೧. ಖನ್ಧಪದವಣ್ಣನಾ

೬. ‘‘ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಧಮ್ಮಭಾವೇನ ವುತ್ತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿಆದಿನಾ, ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾತಲಕ್ಖಣವಿಸಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಭಾವತೋ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾನ’’ನ್ತಿ. ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯತಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಭಾವೇತಬ್ಬತಾ ಸಙ್ಗಯ್ಹತಿ. ಅಧಿಪತಿಯಾದೀತಿ ಅಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯಭಾವಉಪಟ್ಠಾನಪದಹನಾದೀನಿ. ಸಚ್ಚಾದಿವಿಸೇಸೋ ವಿಯಾತಿ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಾದಿಪರಿಯಾಯೋ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಪೀಳನಟ್ಠಾದಿವಿಸೇಸೋ ವಿಯ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾತಿ ನಯಮುಖಮಾತಿಕಾಯ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯನಿಸ್ಸಯೇನ ವುಚ್ಚಮಾನತ್ತಾ ಏವ. ತೇಸಂ ರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಖನ್ಧಭಾವೇನ ವಿಯ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಭಾವೇನ ಸಭಾಗತಾ ಹೋತಿ, ನ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದಿಭಾವೇನಾತಿ ಸಙ್ಗಹಲಕ್ಖಣಮಾಹ. ಇತೀತಿ ತಸ್ಮಾ, ಯಸ್ಮಾ ರೂಪಧಮ್ಮಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಭಾವೇನ ಸಭಾಗಾ, ತಸ್ಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಭಾವಸಙ್ಖಾತೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಭಾವೇನ ಅತ್ಥಮುಖೇನೇವ ಗಹಣೇ. ಸದ್ದದ್ವಾರೇನ ಪನ ಗಹಣೇ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧವಚನಸಙ್ಖಾತೇನ ವಾ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧವಚನವಚನೀಯತಾಸಙ್ಖಾತೇನ. ಇದಾನಿ ತಮೇವತ್ಥಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕಾತುಂ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಪುರಿಮೇನಾತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ. ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಮೂಲಕಾತಿಆದೀಸು ‘‘ಪುರಿಮೇನ ಯೋಜಿಯಮಾನೇ’’ತಿಆದಿಂ ಆನೇತ್ವಾ ಯಥಾರಹಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಅಭೇದತೋ ಪಞ್ಚಕಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಖನ್ಧಪದನಿದ್ದೇಸೇ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಭೇದತೋ ಪಞ್ಚಕಪುಚ್ಛಾವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನನ್ತರ’’ನ್ತಿ.

ಆಯತನಪದಾದಿವಣ್ಣನಾ

೪೦. ಯದಿಪಿ ಏಕಕೇಪಿ ಸದಿಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಸಮುದಯಮಗ್ಗಸಚ್ಚಾನಂ ‘‘ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಏಕೇನ ಖನ್ಧೇನ…ಪೇ… ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ ಏಕೇನ ಖನ್ಧೇನ ಏಕೇನಾಯತನೇನ ಏಕಾಯ ಧಾತುಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಂ, ಚತೂಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ಏಕಾದಸಹಿ ಆಯತನೇಹಿ ಸತ್ತರಸಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ (ಧಾತು. ೪೧) ನಿದ್ದಿಟ್ಠತ್ತಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಪದನಿದ್ದೇಸೇ. ಚಕ್ಖುಸೋತಚಕ್ಖುಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯದುಕಾನನ್ತಿ ಚಕ್ಖುಸೋತದುಕಂ ಚಕ್ಖುಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯದುಕನ್ತಿ ಏತೇಸಂ ದುಕಾನಂ. ಚಕ್ಖುಸೋತಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಾನಞ್ಹಿ ‘‘ಏಕೇನ ಖನ್ಧೇನ ಏಕೇನಾಯತನೇನ ಏಕಾಯ ಧಾತುಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಂ, ಚತೂಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ಏಕಾದಸಹಿ ಆಯತನೇಹಿ ಸತ್ತರಸಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ ಏಕಕೇ ಸದಿಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ. ಚಕ್ಖುಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯದುಕಸ್ಸ ಪನ ‘‘ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಏಕೇನ ಖನ್ಧೇನ ದ್ವೀಹಾಯತನೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ಚತೂಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ದಸಹಾಯತನೇಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ, ‘‘ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ದ್ವೀಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ದ್ವೀಹಾಯತನೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ತೀಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ದಸಹಾಯತನೇಹಿ ಸೋಳಸಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಚಕ್ಖುಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯದುಕಸ್ಸ ಚ ಅಸದಿಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ. ನಾಪಿ ದುಕೇಹಿ ತಿಕಸ್ಸಾತಿ ಚಕ್ಖುಸೋತಚಕ್ಖುಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿದುಕೇಹಿ ಚಕ್ಖುಸೋತಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿತಿಕಸ್ಸ ನಾಪಿ ಸದಿಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ. ಇಧಾತಿ ಸಚ್ಚಪದನಿದ್ದೇಸೇ. ತಿಕೇನ ಚಾತಿ ದುಕ್ಖಸಮುದಯಮಗ್ಗಾದಿತಿಕೇನ ಚ. ‘‘ಪಞ್ಚಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ದ್ವಾದಸಹಾಯತನೇಹಿ ಅಟ್ಠಾರಸಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ನ ಕೇಹಿಚಿ ಖನ್ಧೇಹಿ ನ ಕೇಹಿಚಿ ಆಯತನೇಹಿ ನ ಕಾಹಿಚಿ ಧಾತೂಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಸದಿಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ.