೨. ಪವತ್ತಿವಾರವಣ್ಣನಾ

೨೭-೧೬೪. ದುಕ್ಖಪರಿಞ್ಞಾ ಯಾವ ದುಕ್ಖಸಮತಿಕ್ಕಮನತ್ಥಾತಿ ಸಪ್ಪದೇಸಂ ಪವತ್ತಾಪಿ ಸಾ ತದತ್ಥಾವಹಾ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಆಸಙ್ಕಾ ಸಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅರಿಯತ್ತಾ…ಪೇ… ಕತ್ವಾ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಕೇಚಿ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಅನ್ತಿಮಭವೇ ಠಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಕಾರಣಂ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಯುಜ್ಜತಿ ಉಪಪತ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಖವಿಚಾರತ್ತಾ, ನ ಚ ಸಬ್ಬೇ ಸುದ್ಧಾವಾಸಾ ಅನ್ತಿಮಭವಿಕಾ ಉದ್ಧಂಸೋತವಚನತೋ. ‘‘ಯಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಉಪ್ಪಾದಾವತ್ಥಾ. ಅವಿಸೇಸೇನ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೀಭಾವೇನೇವ ತಂಸಮಙ್ಗೀ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ವುತ್ತೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಾ’’ತಿಆದಿಂ ವತ್ವಾ ಸ್ವಾಯಮತ್ಥೋ ಯಸ್ಮಾ ನಿಚ್ಛಯರೂಪೇನ ಗಹಿತೋ, ನಿಚ್ಛಿತಸ್ಸೇವ ಚ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಭಾಗದಸ್ಸನೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ತೇಸ್ವೇವ…ಪೇ… ಉಪಪನ್ನಮೇವಾ’’ತಿ ಆಹ. ತತ್ಥ ತೇಸ್ವೇವ ಕೇಚಿ ದಸ್ಸೀಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏಕಕೋಟ್ಠಾಸುಪ್ಪತ್ತಿಸಮಙ್ಗಿನೋತಿ ದುಕ್ಖಕೋಟ್ಠಾಸುಪ್ಪತ್ತಿಸಮಙ್ಗಿನೋ. ತೇಸೂತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನೇನ ಗಹಿತೇಸು. ಮಗ್ಗಫಲುಪ್ಪಾದಸಮಙ್ಗೀಸೂತಿ ಮಗ್ಗಫಲುಪ್ಪಾದಸಮಙ್ಗೀನಂ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ.

ಏತ್ಥ ಚಾತಿಆದಿನಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸ’’ನ್ತಿಆದಿಪಾಳಿಯಾ ಪಿಣ್ಡತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತತ್ಥ ಸಮುದಯಸಚ್ಚುಪ್ಪಾದವೋಮಿಸ್ಸಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚುಪ್ಪಾದಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಅನಾದರೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಕತ್ಥಚಿ ಸಮುದಯಸಚ್ಚುಪ್ಪಾದವೋಮಿಸ್ಸೇಪಿ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚೇ ತಂರಹಿತಸ್ಸ ಸಮುದಯಸಚ್ಚುಪ್ಪಾದರಹಿತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚುಪ್ಪಾದಸ್ಸ ದಸ್ಸನವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಸಮುದಯಸಚ್ಚಾವೋಮಿಸ್ಸಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪಠನ್ತಿ, ತೇಸಂ ‘‘ತಂರಹಿತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪುರಿಮಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥವಿವರಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ತಂಸಹಿತಸ್ಸಾತಿ ಸಮುದಯಸಚ್ಚುಪ್ಪಾದಸಹಿತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚುಪ್ಪಾದಸ್ಸ ದಸ್ಸನವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇಸನ್ತಿ ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಾನಂ, ಪವತ್ತಿಯಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ‘‘ಪವತ್ತೇ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೇಸು ದ್ವೀಸುಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ನ ಗಹಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಂ ಪನ ತೇಸಂ ಉಪ್ಪಾದಸ್ಸ ಪಠಮಕೋಟ್ಠಾಸೇನ ಗಹಿತತಾ ದಸ್ಸಿತಾ ಏವ. ತಥಾ ನಿರೋಧೋ ಚಾತಿ ಯಥಾ ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಾನಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಠಮಕೋಟ್ಠಾಸೇನ ಗಹಿತೋ, ಪವತ್ತಿಯಂ ಪನ ಸೋ ದ್ವೀಹಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ ನ ಗಹಿತೋ, ತಥಾ ತೇಸಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಸ್ಸ ನಿರೋಧೋಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸಂ ಚವನ್ತಾನಂ ಪವತ್ತೇ ತಣ್ಹಾವಿಪ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಙ್ಗಕ್ಖಣೇ’’ತಿಆದಿನಾ (ಯಮ. ೧.ಸಚ್ಚಯಮಕ.೮೮) ನಿರೋಧವಾರೇ ಪಾಳಿ ಪವತ್ತಾ. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಯ್ವಾಯಂ ‘‘ಏತ್ಥ ಚಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಯಮಕೇ ಪಾಳಿಯಾ ಅತ್ಥನಯೋ ವುತ್ತೋ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಯಮಕೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ, ಏವಮೇವ ತತ್ಥಾಪಿ ಅತ್ಥೋ ನೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಾನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ತತ್ಥ ಪಾಳಿ ಪವತ್ತಾ.

ಏವಞ್ಚ ಸತೀತಿ ಏವಂ ಖಣವಸೇನ ಓಕಾಸಗ್ಗಹಣೇ ಸತೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಅನನುಜಾನನವಸೇನ ಪಚ್ಚಾಮಸತಿ. ಏತಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇತಿ ಏತಸ್ಸ ಯಮಕಪದಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ. ‘‘ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ, ಅರಹನ್ತಾನಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ, ಯಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಲಭಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ, ಅಸಞ್ಞಸತ್ತಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಾನಂ ತೇಸಂ ತತ್ಥ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಚ ತೇಸಂ ತತ್ಥ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ (ಯಮ. ೧.ಸಚ್ಚಯಮಕ.೭೧) ಪುರಿಮಕೋಟ್ಠಾಸಸ್ಸ ಆಗತತ್ತಾ ವಿರೋಧೋ ನತ್ಥೀತಿ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟ್ಠಾಸೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ನ ಉಪಪತ್ತಿಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೋ ಭಾವಿನೋ ಸಮುದಯಪಚ್ಚುಪ್ಪಾದಸ್ಸ ಆಧಾರೋ, ಅಥ ಖೋ ಕಾಮಾವಚರಾದಿಓಕಾಸೋ, ತಸ್ಮಾ. ಪುಗ್ಗಲೋಕಾಸವಾರೋ ಹೇಸಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಪುಗ್ಗಲೋಕಾಸವಾರೋ ಏಸ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ತೇಸಂ ತತ್ಥಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಓಕಾಸವಸೇನ ತತ್ಥ-ಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಪುಗ್ಗಲೋಕಾಸವಾರೇ ಕಾಮಾವಚರಾದಿಓಕಾಸವಸೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ನ ಖಣವಸೇನ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತಾನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಓಕಾಸಂ ಅನಾಮಸಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಪವತ್ತನ್ತಿ ಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ತತ್ಥ…ಪೇ… ಸೋ ಏವಾ’’ತಿ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ಓಕಾಸವಾರೇ. ಪುಗ್ಗಲವಿಸೇಸದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ಪುಗ್ಗಲಸಙ್ಖಾತವಿಸೇಸದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ಯತ್ಥ ತೇತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಮಾವಚರಾದಿಓಕಾಸೇ ತೇ ಪುಗ್ಗಲಾ.

ಕೇಚೀತಿ ಧಮ್ಮಸಿರಿತ್ಥೇರಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಪವತ್ತೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಙ್ಗಕ್ಖಣೇ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ನುಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಚಿತ್ತಜರೂಪಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ಚಿತ್ತಪಟಿಬದ್ಧವುತ್ತಿತ್ತಾತಿ ಕಾರಣಂ ವದತಿ. ಅಪರೇ ‘‘ಅರೂಪೇತಿ ಇಮಂ ಪುರಿಮಾಪೇಕ್ಖಮ್ಪಿ ಹೋತೀತಿ ತೇನ ಪವತ್ತಂ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಅರೂಪಭವವಸೇನ ಅಯಮತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ‘ಯಸ್ಸ ವಾ ಪನ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನೋ’ತಿಆದೀಸುಪಿ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಚಿತ್ತಂ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾವ ಗಹಿತೋತಿ ಇದಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನಧಿಕತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಯತ್ಥ ಪನ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದನಿಚ್ಛಯೋ, ತತ್ಥೇವ ತಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪಾದನಿಚ್ಛಯೇನಪಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಚಿತ್ತೇನ ಚ ವಿನಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸೇವ ಅನುಪಲಬ್ಭನತೋತಿ ‘‘ಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ನುಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಾಧಾರಂ ಚಿತ್ತಂ ಅತ್ಥತೋ ಗಹಿತಮೇವಾತಿ ಸಕ್ಕಾ ವಿಞ್ಞಾತುಂ. ಅಪಿಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧೇಪಿ ನ ಸಬ್ಬೋ ರೂಪುಪ್ಪಾದೋ ಏಕನ್ತೇನ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾಧೀನೋತಿ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ ಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ವಿನಾಪಿ ತತ್ಥ ರೂಪುಪ್ಪತ್ತಿದಸ್ಸನತೋ, ತಸ್ಮಾ ಚಿತ್ತಜರೂಪಮೇವ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಇತರಂ, ಇತರಂ ಪನ ತಸ್ಸ ತೀಸುಪಿ ಖಣೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ನಿಟ್ಠಮೇತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ವಿಭಜಿತಬ್ಬಾ ಅವಿಭತ್ತಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಸಿಯಾಯಂ ಪಸಙ್ಗೋ ಪಠಮವಾರೇ, ದುತಿಯವಾರೇ ಪನ ವಿಭಜನಾ ಏವ ಸಾತಿ ನಾಯಂ ಪಸಙ್ಗೋ ಲಬ್ಭತಿ, ಪಠಮವಾರೇಪಿ ವಾ ನಾಯಂ ಪಸಙ್ಗೋ. ಕಸ್ಮಾ? ಏಸಾ ಹಿ ಯಮಕಸ್ಸ ಪಕತಿ, ಯದಿದಂ ಯಥಾಲಾಭವಸೇನ ಯೋಜನಾ.

ದುತಿಯೇ ಚಿತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನೇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಠಮಂ ಭವಙ್ಗಂ, ದುತಿಯಂ ಚಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಭವನಿಕನ್ತಿಯಾ ಆವಜ್ಜನಮ್ಪಿ ವಿಪಾಕಪ್ಪವತ್ತಿತೋ ವಿಸದಿಸತ್ತಾ ‘‘ದುತಿಯ’’ನ್ತಿ ವತ್ತುಂ ಸಕ್ಕಾ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುಬ್ಬೇ ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ನುಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಅಪರೇ. ಭವನಿಕನ್ತಿಯಾ ಪನ ಸಹಜಾತಂ ಪಠಮಂ ಚಿತ್ತಂ ಇಧ ದುತಿಯಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಪವತ್ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅಬ್ಯಾಕತಭಾವೇನ ಸಮಾನಜಾತಿಕತ್ತಾ ಏಕನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಹೇಟ್ಠಾ ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ನುಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ಥೇವಾತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಬ್ಬನ್ತಿಮೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ದುತಿಯೇ ಚಿತ್ತೇ. ತೇನ ಸಮಾನಗತಿಕತ್ತಾತಿ ತೇನ ಯಥಾವುತ್ತದುತಿಯಚಿತ್ತೇನ ಚ ತಂಸಮಙ್ಗಿನೋ ವಾ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ಥ, ನೋ ಚ ಸಮುದಯಸಚ್ಚನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಭಾವೇನ ಸಮಾನಗತಿಕತ್ತಾ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾತಿ ತೇನ ಸಮಾನಗತಿಕತಾಯ ದಸ್ಸಿತತ್ತಾ ಏವ. ಯಥಾವುತ್ತಾತಿ ದುತಿಯಾಕುಸಲಚಿತ್ತತೋ ಪುರಿಮಸಬ್ಬಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗಿನೋ ಅಗ್ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ ಇತರಭಾವಾಭಾವತೋ. ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ಪಾಠನ್ತರೇನ ಸಮತ್ಥೇತುಂ ‘‘ಯಥಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತೇತಿ ಚತುವೋಕಾರಾ. ವಜ್ಜೇತಬ್ಬಾತಿ ‘‘ಇತರೇಸ’’ನ್ತಿ ವಿಸೇಸನೇನ ನಿವತ್ತೇತಬ್ಬಾ. ಪಞ್ಚವೋಕಾರಾ ವಿಯ ಯಥಾವುತ್ತಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸಾತಿ ದುತಿಯಚಿತ್ತಕ್ಖಣಸಮಙ್ಗಿಭಾವೇನ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ಯಥಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸಸಙ್ಖಾತಾ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಾ ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ಚತುವೋಕಾರಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಾ ನ ಹಿ ಸನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

‘‘ಯಸ್ಸ ಯತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಗ್ಗಲೋಕಾಸಾ ಆಧೇಯ್ಯಾಧಾರಭಾವೇನ ಅಪೇಕ್ಖಿತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪುಗ್ಗಲೋಕಾಸಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಗಹಿತಾ’’ತಿ. ಕಾಮಾವಚರೇ…ಪೇ… ಉಪಪನ್ನಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಮಾವಚರೇ ಅಭಿಸಮೇತಾವಿನೋ ರೂಪಾವಚರಂ ಉಪಪನ್ನಾ, ರೂಪಾವಚರೇ ಅಭಿಸಮೇತಾವಿನೋ ಅರೂಪಾವಚರಂ ಉಪಪನ್ನಾ, ವಾ-ಸದ್ದೇನ ಕಾಮಾವಚರೇ ಅಭಿಸಮೇತಾವಿನೋ ಅರೂಪಾವಚರಂ ಉಪಪನ್ನಾತಿ ಚ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥಾತಿ ಉಪಪನ್ನೋಕಾಸೇ. ಅಭಿಸಮಯೋತಿ ಉಪರಿಮಗ್ಗಾಭಿಸಮಯೋ ಯಾವ ಉಪಪನ್ನೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಾವ ತೇ ತತ್ಥ ಉಪಪನ್ನಪುಗ್ಗಲಾ ಏತ್ಥ ಏತಸ್ಮಿಂ ‘‘ಅಭಿಸಮೇತಾವೀನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೇ ದುತಿಯಕೋಟ್ಠಾಸೇ ನ ಗಯ್ಹನ್ತಿ ಪುಗ್ಗಲೋಕಾಸಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ. ಯದಿ ಏವಂ ಕಿಂ ತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಯಮಕೇ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಆಹ ‘‘ತೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮಾನಗತಿಕಾತಿ ವಿಸುಂ ನ ದಸ್ಸಿತಾ’’ತಿ, ತಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕಾತುಂ ‘‘ಅನಭಿಸಮೇತಾವೀನ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ‘‘ಅನಭಿಸಮೇತಾವೀನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಠಮಪದೇನ ಗಹಿತಾ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಮಗ್ಗುಪ್ಪತ್ತಿರಹೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಭವೇ ತತ್ಥ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ಯೇ ಅನಭಿಸಮೇತಾವಿನೋ, ತೇಸು ದ್ವಿಪ್ಪಕಾರೇಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸಾ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ತತ್ಥ ಅನಭಿಸಮೇತಾವಿನೋತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ತತ್ಥ ನೇಸಂ ತಥಾ ಗಹೇತಬ್ಬಕಾಲಸ್ಸ ವಿಸೇಸನತ್ಥಂ ‘‘ಸುದ್ಧಾವಾಸಾನಂ ದುತಿಯೇ ಚಿತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನೇ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ.

ಏತೇನಾತಿ ಏತೇನ ವಚನೇನ. ವೋದಾನಚಿತ್ತಂ ನಾಮ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಾನಂ ಅನನ್ತರಪಚ್ಚಯಭೂತಂ ಚಿತ್ತಂ, ಇಧ ಪನ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಚಿತ್ತಸ್ಸ. ತತೋತಿ ಯಥಾವುತ್ತವೋದಾನಚಿತ್ತತೋ ಪುರಿಮತರಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗಿನೋ, ಅನುಲೋಮಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗಿನೋ, ಅವಸಿಟ್ಠವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಾದಿಸಮಙ್ಗಿನೋಪಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಾವ ಸಬ್ಬನ್ತಿಮತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗೀ, ತಾವ ದಸ್ಸಿತಾ’’ತಿ.

ಪಟಿಸನ್ಧಿಚುತಿಚಿತ್ತಾನಂ ಭಙ್ಗುಪ್ಪಾದಕ್ಖಣಾ ಪವತ್ತೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಙ್ಗುಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇಹಿ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಾದೀನಂ ನುಪ್ಪಾದಾದೀಸು ಸಮಾನಗತಿಕಾತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪವತ್ತೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಚುತಿಚಿತ್ತಸ್ಸಪಿ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣಸ್ಸ ಗಹಣಂ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ದ್ವೀಸುಪಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸೂತಿ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಸ್ಸ ಭಾವಿನೋ ನಿರೋಧಸ್ಸ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪಟಿಕ್ಖೇಪವಸೇನ ಪವತ್ತೇಸು ಪುರಿಮಪಚ್ಛಿಮಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು. ನ ವಿಸೇಸಿತನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪೇ ಚ ಸತಿಪಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಸ್ಸಪಿ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಾದಿಸಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚ ಫಲಸ್ಸ ಚ ಭಙ್ಗಕ್ಖಣಸಮಙ್ಗಿನೋ ಪುರಿಮಕೋಟ್ಠಾಸಸ್ಸೇವ ಅಭಜನತೋ ಕೋಟ್ಠಾಸದ್ವಯಸಮ್ಭವಾಭಾವತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಾನಿ ತಮೇವತ್ಥಂ ವಿವರಿತುಂ ‘‘ಯಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಕೇಸಞ್ಚಿ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ. ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ‘‘ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚ ಫಲಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಿಣ್ಣಂ ಫಲಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಞ್ಚ ಮಗ್ಗಾನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ತಾನಿ ಪನ ಹೇಟ್ಠಿಮಾನಿ ತೀಣಿ ಫಲಾನಿ ಮಜ್ಝೇ ಚ ದ್ವೇ ಮಗ್ಗಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ನಿರನ್ತರಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾತಿ ಪಟಿಪಕ್ಖಧಮ್ಮೇಹಿ ಅವೋಕಿಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೇನ ಯಾ ಸಾತಚ್ಚಕಿರಿಯಾ ಕಾತಬ್ಬಾ, ತಂ ಅಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅನ್ತರನ್ತರಾ…ಪೇ… ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಅರೂಪೇ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚ ಫಲಸ್ಸ ಚ ಭಙ್ಗಕ್ಖಣೇ’’ತಿ ಅವಿಸೇಸತೋ ವುತ್ತೇ ಕಥಮಯಂ ವಿಸೇಸೋ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಞ್ಞವಚನೇನಪೀ’’ತಿಆದಿ. ತೇನ ಅಪವಾದವಿಸಯಪರಿಯಾಯೇನ ಉಪಸಗ್ಗಾ ಅಭಿನಿವಿಸನ್ತೀತಿ ಲೋಕಸಿದ್ಧೋಯಂ ಞಾಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಪವತ್ತಿವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.