೬. ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದವಣ್ಣನಾ

೬೧. ಅವಿಜ್ಜಾವಚನೇನಾತಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅವಿಜ್ಜಾಗ್ಗಹಣೇನ. ವಿಸೇಸನಂ ನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ, ‘‘ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ಕುಸಲಾದೀನಮ್ಪೀ’’ತಿಆದಿನಾ. ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾಸದಿಸೇನ ಸಬ್ಬವಿಞ್ಞಾಣಾದಿಸಙ್ಗಹಣತೋ. ತೇಸನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಾದಿಪದಾನಂ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಠಮನಯೇ. ಅಕಮ್ಮಜಾನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತತಾ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ ಸದ್ದಾಯತನಸ್ಸಪಿ ಗಹಿತತ್ತಾ.

೭೧. ಜಾಯಮಾನ…ಪೇ… ಮಾನಾನನ್ತಿ ಜಾಯಮಾನಾದಿಅವತ್ಥಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ. ಜಾಯಮಾನಾದಿಭಾವಮತ್ತತ್ತಾತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತನಾದಿಅವತ್ಥಾಮತ್ತಭಾವತೋ. ವಿನಿಬ್ಭುಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಅವತ್ಥಾಭಾವತೋ ವಿನಿಬ್ಭೋಗಂ ಕತ್ವಾ. ಪರಮತ್ಥತೋ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಾನಿ, ಸಭಾವಮತ್ತಭೂತಾನೀತಿ ಪರಮತ್ಥಧಮ್ಮಾನಂ ಅವತ್ಥಾಭಾವಮತ್ತಭೂತಾನಿ. ಅಪರಮತ್ಥಸಭಾವಾನಿಪಿ ರೂಪಧಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಆದಿಭಾವತೋ ರುಪ್ಪನಭಾವೇನ ಗಯ್ಹನ್ತಿ. ತತೋ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಭಾಗಾನಿ, ಅರೂಪಾನಂ ಪನ ಜಾತಿಜರಾಮರಣಾನೀ’’ತಿ ಆನೇತ್ವಾ ಯೋಜನಾ. ಏಕೇಕಭೂತಾನೀತಿ ಯಥಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ರೂಪಕಲಾಪೇ ಜಾತಿಆದೀನಿ ಏಕೇಕಾನಿಯೇವ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅರೂಪಕಲಾಪೇಪೀತಿ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ರೂಪಕಲಾಪಜಾತಿಆದೀನಿ ವಿಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಅನುಭವನಸಞ್ಜಾನನವಿಜಾನನಕಿಚ್ಚಾನಂ ವೇದನಾದೀನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಆದಿಭೂತಾನಿಪಿ ಜಾತಿಆದೀನಿ ತಥಾ ನ ಗಯ್ಹನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ವೇದಿಯನ…ಪೇ… ಅಗಯ್ಹಮಾನಾನೀ’’ತಿ. ತೇನ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದೀಹಿ ಜಾತಿಆದೀನಂ ಸಙ್ಗಹಾಭಾವಮಾಹ. ‘‘ಜಾತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ ಜಾತಿಆದೀನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಖತಪರಿಯಾಯೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಙ್ಖತಾಭಿಸಙ್ಖರಣಕಿಚ್ಚೇನ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇನ ತೇಸಂ ಸಙ್ಗಹೋತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಙ್ಖತಾ…ಪೇ… ಸಭಾಗಾನೀ’’ತಿ. ತೇನೇವ ಚ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಅನೇಕನ್ತಪರಮತ್ಥಕಿಚ್ಚತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ದುವಿಧಾನೀತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ರೂಪಾರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಆದಿಭಾವೇನ ದ್ವಿಪ್ಪಕಾರಾನಿ. ತೇನಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಸಭಾಗತ್ಥೇನ. ತೇಹಿ ಖನ್ಧಾದೀಹೀತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಧಮ್ಮಾಯತನಧಮ್ಮಧಾತೂಹಿ.

ಪಠಮನಯಸಙ್ಗಹಾಸಙ್ಗಹಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.