿ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಾತಬ್ಬಂ. ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖು ಯಾಚಿತಬ್ಬೋ, ಯಾಚಿತ್ವಾ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

೩೦೯. ‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ವಿಹಾರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನವಕಮ್ಮಂ ದದೇಯ್ಯ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ವಿಹಾರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನವಕಮ್ಮಂ ದೇತಿ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ವಿಹಾರಂ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನವಕಮ್ಮಸ್ಸ ದಾನಂ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ದಿನ್ನೋ ಸಙ್ಘೇನ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ವಿಹಾರೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನವಕಮ್ಮಂ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಗ್ಗಾಸನಾದಿಅನುಜಾನನಂ

೩೧೦. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಾಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ – ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರೇಸು ಪರಿಗ್ಗಹಿತೇಸು, ಸೇಯ್ಯಾಸು ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾಸು, ಸೇಯ್ಯಂ ಅಲಭಮಾನೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಉಕ್ಕಾಸಿ. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಉಕ್ಕಾಸಿ. ‘‘ಕೋ ಏತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಹಂ, ಭಗವಾ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತಂ, ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಾಯೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ – ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರೇ ಪರಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಾಯೋ ಪರಿಗ್ಗಹೇಸ್ಸನ್ತಿ – ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ! ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ?

ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಖತ್ತಿಯಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಗಹಪತಿಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ವಿನಯಧರೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಪಠಮಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ದುತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ತತಿಯಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಸಕದಾಗಾಮೀ…ಪೇ… ಯೋ, ಭಗವಾ, ಅನಾಗಾಮೀ…ಪೇ… ಯೋ, ಭಗವಾ, ಅರಹಾ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ತೇವಿಜ್ಜೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಯೋ, ಭಗವಾ, ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಸೋ ಅರಹತಿ ಅಗ್ಗಾಸನಂ ಅಗ್ಗೋದಕಂ ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡ’’ನ್ತಿ.

೩೧೧. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹಿಮವನ್ತಪದೇಸೇ [ಹಿಮವನ್ತಪಸ್ಸೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಮಹಾನಿಗ್ರೋಧೋ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ತಯೋ ಸಹಾಯಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಿಂಸು – ತಿತ್ತಿರೋ ಚ, ಮಕ್ಕಟೋ ಚ, ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಚ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಗಾರವಾ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೇಸಂ ಸಹಾಯಾನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಹೋ ನೂನ ಮಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾಮ ಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜಾತಿಯಾ ಮಹನ್ತತರಂ ತಂ ಮಯಂ ಸಕ್ಕರೇಯ್ಯಾಮ ಗರುಂ ಕರೇಯ್ಯಾಮ ಮಾನೇಯ್ಯಾಮ ಪೂಜೇಯ್ಯಾಮ, ತಸ್ಸ ಚ ಮಯಂ ಓವಾದೇ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿತ್ತಿರೋ ಚ ಮಕ್ಕಟೋ ಚ ಹತ್ಥಿನಾಗಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘ತ್ವಂ, ಸಮ್ಮ, ಕಿಂ ಪೋರಾಣಂ ಸರಸೀ’ತಿ? ‘ಯದಾಹಂ, ಸಮ್ಮಾ, ಪೋತೋ ಹೋಮಿ, ಇಮಂ ನಿಗ್ರೋಧಂ ಅನ್ತರಾ ಸತ್ಥೀನಂ [ಅನ್ತರಾಸತ್ಥಿಕಂ (ಸೀ.)] ಕರಿತ್ವಾ ಅತಿಕ್ಕಮಾಮಿ, ಅಗ್ಗಙ್ಕುರಕಂ ಮೇ ಉದರಂ ಛುಪತಿ. ಇಮಾಹಂ, ಸಮ್ಮಾ, ಪೋರಾಣಂ ಸರಾಮೀ’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿತ್ತಿರೋ ಚ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಚ ಮಕ್ಕಟಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘ತ್ವಂ, ಸಮ್ಮ, ಕಿಂ ಪೋರಾಣಂ ಸರಸೀ’ತಿ? ‘ಯದಾಹಂ, ಸಮ್ಮಾ, ಛಾಪೋ ಹೋಮಿ, ಛಮಾಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಸ ನಿಗ್ರೋಧಸ್ಸ ಅಗ್ಗಙ್ಕುರಕಂ ಖಾದಾಮಿ. ಇಮಾಹಂ, ಸಮ್ಮಾ, ಪೋರಾಣಂ ಸರಾಮೀ’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಕ್ಕಟೋ ಚ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಚ ತಿತ್ತಿರಂ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘ತ್ವಂ, ಸಮ್ಮ, ಕಿಂ ಪೋರಾಣಂ ಸರಸೀ’ತಿ? ‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ, ಸಮ್ಮಾ, ಓಕಾಸೇ ಮಹಾನಿಗ್ರೋಧೋ ಅಹೋಸಿ. ತತೋ ಅಹಂ ಫಲಂ ಭಕ್ಖಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ವಚ್ಚಂ ಅಕಾಸಿಂ; ತಸ್ಸಾಯಂ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಜಾತೋ. ತದಾಹಂ, ಸಮ್ಮಾ, ಜಾತಿಯಾ ಮಹನ್ತತರೋ’ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಕ್ಕಟೋ ಚ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಚ ತಿತ್ತಿರಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ತ್ವಂ, ಸಮ್ಮ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಜಾತಿಯಾ ಮಹನ್ತತರೋ. ತಂ ಮಯಂ ಸಕ್ಕರಿಸ್ಸಾಮ ಗರುಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ ಮಾನೇಸ್ಸಾಮ ಪೂಜೇಸ್ಸಾಮ, ತುಯ್ಹಞ್ಚ ಮಯಂ ಓವಾದೇ ಪತಿಟ್ಠಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿತ್ತಿರೋ ಮಕ್ಕಟಞ್ಚ ಹತ್ಥಿನಾಗಞ್ಚ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಸಮಾದಪೇಸಿ, ಅತ್ತನಾ ಚ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ. ತೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಗಾರವಾ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಂಸು. ಏವಂ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿತ್ತಿರಿಯಂ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಹೋಸಿ.

[ಜಾ. ೧.೧.೩೭] ‘‘ಯೇ ವುಡ್ಢಮಪಚಾಯನ್ತಿ, ನರಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದಾ;

ದಿಟ್ಠೇ ಧಮ್ಮೇ ಚ ಪಾಸಂಸಾ, ಸಮ್ಪರಾಯೇ ಚ ಸುಗ್ಗತೀ’’ತಿ.

‘‘ತೇ ಹಿ ನಾಮ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ ಪಾಣಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಗಾರವಾ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಇಧ ಖೋ ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋಭೇಥ ಯಂ ತುಮ್ಹೇ ಏವಂ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಸಮಾನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಗಾರವಾ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾ ಅಸಭಾಗವುತ್ತಿಕಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾಥ? ನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಅಭಿವಾದನಂ, ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ, ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ, ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ, ಅಗ್ಗಾಸನಂ, ಅಗ್ಗೋದಕಂ, ಅಗ್ಗಪಿಣ್ಡಂ. ನ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಘಿಕಂ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪಟಿಬಾಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಅವನ್ದಿಯಾದಿಪುಗ್ಗಲಾ

೩೧೨. ‘‘ದಸಯಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅವನ್ದಿಯಾ – ಪುರೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪಚ್ಛಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಪಣ್ಡಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಪಾರಿವಾಸಿಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮೂಲಾಯಪಟಿಕಸ್ಸನಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾನತ್ತಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಮಾನತ್ತಚಾರಿಕೋ ಅವನ್ದಿಯೋ, ಅಬ್ಭಾನಾರಹೋ ಅವನ್ದಿಯೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಸ ಅವನ್ದಿಯಾ.

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವನ್ದಿಯಾ – ಪಚ್ಛಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಪುರೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ವನ್ದಿಯೋ, ನಾನಾಸಂವಾಸಕೋ ವುಡ್ಢತರೋ ಧಮ್ಮವಾದೀ ವನ್ದಿಯೋ, ಸದೇವಕೇ ಭಿಕ್ಖವೇ ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವನ್ದಿಯೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ವನ್ದಿಯಾ’’ತಿ.

ಆಸನಪ್ಪಟಿಬಾಹನಪಟಿಕ್ಖೇಪಂ

೩೧೩. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಮಣ್ಡಪೇ ಪಟಿಯಾದೇನ್ತಿ, ಸನ್ಥರೇ ಪಟಿಯಾದೇನ್ತಿ, ಓಕಾಸೇ ಪಟಿಯಾದೇನ್ತಿ. ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘ಸಙ್ಘಿಕಞ್ಞೇವ ಭಗವತಾ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ನೋ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತ’ನ್ತಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಣ್ಡಪೇಪಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಸನ್ಥರೇಪಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಓಕಾಸೇಪಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ – ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಣ್ಡಪೇಸು ಪರಿಗ್ಗಹಿತೇಸು, ಸನ್ಥರೇಸು ಪರಿಗ್ಗಹಿತೇಸು, ಓಕಾಸೇಸು ಪರಿಗ್ಗಹಿತೇಸು, ಓಕಾಸಂ ಅಲಭಮಾನೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಉಕ್ಕಾಸಿ. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಉಕ್ಕಾಸಿ. ‘‘ಕೋ ಏತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಹಂ, ಭಗವಾ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ – ‘ಸಙ್ಘಿಕಞ್ಞೇವ ಭಗವತಾ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ನೋ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತ’ನ್ತಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪುರತೋ ಪುರತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಣ್ಡಪೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಸನ್ಥರೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಓಕಾಸೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ – ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಚರಿಯಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾ’’ತಿ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಮ್ಪಿ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಪಟಿಬಾಹೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪಟಿಬಾಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಗಿಹಿವಿಕತಅನುಜಾನನಂ

೩೧೪. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಅನ್ತರಘರೇ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಆಸನ್ದಿಂ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ, ಗೋನಕಂ, ಚಿತ್ತಕಂ, ಪಟಿಕಂ, ಪಟಲಿಕಂ, ತೂಲಿಕಂ, ವಿಕತಿಕಂ, ಉದ್ದಲೋಮಿಂ, ಏಕನ್ತಲೋಮಿಂ, ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಂ, ಕೋಸೇಯ್ಯಂ [ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕಮ್ಬಲಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ಕುತ್ತಕಂ, ಹತ್ಥತ್ಥರಂ, ಅಸ್ಸತ್ಥರಂ, ರಥತ್ಥರಂ, ಅಜಿನಪವೇಣಿಂ, ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ, ಸಉತ್ತರಚ್ಛದಂ, ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಂ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಭಿನಿಸೀದನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಪೇತ್ವಾ ತೀಣಿ – ಆಸನ್ದಿಂ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ, ತೂಲಿಕಂ – ಗಿಹಿವಿಕತಂ [ಗಿಹಿವಿಕಟಂ (ಸೀ. ಕ.), ಅವಸೇಸಂ ಗಿಹಿವಿಕಟಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಅಭಿನಿಸೀದಿತುಂ, ನತ್ವೇವ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ಅನ್ತರಘರೇ ತೂಲೋನದ್ಧಂ ಮಞ್ಚಮ್ಪಿ ಪೀಠಮ್ಪಿ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯನ್ತಾ ನಾಭಿನಿಸೀದನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಹಿವಿಕತಂ ಅಭಿನಿಸೀದಿತುಂ, ನತ್ವೇವ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ.

ಜೇತವನವಿಹಾರಾನುಮೋದನಾ

೩೧೫. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ಸಾವತ್ಥಿ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಭತ್ತಂ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪಣೀತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪವಾರೇತ್ವಾ, ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ, ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಜೇತವನೇ ಪಟಿಪಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಜೇತವನಂ ಆಗತಾನಾಗತಸ್ಸ ಚಾತುದ್ದಿಸಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಪೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಜೇತವನಂ ಆಗತಾನಾಗತಸ್ಸ ಚಾತುದ್ದಿಸಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಿ –

‘‘ಸೀತಂ ಉಣ್ಹಂ ಪಟಿಹನ್ತಿ, ತತೋ ವಾಳಮಿಗಾನಿ ಚ;

ಸರೀಸಪೇ ಚ ಮಕಸೇ, ಸಿಸಿರೇ ಚಾಪಿ ವುಟ್ಠಿಯೋ.

‘‘ತತೋ ವಾತಾತಪೋ ಘೋರೋ, ಸಞ್ಜಾತೋ ಪಟಿಹಞ್ಞತಿ;

ಲೇಣತ್ಥಞ್ಚ ಸುಖತ್ಥಞ್ಚ, ಝಾಯಿತುಞ್ಚ ವಿಪಸ್ಸಿತುಂ.

‘‘ವಿಹಾರದಾನಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ಅಗ್ಗಂ ಬುದ್ಧೇನ ವಣ್ಣಿತಂ;

ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪೋಸೋ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ ಅತ್ಥಮತ್ತನೋ.

‘‘ವಿಹಾರೇ ಕಾರಯೇ ರಮ್ಮೇ, ವಾಸಯೇತ್ಥ ಬಹುಸ್ಸುತೇ;

ತೇಸಂ ಅನ್ನಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ, ವತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ಚ;

ದದೇಯ್ಯ ಉಜುಭೂತೇಸು, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ.

‘‘ತೇ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬದುಕ್ಖಾಪನೂದನಂ;

ಯಂ ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಇಧಞ್ಞಾಯ, ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ ಅನಾಸವೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಇಮಾಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಆಸನಪ್ಪಟಿಬಾಹನಾದಿ

೩೧೬. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಆಜೀವಕಸಾವಕಸ್ಸ ಮಹಾಮತ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಂ ಆನನ್ತರಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವುಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಮಹಾಮತ್ತೋ ಉಜ್ಝಾಯತಿ ಖಿಯ್ಯತಿ ವಿಪಾಚೇತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಂ ಆನನ್ತರಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ! ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ. ನನು ನಾಮ ಲಬ್ಭಾ ಅಞ್ಞತ್ರಾಪಿ ನಿಸಿನ್ನೇನ ಯಾವದತ್ಥಂ ಭುಞ್ಜಿತು’’ನ್ತಿ? ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಸ ಮಹಾಮತ್ತಸ್ಸ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಸ್ಸ ಖಿಯ್ಯನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಾಚೇನ್ತಸ್ಸ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಆಯಸ್ಮಾ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಂ ಆನನ್ತರಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸತಿ! ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಉಪನನ್ದ, ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಂ ಆನನ್ತರಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವುಟ್ಠಾಪೇಸಿ, ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ವಿಗರಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ತ್ವಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಪಚ್ಛಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನಂ ಆನನ್ತರಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಸಿ? ಭತ್ತಗ್ಗಂ ಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ. ನೇತಂ, ಮೋಘಪುರಿಸ, ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ವಾ ಪಸಾದಾಯ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಪ್ಪಕತಭೋಜನೋ [ಭೋಜನೋ ಆನನ್ತರಿಕೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಭಿಕ್ಖು ವುಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಯೋ ವುಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಸಚೇ ವುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಪವಾರಿತೋ ಚ ಹೋತಿ, ‘ಗಚ್ಛ ಉದಕಂ ಆಹರಾ’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಏವಞ್ಚೇತಂ ಲಭೇಥ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ನೋ ಚೇ ಲಭೇಥ, ಸಾಧುಕಂ ಸಿತ್ಥಾನಿ ಗಿಲಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಸನಂ ದಾತಬ್ಬಂ. ನ ತ್ವೇವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ವುಡ್ಢತರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಆಸನಂ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಯೋ ಪಟಿಬಾಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾತಿ’’.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಲಾನೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ. ಗಿಲಾನಾ ಏವಂ ವದೇನ್ತಿ – ‘‘ನ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ಸಕ್ಕೋಮ ವುಟ್ಠಾತುಂ, ಗಿಲಾನಾಮ್ಹಾ’’ತಿ. ‘‘ಮಯಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತಕೇ ಮುಞ್ಚನ್ತಿ. ಗಿಲಾನಾ ಮುಚ್ಛಿತಾ ಪಪತನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನೋ ವುಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬೋ. ಯೋ ವುಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ‘ಗಿಲಾನಾ ಮಯಮ್ಹಾ ಅವುಟ್ಠಾಪನೀಯಾ’ತಿ ವರಸೇಯ್ಯಾಯೋ ಪಲಿಬುದ್ಧೇನ್ತಿ [ಪಲಿಬುನ್ಧನ್ತಿ (ಕ.)]. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಪತಿರೂಪಂ ಸೇಯ್ಯಂ ದಾತು’’ನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಲೇಸಕಪ್ಪೇನ ಸೇನಾಸನಂ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೇಸಕಪ್ಪೇನ ಸೇನಾಸನಂ ಪಟಿಬಾಹಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪಟಿಬಾಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

[ಪಾಚಿ. ೧೨೨] ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಞ್ಞತರಂ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮಂ ಮಹಾವಿಹಾರಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತಿ – ‘ಇಧ ಮಯಂ ವಸ್ಸಂ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಅದ್ದಸಂಸು [ಅದ್ದಸಾಸುಂ (ಕ.)] ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರಂ [ಅಞ್ಞತರಂ ವಿಹಾರಂ (ಕ.)] ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತೇ. ದಿಸ್ವಾನ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಇಮೇ, ಆವುಸೋ, ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹಾರಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತಿ. ಹನ್ದ ನೇ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಆಗಮೇಥಾವುಸೋ, ಯಾವ ಪಟಿಸಙ್ಖರೋನ್ತಿ, ಪಟಿಸಙ್ಖತೇ ವುಟ್ಠಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸತ್ತರಸವಗ್ಗಿಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಉಟ್ಠೇಥಾವುಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೋ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ನನು, ಆವುಸೋ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ? ಮಯಞ್ಚಞ್ಞಂ ಪಟಿಸಙ್ಖರೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ನನು, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಘಿಕೋ ವಿಹಾರೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮಾವುಸೋ, ಸಙ್ಘಿಕೋ ವಿಹಾರೋ’’ತಿ. ‘‘ಉಟ್ಠೇಥಾವುಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೋ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ. ‘‘ಮಹಲ್ಲಕೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಹಾರೋ; ತುಮ್ಹೇಪಿ ವಸಥ, ಮಯಮ್ಪಿ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಉಟ್ಠೇಥಾವುಸೋ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಿಹಾರೋ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಗೀವಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನ್ತಿ. ತೇ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಯಮಾನಾ ರೋದನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ರೋದಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಮೇ, ಆವುಸೋ, ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಅಮ್ಹೇ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢನ್ತೀ’’ತಿ. ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ…ಪೇ… ತೇ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಅಥ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ತುಮ್ಹೇ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಪಿತಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾ’’ತಿ…ಪೇ… ವಿಗರಹಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಪಿತೇನ ಅನತ್ತಮನೇನ ಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಿಕಾ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತಬ್ಬೋ. ಯೋ ನಿಕ್ಕಡ್ಢೇಯ್ಯ, ಯಥಾಧಮ್ಮೋ ಕಾರೇತಬ್ಬೋ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇನಾಸನಂ ಗಾಹೇತು’’ನ್ತಿ.

ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕಸಮ್ಮುತಿ

೩೧೭. ಅಥ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಸೇನಾಸನಂ ಗಾಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ …ಪೇ… ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕಂ ಸಮ್ಮನ್ನಿತುಂ – ಯೋ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಗಹಿತಾಗಹಿತಞ್ಚ ಜಾನೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ –

‘‘ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖು ಯಾಚಿತಬ್ಬೋ, ಯಾಚಿತ್ವಾ ಬ್ಯತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಟಿಬಲೇನ ಸಙ್ಘೋ ಞಾಪೇತಬ್ಬೋ –

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕಂ ಸಮ್ಮನ್ನೇಯ್ಯ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಘೋ. ಸಙ್ಘೋ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕಂ ಸಮ್ಮನ್ನತಿ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕಸ್ಸ ಸಮ್ಮುತಿ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಸಮ್ಮತೋ ಸಙ್ಘೇನ ಇತ್ಥನ್ನಾಮೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕೋ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

೩೧೮. ಅಥ ಖೋ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ಸೇನಾಸನಂ ಗಾಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಣೇತುಂ, ಭಿಕ್ಖೂ ಗಣೇತ್ವಾ ಸೇಯ್ಯಾ ಗಣೇತುಂ, ಸೇಯ್ಯಾ ಗಣೇತ್ವಾ ಸೇಯ್ಯಗ್ಗೇನ ಗಾಹೇತು’’ನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಗ್ಗೇನ ಗಾಹೇನ್ತಾ ಸೇಯ್ಯಾ ಉಸ್ಸಾರಯಿಂಸು…ಪೇ… ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹಾರಗ್ಗೇನ ಗಾಹೇತು’’ನ್ತಿ. ವಿಹಾರಗ್ಗೇನ ಗಾಹೇನ್ತಾ ವಿಹಾರಾ ಉಸ್ಸಾರಯಿಂಸು…ಪೇ… ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿವೇಣಗ್ಗೇನ ಗಾಹೇತು’’ನ್ತಿ. ಪರಿವೇಣಗ್ಗೇನ ಗಾಹೇನ್ತಾ ಪರಿವೇಣಾ ಉಸ್ಸಾರಯಿಂಸು…ಪೇ… ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನುಭಾಗಮ್ಪಿ ದಾತುಂ. ಗಹಿತೇ ಅನುಭಾಗೇ ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಗಚ್ಛತಿ, ನ ಅಕಾಮಾ ದಾತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ನಿಸ್ಸೀಮೇ ಠಿತಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಂ ಗಾಹೇನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಸ್ಸೀಮೇ ಠಿತಸ್ಸ ಸೇನಾಸನಂ ಗಾಹೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಗಾಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಸೇನಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇನಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಪಟಿಬಾಹೇತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಪಟಿಬಾಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸ್ಸಾನಂ ತೇಮಾಸಂ ಪಟಿಬಾಹಿತುಂ, ಉತುಕಾಲಂ ಪನ ನ ಪಟಿಬಾಹಿತು’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕತಿ ನು ಖೋ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾ’’ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ತಯೋ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾ – ಪುರಿಮಕೋ, ಪಚ್ಛಿಮಕೋ, ಅನ್ತರಾಮುತ್ತಕೋ. ಅಪರಜ್ಜುಗತಾಯ ಆಸಾಳ್ಹಿಯಾ ಪುರಿಮಕೋ ಗಾಹೇತಬ್ಬೋ. ಮಾಸಗತಾಯ ಆಸಾಳ್ಹಿಯಾ ಪಚ್ಛಿಮಕೋ ಗಾಹೇತಬ್ಬೋ. ಅಪರಜ್ಜುಗತಾಯ ಪವಾರಣಾಯ ಆಯತಿಂ ವಸ್ಸಾವಾಸತ್ಥಾಯ ಅನ್ತರಾಮುತ್ತಕೋ ಗಾಹೇತಬ್ಬೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾ’’ತಿ.

ದುತಿಯಭಾಣವಾರೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.