೧. ಏಕಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೧. ಪಚ್ಚನೀಕಧಮ್ಮಾನಂ ಝಾಪನಟ್ಠೇನ ಝಾನಂ, ತತೋ ಸುಟ್ಠು ವಿಮುಚ್ಚನಟ್ಠೇನ ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಝಾನಙ್ಗಾನೇವ ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಟೀಕಾಕಾರೇನ ಪನ ‘‘ಅಭಿಭಾಯತನಂ ವಿಯ ಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಝಾನಂ ವಿಮೋಕ್ಖೋ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೇನ ‘‘ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನಾಹಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಝಾನಧಮ್ಮಾ ಹಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಪಟಿಪಕ್ಖತೋ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತಿ, ನ ವಿನಾ, ತಥಾ ಅಭಿರತಿವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣೇ ನಿರಾಸಙ್ಕಪ್ಪವತ್ತಿಪೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯಥಾ ವಾ ಝಾನಙ್ಗಾನಂ ಝಾನಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯಭಾವತೋ ಸವಿಸೇಸೋ ಝಾನಪರಿಯಾಯೋ, ಏವಂ ವಿಮೋಕ್ಖಕಿಚ್ಚಯೋಗತೋ ತೇಸಂ ಸವಿಸೇಸೋ ವಿಮೋಕ್ಖಪರಿಯಾಯೋ, ತದುಪಚಾರೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪಠಮಂ ಸಮಙ್ಗಿಭಾವತ್ಥನ್ತಿ ಪಟಿಲಾಭಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ‘‘ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಇರಿಯತೀ’’ತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಯೇನ ಹಿ ಸದ್ಧಿಂ…ಪೇ… ಪಟಿಲದ್ಧಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ತೇಹಿ ಸಾಧೇತಬ್ಬಸಹಜಾತಾದಿಪಚ್ಚಯಲಾಭೋಯೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಲಾಭೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಯಥಾ ಫಸ್ಸೋ ಯತ್ಥ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಫುಸತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮೇಪಿ ತಂಸಭಾವತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಫಸ್ಸೇನ ಫುಸನತ್ಥ’’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ‘‘ವಿವರತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇತರೇಹೀತಿ ಉಪಚಾರಮ್ಪೀತಿಆದಿನಾ ಉಪಚಾರಪುರಿಮಪ್ಪನಾಪರಪ್ಪನಾನಂ ಪಟಿಲಾಭಕಾರಣನ್ತಿ ವಚನೇಹಿ. ಇತರೇ ಕಾರಣತ್ಥೇತಿ ‘‘ಉಪಚಾರೇನ…ಪೇ… ಫುಸತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಕಾರಣತ್ಥದೀಪಕೇ ಅತ್ಥೇ. ಫುಸತಿ ಫಲಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಕಾರಣಭಾವಸ್ಸ ಫುಸನಾಪರಿಯಾಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಪಠಮತ್ಥಮೇವಾತಿ ಸಮಙ್ಗಿಭಾವತ್ಥಮೇವ. ತಾನಿ ಅಙ್ಗಾನೀತಿ ಇಮಿನಾ ಝಾನಕೋಟ್ಠಾಸಭಾವೇನ ವುತ್ತಧಮ್ಮಾಯೇವ ಗಹಿತಾ, ನ ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಮಕಇನ್ದ್ರಿಯಟ್ಠಕಾದಿಭಾವೇನಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸೇಸಾ…ಪೇ… ಸಙ್ಗಹಿತಾನೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಸತೀತಿ ಸುಖಸಙ್ಖಾತಝಾನಙ್ಗತೋ ವೇದನಾಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸೇಸಿತಬ್ಬಭಾವೇ ಸತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ನೇಸಂ ಫಸ್ಸಕತಾ ಇತರಸ್ಸ ಫಸ್ಸಿತಬ್ಬತಾವ ಸಿಯಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸುಖಸ್ಸ ಫುಸಿತಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿ. ವೇದಯಿತಾಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠೇಹೀತಿ ಆರಮ್ಮಣಾನುಭವನಸಙ್ಖಾತೇನ ವೇದಯಿತಸಭಾವೇನ, ತಸ್ಸೇವ ಸಾತವಿಸೇಸಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೇಹಿ ಅನುವತ್ತನೀಯಭಾವೇನ ಚ. ಉಪನಿಜ್ಝಾಯನಭಾವೋಪಿ ಯಥಾವುತ್ತವೇದಯಿತಾಧಿಪತೇಯ್ಯಟ್ಠವಿಸಿಟ್ಠೋ ಓಳಾರಿಕಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ನಿಜ್ಝಾಯನಭಾವೋ. ಅಭಿನ್ನಸಭಾವೋಪಿ ಹಿ ಧಮ್ಮೋ ಪುರಿಮವಿಸಿಟ್ಠಪಚ್ಚಯವಿಸೇಸಸಮ್ಭವೇನ ವಿಸೇಸೇನ ಭಿನ್ನಾಕಾರೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಸಿಟ್ಠಫಲಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಯಥೇಕಂಯೇವ ಕಮ್ಮಂ ಚಕ್ಖಾದಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಹೇತುಭೂತಂ ಕಮ್ಮಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ವೇದಯಿತಾ…ಪೇ… ವುತ್ತತ್ತಾ’’ತಿ. ಅಙ್ಗಾನೀತಿ ನಾಯಂ ತಪ್ಪರಭಾವೇನ ಬಹುವಚನನಿದ್ದೇಸೋ ಅನನ್ತಭಾವತೋ, ಕೇವಲಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಂ ಬಹುತ್ತಾ ಬಹುವಚನಂ, ತೇನ ಕಿಂ ಸಿದ್ಧಂ? ಪಚ್ಚೇಕಮ್ಪಿ ಯೋಜನಾ ಸಿದ್ಧಾ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಚ್ಚೇಕಮ್ಪಿ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಯದಿ ‘‘ಸುಖಂ ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ಯೋಜನಾಯಂ ಸೇಸಾ ತಯೋ ಖನ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೇಸಾ ತಯೋ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಖನ್ಧಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾತಿ? ನ, ಚತೂಸು ತಿಣ್ಣಂ ಅನ್ತೋಗಧತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಬ್ಬಯೋಜನಾ…ಪೇ… ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ.

೨. ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೇನಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾಮಗ್ಗವಿಮೋಕ್ಖೇನ. ಸೋ ಹಿ ಲೋಕಿಯವಿಮೋಕ್ಖೋ ವಿಯ ಅಧಿಗಮವಳಞ್ಜನತ್ಥಂ ಪಕಪ್ಪೇತಬ್ಬಸಮಯವಿಸೇಸಾಭಾವತೋ ಏವಂ ವುತ್ತೋ. ಅಗ್ಗಮಗ್ಗವಿಮೋಕ್ಖೋ ಪನ ಏಕಚ್ಚಾಸವವಿಮುತ್ತಿವಚನತೋ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕಚ್ಚೇ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಏಕಚ್ಚೇಹಿ ಆಸವೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ದಿಟ್ಠಾಸವಾದೀಹಿ ಸಮುಚ್ಛೇದವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತೋ. ಅಸಮಯ…ಪೇ… ಲಾಭೇನಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಭೂತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮೇನ. ತತೋ ಏವ ಸಾತಿಸಯೇನ, ಏಕಚ್ಚೇಹಿ ಕಾಮಾಸವೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೋ ಏವ ಏಕಚ್ಚಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖಲಾಭೀ ಯಥಾವುತ್ತೋ ಸಮಯವಿಮುತ್ತೋ ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖವಿಸೇಸಸ್ಸ ವಸೇನ ಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ. ಸೋತಿ ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೂಪನಿಸ್ಸಯಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖಲಾಭೀ. ತೇನ ಸಾತಿಸಯೇನ ಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೇನ. ತಥಾವಿಮುತ್ತೋವ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ಹೇತುಅತ್ಥೋ. ಯಸ್ಮಾ ತಥಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಮಯವಿಮುತ್ತಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ಲದ್ಧುಂ ಅರಹತೀತಿ ಪರಿಞ್ಞಾತತ್ಥಂ ಹೇತುನಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ. ಬ್ಯತಿರೇಕಮುಖೇನಪಿ ತಮತ್ಥಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕಾತುಂ ‘‘ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಸಮುದಾಚಾರಭಾವತೋತಿ ಸಮುದಾಚಾರಸ್ಸ ಸಮ್ಭವತೋ. ಸೋತಿ ಝಾನಲಾಭೀ ಪುಥುಜ್ಜನೋ.

ಯದಿ ಪುನರಾವತ್ತಕಧಮ್ಮತಾಯ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸಮಯವಿಮುತ್ತೋತಿ ನ ವುತ್ತೋ, ತದಭಾವತೋ ಕಸ್ಮಾ ಅರಹಾ ತಥಾ ನ ವುತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅರಹತೋ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತದಕಾರಣಭಾವನ್ತಿ ತೇಸಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾನಂ, ತಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯವಿಮುತ್ತಿಭಾವಸ್ಸ ಅಕಾರಣಭಾವಂ. ಸಬ್ಬೋತಿ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕೋಪಿ ಸಮಥಯಾನಿಕೋಪಿ ಅಟ್ಠವಿಮೋಕ್ಖಲಾಭೀಪಿ. ಬಹಿಅಬ್ಭನ್ತರಭಾವಾ ಅಪೇಕ್ಖಾಸಿದ್ಧಾ, ವತ್ತು ಅಧಿಪ್ಪಾಯವಸೇನ ಗಹೇತಬ್ಬರೂಪಾ ಚಾತಿ ಆಹ ‘‘ಬಾಹಿರಾನನ್ತಿ ಲೋಕುತ್ತರತೋ ಬಹಿಭೂತಾನ’’ನ್ತಿ.

೩. ರೂಪತೋ ಅಞ್ಞಂ ನ ರೂಪನ್ತಿ ತತ್ಥ ರೂಪಪಟಿಭಾಗಂ ಕಸಿಣರೂಪಾದಿ ರೂಪ-ಸದ್ದೇನ ಗಹಿತನ್ತಿ ತದಞ್ಞಂ ಪಠಮತತಿಯಾರುಪ್ಪವಿಸಯಮತ್ತಂ ಅರೂಪಕ್ಖನ್ಧನಿಬ್ಬಾನವಿನಿಮುತ್ತಂ ಅರೂಪ-ಸದ್ದೇನ ಗಹಿತಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತೇಹಿ ಕಿಲೇಸಚೋರೇಹಿ ಅಮೂಸಿತಬ್ಬಂ ಝಾನಮೇವ ಚಿತ್ತಮಞ್ಜೂಸಂ. ಸಮಾಧಿನ್ತಿ ವಾ ಸಮಾಧಿಸೀಸೇನ ಝಾನಮೇವ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೪. ಅತ್ತನೋ ಅನುರೂಪೇನ ಪಮಾದೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಅಧಿಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಅಸಾತಚ್ಚಕಿರಿಯಾದಿನಾ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪನ ತಾದಿಸೇನ ಪಮಾದಪತಿರೂಪಕೇನ, ತಾದಿಸಾಯ ವಾ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಕಿರಿಯಾಯ. ಸಾ ಚಸ್ಸ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಭಾವತೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಸಬ್ಬುಸ್ಸುಕ್ಕಾ ಹಿ ತೇ ಉತ್ತಮಪುರಿಸಾ. ಸಮಯೇನ ಸಮಯನ್ತಿ ಸಮಯೇ ಸಮಯೇ. ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಹಿ ಏತಂ ಕರಣವಚನಂ ಉಪಯೋಗವಚನಞ್ಚ. ಅನಿಪ್ಫತ್ತಿತೋತಿ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತೋ. ಅಸ್ಸಾತಿ ‘‘ತೇಸಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಸ್ಸ ಇಮಸ್ಸ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನಸ್ಸ. ತೇನಾತಿ ಯಥಾಭತೇನ ಸುತ್ತೇನ.

೫. ಯೇನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ಧಮ್ಮೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ವಿವರನ್ತೋ ‘‘ಇಧಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಇಧಾತಿ ‘‘ಪರಿಹಾನಧಮ್ಮೋ ಅಪರಿಹಾನಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪದದ್ವಯೇ. ತತ್ಥಾತಿ ‘‘ಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋ ಅಕುಪ್ಪಧಮ್ಮೋ’’ತಿ ಪದದ್ವಯೇ. ಸತಿ ವಚನನಾನತ್ತೇ ಅತ್ಥೇವ ವಚನತ್ಥನಾನತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ವಚನತ್ಥನಾನತ್ತಮತ್ತೇನ ವಾ’’ತಿ. ವಚನತ್ಥಗ್ಗಹಣಮುಖೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಸ್ಸ ಪನ ವಿಭಾವನತ್ಥಸ್ಸ ನತ್ಥೇತ್ಥ ನಾನತ್ತಂ, ಯತೋ ತೇಸಂ ಪರಿಯಾಯನ್ತರತಾಸಿದ್ಧಿ.

೭-೮. ಸಮಾಪತ್ತಿಚೇತನಾತಿ ಯಾಯ ಚೇತನಾಯ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ ಚ. ತೇನಾಹ ‘‘ತದಾಯೂಹನಾ’’ತಿ. ಆರಕ್ಖಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ ಸತೀತಿ ಕತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ಅನುರಕ್ಖಣಾ…ಪೇ… ಸತೀ’’ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕಾರಕ್ಖೋ ಸತಾರಕ್ಖೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತೀ’’ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ಸಾ ‘‘ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಗತಿಯೋ ಸಮನ್ನೇಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ.

೧೧. ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಟ್ಠೋಪಿ ಇತರಮಗ್ಗಟ್ಠಾ ವಿಯ ಅನುಪಚ್ಛಿನ್ನಭಯತ್ತಾ ಭಯೂಪರತವೋಹಾರಂ ಲಭತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಟ್ಠೋ ಚ…ಪೇ… ಭಯೂಪರತೋ’’ತಿ.

೧೨. ಕೇಚೀತಿ ತಿಹೇತುಕಪಟಿಸನ್ಧಿಕೇ ಮನ್ದಬುದ್ಧಿಕೇ ಸನ್ಧಾಯಾಹ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ದುಪ್ಪಞ್ಞಾತಿ ಇಮಿನಾ ಗಯ್ಹನ್ತೀ’’ತಿ. ದುಬ್ಬಲಾ ಪಞ್ಞಾ ಯೇಸಂ ತೇ ದುಪ್ಪಞ್ಞಾತಿ.

೧೪. ಅನಿಯತಧಮ್ಮಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಚಯವಿಸೇಸೇನ ನಿಯತಧಮ್ಮಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯತ್ಥ…ಪೇ… ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ತದಭಾವಾತಿ ನಿಯತಾನಿಯತವೋಮಿಸ್ಸಾಯ ಪವತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವಾ.

೧೬. ಪರಿಯಾದಿಯಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ಪರಿಯಾದಕೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಖೇಪೇತಬ್ಬಾನಿ. ತಣ್ಹಾದೀನಂ ಪಲಿಬುಧನಾದಿಕಿರಿಯಾಯ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸೀಸಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪನ ವಿಸಙ್ಖಾರಭಾವತೋ ಸಙ್ಖಾರಸೀಸತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಙ್ಖಾರವಿವೇಕಭೂತೋ ನಿರೋಧೋ’’ತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಸಙ್ಖಾರಸೀಸಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ತೇಸಂ ಮತಿಮತ್ತಂ ಪಞ್ಞತ್ತಿಮತ್ತಸ್ಸ ಸೀಸಭಾವಾನುಪಪತ್ತಿತೋ ತದುದ್ಧಞ್ಚ ಸಙ್ಖಾರಪ್ಪವತ್ತಿಸಬ್ಭಾವತೋ. ಸಹ ವಿಯಾತಿ ಏಕಜ್ಝಂ ವಿಯ. ಏತೇನ ಸಮ-ಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥಮಾಹ. ಸಹತ್ಥೋ ಹೇಸ ಸಮ-ಸದ್ದೋ. ಸಂಸಿದ್ಧಿದಸ್ಸನೇನಾತಿ ಸಂಸಿದ್ಧಿಯಾ ನಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಉಪರಮಸ್ಸ ದಸ್ಸನೇನ.

ಇಧಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪುಗ್ಗಲಪಞ್ಞತ್ತಿಪಾಳಿಯಾ, ಇಮಿಸ್ಸಾ ವಾ ತದಟ್ಠಕಥಾಯ. ಕಿಲೇಸಪವತ್ತಸೀಸಾನನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಸೀಸಪವತ್ತಸೀಸಾನಂ. ತೇಸು ಹಿ ಗಹಿತೇಸು ಇತರಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾದಿಯಿತಬ್ಬಂ ಕಿಲೇಸಭಾವೇನ ಪರಿಯಾದಿಯಿತಬ್ಬತಾಸಾಮಞ್ಞೇನ ಚ ಗಹಿತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಕಿಲೇಸವಟ್ಟಪರಿಯಾದಾನೇನ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಇತರವಟ್ಟಾನಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾದಿಯನಂ. ವಟ್ಟುಪಚ್ಛೇದಕೇನ ಮಗ್ಗೇನೇವ ಹಿ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಮ್ಪಿ ಅನವಸೇಸತೋ ನಿರುಜ್ಝತೀತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನೇತ್ಥ ಪವತ್ತಸೀಸಂ ವಿಸುಂ ಗಹಿತನ್ತಿ ಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಪವತ್ತಸೀಸಮ್ಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಓಧಿಸೋ ಚ ಅನೋಧಿಸೋ ಚ ಕಿಲೇಸಪರಿಯಾದಾನೇ ಸತಿ ಸಿಜ್ಝಮಾನಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಾರಾ ತೇನ ನಿಪ್ಫಾದೇತಬ್ಬಾತಿ ವುತ್ತಾ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಕಿಲೇಸಪರಿಯಾದಾನಸ್ಸೇವ ವಾರಾ’’ತಿ. ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ಆಗಮೇನ ಸಾಧೇನ್ತೋ ‘‘ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಚುತಿಚಿತ್ತೇನ ಹೋತೀತಿ ಇದಂ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಪರಿಯಾದಾನಸಮಾಪನಭೂತಸ್ಸ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣವಾರಸ್ಸ ಚುತಿಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಚುತಿಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದಕೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೭. ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾತಿ ನ ಉಪಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಠಾನಞ್ಹಿ ಗತಿನಿವತ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಪ್ಪವತ್ತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

೧೮. ಪಯಿರುಪಾಸನಾಯ ಬಹೂಪಕಾರತ್ತಾ ಪಯಿರುಪಾಸಿತಬ್ಬತ್ತಾ.

೨೦. ಅಗ್ಗವಿಜ್ಜಾ ಯಸ್ಸ ಅನಧಿಗತವಿಜ್ಜಾದ್ವಯಸ್ಸ ಹೋತಿ, ಸೋ ಚೇ ಪಚ್ಛಾ ವಿಜ್ಜಾದ್ವಯಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಧಿಗತವಿಜ್ಜಾದ್ವಯಸ್ಸ ವಿಯ ಅತೇವಿಜ್ಜತಾಭಾವಾ ಯದಿಪಿ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತಾ ತೇವಿಜ್ಜತಾ, ಪಠಮಂ ಅಧಿಗತವಿಜ್ಜಾದ್ವಯಸ್ಸ ಪನ ಸಾ ಸವಿಸೇಸಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯಾಯ ಕತಕಿಚ್ಚತಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಗ್ಗವಿಜ್ಜಾತಿ ಆಸವಕ್ಖಯಞಾಣಂ, ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಞಾಣಮೇವ ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಾ ಚ ತೇವಿಜ್ಜತಾತಿ ಯೋಜನಾ.

೨೨. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಸಚ್ಚಾಭಿಸಮ್ಬೋಧೇ ಏವ.

೨೪. ತನ್ತಿ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭಿನೋ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತತಾವಚನಂ. ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೂಪಪತ್ತಿಕೋತಿ ದ್ವೀಹಿ ಭಾಗೇಹಿ ದ್ವೇ ವಾರೇ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೇನ ಉಪಪತ್ತಿತೋ ಯುತ್ತಿತೋ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಯಥಾ ಚತುನ್ನಂ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತೀನಂ ಏಕೇಕತೋ ನಿರೋಧತೋ ಚ ವುಟ್ಠಾಯ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತಾನಂ ವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತಾ ವುತ್ತಾ, ತಥಾ ಸೇಕ್ಖಭಾವಂ ಪತ್ತಾನಂ ವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಕಾಯಸಕ್ಖಿನೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ.

ದಸ್ಸನಕಾರಣಾತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ದಿಸ್ವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ತ್ವಾ-ಸದ್ದೋ ಹೇತುಅತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ ಯಥಾ ‘‘ಸೀಹಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಯಂ ಹೋತೀ’’ತಿಆದೀಸು. ದಸ್ಸನೇ ಸತಿ ಪರಿಕ್ಖಯೋ, ನಾಸತೀತಿ ಆಹ ‘‘ದಸ್ಸನಾಯತ್ತಪರಿಕ್ಖಯತ್ತಾ’’ತಿ. ಪುರಿಮಕಿರಿಯಾತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಕಿರಿಯಾಯ ಪುರಿಮಕಿರಿಯಾ. ಸಮಾನಕಾಲತ್ತೇಪಿ ಹಿ ಕಾರಣಕಿರಿಯಾ ಫಲಕಿರಿಯಾಯ ಪುರಿಮಸಿದ್ಧಾ ವಿಯ ವೋಹರೀಯತಿ. ತತೋ ನಾಮಕಾಯತೋ ಮುಚ್ಚನತೋ. ಯತೋ ಹಿ ಯೇನ ಮುಚ್ಚಿತಬ್ಬಂ, ತಂ ನಿಸ್ಸಿತೋ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಾಮನಿಸ್ಸಿತಕೋ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಕಾಯದ್ವಯವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತಭಾವಸ್ಸ. ಅರೂಪಲೋಕೇ ಹಿ ಠಿತಾರಹನ್ತವಸೇನಾಯಮತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸುತ್ತೇ ಹೀ’’ತಿಆದಿ.

ದ್ವೀಹಿ ಭಾಗೇಹೀತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನಸಮುಚ್ಛೇದಭಾಗೇಹಿ. ದ್ವೇ ವಾರೇತಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನವಸೇನ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ. ಕಿಲೇಸೇಹಿ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ಇದಂ ಪಠಮತತಿಯವಾದಾನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ಇತರಂ ದುತಿಯವಾದಸ್ಸ. ಅರೂಪಜ್ಝಾನಂ ಯದಿಪಿ ರೂಪಸಞ್ಞಾದೀಹಿ ವಿಮುತ್ತಂ ತಂಸಮತಿಕ್ಕಮಾದಿನಾ ಪತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ, ಪವತ್ತಿನಿವಾರಕೇಹಿ ಪನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಾದೀಹಿಯೇವಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿ ಸಾತಿಸಯಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನೀವರಣಸಙ್ಖಾತನಾಮಕಾಯತೋ ವಿಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಯಞ್ಚಾಪಿ ಅರೂಪಜ್ಝಾನಂ ರೂಪಲೋಕೇ ವಿವೇಕಟ್ಠತಾವಸೇನಪಿ ರೂಪಕಾಯತೋ ವಿಮುತ್ತಂ, ತಂ ಪನ ರೂಪಪಟಿಬನ್ಧಛನ್ದರಾಗವಿಕ್ಖಮ್ಭನೇನೇವ ಹೋತೀತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನಮೇವ ಪಧಾನನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ರೂಪತಣ್ಹಾವಿಕ್ಖಮ್ಭನೇನ ರೂಪಕಾಯತೋ ಚ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ’’ತಿ. ಏಕದೇಸೇನ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ ಸಮುಚ್ಛೇದವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವಾ.

೨೫. ‘‘ಸತ್ತಿಸಯೋ’’ತಿ ವಿಯ ಸಮುದಾಯೇ ಪವತ್ತೋ ವೋಹಾರೋ ಅವಯವೇಪಿ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಟ್ಠವಿಮೋಕ್ಖೇಕದೇಸೇನ…ಪೇ… ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

೨೬. ಫುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಫಸ್ಸಿತಾನಂ, ಅಧಿಗತಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನ್ತೋತಿ ಅನ್ತಸದಿಸೋ ಫಸ್ಸನಾಯ ಪರಕಾಲೋ. ತದನನ್ತರೋ ಹಿ ತಪ್ಪರಿಯೋಸಾನೋ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ. ಕಾಲವಿಸಯೋ ಚಾಯಂ ಅನ್ತ-ಸದ್ದೋ, ನ ಪನ ಕಾಲತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿ. ನಾಮಕಾಯೇಕದೇಸತೋತಿ ನೀವರಣಸಙ್ಖಾತನಾಮಕಾಯೇಕದೇಸತೋ. ಆಲೋಚಿತೋ ಪಕಾಸಿತೋ ವಿಯ ಹೋತಿ ವಿಬನ್ಧವಿಕ್ಖಮ್ಭನೇನ ಆಲೋಚನೇ ಪಕಾಸನೇ ಸಮತ್ಥಸ್ಸ ಞಾಣಚಕ್ಖುನೋ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸಮುಪ್ಪಾದನತೋ. ನ ತು ವಿಮುತ್ತೋತಿ ವಿಮುತ್ತೋತಿ ನ ವುಚ್ಚತೇವ.

೨೮. ಇಮಂ ಪನ ನಯನ್ತಿ ‘‘ಅಪಿಚ ತೇಸ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಆಗತವಿಧಿಂ. ಯೇನ ವಿಸೇಸೇನಾತಿ ಯೇನ ಕಾರಣವಿಸೇಸೇನ. ಸೋತಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತಾನಂ ಯಥಾವುತ್ತೋ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಸೇಸೋ. ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಕತೋ ಕಾರಣಸ್ಸ ಅವಿಭಾವಿತತ್ತಾ. ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ ವಿಯ, ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ ವಿಯ ವಾ ಸಬ್ಬಥಾ ಅವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಸಾವಸೇಸವಿಮುತ್ತಿಯಮ್ಪಿ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಾತಿಸಯಾಯ ಅಭಾವತೋ ಸದ್ಧಾಮತ್ತೇನ ವಿಮುತ್ತಭಾವೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸದ್ಧಾಯ ಅಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಇದಂ ಆಗಮನವಸೇನ ಸದ್ಧಾಯ ಅಧಿಕಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಮಗ್ಗಾಧಿಗಮತೋ ಪನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖಮೇವ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ.

೩೧. ‘‘ಸೋತೋತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ನಾಮ’’ನ್ತಿ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ತಂಸಮಙ್ಗೀ ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಚೋದಕೋ ‘‘ಅಪಿ-ಸದ್ದೋ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತೋ’’ತಿ ಚೋದನಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ನನೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿವರತಿ. ಇತರೋ ‘‘ನಾಪನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪರಿಹರತಿ. ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಏವ ನಾಮ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾನಂ ಅಕುಪ್ಪಸಭಾವತ್ತಾ. ಇತರೇಹೀತಿ ದುತಿಯಮಗ್ಗಟ್ಠಾದೀಹಿ. ಸೋ ಏವಾತಿ ಪಠಮಫಲಟ್ಠೋ ಏವ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮನಿದ್ದೇಸೇ. ಸೋತಂ ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಆದಿತೋ ಪನ್ನೋ ಅಧಿಗತೋತಿ ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ದುತಿಯಮಗ್ಗಟ್ಠಾದೀನಂ ನತ್ಥೇವ ಸೋತಾಪನ್ನಭಾವಾಪತ್ತಿ. ಸುತ್ತೇ ಪನ ಸೋತಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಆದಿತೋ ಮರಿಯಾದಂ ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾವ ಪನ್ನೋ ಪಟಿಪಜ್ಜತೀತಿ ಕತ್ವಾ ಮಗ್ಗಸಮಙ್ಗೀ ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಪರಿಯಾಯೇನ ಇತರೋಪಿ ತಸ್ಸ ಅಪರಿಹಾನಧಮ್ಮತ್ತಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪಹೀನಾವಸಿಟ್ಠಕಿಲೇಸಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ವಿಯ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಮ್ಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಂ ಹೋತಿ ಸಚ್ಚದ್ವಯಪರಿಯಾಪನ್ನತ್ತಾ ಕಿಲೇಸಾನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಚತುಸಚ್ಚಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾದೀನ’’ನ್ತಿ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಫಲಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಉಪರಿಮಗ್ಗಫಲಧಮ್ಮೇ ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

೩೨. ಮಹಾಕುಲಮೇವಾತಿ ಉಳಾರಕುಲಮೇವ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕುಲೀನೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ.

೩೩. ಸಜ್ಝಾನಕೋ ಅಪರಿಹೀನಜ್ಝಾನೋ ಕಾಲಕತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಹುತ್ವಾ ವಟ್ಟಜ್ಝಾಸಯೋ ಚೇ, ಉಪರೂಪರಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾಯತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅನಾಗಾಮಿಸಭಾಗೋ’’ತಿ. ಯತೋ ಸೋ ಝಾನಾನಾಗಾಮೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋ’’ತಿ.

೩೬. ಪರಯೋಗೇ ತ್ವಾ-ಸದ್ದೋ ತದನ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಪರಸದ್ದಯೋಗೇ’’ತಿ ವುತ್ತೋ, ಅಪ್ಪತ್ವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಹುತ್ವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವುಚ್ಚತಿ.

೩೭. ತೇನಾತಿ ‘‘ಉಪಹಚ್ಚಾ’’ತಿ ಪದೇನ. ನನು ಚ ವೇಮಜ್ಝಾತಿಕ್ಕಮೋ ‘‘ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವೇಮಜ್ಝ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಕಾಸಿತೋ ಹೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೪೦. ತಣ್ಹಾವಟ್ಟಸೋತಾ ತಣ್ಹಾವಟ್ಟಬನ್ಧಾ. ತಸ್ಸಾತಿ ಸೋತಸ್ಸ. ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಉದ್ಧಂಸೋತಸ್ಸ ಉಪರಿಭವೂಪಗತಾ ಏಕಂಸಿಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ಯತ್ಥ ವಾ ತತ್ಥ ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ಉದ್ಧಂಸೋತಸ್ಸ. ತತ್ಥಾತಿ ಅವಿಹೇಸು. ಲಹುಸಾಲಹುಸಗತಿಕಾತಿ ಲಹುಕಾಲಹುಕಾಯುಗತಿಕಾ, ಲಹುಕಾಲಹುಕಞಾಣಗತಿಕಾ ವಾ. ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾವ ನಿಬ್ಬಾಯನಕಾದೀಹೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ಆಕಾಸಂ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾಯತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಾ ತಿಸ್ಸೋ ಉಪಮಾ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಅನ್ತರಾಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀಹಿ ಅಧಿಮತ್ತತಾ, ಉದ್ಧಂಸೋತತೋ ಅನಧಿಮತ್ತತಾ ಚ ಅಸಙ್ಖಾರಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀನಂ ನ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇ ಏವಾತಿ ಅನ್ತರಾಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಉದ್ಧಂಸೋತಾ ಏವ. ಯದಿ ಏವಂ ಅಸಙ್ಖಾರಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀನಂ ಉಪಮಾವಚನೇನ ತತೋ ಮಹನ್ತತರೇಹಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಚೋದನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ತತೋ ಮಹನ್ತ…ಪೇ… ದಸ್ಸನತ್ಥ’’ನ್ತಿ.

ತೇನಾತಿ ‘‘ನೋ ಚಸ್ಸ, ನೋ ಚ ಮೇ ಸಿಯಾ’’ತಿ ವಚನೇನ. ತೇನಾತಿ ವಾ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥವಚನೇನ. ಇಮಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸಮ್ಪತಿ ವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಾದಿದುಕ್ಖಸ್ಸ. ಉದಯದಸ್ಸನಂ ಞಾಣಂ. ಚತೂಹಿಪೀತಿ ‘‘ನೋ ಚಸ್ಸಾ’’ತಿ ಚತೂಹಿ ಪದೇಹಿ. ಯಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಯಂ ಪರಮತ್ಥತೋ ವಿಜ್ಜತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಭೂತನ್ತಿ ಸಸಭಾವ’’ನ್ತಿ, ಭೂತನ್ತಿ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾಹ ‘‘ಭೂತಮಿದನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮನುಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿ. ವಿವಟ್ಟಮಾನಸೋ ವಿವಿಚ್ಚಮಾನಹದಯೋ ತಣ್ಹಾದಿಸೋತತೋ ನಿವತ್ತಜ್ಝಾಸಯೋ. ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಹೋತೀತಿ ಚತ್ತಭರಿಯೋ ವಿಯ ಪುರಿಸೋ ಭಯಂ ನನ್ದಿಞ್ಚ ಪಹಾಯ ಉದಾಸಿನೋ ಹೋತಿ.

ಅವಿಸಿಟ್ಠೇತಿ ಹೀನೇ. ವಿಸಿಟ್ಠೇತಿ ಉತ್ತಮೇ. ‘‘ಭವೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಸಮ್ಭವೇ’’ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನಂ ಅವುತ್ತವಾಚಕಂ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಭೂತಮೇವ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಯಂ ಭೂತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತದೇವ ಭವೋತಿ ಚ ವುಚ್ಚತಿ, ಭವತಿ ಅಹೋಸೀತಿ ವಾ. ಸಮ್ಭವತಿ ಏತಸ್ಮಾತಿ ಸಮ್ಭವೋ. ತದಾಹಾರೋ ತಸ್ಸ ಭವಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ. ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾನುಕ್ಕಮೇನ ಲದ್ಧಾಯ ಅರಿಯಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ. ತೇನಾತಿ ಸೇಕ್ಖೇನ.

ಏಕಕನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.