೧. ಪಣ್ಣತ್ತಿವಾರವಣ್ಣನಾ

೧. ಸತಿಪಿ ಕುಸಲಮೂಲಾದೀನಮ್ಪಿ ವಿಭತ್ತಭಾವೇ ಖನ್ಧಾದಿವಿಭಾಗೋ ತತೋ ಸಾತಿಸಯೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಖನ್ಧಾದಯೋ ವಿಯ ಪುಬ್ಬೇ ಅವಿಭತ್ತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಪಕಾರತ್ಥೋ ವಾ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಭೂವಾದಯೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯಾತಿ ಕುಸಲಮೂಲಾದೀನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅವಿಞ್ಞಾತತ್ತಾ ನಿಸಾಮೇನ್ತೇಹಿ. ಹೇತುಅತ್ಥೋ ವಾ ಏತ್ಥ ಲುತ್ತನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಅವಿಞ್ಞಾಪಿತತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಿಪಿ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಾನಂ ವಿಕಪ್ಪದ್ವಯೇಪಿ ಹೇತುಫಲಭಾವೋಯೇವ ಇಚ್ಛಿತೋ, ಸಾಮಿವಚನರೂಪಾವಿಭೂತೋ ಪನ ಅತ್ಥೇವ ಅತ್ಥಭೇದೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಕಾಯಸ್ಸ…ಪೇ… ಕತ್ತುಅತ್ಥೇ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಪನಾತಿ ಕತ್ತುಅತ್ಥೋ.

೨-೭. ಸುದ್ಧಿಕಏಕೇಕಪದವಸೇನಾತಿ ‘‘ಕಾಯೋ ಸಙ್ಖಾರೋ’’ತಿಆದೀಸು ದ್ವೀಸು ದ್ವೀಸು ಪದೇಸು ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಏಕೇಕಪದವಸೇನ. ಅತ್ಥಾಭಾವತೋತಿ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತತ್ಥಾಭಾವತೋ. ಅಞ್ಞಥಾ ಕರಜಕಾಯಾದಿಕೋ ಅತ್ಥೋ ಅತ್ಥೇವ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಪದಸೋಧನ…ಪೇ… ಅವಚನೀಯತ್ತಾ’’ತಿ. ಇದಾನಿ ತಮೇವ ಅತ್ಥಾಭಾವಂ ಬ್ಯತಿರೇಕವಸೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಉಭಯತ್ಥ ಸಮಾನೇ ಸಮಾಸಪದಭಾವೇ ತತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ಲಬ್ಭತಿ, ಇಧ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ? ಭಿನ್ನಲಕ್ಖಣತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಹಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾದಿಪದಾನಿ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಾನೀತಿ ಪದದ್ವಯಾಧಿಟ್ಠಾನೋ ಏಕೋ ಅತ್ಥೋ ಲಬ್ಭತಿ, ಇಧ ಪನ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಾದಿಪದಾನಿ ಭಿನ್ನಾಧಿಕರಣಾನೀತಿ ತಥಾರೂಪೋ ಅತ್ಥೋ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತತ್ಥಾಭಾವತೋ’’ತಿ.

ವಿಸುಂ ಅದೀಪೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಹ ವುಚ್ಚಮಾನೋಪಿ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಸದ್ದೋ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಂ ಅಜೋತೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಅತ್ಥಂ ಯದಿ ದೀಪೇತೀತಿ ಪರಿಕಪ್ಪವಸೇನ ವದತಿ. ತೇನ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಸದ್ದಾನಂ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣತಂ ಉಲ್ಲಿಙ್ಗೇತಿ. ‘‘ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಸದ್ದೋ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನೋ’’ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ, ‘‘ಸಙ್ಖಾರಸದ್ದೋ ಸಙ್ಖಾರತ್ಥೇವ ವತ್ತಮಾನೋ’’ತಿ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ. ಏವಞ್ಹಿ ಸತಿ ಖನ್ಧತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನೋ ಖನ್ಧಸದ್ದೋ ವಿಯ ರೂಪಸದ್ದೇನ ಕಾಯಸದ್ದೇನ ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬೋತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ಯುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಸದ್ದಾನಂ ಪನ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣತ್ತೇ ನ ಕೇವಲಂ ಸಙ್ಖಾರಸದ್ದೋಯೇವ ಸಙ್ಖಾರತ್ಥೇ ವತ್ತತಿ, ಅಥ ಖೋ ಕಾಯಸದ್ದೋಪೀತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಸದ್ದೋ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಸಿಯಾ, ಕಾಯಸದ್ದೇನ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಬ್ಯಧಿಕರಣೇನ ಪನ ಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬತಾ ಅತ್ಥೇವಾತಿ.

ಇಮಸ್ಸ ವಾರಸ್ಸಾತಿ ಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾರವಾರಸ್ಸ. ಪದಸೋಧನೇನ ದಸ್ಸಿತಾನನ್ತಿ ಏತ್ತಕೇವ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ತತ್ಥ ದಸ್ಸಿತಭಾವಸಾಮಞ್ಞೇನ ಸುದ್ಧಕಾಯಾದೀನಮ್ಪಿ ಗಹಣಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ತಂನಿವಾರಣತ್ಥಂ ‘‘ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತಾನಮೇವಾ’’ತಿ ಆಹ. ಕಾಯಾದಿಪದೇಹಿ ಅಗ್ಗಹಿತತ್ತಾತಿ ಸುದ್ಧಕಾಯಾದಿಪದೇಹಿ ಅಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ. ಇಧ ಪನಾತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ. ಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾರವಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾರವಾರಮೇವೇತ್ಥ ಅನನುಜಾನನ್ತೋ ಸಕಲಸಙ್ಖಾರಯಮಕವಿಸಯನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಇಧ ಪನ ಸಙ್ಖಾರಯಮಕೇ’’ತಿ. ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ಥಪರಿಚ್ಚಾಗೋತಿ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾದಿಕಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ಥಸ್ಸ ಅಗ್ಗಹಣಂ ಚೇತನಾಕಾಯಅಭಿಸಙ್ಖರಣಸಙ್ಖಾರಾದಿ ಅನಧಿಪ್ಪೇತತ್ಥಪರಿಗ್ಗಹೋ. ಯದಿ ‘‘ಕಾಯೋ ಸಙ್ಖಾರೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಸುದ್ಧಸಙ್ಖಾರತಂಮೂಲಚಕ್ಕವಾರಾ ಅತ್ಥಾಭಾವತೋ ಇಧ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಪವತ್ತಿವಾರಮೇವ ಅನಾರಭಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಥಾ ದೇಸನಾ ಆರದ್ಧಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪದಸೋಧನವಾರತಂಮೂಲಚಕ್ಕವಾರೇಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಸಂಸಯೋ ಹೋತಿ ಸಙ್ಖಾರಸದ್ದವಚನೀಯತಾಸಾಮಞ್ಞತೋ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಾದಿಪದಾನಂ ಬ್ಯಧಿಕರಣಭಾವತೋ ಚ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಅಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇಹಿ…ಪೇ… ದಸ್ಸಿತಾಯಾ’’ತಿ.

ಪಣ್ಣತ್ತಿವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.