೧. ಪಠಮಭಾಣವಾರೋ

ಮಹಾಪಜಾಪತಿಗೋತಮೀವತ್ಥು

೪೦೨. [ಅ. ನಿ. ೮.೫೧ ಇದಂ ವತ್ಥು ಆಗತಂ] ತೇನ ಸಮಯೇನ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ [ಮಹಾಪಜಾಪತೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಗೋತಮೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಗೋತಮಿ, ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಮಹಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಗೋತಮಿ, ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ – ನ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತಿ – ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೀ ರುದಮಾನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಕೇಸೇ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾಹಿ ಸಾಕಿಯಾನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ತೇನ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ಮಹಾವನಂ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಸೂನೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರಜೋಕಿಣ್ಣೇನ ಗತ್ತೇನ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೀ ರುದಮಾನಾ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಸೂನೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರಜೋಕಿಣ್ಣೇನ ಗತ್ತೇನ ದುಕ್ಖಿಂ ದುಮ್ಮನಂ ಅಸ್ಸುಮುಖಿಂ ರುದಮಾನಂ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಠಿತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಸ್ಸ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಸೂನೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರಜೋಕಿಣ್ಣೇನ ಗತ್ತೇನ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೀ ರುದಮಾನಾ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಠಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ತಥಾ ಹಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ನ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಮುಹುತ್ತಂ ಇಧೇವ ತಾವ ಹೋಹಿ, ಯಾವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಯಾಚಾಮಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಸೂನೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರಜೋಕಿಣ್ಣೇನ ಗತ್ತೇನ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೀ ರುದಮಾನಾ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಠಿತಾ – ನ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಆನನ್ದ, ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಆನನ್ದ, ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ [ಅ. ನಿ. ೮.೫೧ ‘‘ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಏತದಹೋಸೀ’’ತಿ ಆಗತಂ] – ‘‘ನ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ; ಯಂನೂನಾಹಂ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಯಾಚೇಯ್ಯಂ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭಬ್ಬೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ವಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ [ಸಕಿದಾಗಾಮಿಫಲಂ (ಸ್ಯಾ.)] ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ವಾ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕಾತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಭಬ್ಬೋ, ಆನನ್ದ, ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಮ್ಪಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಮ್ಪಿ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಮ್ಪಿ ಅರಹತ್ತಫಲಮ್ಪಿ ಸಚ್ಛಿಕಾತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಬ್ಬೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಮ್ಪಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಮ್ಪಿ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಮ್ಪಿ ಅರಹತ್ತಫಲಮ್ಪಿ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ; ಬಹೂಪಕಾರಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಭಗವತೋ ಮಾತುಚ್ಛಾ ಆಪಾದಿಕಾ, ಪೋಸಿಕಾ, ಖೀರಸ್ಸ ದಾಯಿಕಾ, ಭಗವನ್ತಂ ಜನೇತ್ತಿಯಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾಯ ಥಞ್ಞಂ ಪಾಯೇಸಿ; ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ.

ಅಟ್ಠಗರುಧಮ್ಮಾ

೪೦೩. ‘‘ಸಚೇ, ಆನನ್ದ, ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಾವಸ್ಸಾ. ಹೋತು ಉಪಸಮ್ಪದಾ.

[ಪಾಚಿ. ೧೪೯] ‘‘ವಸ್ಸಸತೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ [ಗರುಂಕತ್ವಾ (ಕ.)] ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಖುಕೇ ಆವಾಸೇ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘತೋ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಿತಬ್ಬಾ – ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛಕಞ್ಚ, ಓವಾದೂಪಸಙ್ಕಮನಞ್ಚ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ – ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ, ಸುತೇನ ವಾ, ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ವಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಗರುಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾನಿ ಛಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಿಕ್ಖಿತಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಿಕ್ಖು ಅಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬೋ ಪರಿಭಾಸಿತಬ್ಬೋ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಓವಟೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂಸು ವಚನಪಥೋ, ಅನೋವಟೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ವಚನಪಥೋ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಸಚೇ, ಆನನ್ದ, ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಾವಸ್ಸಾ ಹೋತು ಉಪಸಮ್ಪದಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಸಾವ ತೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ವಸ್ಸಸತೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ತದಹುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಸಚೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಸಾವ ತೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಾ’’ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಇತ್ಥೀ ವಾ ಪುರಿಸೋ ವಾ ದಹರೋ, ಯುವಾ, ಮಣ್ಡನಕಜಾತಿಕೋ ಸೀಸಂನಹಾತೋ ಉಪ್ಪಲಮಾಲಂ ವಾ ವಸ್ಸಿಕಮಾಲಂ ವಾ ಅತಿಮುತ್ತಕಮಾಲಂ [ಅಧಿಮತ್ತಕಮಾಲಂ (ಸ್ಯಾ.)] ವಾ ಲಭಿತ್ವಾ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಉತ್ತಮಙ್ಗೇ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಆನನ್ದ ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಿ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೇ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಪಜಾಪತಿಯಾ ಗೋತಮಿಯಾ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮಾ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಭಗವತೋ ಮಾತುಚ್ಛಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಚೇ, ಆನನ್ದ, ನಾಲಭಿಸ್ಸ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ, ಆನನ್ದ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಭವಿಸ್ಸ, ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಂ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ. ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ನ ದಾನಿ, ಆನನ್ದ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಪಞ್ಚೇವ ದಾನಿ, ಆನನ್ದ, ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಠಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಕುಲಾನಿ ಬಹುತ್ಥಿಕಾನಿ [ಬಹುಇತ್ಥಿಕಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಅಪ್ಪಪುರಿಸಕಾನಿ, ತಾನಿ ಸುಪ್ಪಧಂಸಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಚೋರೇಹಿ ಕುಮ್ಭಥೇನಕೇಹಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಲಭತಿ ಮಾತುಗಾಮೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ನ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸಾಲಿಕ್ಖೇತ್ತೇ ಸೇತಟ್ಟಿಕಾ ನಾಮ ರೋಗಜಾತಿ ನಿಪತತಿ, ಏವಂ ತಂ ಸಾಲಿಕ್ಖೇತ್ತಂ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಲಭತಿ ಮಾತುಗಾಮೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ನ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಚ್ಛುಕ್ಖೇತ್ತೇ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಿಕಾ [ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಿಕಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ನಾಮ ರೋಗಜಾತಿ ನಿಪತತಿ, ಏವಂ ತಂ ಉಚ್ಛುಕ್ಖೇತ್ತಂ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಲಭತಿ ಮಾತುಗಾಮೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ನ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಪುರಿಸೋ ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಆಳಿಂ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಉದಕಸ್ಸ ಅನತಿಕ್ಕಮನಾಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಯಾ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯಾ’’ತಿ.

ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಭಿಕ್ಖುನೀಉಪಸಮ್ಪದಾನುಜಾನನಂ

೪೦೪. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಾಸು ಸಾಕಿಯಾನೀಸು ಪಟಿಪಜ್ಜಾಮೀ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇಸಿ ಸಮಾದಪೇಸಿ ಸಮುತ್ತೇಜೇಸಿ ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸಿತಾ ಸಮಾದಪಿತಾ ಸಮುತ್ತೇಜಿತಾ ಸಮ್ಪಹಂಸಿತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತು’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಅಯ್ಯಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಮಯಞ್ಚಮ್ಹಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ; ಏವಞ್ಹಿ ಭಗವತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಯ್ಯಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಮಯಞ್ಚಮ್ಹಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ; ಏವಞ್ಹಿ ಭಗವತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ’’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಹಾಪಜಾಪತಿ, ಭನ್ತೇ, ಗೋತಮೀ ಏವಮಾಹ – ‘ಇಮಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಏವಮಾಹಂಸು – ಅಯ್ಯಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಮಯಞ್ಚಮ್ಹಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ; ಏವಞ್ಹಿ ಭಗವತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ’’’ತಿ.

‘‘ಯದಗ್ಗೇನ, ಆನನ್ದ, ಮಹಾಪಜಾಪತಿಯಾ ಗೋತಮಿಯಾ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾ, ತದೇವ ಸಾ [ತದೇವಸ್ಸಾ (ಕ.)] ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ’’ತಿ.

೪೦೫. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಕಾಹಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವನ್ತಂ ವರಂ ಯಾಚಾಮಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಹಾಪಜಾಪತಿ, ಭನ್ತೇ, ಗೋತಮೀ ಏವಮಾಹ – ‘ಏಕಾಹಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಭಗವನ್ತಂ ವರಂ ಯಾಚಾಮಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ ಭಿಕ್ಖೂನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀನಞ್ಚ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಅನವಕಾಸೋ, ಯಂ ತಥಾಗತೋ ಅನುಜಾನೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ. ಇಮೇಹಿ ನಾಮ, ಆನನ್ದ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ದುರಕ್ಖಾತಧಮ್ಮಾ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ನ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ; ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ತಥಾಗತೋ ಅನುಜಾನಿಸ್ಸತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ?

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ನಿದಾನೇ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕರಣೇ ಧಮ್ಮಿಂ ಕಥಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಕರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಾನಿ ತಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಾಧಾರಣಾನಿ, ಕಥಂ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಪಟಿಪಜ್ಜಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಾನಿ ತಾನಿ, ಗೋತಮಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಾಧಾರಣಾನಿ, ಯಥಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಿಕ್ಖನ್ತಿ ತಥಾ ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಾನಿ ಪನ ತಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಾನಿ, ಕಥಂ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಪಟಿಪಜ್ಜಾಮಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಾನಿ ತಾನಿ, ಗೋತಮಿ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಾನಿ, ಯಥಾಪಞ್ಞತ್ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖಥಾ’’ತಿ.

೪೦೬. [ಅ. ನಿ. ೮.೫೩] ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು, ಯಮಹಂ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕಾ ವೂಪಕಟ್ಠಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಆತಾಪಿನೀ ಪಹಿತತ್ತಾ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸರಾಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ವಿರಾಗಾಯ, ಸಞ್ಞೋಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ವಿಸಞ್ಞೋಗಾಯ, ಆಚಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಅಪಚಯಾಯ, ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ, ಅಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ, ಸಙ್ಗಣಿಕಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಪವಿವೇಕಾಯ, ಕೋಸಜ್ಜಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ, ದುಬ್ಭರತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಸುಭರತಾಯ; ಏಕಂಸೇನ, ಗೋತಮಿ, ಧಾರೇಯ್ಯಾಸಿ – ನೇಸೋ ಧಮ್ಮೋ, ನೇಸೋ ವಿನಯೋ, ನೇತಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನನ್ತಿ. ಯೇ ಚ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ – ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಸರಾಗಾಯ, ವಿಸಞ್ಞೋಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಸಞ್ಞೋಗಾಯ, ಅಪಚಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಆಚಯಾಯ, ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ, ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಅಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ, ಪವಿವೇಕಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಸಙ್ಗಣಿಕಾಯ, ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ಕೋಸಜ್ಜಾಯ, ಸುಭರತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ನೋ ದುಬ್ಭರತಾಯ; ಏಕಂಸೇನ, ಗೋತಮಿ, ಧಾರೇಯ್ಯಾಸಿ – ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ, ಏಸೋ ವಿನಯೋ, ಏತಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನ’’ನ್ತಿ.

೪೦೭. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ನ ಉದ್ದಿಸೀಯತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ…ಪೇ… ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತು’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತು’’ನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಜಾಯಾಯೋ ಇಮಾ ಇಮೇಸಂ, ಜಾರಿಯೋ ಇಮಾ ಇಮೇಸಂ, ಇದಾನಿ ಇಮೇ ಇಮಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಭಿರಮಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ! ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತು’’ನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ನ ಜಾನನ್ತಿ – ‘‘ಏವಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ – ‘ಏವಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥಾ’’’ತಿ.

೪೦೮. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಆಪತ್ತಿಂ ನ ಪಟಿಕರೋನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಆಪತ್ತಿ ನ ಪಟಿಕಾತಬ್ಬಾ. ಯಾ ನ ಪಟಿಕರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ನ ಜಾನನ್ತಿ – ‘‘ಏವಂ ಆಪತ್ತಿ ಪಟಿಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ – ‘ಏವಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಕರೇಯ್ಯಾಥಾ’’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಪತ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ರಥಿಕಾಯಪಿ ಬ್ಯೂಹೇಪಿ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಕರೋನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಜಾಯಾಯೋ ಇಮಾ ಇಮೇಸಂ, ಜಾರಿಯೋ ಇಮಾ ಇಮೇಸಂ, ರತ್ತಿಂ ವಿಮಾನೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಖಮಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಪತ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ. ಯೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ನ ಜಾನನ್ತಿ – ‘‘ಏವಂ ಆಪತ್ತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ – ‘ಏವಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಥಾ’’’ತಿ.

೪೦೯. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರಿಯತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಕತಕಮ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ರಥಿಕಾಯಪಿ ಬ್ಯೂಹೇಪಿ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇಪಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪತ್ತಂ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಖಮಾಪೇನ್ತಿ ‘ಏವಂ ನೂನ ಕಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ. ಮನುಸ್ಸಾ ತಥೇವ ಉಜ್ಝಾಯನ್ತಿ ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ವಿಪಾಚೇನ್ತಿ – ‘‘ಜಾಯಾಯೋ ಇಮಾ ಇಮೇಸಂ, ಜಾರಿಯೋ ಇಮಾ ಇಮೇಸಂ, ರತ್ತಿಂ ವಿಮಾನೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಖಮಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬಂ. ಯೋ ಕರೇಯ್ಯ, ಆಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕಟಸ್ಸ. ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ನ ಜಾನನ್ತಿ – ‘‘ಏವಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ – ‘ಏವಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯಾಥಾ’’’ತಿ.

೪೧೦. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಕಲಹಜಾತಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತುಂ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತು’’ನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ ಅಧಿಕರಣೇ ವಿನಿಚ್ಛಿಯಮಾನೇ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತಾಯೋಪಿ ಆಪತ್ತಿಗಾಮಿನಿಯೋಪಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಅಯ್ಯಾವ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತು, ಅಯ್ಯಾವ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತು; ಏವಞ್ಹಿ ಭಗವತಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತುಂ – ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ನಿಯ್ಯಾದೇತುಂ, ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತು’’ನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿನೀ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಭಗವನ್ತಂ ಅನುಬನ್ಧಾ ಹೋತಿ ವಿನಯಂ ಪರಿಯಾಪುಣನ್ತೀ. ತಸ್ಸಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿನಿಯಾ ಗಹಿತೋ ಗಹಿತೋ ಮುಸ್ಸತಿ. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ – ‘‘ಭಗವಾ ಕಿರ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತುಕಾಮೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಖೋ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಭಗವನ್ತಂ ಅನುಬನ್ಧಿಂ ವಿನಯಂ ಪರಿಯಾಪುಣನ್ತೀ. ತಸ್ಸಾ ಮೇ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿನಿಯಾ ಗಹಿತೋ ಗಹಿತೋ ಮುಸ್ಸತಿ. ದುಕ್ಕರಂ ಖೋ ಪನ ಮಾತುಗಾಮೇನ ಯಾವಜೀವಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನುಬನ್ಧಿತುಂ. ಕಥಂ ನು ಖೋ ಮಯಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ವಿನಯಂ ವಾಚೇತು’’ನ್ತಿ.

ಪಠಮಭಾಣವಾರೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.