೩. ಪರಿಞ್ಞಾವಾರವಣ್ಣನಾ

೪೩೫-೪೮೨. ಲೋಕಿಯಅಬ್ಯಾಕತೇಹೀತಿ ಫಲಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನವಿನಿಮುತ್ತೇಹಿ ಅಬ್ಯಾಕತೇಹಿ. ತಾನಿ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ತಾನಿ ಲೋಕಿಯಅಬ್ಯಾಕತಾನಿ ಉಪಾದಾಯ. ತಂಸಮಾನಗತಿಕಾನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಂ ‘‘ಸೋ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಂ ಪರಿಜಾನಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ಯಮ. ೧.ಖನ್ಧಯಮಕ.೨೦೬) ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದೀನಂ ವಿಯ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯತಾ ವುತ್ತಾ. ಯಞ್ಹಿ ಪರಿಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ತದೇವ ಪರಿಜಾನಾತೀತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಂ. ಏವಮವಿಪರೀತೇ ಅತ್ಥೇ ಸಿದ್ಧೇಪಿ ಚೋದಕೋ ‘‘ಮಿಸ್ಸಕತ್ತಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ಲೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೋದೇತಿ ‘‘ಯದಿ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮಿಸ್ಸಕತ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯಥಾ ಇಧ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮಿಸ್ಸಕಾನಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯತಾ ವುತ್ತಾ, ಏವಮಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ ಸಾ ತೇಸಂ ವತ್ತಬ್ಬಾ, ತಥಾ ಭಾವೇತಬ್ಬಮಿಸ್ಸಕಾನಂ ಭಾವೇತಬ್ಬತಾತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮಯಮಕೇ’’ತಿಆದಿ. ಕುಸಲಾಕುಸಲೇಸು ಭಾವನಾಪಹಾನಾಭಿನಿವೇಸೋ ಹೋತಿ, ಯೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸೋ ತಂ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತಿ, ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತೀ’’ತಿಆದಿ. ನ ಅಬ್ಯಾಕತಭಾವನ್ತಿ ಏಕೇನ ಯಥಾ ಫಸ್ಸದ್ವಾರತೋ ವಿಯ ವಿಞ್ಞಾಣದ್ವಾರತೋ ಕುಸಲಾದೀನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಪರಿಯಾಯೋ, ಏವಂ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದೀನಂ ವಿಯ ನ ಅಬ್ಯಾಕತಾದೀನಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯತಾಪರಿಯಾಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಕುಸಲಾಕುಸಲಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಹಿತಾತಿ ಸಮುದಯಸಭಾವೇನ ಅಗ್ಗಹಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಸಲಾಕುಸಲಾಪೀತಿ ಕುಸಲಾಕುಸಲಭಾವಾಪಿ ಸಮಾನಾ. ಭಾವೇತಬ್ಬಪಹಾತಬ್ಬಭಾವೇಹಿ ವಿನಾಪಿ ಹೋತಿ, ಯೋ ನ ಮಗ್ಗಸಮುದಯಸಚ್ಚಪಕ್ಖಿಯೋ. ಯಥಾ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ ರೂಪ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಮೇವ ರೂಪಂ, ನ ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಯೋಗಿವಿನಿವತ್ತನಮೇವ ಏವ-ಕಾರೇನ ಕರೀಯತಿ, ನ ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಾನತ್ತತಾದಯೋ ನಿವಾರಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ‘‘ಪಹಾತಬ್ಬಮೇವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಏವ-ಸದ್ದೇನ ಪಟಿಯೋಗಿಭೂತಂ ಅಪ್ಪಹಾತಬ್ಬಮೇವ ನಿವತ್ತೀಯತಿ, ನ ತತೋ ಅಞ್ಞವಿಸೇಸಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಏತೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಮೇವಾ’’ತಿಆದಿ. ಭಾವೇತಬ್ಬಭಾವೋ ಏವ ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಗಹಿತೋ ಉಕ್ಕಂಸಗತಿವಿಜಾನನತೋ. ‘‘ಪರತೋ ಲಿಖಿತಬ್ಬಂ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಲಿಖಿತ’’ನ್ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ. ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ಹಿ ಆದಿ ಅನುಲೋಮೇ ಆಗತಂ ಉದ್ಧಟಂ, ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ನ ಪರಿಜಾನಾತೀತಿಆದಿ ಪನ ಪಟಿಲೋಮೇ. ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನ ಪಜಹನ್ತಿ ನಾಮಾತಿ ಇದಂ ‘‘ನೋ ಚ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಜಹನ್ತೀ’’ತಿ ಪಾಳಿಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥವಚನಂ. ಯಂ ಪನ ‘‘ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಮೂಲಕಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಮೂಲಕೇ ಇದಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಪಟಿಲೋಮೇ ಆಗತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತತ್ತಾ ತಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ನ ತಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯಾ ಪಠಮಂ ಆಗತಂ ಪದಂ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ತಾದಿಸಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಛಾ ಆಗತಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಪದಾನುಕ್ಕಮತೋ ಏವ ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ಆರದ್ಧಾ, ಪರಿಯೋಸಾಪಿತಾ ಚ, ತಸ್ಮಾ ಅನುಪಟಿಪಾಟಿಯಾವ ಲಿಖಿತಂ, ನ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ‘‘ದ್ವೇ ಪುಗ್ಗಲಾ’’ತಿಆದಿಕಸ್ಸ ಅನುಲೋಮೇ ಆಗತಸ್ಸ ಉದ್ಧಟತ್ತಾ.

ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪರಿಞ್ಞಾವಾರೇ. ಛ ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ಪುಥುಜ್ಜನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯಾವ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಟ್ಠಾ ಛ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಅಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಿತೋ ತತ್ಥ ಭಬ್ಬಾಭಬ್ಬಾನಂ ಕಿಚ್ಚವಿಸೇಸಸ್ಸ ಅಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ. ಯತ್ಥ ಪನ ಸತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಗ್ಗಹಣಸಾಮಞ್ಞೇ ಭಬ್ಬಾನಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಗಹಿತಂ, ಯತ್ಥ ಚ ಅಭಬ್ಬಾನಂ, ತತ್ಥ ತೇ ಏವ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ವುತ್ತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯೇ ಚ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಯೇ ಚ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಮಗ್ಗಂ ನ ಪಟಿಲಭಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಚ ಆದಿಮಾಹ. ಅರಹಾತಿ ಅರಿಯೋ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ. ಪಠಮಮಗ್ಗಫಲಸಮಙ್ಗೀತಿ ಪುರಿಮಮಗ್ಗಫಲಸಮಙ್ಗೀ. ಇತರೋತಿ ಅರಹಾ. ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಭೇದಂ ಞತ್ವಾತಿ ಇಧ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸೋ ಚ ಅಭಬ್ಬೋತಿ ಗಹಿತೋ, ಇಧ ಭಬ್ಬೋ ಇಧ ಅರಿಯಾ, ಯೇ ಚ ಪಠಮಮಗ್ಗಫಲಸಮಙ್ಗಿನೋ ಯಾವ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಫಲಸಮಙ್ಗಿನೋತಿ ಏವಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಪುಗ್ಗಲವಿಭಾಗಂ ಞತ್ವಾ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸಂ ದ್ವೇ ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಅಟ್ಠ ಅರಿಯಾತಿ ಇಮೇಸಂ ಯಥಾವುತ್ತಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಭೇದತೋ ಅಭೇದತೋ ಚ ಗಹಣವಸೇನ ಆಗತೇ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಠಪದೇಸೇ. ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನೇನಾತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಪದವಸೇನ, ನಿಚ್ಛಯವಸೇನೇವ ವಾ. ನಿದ್ಧಾರೇತ್ವಾತಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನವಸೇನ ಪವತ್ತಪಾಳಿಯಾ ಯಥಾವುತ್ತಅತ್ಥದಸ್ಸನೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧತೋ ವಿಭಾವೇತಬ್ಬೋತಿ.

ಪರಿಞ್ಞಾವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಯಮಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಯಮಕಪಕರಣ-ಅನುಟೀಕಾ ಸಮತ್ತಾ.

ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ