೨. ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಸಿಕ್ಖಾಪದಕಥಾ

೪೪೧. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಥೇರೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭಗವಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲೇ ಏವಮಾಹ – ‘ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ, ಆನನ್ದ, ಸಙ್ಘೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮೂಹನೇಯ್ಯಾ’’’ತಿ. ‘‘ಪುಚ್ಛಿ ಪನ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಭಗವನ್ತಂ – ‘ಕತಮಾನಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಪುಚ್ಛಿಂ – ‘ಕತಮಾನಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಥೇರಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ, ಅವಸೇಸಾನಿ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಥೇರಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ, ತೇರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ಅವಸೇಸಾನಿ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಥೇರಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ, ತೇರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ದ್ವೇ ಅನಿಯತೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ಅವಸೇಸಾನಿ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಥೇರಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ, ತೇರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ದ್ವೇ ಅನಿಯತೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ತಿಂಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ಅವಸೇಸಾನಿ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಥೇರಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ, ತೇರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ದ್ವೇ ಅನಿಯತೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ತಿಂಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ದ್ವೇನವುತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ಅವಸೇಸಾನಿ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇ ಥೇರಾ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ, ತೇರಸ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ದ್ವೇ ಅನಿಯತೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ತಿಂಸ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ದ್ವೇನವುತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯೇ ಠಪೇತ್ವಾ, ಅವಸೇಸಾನಿ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’’ತಿ.

೪೪೨. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ ಸಙ್ಘಂ ಞಾಪೇಸಿ –

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಘೋ. ಸನ್ತಮ್ಹಾಕಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಗಿಹಿಗತಾನಿ. ಗಿಹಿನೋಪಿ ಜಾನನ್ತಿ – ‘ಇದಂ ವೋ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಇದಂ ವೋ ನ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ. ಸಚೇ ಮಯಂ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮೂಹನಿಸ್ಸಾಮ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ – ‘ಧೂಮಕಾಲಿಕಂ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸಾವಕಾನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಯಾವಿಮೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ ತಾವಿಮೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖಿಂಸು. ಯತೋ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ನ ದಾನಿಮೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ. ಯದಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ, ಸಙ್ಘೋ ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನಪ್ಪಞ್ಞಪೇಯ್ಯ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತೇಯ್ಯ. ಏಸಾ ಞತ್ತಿ.

‘‘ಸುಣಾತು ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಘೋ. ಸನ್ತಮ್ಹಾಕಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಗಿಹಿಗತಾನಿ. ಗಿಹಿನೋಪಿ ಜಾನನ್ತಿ – ‘ಇದಂ ವೋ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಇದಂ ವೋ ನ ಕಪ್ಪತೀ’ತಿ. ಸಚೇ ಮಯಂ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮೂಹನಿಸ್ಸಾಮ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ – ‘ಧೂಮಕಾಲಿಕಂ ಸಮಣೇನ ಗೋತಮೇನ ಸಾವಕಾನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ಯಾವಿಮೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ ತಾವಿಮೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖಿಂಸು. ಯತೋ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ಥಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ನ ದಾನಿಮೇ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ. ಸಙ್ಘೋ ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನಪ್ಪಞ್ಞಪೇತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ. ಯಸ್ಸಾಯಸ್ಮತೋ ಖಮತಿ ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪಞ್ಞಾಪನಾ, ಪಞ್ಞತ್ತಸ್ಸ ಅಸಮುಚ್ಛೇದೋ, ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನಾ, ಸೋ ತುಣ್ಹಸ್ಸ; ಯಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ಸೋ ಭಾಸೇಯ್ಯ.

‘‘ಸಙ್ಘೋ ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನಪ್ಪಞ್ಞಪೇತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತತಿ. ಖಮತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ, ತಸ್ಮಾ ತುಣ್ಹೀ, ಏವಮೇತಂ ಧಾರಯಾಮೀ’’ತಿ.

೪೪೩. ಅಥ ಖೋ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇದಂ ತೇ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ದುಕ್ಕಟಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಭಗವನ್ತಂ ನ ಪುಚ್ಛಿ – ‘ಕತಮಾನಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’ತಿ. ದೇಸೇಹಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಸ್ಸತಿಯಾ ಭಗವನ್ತಂ ನ ಪುಚ್ಛಿಂ – ‘ಕತಮಾನಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೀ’ತಿ. ನಾಹಂ ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪಿ ಚಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಸದ್ಧಾಯ ದೇಸೇಮಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಇದಮ್ಪಿ ತೇ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ದುಕ್ಕಟಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಭಗವತೋ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬೇಸಿ. ದೇಸೇಹಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ನ ಅಗಾರವೇನ ಭಗವತೋ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ಅಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಿಬ್ಬೇಸಿಂ. ನಾಹಂ ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪಿ ಚಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಸದ್ಧಾಯ ದೇಸೇಮಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಇದಮ್ಪಿ ತೇ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ದುಕ್ಕಟಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಮಾತುಗಾಮೇಹಿ ಭಗವತೋ ಸರೀರಂ ಪಠಮಂ ವನ್ದಾಪೇಸಿ, ತಾಸಂ ರೋದನ್ತೀನಂ ಭಗವತೋ ಸರೀರಂ ಅಸ್ಸುಕೇನ ಮಕ್ಖಿತಂ. ದೇಸೇಹಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ – ಮಾಯಿಮಾಸಂ [ಮಾಯಿಮಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ವಿಕಾಲೇ ಅಹೇಸುನ್ತಿ – ಮಾತುಗಾಮೇಹಿ ಭಗವತೋ ಸರೀರಂ ಪಠಮಂ ವನ್ದಾಪೇಸಿಂ. ನಾಹಂ ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪಿ ಚಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಸದ್ಧಾಯ ದೇಸೇಮಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಇದಮ್ಪಿ ತೇ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ದುಕ್ಕಟಂ, ಯಂ ತ್ವಂ ಭಗವತಾ ಓಳಾರಿಕೇ ನಿಮಿತ್ತೇ ಕಯಿರಮಾನೇ, ಓಳಾರಿಕೇ ಓಭಾಸೇ ಕಯಿರಮಾನೇ, ನ ಭಗವನ್ತಂ ಯಾಚಿ – ‘ತಿಟ್ಠತು ಭಗವಾ ಕಪ್ಪಂ, ತಿಟ್ಠತು ಸುಗತೋ ಕಪ್ಪಂ, ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’ನ್ತಿ. ದೇಸೇಹಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಾರೇನ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ ನ ಭಗವನ್ತಂ ಯಾಚಿಂ – ‘ತಿಟ್ಠತು ಭಗವಾ ಕಪ್ಪಂ, ತಿಟ್ಠತು ಸುಗತೋ ಕಪ್ಪಂ, ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’ನ್ತಿ. ನಾಹಂ ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪಿ ಚಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಸದ್ಧಾಯ ದೇಸೇಮಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಇದಮ್ಪಿ ತೇ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ದುಕ್ಕಟಂ ಯಂ ತ್ವಂ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಅಕಾಸಿ. ದೇಸೇಹಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಹಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಯಂ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಭಗವತೋ ಮಾತುಚ್ಛಾ ಆಪಾದಿಕಾ ಪೋಸಿಕಾ ಖೀರಸ್ಸ ದಾಯಿಕಾ ಭಗವನ್ತಂ ಜನೇತ್ತಿಯಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾಯ ಥಞ್ಞಂ ಪಾಯೇಸೀತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಂ ಅಕಾಸಿಂ. ನಾಹಂ ತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಅಪಿ ಚಾಯಸ್ಮನ್ತಾನಂ ಸದ್ಧಾಯ ದೇಸೇಮಿ ತಂ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ.

೪೪೪. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಪುರಾಣೋ ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರಿಸ್ಮಿಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರತಿ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಪುರಾಣೋ ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಧಮ್ಮೇ ಚ ವಿನಯೇ ಚ ಸಙ್ಗೀತೇ ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರಿಸ್ಮಿಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ರಾಜಗಹಂ ಯೇನ ವೇಳುವನಂ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೋ ಯೇನ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಪುರಾಣಂ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಥೇರೇಹಿ, ಆವುಸೋ ಪುರಾಣ, ಧಮ್ಮೋ ಚ ವಿನಯೋ ಚ ಸಙ್ಗೀತೋ. ಉಪೇಹಿ ತಂ ಸಙ್ಗೀತಿ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸುಸಙ್ಗೀತಾವುಸೋ, ಥೇರೇಹಿ ಧಮ್ಮೋ ಚ ವಿನಯೋ ಚ. ಅಪಿಚ ಯಥೇವ ಮಯಾ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸುತಂ, ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ತಥೇವಾಹಂ ಧಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.