೧. ಪಣ್ಣತ್ತಿವಾರೋ

ಉದ್ದೇಸವಾರವಣ್ಣನಾ

೨-೩. ಖನ್ಧಯಮಕೇ …ಪೇ… ಪರಿಞ್ಞಾ ಚ ವತ್ತಬ್ಬಾತಿ ಇದಂ ಪಧಾನಭಾವೇನ ವತ್ತಬ್ಬದಸ್ಸನಂ. ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಕಥಾ ಹಿ ಅಭಿಧಮ್ಮೋ, ಸಾ ಚ ಯಾವದೇವ ಪರಿಞ್ಞತ್ತಾತಿ ಪರಿಞ್ಞಾಸು ಚ ನ ವಿನಾ ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾ, ತೀರಣಞ್ಚ ಸಮ್ಪುಣ್ಣಪರಾನುಗ್ಗಹಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ಕಾಲಪುಗ್ಗಲೋಕಾಸವಿಭಾಗಮುಖೇನ ಖನ್ಧಾನಂ ವಿಸುಂ ಸಹ ಚ ಉಪ್ಪಾದನಿರೋಧಲಕ್ಖಣಪರಿಗ್ಗಹವಸೇನ ಸಾತಿಸಯಂ ಸಮ್ಭವತಿ, ನಾಞ್ಞಥಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಛಸು ಕಾಲಭೇದೇಸು…ಪೇ… ಪರಿಞ್ಞಾ ಚ ವತ್ತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಪಧಾನಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಉದ್ಧರತಿ. ತತ್ಥ ಪನ ಯಥಾ ನ ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಯ ವಿನಾ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾ, ಏವಂ ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾ ವಿನಾ ಞಾತಪರಿಞ್ಞಾಯ. ಸಾ ಚ ಸುತಮಯಞಾಣಮೂಲಿಕಾತಿ ದೇಸನಾಕುಸಲೋ ಸತ್ಥಾ ಅನ್ವಯತೋ ಬ್ಯತಿರೇಕತೋ ಚ ಸಮುದಾಯಾವಯವಪದತ್ಥಾದಿವಿಭಾಗದಸ್ಸನಮುಖೇನ ಖನ್ಧೇಸು ಪರಿಞ್ಞಾಪ್ಪಭೇದಂ ಪಕಾಸೇತುಕಾಮೋ ‘‘ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ’’ತಿಆದಿನಾ ದೇಸನಂ ಆರಭೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತೇ ಪನ ಖನ್ಧಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಪಞ್ಚಹಿ ಪದೇಹೀತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಮುದಾಯಪದೇಹಿ.

ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಸಮುದಾಯಾವಯವಪದೇಸು. ಧಮ್ಮೋತಿ ರುಪ್ಪನಾದಿಕೋ ಞೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ. ಸಮುದಾಯಪದಸ್ಸಾತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾದಿಸಮುದಾಯಪದಸ್ಸ. ಯದಿಪಿ ಅವಯವವಿನಿಮುತ್ತೋ ಪರಮತ್ಥತೋ ಸಮುದಾಯೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಯಥಾ ಪನ ಅವಯವೋ ಸಮುದಾಯೋ ನ ಹೋತಿ, ಏವಂ ನ ಸಮುದಾಯೋಪಿ ಅವಯವೋತಿ ಸತಿಪಿ ಸಮುದಾಯಾವಯವಾನಂ ಭೇದೇ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪದಾನಂ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಭಾವತೋ ಅತ್ಥೇವಾಭೇದೋತಿ ಪದದ್ವಯಸ್ಸ ಸಮಾನತ್ಥತಾಯ ಸಿಯಾ ಆಸಙ್ಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ಏತಸ್ಮಿಂ ಸಂಸಯಟ್ಠಾನೇ’’ತಿ. ‘‘ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ತಜ್ಜಾ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂ’’ತಿಆದೀಸು ಏಕದೇಸೋ ಸಮುದಾಯಪದತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ, ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿಆದೀಸು (ವಿಭ. ೨) ಪನ ಸಕಲೋತಿ ಆಹ ‘‘ರೂಪಾದಿ…ಪೇ… ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಅವಯವಪದಾನಞ್ಚೇತ್ಥ ವಿಸೇಸನವಿಸೇಸಿತಬ್ಬವಿಸಯಾನಂ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣತಾಯ ಸಮುದಾಯಪದತ್ಥತಾ ವುತ್ತಾ, ತತೋ ಏವ ಸಮುದಾಯಪದಾನಮ್ಪಿ ಅವಯವಪದತ್ಥತಾ. ನ ಹಿ ವಿಸೇಸನವಿಸೇಸಿತಬ್ಬಾನಂ ಅತ್ಥಾನಂ ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಭೇದೋ ಅಭೇದೋ ವಾ ಇಚ್ಛಿತೋ, ಅಥ ಖೋ ಭೇದಾಭೇದೋ, ತಸ್ಮಾ ಅಭೇದದಸ್ಸನವಸೇನ ಪಠಮನಯೋ ವುತ್ತೋ, ಭೇದದಸ್ಸನವಸೇನ ದುತಿಯನಯೋ. ಯೋ ಹಿ ರುಪ್ಪನಾದಿಸಙ್ಖಾತೋ ರಾಸಟ್ಠೋ ಅವಯವಪದೇಹಿ ರೂಪಾದಿಸದ್ದೇಹಿ ಚ ಖನ್ಧಸದ್ದೇನ ಚ ವಿಸೇಸನವಿಸೇಸಿತಬ್ಬಭಾವೇನ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ವುತ್ತೋ, ಸ್ವಾಯಂ ಅತ್ಥತೋ ರಾಸಿಭಾವೇನ ಅಪೇಕ್ಖಿತೋ ರುಪ್ಪನಾದಿಅತ್ಥೋ ಏವಾತಿ.

ಯಥಾ ಅವಯವಪದೇಹಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋಪಿ ಸಮುದಾಯಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಮುದಾಯಪದೇಹಿ ವುಚ್ಚಮಾನೋಪಿ ಅವಯವಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋತಿ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ರೂಪಞ್ಚೇವ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಚ, ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ರೂಪನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪದಸೋಧನಾ ಕತಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ರೂಪಾದಿಅವಯವಪದೇಹಿ…ಪೇ… ಪದಸೋಧನವಾರೋ ವುತ್ತೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಅವಯವಪದಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ಥ ವುತ್ತಿಯಾ ಅವಯವಪದತ್ಥಸ್ಸ ಸಮುದಾಯಪದತ್ಥತಾಯ ಸಿಯಾ ಅನೇಕನ್ತಿಕತಾ, ಸಮುದಾಯಪದಸ್ಸ ಪನ ತಂ ನತ್ಥೀತಿ ಸಮುದಾಯಪದತ್ಥಸ್ಸ ಅವಯವಪದತ್ಥತಾಯ ಬ್ಯಭಿಚಾರಾಭಾವೋ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ರೂಪನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ’’ತಿ ಪಾಳಿಯಾ ಪಕಾಸಿತೋತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ರೂಪಾದಿ…ಪೇ… ದಸ್ಸೇತು’’ನ್ತಿ.

‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿಆದೀಸು ಖನ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಧಾನಭೂತಸ್ಸ ಖನ್ಧಪದಸ್ಸಾ’’ತಿ. ವೇದನಾದಿಉಪಪದತ್ಥಸ್ಸ ಚ ಸಮ್ಭವತೋ ‘‘ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿಆದೀಸು. ರೂಪಾವಯವಪದೇನ ವುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ರೂಪಸಙ್ಖಾತೇನ ಅವಯವಪದೇನ ವಿಸೇಸನಭಾವೇನ ವುತ್ತಸ್ಸ ಖನ್ಧತ್ಥಸ್ಸ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಭಾವೋ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ರೂಪನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ’’ತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಪದೇ. ಪಧಾನಭೂತೇನ ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಖನ್ಧಾವಯವಪದೇನ ವುತ್ತಸ್ಸ ರುಪ್ಪನಟ್ಠಸ್ಸ ಕಿಂ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದಿಭಾವೋ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸಮಾನೇ ಅವಯವಪದಾಭಿಧೇಯ್ಯಭಾವೇ ಅಪ್ಪಧಾನೇನ ಪದೇನ ಯೋ ಅತ್ಥೋ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ಸೋ ಕಸ್ಮಾ ಪಧಾನೇನ ನ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಖನ್ಧಾವಯವಪದೇನ ವುತ್ತೋ ಧಮ್ಮೋತಿ ರಾಸಟ್ಠಮಾಹ. ತತ್ಥ ಕೋಚೀತಿ ರುಪ್ಪನಟ್ಠೋ. ಕೇನಚಿ ಸಮುದಾಯಪದೇನಾತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಪದೇನ, ನ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದಿಪದೇನ. ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಸಬ್ಬೋ ಸಬ್ಬೇನಾ’’ತಿ. ಏಸ ನಯೋ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದೀಸು. ರೂಪರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾದಿಅವಯವಸಮುದಾಯಪದಸೋಧನಮುಖೇನ ತತ್ಥ ಚ ಚತುಕ್ಖನ್ಧವಸೇನ ಪವತ್ತಾ ಪಾಳಿಗತಿ ಪದಸೋಧನಮೂಲಚಕ್ಕವಾರೋ. ಏವಞ್ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ಯ್ವಾಯಂ ರೂಪಾದಿಅವಯವಪದೇಹಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಾದಿಸಮುದಾಯಪದೇಹಿ ಚ ದಸ್ಸಿತಾಕಾರೋ ಅತ್ಥವಿಸೇಸೋ, ತಂ ಪಚ್ಚಾಮಸತಿ. ವಿಸೇಸನಭಾವೋ ಭೇದಕತಾಯ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಅವಚ್ಛೇದಕತ್ತಾ, ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬಭಾವೋ ಅಭೇದಯೋಗೇನ ಭೇದನ್ತರತೋ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬತ್ತಾ, ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಭಾವೋ ತೇಸಂ ಭೇದಾಭೇದಾನಂ ಏಕವತ್ಥುಸನ್ನಿಸ್ಸಯತ್ತಾ.

ತೇನಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ವಿಸೇಸನವಿಸೇಸಿತಬ್ಬಭಾವೇನ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇ. ತೇನಾತಿ ವಾ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಭಾವೇನ. ಏತ್ಥಾತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಪದೇ. ಯಥಾ ನೀಲುಪ್ಪಲಪದೇ ಉಪ್ಪಲವಿಸೇಸನಭೂತಂ ನೀಲಂ ವಿಸಿಟ್ಠಮೇವ ಹೋತಿ, ನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ಏವಮಿಧಾಪಿ ಖನ್ಧವಿಸೇಸನಭೂತಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ವಿಸಿಟ್ಠಮೇವ ಸಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ಖನ್ಧತೋ…ಪೇ… ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಥಾ ‘‘ರೂಪಞ್ಚ ತಂ ಖನ್ಧೋ ಚಾ’’ತಿ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಭಾವೇನೇವ ಯಂ ರೂಪಂ, ಸೋ ಖನ್ಧೋ. ಯೋ ಖನ್ಧೋ, ತಂ ರೂಪನ್ತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ಆಪನ್ನೋ ಏವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬೇವ…ಪೇ… ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ವಿಸೇಸನೇನ ಚ ನಾಮ ನಿದ್ಧಾರಿತರೂಪೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಅವಚ್ಛೇದಕತ್ತಾ, ನ ಅನಿದ್ಧಾರಿತರೂಪೇನಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ’’ನ್ತಿಆದಿ, ತಸ್ಸೇವ ಗಹಿತತ್ತಾ ನ ಪಿಯರೂಪಸಾತರೂಪಸ್ಸಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ನ ಹಿ ತಂ ಖನ್ಧವಿಸೇಸನಭಾವೇನ ಗಹಿತಂ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕತಂ ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಯೋಜನಾ. ನ ಖನ್ಧತೋ ಅಞ್ಞಂ ರೂಪಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಇದಂ ರುಪ್ಪನಟ್ಠೋ ರೂಪನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ನ ಹಿ ಸೋ ಖನ್ಧವಿನಿಮುತ್ತೋ ಅತ್ಥಿ. ತೇನೇವಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತರೂಪಸ್ಸ ಖನ್ಧವಿನಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವೇನೇವ. ‘‘ಪಿಯರೂಪಂ ಸಾತರೂಪಂ, ದಸ್ಸೇನ್ತೇನಪ್ಪಕ’’ನ್ತಿ ಚ ಆದೀಸು ಅತದತ್ಥಸ್ಸ ರೂಪಸದ್ದಸ್ಸ ಲಬ್ಭಮಾನತ್ತಾ ‘‘ತೇನ ರೂಪಸದ್ದೇನಾ’’ತಿ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ವುಚ್ಚಮಾನಂ ಭೂತುಪಾದಾಯಮ್ಪಿ ಭೇದಂ ಧಮ್ಮಜಾತಂ. ಸುದ್ಧೇನಾತಿ ಕೇವಲೇನ, ರೂಪಸದ್ದೇನ ವಿನಾಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಯಿದಂ ಪಕರಣಾದಿಅವಚ್ಛಿನ್ನತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಸಮಾನಾಧಿಕರಣತಂ ವಾ. ಯೋ ಹಿ ರೂಪಸದ್ದೇನ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೋ ಖನ್ಧಸದ್ದೋ, ತೇನ ಯಥಾವುತ್ತರೂಪಸದ್ದೇನ ವಿಯ ತದತ್ಥೋ ವುಚ್ಚತೇವ. ತೇನಾಹ ‘‘ಖನ್ಧಾ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ. ಯದಿಪಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ರೂಪಂ ಖನ್ಧೋ ಏವ ಚ, ಖನ್ಧೋ ಪನ ನ ರೂಪಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಚ ಸಬ್ಬೇ…ಪೇ… ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ತೇನೇವಾತಿ ಅರೂಪಸಭಾವಸ್ಸ ಖನ್ಧಸ್ಸ ಅತ್ಥಿಭಾವೇನೇವ. ತೇತಿ ಖನ್ಧಾ. ವಿಭಜಿತಬ್ಬಾತಿ ‘‘ಖನ್ಧಾ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿ ಪದಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಖನ್ಧೋ ಚೇವ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಚ, ಅವಸೇಸಾ ಖನ್ಧಾ ನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವಿಭಾಗೇನ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ.

ಖನ್ಧಾನಂ ರೂಪವಿಸೇಸನ…ಪೇ… ಸಂಸಯೋ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ಖನ್ಧತೋ ಅಞ್ಞಾಪಿ ವೇದನಾ ಅತ್ಥಿ, ಯತೋ ವಿನಿವತ್ತಾ ವೇದನಾ ಖನ್ಧವಿಸೇಸನಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬೇ ಚ ಖನ್ಧಾ ಕಿಂ ಖನ್ಧವಿಸೇಸನಭೂತಾಯ ವೇದನಾಯ ವಿಸೇಸಿತಬ್ಬಾತಿ ಏವಂ ಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಕೇಚೀತಿ ಅನುಭವನಾದಿಪ್ಪಕಾರಾ. ಕೇನಚಿ ವಿಸೇಸನೇನಾತಿ ವೇದನಾದಿನಾ ವಿಸೇಸನೇನ.

ಏತ್ಥ ಚ ರೂಪಾದಿಪಣ್ಣತ್ತಿ ಖನ್ಧಪಣ್ಣತ್ತಿ ಚ ‘‘ರೂಪಂ ಖನ್ಧೋ, ಖನ್ಧಾ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವಿಸುಂ ಸಹ ಚ ರುಪ್ಪನಾದಿಕೇ ಅತ್ಥೇ ಪವತ್ತಮಾನಾ ಕದಾಚಿ ಅವಯವಭೂತೇ ಪವತ್ತತಿ, ಕದಾಚಿ ಸಮುದಾಯಭೂತೇ, ತಸ್ಸಾ ಪನ ತಥಾ ಪವತ್ತನಾಕಾರೇ ನಿದ್ಧಾರಿತೇ ಯಸ್ಮಾ ರೂಪಾದಿಕ್ಖನ್ಧಾ ಪದತೋ ಅತ್ಥತೋ ಚ ವಿಸೋಧಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ ತಬ್ಬಿಸಯಕಙ್ಖಾಪನೋದನತೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ರೂಪಞ್ಚೇವ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಚ, ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ರೂಪನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತೇನ ಪಠಮವಾರೇನ ರೂಪಾದಿಅವಯವಪದೇಹಿ ಅವಯವತ್ಥೋ ವಿಯ ಸಮುದಾಯತ್ಥೋಪಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಥಾ ಸಮುದಾಯಪದೇಹಿಪೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ‘‘ರೂಪಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ, ಖನ್ಧಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತೇನ ಪನ ದುತಿಯವಾರೇನ ವಿಸೇಸವಾಚೀ ವಿಯ ರೂಪಾದಿಅವಯವಪದೇಹಿ ಸಾಮಞ್ಞಭೂತೇನಪಿ ತಂತಂವಿಸಿಟ್ಠೇನ ಖನ್ಧಾವಯವಪದೇನ ಸೋ ಸೋ ಏವ ಸಮುದಾಯತ್ಥೋ ವುಚ್ಚತಿ, ನ ಸಬ್ಬೋತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಖನ್ಧವಿನಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ಯದಿಪಿ ಖನ್ಧೋಯೇವ ರೂಪಂ, ಸೋ ಪನ ನ ಸಬ್ಬೋ ರೂಪಂ, ಅಥ ಖೋ ತದೇಕದೇಸೋ, ತಥಾ ವೇದನಾದಯೋಪೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ‘‘ರೂಪಂ ಖನ್ಧೋ, ಖನ್ಧಾ ರೂಪ’’ನ್ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತೇನ ತತಿಯವಾರೇನ ದಸ್ಸಿತೋ. ‘‘ರೂಪಂ ಖನ್ಧೋ, ಖನ್ಧಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತೇನ ಪನ ಚತುತ್ಥವಾರೇನ ‘‘ರೂಪಂ ಖನ್ಧೋ’’ತಿ ರೂಪಸ್ಸ ಖನ್ಧಭಾವೇ ನಿಚ್ಛಿತೇ ಖನ್ಧೋ ನಾಮಾಯಂ ನ ಕೇವಲಂ ರೂಪಮೇವ, ಅಥ ಖೋ ವೇದನಾದಿ ಚಾತಿ ವೇದನಾದೀನಮ್ಪಿ ಖನ್ಧಭಾವಪ್ಪಕಾಸನೇ ನ ಸಬ್ಬೇ ಖನ್ಧಾ ವೇದನಾದಿವಿಸೇಸವನ್ತೋ, ಕೇಚಿದೇವ ಪನ ತೇನ ತೇನ ವಿಸೇಸೇನ ತಥಾ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ಏವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಚೇಸಾ ಪಾಳಿ ಖನ್ಧಾನಂ ಯಥಾವುತ್ತಪಣ್ಣತ್ತಿಸೋಧನಮುಖೇನ ಸರೂಪಾವಧಾರಣಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ತಞ್ಚ ತೇಸಂ ಯಾವದೇವ ಉಪ್ಪಾದಾದಿನಿಚ್ಛಯತ್ಥನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಏವಂ ಯೇಸಂ…ಪೇ… ವೇದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಆಹ.

ಏಕದೇಸೇಪಿ ಸಮುದಾಯವೋಹಾರೋ ದಿಸ್ಸತಿ ಯಥಾ ಪಟೋ ದಡ್ಢೋ, ಸಮುದ್ದೋ ದಿಟ್ಠೋತಿ ಆಹ ‘‘ಚಕ್ಕಾವಯವಭಾವತೋ ಚಕ್ಕಾನೀತಿ ಯಮಕಾನಿ ವುತ್ತಾನೀ’’ತಿ. ಬನ್ಧಿತ್ವಾತಿ ಯಮಕಭಾವೇನ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ, ಯಮಕಮೂಲಭಾವೇನೇವ ವಾ. ಮೂಲಭಾವೇನ ಗಹಣಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಭಾವೋ, ತಂಸಮ್ಬನ್ಧತಾ ಚ ಮೂಲಪದಾದೀನಂ ನಾಭಿಆದಿಸದಿಸತಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಅಪುಬ್ಬಸ್ಸ ವತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ನಯಿಧ ದೇಸನಾ ಮಣ್ಡಲಭಾವೇನೇವ ಸಮ್ಬಜ್ಝತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಮಣ್ಡಲಭಾವೇನ ಸಮ್ಬಜ್ಝನತೋ’’ತಿ. ಯದಿಪಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಮೂಲಕೇ ಅಪುಬ್ಬಂ ನತ್ಥಿ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದಿಮೂಲಕೇಸು ಪನ ಸಞ್ಞಾದಿಮುಖೇನ ದೇಸನಪ್ಪವತ್ತಿಯಂ ಅಪುಬ್ಬವಸೇನೇವ ಗತೋ ಸಿಯಾ ಮಣ್ಡಲಭಾವೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ನ ತಥಾ ಪಾಠೋ ಪವತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧ…ಪೇ… ಸಮ್ಬನ್ಧೇನಾ’’ತಿ. ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಮೇನ ಅಸಮ್ಬಜ್ಝನಮೇವ ಹಿ ಹೇಟ್ಠಿಮಸೋಧನಂ. ಸುದ್ಧಕ್ಖನ್ಧಲಾಭಮತ್ತಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಖನ್ಧಾ ರೂಪ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಖನ್ಧಾತಿ ಖನ್ಧಸದ್ದೇನ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ರೂಪಾದೀಹಿ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ ಖನ್ಧಟ್ಠಮತ್ತಮೇವ ಉದ್ದೇಸವಸೇನ ಗಹೇತ್ವಾ. ಯದಿಪಿ ಉದ್ದೇಸೇ ಖನ್ಧವಿಸೇಸನಂ ರೂಪಾದಿ ‘‘ಖನ್ಧಾ ರೂಪ’’ನ್ತಿ ಸುದ್ಧರೂಪಾದಿಮತ್ತಮೇವ ಗಹಿತಂ, ತಥಾಪಿ ವಿಸೇಸರಹಿತಸ್ಸ ಸಾಮಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ತತ್ಥ ಸುದ್ಧರೂಪಾದಿಮತ್ತತಾಯ ಅಟ್ಠತ್ವಾ. ಖನ್ಧವಿಸೇಸನಭಾವಸಙ್ಖಾತನ್ತಿ ಯಥಾಧಿಗತಂ ಖನ್ಧಾನಂ ವಿಸೇಸನಭಾವೇನ ಕಥಿತಂ ರುಪ್ಪನಾದಿಕಂ ವಿಸೇಸನತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ. ಕೇವಲಮೇವ ತಂ ಅಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಖನ್ಧಸದ್ದೇನ ಸಹ ಯೋಜೇತ್ವಾ…ಪೇ… ವಿಭತ್ತತ್ತಾ ಸುದ್ಧಕ್ಖನ್ಧವಾರೋತಿ ವುತ್ತೋತಿ ಯೋಜನಾ.

ಉದ್ದೇಸವಾರವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.