೧. ಓವಾದಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೪೪. ಭಿಕ್ಖುನಿವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಕಥಾನುಸಾರೇನಾತಿ ‘‘ಸೋ ಥೇರೋ ಕಿಂಸೀಲೋ ಕಿಂಸಮಾಚಾರೋ ಕತರಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಪುಚ್ಛಾಕಥಾನುಸಾರೇನ. ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ ನಿರಾಮಿಸೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ. ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕತ್ತಾ ಸಗ್ಗಮೋಕ್ಖಮಗ್ಗಾನಂ ತಿರಚ್ಛಾನಭೂತಾ ಕಥಾ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಗ್ಗಮಗ್ಗಗಮನೇಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಗೇವ ಮೋಕ್ಖಮಗ್ಗಗಮನೇತಿ ದೀಪೇತಿ. ತಿರಚ್ಛಾನಭೂತನ್ತಿ ತಿರೋಕರಣಭೂತಂ, ಬಾಧಿಕನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಲದ್ಧಾಸೇವನಾ ಹಿ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಾ ಸಗ್ಗಮೋಕ್ಖಾನಂ ಬಾಧಿಕಾವ ಹೋತಿ. ಸಮಿದ್ಧೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ. ಸಹಿತತ್ಥೋತಿ ಯುತ್ತತ್ಥೋ. ಅತ್ಥಗಮ್ಭೀರತಾದಿಯೋಗತೋ ಗಮ್ಭೀರೋ. ಬಹುರಸೋತಿ ಅತ್ಥರಸಾದಿಬಹುರಸೋ. ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಸಂಯುತ್ತೋತಿ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧರಸಆವಹನತೋ ಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಸಂಯುತ್ತೋ.

೧೪೫-೧೪೭. ಪರತೋತಿ ಪರತ್ಥ, ಉತ್ತರಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕರೋನ್ತೋವಾತಿ ಪರಿಬಾಹಿರೇ ಕರೋನ್ತೋಯೇವ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಚಾರಿತ್ತವಾರಿತ್ತಪ್ಪಭೇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸೀಲಂ. ತಞ್ಹಿ ಯೋ ನಂ ಪಾತಿ ರಕ್ಖತಿ, ತಂ ಮೋಕ್ಖೇತಿ ಮೋಚೇತಿ ಆಪಾಯಿಕಾದೀಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಂವರಣಂ ಸಂವರೋ, ಕಾಯವಚೀದ್ವಾರಾನಂ ಪಿದಹನಂ. ಯೇನ ಹಿ ತೇ ಸಂವುತಾ ಪಿಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಸೋ ಸಂವರೋ, ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕಸ್ಸ ಅವೀತಿಕ್ಕಮಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೇನ ಸಂವುತೋತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೇನ ಪಿಹಿತಕಾಯವಚೀದ್ವಾರೋ. ತಥಾಭೂತೋ ಚ ಯಸ್ಮಾ ತೇನ ಸಮಙ್ಗೀ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ. ವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಪವತ್ತೇತಿ. ವಿಹರತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲೇ ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಇರಿಯಾಪಥವಿಹಾರೋ ದಸ್ಸಿತೋ.

ಸಙ್ಖೇಪತೋ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪಾಳಿಯಾ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ವುತ್ತಞ್ಹೇತ’’ನ್ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ವಿಭಙ್ಗೇತಿ ಝಾನವಿಭಙ್ಗೇ. ಸೀಲಂ ಪತಿಟ್ಠಾತಿಆದೀನಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಾನಿ. ತತ್ಥ (ವಿಭ. ಅಟ್ಠ. ೫೧೧) ಸೀಲನ್ತಿ ಕಾಮಞ್ಚೇತಂ ಸಹ ಕಮ್ಮವಾಚಾಪರಿಯೋಸಾನೇನ ಇಜ್ಝನಕಸ್ಸ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಧಮ್ಮತೋ ಏತಂ ಸೀಲಂ ನಾಮ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದೀಹಿ ವಾ ವಿರಮನ್ತಸ್ಸ ವತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿಂ ವಾ ಪೂರೇನ್ತಸ್ಸ ಚೇತನಾದಯೋ ಧಮ್ಮಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸೀಲೇನ ಭಿಕ್ಖು ಸಾಸನೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ನಾಮ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ‘‘ಪತಿಟ್ಠಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪತಿಟ್ಠಹತಿ ವಾ ಏತ್ಥ ಭಿಕ್ಖು, ಕುಸಲಧಮ್ಮಾ ಏವ ವಾ ಏತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಹನ್ತೀತಿ ಪತಿಟ್ಠಾ. ಅಯಮತ್ಥೋ ‘‘ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ನರೋ ಸಪಞ್ಞೋ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೩, ೧೯೨) ಚ ‘‘ಪತಿಟ್ಠಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಸೀಲಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನ’’ನ್ತಿ (ಮಿ. ಪ. ೨.೧.೯) ಚ ‘‘ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬೇ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ನ ಪರಿಹಾಯನ್ತೀ’’ತಿ ಚ ಆದಿಸುತ್ತವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತದೇತಂ ಪುಬ್ಬುಪ್ಪತ್ತಿಅತ್ಥೇನ ಆದಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ, ಉತ್ತಿಯ, ಆದಿಮೇವ ವಿಸೋಧೇಹಿ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಕೋ ಚಾದಿ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ? ಸೀಲಞ್ಚ ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ದಿಟ್ಠಿ ಚ ಉಜುಕಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೩೮೨).

ಯಥಾ ಹಿ ನಗರವಡ್ಢಕೀ ನಗರಂ ಮಾಪೇತುಕಾಮೋ ಪಠಮಂ ನಗರಟ್ಠಾನಂ ಸೋಧೇತಿ, ತತೋ ಅಪರಭಾಗೇ ವೀಥಿಚತುಕ್ಕಸಿಙ್ಘಾಟಕಾದಿಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ನಗರಂ ಮಾಪೇತಿ, ಏವಮೇವ ಯೋಗಾವಚರೋ ಆದಿಮ್ಹಿ ಸೀಲಂ ಸೋಧೇತಿ, ತತೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಸಮಾಧಿವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನಾನಿ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಯಥಾ ವಾ ಪನ ರಜಕೋ ಪಠಮಂ ತೀಹಿ ಖಾರೇಹಿ ವತ್ಥಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ವತ್ಥೇ ಯದಿಚ್ಛಕಂ ರಙ್ಗಜಾತಂ ಉಪನೇತಿ, ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಛೇಕೋ ಚಿತ್ತಕಾರೋ ರೂಪಂ ಲಿಖಿತುಕಾಮೋ ಆದಿತೋ ಭಿತ್ತಿಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ತತೋ ಅಪರಭಾಗೇ ರೂಪಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಏವಮೇವ ಯೋಗಾವಚರೋ ಆದಿತೋವ ಸೀಲಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾದಯೋ ಧಮ್ಮೇ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೀಲಂ ‘‘ಆದೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ತದೇತಂ ಚರಣಸರಿಕ್ಖತಾಯ ಚರಣಂ. ‘‘ಚರಣಾ’’ತಿ ಪಾದಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಛಿನ್ನಚರಣಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ದಿಸಂಗಮನಾಭಿಸಙ್ಖಾರೋ ನ ಜಾಯತಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಪಾದಸ್ಸೇವ ಜಾಯತಿ, ಏವಮೇವ ಯಸ್ಸ ಸೀಲಂ ಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ಖಣ್ಡಂ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಂ, ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಗಮನಾಯ ಞಾಣಗಮನಂ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ತಂ ಅಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ, ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಗಮನಾಯ ಞಾಣಗಮನಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೀಲಂ ‘‘ಚರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ತದೇತಂ ಸಂಯಮನವಸೇನ ಸಂಯಮೋ, ಸಂವರಣವಸೇನ ಸಂವರೋತಿ ಉಭಯೇನಪಿ ಸೀಲಸಂಯಮೋ ಚೇವ ಸೀಲಸಂವರೋ ಚ ಕಥಿತೋ. ವಚನತ್ಥೋ ಪನೇತ್ಥ ಸಂಯಮೇತಿ ವೀತಿಕ್ಕಮವಿಪ್ಫನ್ದನಂ, ಪುಗ್ಗಲಂ ವಾ ಸಂಯಮೇತಿ ವೀತಿಕ್ಕಮವಸೇನ ತಸ್ಸ ವಿಪ್ಫನ್ದಿತುಂ ನ ದೇತೀತಿ ಸಂಯಮೋ, ವೀತಿಕ್ಕಮಸ್ಸ ಪವೇಸನದ್ವಾರಂ ಸಂವರತಿ ಪಿದಹತೀತಿ ಸಂವರೋ. ಮೋಕ್ಖನ್ತಿ ಉತ್ತಮಂ ಮುಖಭೂತಂ ವಾ. ಯಥಾ ಹಿ ಸತ್ತಾನಂ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಆಹಾರೋ ಮುಖೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅಙ್ಗಮಙ್ಗಾನಿ ಫರತಿ, ಏವಂ ಯೋಗಿನೋಪಿ ಚತುಭೂಮಕಕುಸಲಂ ಸೀಲಮುಖೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮೋಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ಪಮುಖೇ ಸಾಧೂತಿ ಪಮೋಕ್ಖಂ, ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಪಧಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾತಿ ಚತುಭೂಮಕಕುಸಲಾನಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ಪಮೋಕ್ಖಂ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಪಧಾನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಕಾಯಿಕೋ ಅವೀತಿಕ್ಕಮೋತಿ ತಿವಿಧಂ ಕಾಯಸುಚರಿತಂ. ವಾಚಸಿಕೋತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಚೀಸುಚರಿತಂ. ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕೋತಿ ತದುಭಯಂ. ಇಮಿನಾ ಆಜೀವಟ್ಠಮಕಸೀಲಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಂವುತೋತಿ ಪಿಹಿತೋ, ಸಂವುತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಪಿಹಿತಿನ್ದ್ರಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಥಾ ಹಿ ಸಂವುತದ್ವಾರಂ ಗೇಹಂ ‘‘ಸಂವುತಗೇಹಂ ಪಿಹಿತಗೇಹ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಮಿಧ ಸಂವುತಿನ್ದ್ರಿಯೋ ‘‘ಸಂವುತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೇನಾತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಂವರೇನ. ಉಪೇತೋತಿಆದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವೇವಚನಾನಿ.

ಇರಿಯತೀತಿಆದೀಹಿ ಸತ್ತಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲೇ ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಇರಿಯಾಪಥವಿಹಾರೋ ಕಥಿತೋ. ತತ್ಥ ಇರಿಯತೀತಿ ಚತುನ್ನಂ ಇರಿಯಾಪಥಾನಂ ಅಞ್ಞತರಸಮಙ್ಗಿಭಾವತೋ ಇರಿಯತಿ. ತೇಹಿ ಇರಿಯಾಪಥಚತುಕ್ಕೇಹಿ ಕಾಯಸಕಟವತ್ತನೇನ ವತ್ತತಿ. ಏಕಂ ಇರಿಯಾಪಥದುಕ್ಖಂ ಅಪರೇನ ಇರಿಯಾಪಥೇನ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಭಾವೇನ ಸರೀರರಕ್ಖಣತೋ ಪಾಲೇತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಇರಿಯಾಪಥೇ ಅಸಣ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಇರಿಯಾಪಥೇ ವತ್ತನತೋ ಯಪೇತಿ. ತೇನ ತೇನ ಇರಿಯಾಪಥೇನ ತಥಾ ತಥಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಯಾಪನತೋ ಯಾಪೇತಿ. ಚಿರಕಾಲವತ್ತಾಪನತೋ ಚರತಿ. ಇರಿಯಾಪಥೇನ ಇರಿಯಾಪಥಂ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಜೀವಿತಹರಣತೋ ವಿಹರತಿ.

ಮಿಚ್ಛಾಜೀವಪಟಿಸೇಧಕೇನಾತಿ –

‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವೇಳುದಾನೇನ ವಾ ಪತ್ತದಾನೇನ ವಾ ಪುಪ್ಫ ಫಲ ಸಿನಾನದನ್ತಕಟ್ಠದಾನೇನ ವಾ ಚಾಟುಕಮ್ಯತಾಯ ವಾ ಮುಗ್ಗಸೂಪ್ಯತಾಯ ವಾ ಪಾರಿಭಟಯತಾಯ ವಾ ಜಙ್ಘಪೇಸನಿಕೇನ ವಾ ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇನ ವಾ ಬುದ್ಧಪಟಿಕುಟ್ಠೇನ ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅನಾಚಾರೋ’’ತಿ (ವಿಭ. ೫೧೩) –

ಏವಂ ವುತ್ತಅನಾಚಾರಸಙ್ಖಾತಮಿಚ್ಛಾಜೀವಪಟಿಪಕ್ಖೇನ.

ನ ವೇಳುದಾನಾದಿನಾ ಆಚಾರೇನಾತಿ –

‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ನ ವೇಳುದಾನೇನ ನ ಪತ್ತ ನ ಪುಪ್ಫ ನ ಫಲ ನ ಸಿನಾನ ನ ದನ್ತಕಟ್ಠ ನ ಚಾಟುಕಮ್ಯತಾಯ ನ ಮುಗ್ಗಸೂಪ್ಯತಾಯ ನ ಪಾರಿಭಟಯತಾಯ ನ ಜಙ್ಘಪೇಸನಿಕೇನ ನ ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇನ ಬುದ್ಧಪಟಿಕುಟ್ಠೇನ ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಆಚಾರೋ’’ತಿ (ವಿಭ. ೫೧೩) –

ಏವಂ ವುತ್ತೇನ ನ ವೇಳುದಾನಾದಿನಾ ಆಚಾರೇನ.

ವೇಸಿಯಾದಿಅಗೋಚರಂ ಪಹಾಯಾತಿ –

‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ವೇಸಿಯಗೋಚರೋ ವಾ ಹೋತಿ ವಿಧವ ಥುಲ್ಲಕುಮಾರಿ ಪಣ್ಡಕ ಭಿಕ್ಖುನಿ ಪಾನಾಗಾರಗೋಚರೋ ವಾ, ಸಂಸಟ್ಠೋ ವಿಹರತಿ ರಾಜೂಹಿ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತೇಹಿ ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ತಿತ್ಥಿಯಸಾವಕೇಹಿ ಅನನುಲೋಮಿಕೇನ ಸಂಸಗ್ಗೇನ, ಯಾನಿ ಪನ ತಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಅಸ್ಸದ್ಧಾನಿ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ ಅನೋಪಾನಭೂತಾನಿ ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕಾನಿ ಅನತ್ಥಕಾಮಾನಿ ಅಹಿತಕಾಮಾನಿ ಅಫಾಸುಕಕಾಮಾನಿ ಅಯೋಗಕ್ಖೇಮಕಾಮಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ, ತಥಾರೂಪಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಸೇವತಿ ಭಜತಿ ಪಯಿರುಪಾಸತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅಗೋಚರೋ’’ತಿ (ವಿಭ. ೫೧೪) –

ಏವಮಾಗತಂ ವೇಸಿಯಾದಿಅಗೋಚರಂ ಪಹಾಯ.

ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಕುಲಾದಿನಾತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಉಪನಿಸ್ಸಯಗೋಚರಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ತಿವಿಧೋ ಹಿ ಗೋಚರೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯಗೋಚರೋ ಆರಕ್ಖಗೋಚರೋ ಉಪನಿಬನ್ಧಗೋಚರೋತಿ. ಕತಮೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯಗೋಚರೋ? ದಸಕಥಾವತ್ಥುಗುಣಸಮನ್ನಾಗತೋ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ, ಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಸುತಂ ಸುಣಾತಿ, ಸುತಂ ಪರಿಯೋದಪೇತಿ, ಕಙ್ಖಂ ವಿತರತಿ, ದಿಟ್ಠಿಂ ಉಜುಂ ಕರೋತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತಿ. ಯಸ್ಸ ವಾ ಪನ ಅನುಸಿಕ್ಖಮಾನೋ ಸದ್ಧಾಯ ವಡ್ಢತಿ, ಸೀಲೇನ ಸುತೇನ ಚಾಗೇನ ಪಞ್ಞಾಯ ವಡ್ಢತಿ, ಅಯಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯಗೋಚರೋ. ಕತಮೋ ಆರಕ್ಖಗೋಚರೋ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಅನ್ತರಘರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ವೀಥಿಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖು ಯುಗಮತ್ತದಸ್ಸಾವೀ ಸಂವುತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಹತ್ಥಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ, ನ ಅಸ್ಸಂ, ನ ರಥಂ, ನ ಪತ್ತಿಂ, ನ ಇತ್ಥಿಂ, ನ ಪುರಿಸಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ, ನ ಉದ್ಧಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ, ನ ಅಧೋ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ, ನ ದಿಸಾವಿದಿಸಂ ವಿಪೇಕ್ಖಮಾನೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಯಂ ಆರಕ್ಖಗೋಚರೋ. ಕತಮೋ ಉಪನಿಬನ್ಧಗೋಚರೋ? ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಯತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಉಪನಿಬನ್ಧತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ ‘‘ಕೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಗೋಚರೋ ಸಕೋ ಪೇತ್ತಿಕೋ ವಿಸಯೋ? ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ’’ತಿ (ಸಂ. ನಿ. ೫.೩೭೨), ಅಯಂ ಉಪನಿಬನ್ಧಗೋಚರೋ. ಇತಿ ಅಯಂ ತಿವಿಧೋ ಗೋಚರೋ ಇಧ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇಸು ವಜ್ಜೇಸೂತಿ ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಆಪನ್ನಸೇಖಿಯಅಕುಸಲಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾದಿಭೇದೇಸು ವಜ್ಜೇಸು. ಭಯತೋ ದಸ್ಸನಸೀಲೋತಿ ಪರಮಾಣುಮತ್ತಂ ವಜ್ಜಂ ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಯೋಜನಸತಸಹಸ್ಸುಬ್ಬೇಧಸಿನೇರುಪಬ್ಬತಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸನಸಭಾವೋ, ಸಬ್ಬಲಹುಕಂ ವಾ ದುಬ್ಭಾಸಿತಮತ್ತಂ ಪಾರಾಜಿಕಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸನಸಭಾವೋ. ಸಮ್ಮಾ ಆದಾಯಾತಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಸಬ್ಬಸೋ ವಾ ಆದಿಯಿತ್ವಾ.

ವಟ್ಟದುಕ್ಖನಿಸ್ಸರಣತ್ಥಿಕೇಹಿ ಸೋತಬ್ಬತೋ ಸುತಂ, ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೋ. ತಂ ಧಾರೇತೀತಿ ಸುತಧರೋ, ಸುತಸ್ಸ ಆಧಾರಭೂತೋ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ಇತೋ ಗಹಿತಂ ಏತ್ತೋ ಪಲಾಯತಿ, ಛಿದ್ದಘಟೇ ಉದಕಂ ವಿಯ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಏಕಂ ಸುತ್ತಂ ವಾ ಜಾತಕಂ ವಾ ಕಥೇತುಂ ವಾ ವಾಚೇತುಂ ವಾ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಯಂ ನ ಸುತಧರೋ ನಾಮ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಉಗ್ಗಹಿತಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಉಗ್ಗಹಿತಕಾಲಸದಿಸಮೇವ ಹೋತಿ, ದಸಪಿ ವೀಸತಿಪಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಅಕರೋನ್ತಸ್ಸ ನ ನಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ಸುತಧರೋ ನಾಮ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಯದಸ್ಸ ತ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಏಕಪದಮ್ಪಿ ಏಕಕ್ಖರಮ್ಪಿ ಅವಿನಟ್ಠಂ ಹುತ್ವಾ ಸನ್ನಿಚಿಯತೀತಿ ಸನ್ನಿಚಯೋ, ಸುತಂ ಸನ್ನಿಚಯೋ ಏತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸುತಸನ್ನಿಚಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸುತಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸುತಸನ್ನಿಚಯೋ’’ತಿ. ಯಸ್ಸ ಹಿ ಸುತಂ ಹದಯಮಞ್ಜುಸಾಯಂ ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಸಿಲಾಯ ಲೇಖಾ ವಿಯ ಸುವಣ್ಣಘಟೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ಸೀಹವಸಾ ವಿಯ ಚ ಸಾಧು ತಿಟ್ಠತಿ, ಅಯಂ ಸುತಸನ್ನಿಚಯೋ ನಾಮ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏತೇನ…ಪೇ… ಅವಿನಾಸಂ ದಸ್ಸೇತೀ’’ತಿ.

ಧಾತಾತಿ ಪಗುಣಾ ವಾಚುಗ್ಗತಾ. ಏಕಸ್ಸ ಹಿ ಉಗ್ಗಹಿತಬುದ್ಧವಚನಂ ನಿಚ್ಚಕಾಲಿಕಂ ನ ಹೋತಿ, ‘‘ಅಸುಕಸುತ್ತಂ ವಾ ಜಾತಕಂ ವಾ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸಜ್ಝಾಯಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ಪರಿಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ಅತ್ಥಂ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಏಕಸ್ಸ ಪಗುಣಂ ಪಬನ್ಧವಿಚ್ಛೇದಾಭಾವತೋ ಗಙ್ಗಾಸೋತಸದಿಸಂ ಭವಙ್ಗಸೋತಸದಿಸಞ್ಚ ಅಕಿತ್ತಿಮಂ ಸುಖಪ್ಪವತ್ತಿ ಹೋತಿ, ‘‘ಅಸುಕಸುತ್ತಂ ವಾ ಜಾತಕಂ ವಾ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ತಮೇವ ಕಥೇತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಧಾತಾ’’ತಿ. ವಾಚಾಯ ಪಗುಣಾ ಕತಾತಿ ಸುತ್ತದಸಕವಗ್ಗದಸಕಪಣ್ಣಾಸದಸಕವಸೇನ ವಾಚಾಯ ಸಜ್ಝಾಯಿತಾ, ದಸ ಸುತ್ತಾನಿ ಗತಾನಿ, ದಸ ವಗ್ಗಾನಿ ಗತಾನೀತಿಆದಿನಾ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ವಾಚಾಯ ಸಜ್ಝಾಯಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುತ್ತೇಕದೇಸಸ್ಸ ಹಿ ಸುತ್ತಮತ್ತಸ್ಸ ಚ ವಚಸಾ ಪರಿಚಯೋ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತೋ, ಅಥ ಖೋ ವಗ್ಗಾದಿವಸೇನೇವ. ಮನಸಾ ಅನುಪೇಕ್ಖಿತಾತಿ ಮನಸಾ ಅನು ಅನು ಪೇಕ್ಖಿತಾ, ಭಾಗಸೋ ನಿಜ್ಝಾಯಿತಾ ಚಿನ್ತಿತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆವಜ್ಜನ್ತಸ್ಸಾತಿ ವಾಚಾಯ ಸಜ್ಝಾಯಿತುಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಮನಸಾ ಚಿನ್ತೇನ್ತಸ್ಸ. ಸುಟ್ಠು ಪಟಿವಿದ್ಧಾತಿ ನಿಜ್ಜಟಂ ನಿಗ್ಗುಮ್ಬಂ ಕತ್ವಾ ಸುಟ್ಠು ಯಾಥಾವತೋ ಪಟಿವಿದ್ಧಾ.

ದ್ವೇ ಮಾತಿಕಾತಿ ಭಿಕ್ಖುಮಾತಿಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀಮಾತಿಕಾ ಚ. ವಾಚುಗ್ಗತಾತಿ ಪುರಿಮಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ತಿಸ್ಸೋ ಅನುಮೋದನಾತಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತೇ ದಾನಾನಿಸಂಸಪಟಿಸಂಯುತ್ತಅನುಮೋದನಾ, ವಿಹಾರಾದಿಮಙ್ಗಲೇ ಮಙ್ಗಲಸುತ್ತಾದಿಅನುಮೋದನಾ, ಮತಕಭತ್ತಾದಿಅವಮಙ್ಗಲೇ ತಿರೋಕುಟ್ಟಾದಿಅನುಮೋದನಾತಿ ಇಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಅನುಮೋದನಾ. ಕಮ್ಮಾಕಮ್ಮವಿನಿಚ್ಛಯೋತಿ ಪರಿವಾರಾವಸಾನೇ ಕಮ್ಮವಗ್ಗೇ ವುತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ‘‘ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಚತುಧಾತುವವತ್ಥಾನಮುಖೇನ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಅಪ್ಪಟಿಹತತ್ತಾ ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಚತುದ್ದಿಸೋ, ಚತುದ್ದಿಸೋಯೇವ ಚಾತುದ್ದಿಸೋ, ಚತಸ್ಸೋ ವಾ ದಿಸಾ ಅರಹತಿ, ಚತೂಸು ವಾ ದಿಸಾಸು ಸಾಧೂತಿ ಚಾತುದ್ದಿಸೋ.

ಅಭಿವಿನಯೇತಿ ಸಕಲೇ ವಿನಯಪಿಟಕೇ. ವಿನೇತುನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪೇತುಂ. ‘‘ದ್ವೇ ವಿಭಙ್ಗಾ ಪಗುಣಾ ವಾಚುಗ್ಗತಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಇದಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ಉಗ್ಗಹಣಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಏಕಸ್ಸ ಪಮುಟ್ಠಂ, ಇತರಸ್ಸ ಪಗುಣಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತೀಹಿ ಜನೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿವತ್ತನಕ್ಖಮಾ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ಅಭಿಧಮ್ಮೇತಿ ನಾಮರೂಪಪರಿಚ್ಛೇದೇ. ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ವಾ ತಯೋ ವಗ್ಗಾತಿ ಮಹಾವಗ್ಗತೋ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಗಾಥಕವಗ್ಗೋ ನಿದಾನವಗ್ಗೋ ಖನ್ಧಕವಗ್ಗೋತಿ ಇಮೇ ತಯೋ ವಗ್ಗಾ. ‘‘ಧಮ್ಮಪದಮ್ಪಿ ಸಹ ವತ್ಥುನಾ ಉಗ್ಗಹೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತತ್ತಾ ಜಾತಕಭಾಣಕೇನ ಸಾಟ್ಠಕಥಂ ಜಾತಕಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ಧಮ್ಮಪದಮ್ಪಿ ಸಹ ವತ್ಥುನಾ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಮೇವ.

ಕಲ್ಯಾಣಾ ಸುನ್ದರಾ ಪರಿಮಣ್ಡಲಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾ ವಾಚಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಲ್ಯಾಣವಾಚೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಿಥಿಲಧನಿತಾದೀನಂ…ಪೇ… ವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಪರಿಮಣ್ಡಲಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾಯಾತಿ ಠಾನಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಿಕ್ಖಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಕತ್ಥಚಿಪಿ ಅನೂನತಾಯ ಪರಿಮಣ್ಡಲಪದಾನಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ಅಕ್ಖರಾನಿ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಪರಿಮಣ್ಡಲಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾ, ಪದಮೇವ ವಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ತಂ ಅಕ್ಖರಪಾರಿಪೂರಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಿಥಿಲಧನಿತಾದಿದಸವಿಧಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಬುದ್ಧಿಂ ಅಪರಿಹಾಪೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಅಕ್ಖರಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಹಿ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಪರಿಮಣ್ಡಲತಾ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಿಥಿಲಧನಿತಾದೀನಂ ಯಥಾವಿಧಾನವಚನೇನಾ’’ತಿ, ಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಪರಿಮಣ್ಡಲಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾ. ಅಥ ವಾ ಪಜ್ಜತಿ ಞಾಯತಿ ಅತ್ಥೋ ಏತೇನಾತಿ ಪದಂ, ನಾಮಾದಿ. ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತಮತ್ಥಂ ಬ್ಯಞ್ಜೇತೀತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ವಾಕ್ಯಂ. ತೇಸಂ ಪರಿಪುಣ್ಣತಾಯ ಪರಿಮಣ್ಡಲಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾ.

ಅಪಿಚ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಸತಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಸುತ್ತಂ ವಾ ಜಾತಕಂ ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಉಪಾರಮ್ಭಕರಂ ಸುತ್ತಂ ಆಹರತಿ, ತಸ್ಸ ಉಪಮಂ ಕಥೇತಿ, ತದತ್ಥಂ ಓತಾರೇತಿ, ಏವಂ ಇದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏತ್ಥ ಖಿಪನ್ತೋ ಏಕಪಸ್ಸೇನೇವ ಪರಿಹರನ್ತೋ ಕಾಲಂ ಞತ್ವಾ ವುಟ್ಠಹತಿ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತಸುತ್ತಂ ಪನ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಕಥಾ ಅಪರಿಮಣ್ಡಲಾ ನಾಮ ಹೋತಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಭಾವತೋ. ಯೋ ಪನ ಸುತ್ತಂ ವಾ ಜಾತಕಂ ವಾ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಬಹಿ ಏಕಪದಮ್ಪಿ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಯಥಾನಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸಂವಣ್ಣನಾವಸೇನೇವ ಸುತ್ತನ್ತರಮ್ಪಿ ಆನೇನ್ತೋ ಪಾಳಿಯಾ ಅನುಸನ್ಧಿಞ್ಚ ಪುಬ್ಬಾಪರಞ್ಚ ಅಪೇಕ್ಖನ್ತೋ ಆಚರಿಯೇಹಿ ದಿನ್ನನಯೇ ಠತ್ವಾ ತುಲಿಕಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದನ್ತೋ ವಿಯ ತಂ ತಂ ಅತ್ಥಂ ಸುವವತ್ಥಿತಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಗಮ್ಭೀರಮಾತಿಕಾಯ ಉದಕಂ ಪೇಸೇನ್ತೋ ವಿಯ ಗಮ್ಭೀರಮತ್ಥಂ ಗಮೇನ್ತೋ ವಗ್ಗಿಹಾರಿಗತಿಯಾ ಪದೇ ಪದಂ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತೋ ಸಿನ್ಧವಾಜಾನೀಯೋ ವಿಯ ಏಕಂಯೇವ ಪದಂ ಅನೇಕೇಹಿ ಪರಿಯಾಯೇಹಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಂವಣ್ಣನ್ತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಕಥಾ ಪರಿಮಣ್ಡಲಾ ನಾಮ ಹೋತಿ ಧಮ್ಮತೋ ಅತ್ಥತೋ ಅನುಸನ್ಧಿತೋ ಪುಬ್ಬಾಪರತೋ ಆಚರಿಯುಗ್ಗಹತೋತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪರಿಪುಣ್ಣಭಾವತೋ. ಏವರೂಪಮ್ಪಿ ಕಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಪರಿಮಣ್ಡಲಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಗುಣಪರಿಪುಣ್ಣಭಾವೇನ ಪುರೇ ಭವಾತಿ ಪೋರೀ, ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತೇನೇತಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಗುಣಪರಿಪುಣ್ಣಭಾವೇನ ಪುರೇ ಪುಣ್ಣಭಾವೇ ಭವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರೇ ವಾ ಭವತ್ತಾ ಪೋರಿಯಾ ನಾಗರಿಕಿತ್ಥಿಯಾ ಸುಖುಮಾಲತ್ತನೇನ ಸದಿಸಾತಿ ಪೋರೀ, ಪುರೇ ಸಂವಡ್ಢನಾರೀ ವಿಯ ಸುಕುಮಾರಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುರಸ್ಸ ಏಸಾತಿಪಿ ಪೋರೀ, ಪುರಸ್ಸ ಏಸಾತಿ ನಗರವಾಸೀನಂ ಕಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಗರವಾಸಿನೋ ಹಿ ಯುತ್ತಕಥಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಿತಿಮತ್ತಂ ‘‘ಪಿತಾ’’ತಿ, ಭಾತಿಮತ್ತಂ ‘‘ಭಾತಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಏವರೂಪೀ ಹಿ ಕಥಾ ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಕನ್ತಾ ಹೋತಿ ಮನಾಪಾ, ತಾಯ ಪೋರಿಯಾ.

ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾಯಾತಿ ಪಿತ್ತಸೇಮ್ಹಾದೀಹಿ ಅಪಲಿಬುದ್ಧಾಯ ಸನ್ದಿಟ್ಠವಿಲಮ್ಬಿತಾದಿದೋಸರಹಿತಾಯ. ಅಥ ವಾ ನಾತಿಸೀಘಂ ನಾತಿಸಣಿಕಂ ನಿರನ್ತರಂ ಏಕರಸಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಪರಿಸಾಯ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ವಾಚಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ನಾಮ. ಯೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಸುತ್ತಂ ವಾ ಜಾತಕಂ ವಾ ಆರಭಿತ್ವಾ ಆರದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತುರಿತತುರಿತೋ ಅರಣಿಂ ಮನ್ಥೇನ್ತೋ ವಿಯ ಉಣ್ಹಖಾದನೀಯಂ ಖಾದನ್ತೋ ವಿಯ ಪಾಳಿಯಾ ಅನುಸನ್ಧಿಪುಬ್ಬಾಪರೇಸು ಗಹಿತಂ ಗಹಿತಮೇವ, ಅಗ್ಗಹಿತಂ ಅಗ್ಗಹಿತಮೇವ ಕತ್ವಾ ಪುರಾಣಪಣ್ಣನ್ತರೇಸು ಚರಮಾನಂ ಗೋಧಂ ಉಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಹರನ್ತೋ ಓಸಾಪೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಗಚ್ಛತಿ. ಪುರಾಣಪಣ್ಣನ್ತರೇಸು ಹಿ ಪರಿಪಾತಿಯಮಾನಾ ಗೋಧಾ ಕದಾಚಿ ದಿಸ್ಸತಿ ಕದಾಚಿ ನ ದಿಸ್ಸತಿ, ಏವಮೇಕಚ್ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ಕತ್ಥಚಿ ದಿಸ್ಸತಿ ಕತ್ಥಚಿ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ಯೋಪಿ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಕಾಲೇನ ಸೀಘಂ, ಕಾಲೇನ ಸಣಿಕಂ, ಕಾಲೇನ ಮನ್ದಂ, ಕಾಲೇನ ಮಹಾಸದ್ದಂ, ಕಾಲೇನ ಖುದ್ದಕಸದ್ದಂ ಕರೋತಿ, ಯಥಾ ನಿಜ್ಝಾಮತಣ್ಹಿಕಪೇತಸ್ಸ ಮುಖತೋ ನಿಚ್ಛರಣಕಅಗ್ಗಿ ಕಾಲೇನ ಜಲತಿ ಕಾಲೇನ ನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಏವಂ ಪೇತಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಪರಿಸಾಯ ಉಟ್ಠಾತುಕಾಮಾಯ ಪುನ ಆರಭತಿ. ಯೋಪಿ ಕಥೇನ್ತೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿತ್ಥಾಯತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಭಾನತಾಯ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಕೇನಚಿ ರೋಗೇನ ನಿತ್ಥುನನ್ತೋ ವಿಯ ಕನ್ದನ್ತೋ ವಿಯ ಕಥೇತಿ, ಇಮೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಕಥಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ ಸುಖೇನ ಅಪ್ಪವತ್ತಭಾವತೋ. ಯೋ ಪನ ಸುತ್ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಆಚರಿಯೇಹಿ ದಿನ್ನನಯೇ ಠಿತೋ ಆಚರಿಯುಗ್ಗಹಂ ಅಮುಞ್ಚನ್ತೋ ಯಥಾ ಚ ಆಚರಿಯಾ ತಂ ತಂ ಸುತ್ತಂ ಸಂವಣ್ಣೇಸುಂ, ತೇನೇವ ನಯೇನ ಸಂವಣ್ಣೇನ್ತೋ ನಾತಿಸೀಘಂ ನಾತಿಸಣಿಕನ್ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಕಥಾಪಬನ್ಧಂ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಕತ್ವಾ ನದೀಸೋತೋ ವಿಯ ಪವತ್ತೇತಿ, ಆಕಾಸಗಙ್ಗಾತೋ ಭಸ್ಸಮಾನಉದಕಂ ವಿಯ ನಿರನ್ತರಕಥಂ ಪವತ್ತೇತಿ, ತಸ್ಸ ಕಥಾ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ.

ಅನೇಲಗಳಾಯಾತಿ ಏಲಗಳವಿರಹಿತಾಯ. ಕಸ್ಸಚಿ ಹಿ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಏಲಂ ಗಳತಿ, ಲಾಲಾ ಪಗ್ಘರತಿ, ಖೇಳಫುಸಿತಾನಿ ವಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ವಾಚಾ ಏಲಗಳಾ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಬ್ಬಿಪರೀತಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಿಯಾತಿ ಆದಿಮಜ್ಝಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಭಾಸಿತತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಸಮತ್ಥತಾಯ ಅತ್ಥಞಾಪನೇ ಸಾಧನಾಯ.

ವಾಚಾವ ಕರಣನ್ತಿ ವಾಕ್ಕರಣಂ, ಉದಾಹಾರಘೋಸೋ. ಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಧುರಂ ವಾಕ್ಕರಣಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಕಲ್ಯಾಣವಾಕ್ಕರಣೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಮಧುರಸ್ಸರೋ’’ತಿ. ಹೀಳೇತೀತಿ ಅವಜಾನಾತಿ. ಮಾತುಗಾಮೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಮನಂ ಅಪಾಯತಿ ವಡ್ಢೇತೀತಿ ಮನಾಪೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಮನವಡ್ಢನಕೋ’’ತಿ. ವಟ್ಟಭಯೇನ ತಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ಯೋಬ್ಬನಮದಾದಿಮತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಸಂಸಾರಭಯೇನ ತಾಸೇತ್ವಾ. ಗಿಹಿಕಾಲೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಗಿಹಿಕಾಲೇ. ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಮೇಥುನೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀದೂಸಕೋ ಹೋತೀತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಕಾಯಸಂಸಗ್ಗಮೇವ ವದತಿ. ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಸಾಮಣೇರೀಸು ಪನ ಮೇಥುನೇನಪಿ ಭಿಕ್ಖುನೀದೂಸಕೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಸಾಮಣೇರೀಸು ಮೇಥುನಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಾಸಾಯವತ್ಥವಸನಾಯಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ದುಸ್ಸೀಲಾಸು ಭಿಕ್ಖುನೀಸಿಕ್ಖಮಾನಾಸಾಮಣೇರೀಸು ಗರುಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಪುಬ್ಬೋ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತಸ್ಸಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅಭಾವೇಪಿ ಯಾ ಯಾ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಅಸ್ಸೋಸುಂ, ತಾ ತಾ ತಥೇವ ಮಞ್ಞನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮಾತುಗಾಮೋ ಹೀ’’ತಿಆದಿ.

ಇದಾನಿ ಅಟ್ಠ ಅಙ್ಗಾನಿ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಏತ್ಥ ಚಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ಇಮೇಹಿ ಪನ ಅಟ್ಠಹಙ್ಗೇಹಿ ಅಸಮನ್ನಾಗತಂ ಞತ್ತಿಚತುತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಸಮ್ಮನ್ನೇನ್ತೋ ದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಭಿಕ್ಖು ಪನ ಸಮ್ಮತೋಯೇವ ಹೋತಿ.

೧೪೮. ಗರುಕೇಹೀತಿ ಗರುಕಾತಬ್ಬೇಹಿ. ಏಕತೋಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯಾತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮವಚನಂ. ‘‘ಓವದತೀ’’ತಿ ವಾ ಇಮಸ್ಸ ‘‘ವದತೀ’’ತಿ ಅತ್ಥೇ ಸತಿ ಸಮ್ಪದಾನವಚನಮ್ಪಿ ಯುಜ್ಜತಿ. ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ನಾಮ ಪರಿವತ್ತಲಿಙ್ಗಾ ವಾ ಪಞ್ಚಸತಸಾಕಿಯಾನಿಯೋ ವಾ.

೧೪೯. ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸಚೇ ಭೂಮಿ ಮನಾಪಾ ಹೋತಿ, ಆಸನಂ ಅಪಞ್ಞಾಪೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ತೀಸುಪಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇಸು ವುತ್ತಂ. ಮಾತುಗಾಮಗ್ಗಹಣೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಧಮ್ಮದೇಸನಾಪತ್ತಿಮೋಚನತ್ಥ’’ನ್ತಿ. ಸಮ್ಮತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಾಟಿಪದೇ ಓವಾದತ್ಥಾಯ ಸಬ್ಬಾಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಆಗನ್ತಬ್ಬತೋ ‘‘ಸಮಗ್ಗಾತ್ಥ ಭಗಿನಿಯೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬಾಸಂ ಆಗಮನಂ ಪುಚ್ಛತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಬ್ಬಾ ಆಗತಾತ್ಥಾ’’ತಿ. ಗಿಲಾನಾಸು ಅನಾಗತಾಸುಪಿ ಗಿಲಾನಾನಂ ಅನಾಗಮನಸ್ಸ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ಆಗನ್ತುಂ ಸಮತ್ಥಾಹಿ ಚ ಸಬ್ಬಾಹಿ ಆಗತತ್ತಾ ‘‘ಸಮಗ್ಗಾಮ್ಹಯ್ಯಾ’’ತಿ ವತ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಾತಿಆದೀಸು ಯತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಠಿತಾಯ ಏವ ಕಾಯಂ ಪುರತೋ ನಾಮೇತ್ವಾ ‘‘ವನ್ದಾಮಿ ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಗನ್ತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ. ಅನ್ತರಘರನ್ತಿ ಕತ್ಥಚಿ ನಗರದ್ವಾರಸ್ಸ ಬಹಿಇನ್ದಖೀಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತೋಗಾಮೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಕತ್ಥಚಿ ಘರುಮ್ಮಾರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತೋಗೇಹಂ. ಇಧ ಪನ ‘‘ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ವಾ’’ತಿ ವಿಸುಂ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಅನ್ತರಘರೇ ವಾ’’ತಿ ಅನ್ತೋಗೇಹಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚೀತಿ ಅನ್ತೋಗಾಮಾದೀಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ.

ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ವಸಥ ಅಯ್ಯೇ, ಮಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಆನೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತವಚನಂ ಸದ್ದಹನ್ತೀಹಿ ವಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ನ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಗನ್ತುಕಾಮಾತಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ನಿಮನ್ತಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ತತ್ಥೇವ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಯತೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯತೋ. ಯಾಚಿತ್ವಾತಿ ‘‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಆನೀತಓವಾದೇನೇವ ಮಯಮ್ಪಿ ವಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಯಾಚಿತ್ವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ. ಆಗತಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಓವಾದೇನ ವಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ವಸ್ಸಂ ವಸಿತಬ್ಬಂ. ಅಭಿಕ್ಖುಕಾವಾಸೇ ವಸನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತೀತಿ ಚೋದನಾಮುಖೇನ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಆಪತ್ತಿಪ್ಪಸಙ್ಗಂ ವದತಿ, ನ ಪನ ತಸ್ಸಾ ಆಪತ್ತಿ. ವಸ್ಸಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾಪಿ ಆಪತ್ತೀತಿ ವಸ್ಸಾನುಪಗಮಮೂಲಂ ಆಪತ್ತಿಂ ವದತಿ. ಇತರಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿಕಾರಣಸಬ್ಭಾವತೋ ‘‘ಸಾ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಸಾ ವಸ್ಸಾನುಪಗಮಮೂಲಾ ಆಪತ್ತಿ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಅಭಿಕ್ಖುಕೇಪಿ ಆವಾಸೇ ಈದಿಸಾಸು ಆಪದಾಸು ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಆಪದಾಸು ಹಿ…ಪೇ… ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ’’ತಿ. ಇತರಾಯ ಪನ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಕಾರಣೇ ಅಸತಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯಪಿ ವಸ್ಸಂ ನ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಸನ್ತೇಸು ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಸು ವಸ್ಸಂ ಅನುಪಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಆಪತ್ತಿ. ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪವಾರೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಪವಾರೇನ್ತೀನಂ ಆಪತ್ತಿಸಮ್ಭವತೋ. ಸಚೇ ದೂರೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ಸಕ್ಕಾ ಚ ಹೋತಿ ನವಮಿಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪವಾರೇತುಂ, ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ನವಮಿಯಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ಅಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಅನಾಪತ್ತಿ.

ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಪುಚ್ಛನಂ ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛಾ, ಸಾಯೇವ ಕ-ಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ರಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛಕನ್ತಿ ವುತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛನ’’ನ್ತಿ. ಉಪೋಸಥೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋತಿ ‘‘ಕದಾ, ಅಯ್ಯ, ಉಪೋಸಥೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ. ಭಿಕ್ಖುನಾಪಿ ‘‘ಸ್ವೇ, ಭಗಿನಿ, ಉಪೋಸಥೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕದಾಚಿ ಕೇನಚಿ ಕಾರಣೇನ ಪನ್ನರಸಿಕಂ ವಾ ಚಾತುದ್ದಸೀಉಪೋಸಥಂ, ಚಾತುದ್ದಸಿಕಂ ವಾ ಪನ್ನರಸೀಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಯಸ್ಮಿಞ್ಚ ದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಉಪೋಸಥೋ ಕತೋ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿಪಿ ಉಪೋಸಥೋ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ಪಕ್ಖಸ್ಸ ತೇರಸಿಯಂಯೇವ ಗನ್ತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಚೇ ಚಾತುದ್ದಸಿಯಂ ಉಪೋಸಥಂ ಕರೋನ್ತಿ, ‘‘ಚಾತುದ್ದಸಿಕೋ ಭಗಿನೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ ಪನ ಪನ್ನರಸಿಯಂ ಕರೋನ್ತಿ, ‘‘ಪನ್ನರಸಿಕೋ ಭಗಿನೀ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಓವಾದತ್ಥಾಯಾತಿ ಓವಾದಯಾಚನತ್ಥಾಯ. ಪಾಟಿಪದದಿವಸತೋ ಪನ ಪಟ್ಠಾಯ ಧಮ್ಮಸವನತ್ಥಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಾಟಿಪದದಿವಸೇ ಓವಾದಗ್ಗಹಣತ್ಥಾಯ ದುತಿಯದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಧಮ್ಮಸವನತ್ಥಾಯ ಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಓವಾದಗ್ಗಹಣಮ್ಪಿ ಹಿ ‘‘ಧಮ್ಮಸವನಮೇವಾ’’ತಿ ಅಭೇದೇನ ವುತ್ತಂ. ನಿರನ್ತರಂ ವಿಹಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸೂತಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಉಪಸಙ್ಕಮನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತನ್ತಿಆದಿನಾ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಸಬ್ಬಾಸಂಯೇವ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನದೀಪನತ್ಥಂ ಪಾಳಿ ನಿದಸ್ಸಿತಾ. ಓವಾದಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಓವಾದಂ ಯಾಚಿತುಂ ಗಚ್ಛತಿ. ದ್ವೇ ತಿಸ್ಸೋತಿ ದ್ವೀಹಿ ತೀಹಿ. ಕರಣತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ.

ಪಾಸಾದಿಕೇನಾತಿ ಪಸಾದಜನಕೇನ ನಿದ್ದೋಸೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿನಾ. ಸಮ್ಪಾದೇತೂತಿ ತಿವಿಧಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಸಮ್ಪಾದೇತು. ಸಚೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕಂಯೇವ ದಿಸ್ವಾ ತಾಹಿ ಭಿಕ್ಖುನೀಹಿ ಓವಾದೋ ಯಾಚಿತೋ ಭವೇಯ್ಯ, ತೇನ ಕಿಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ? ಉಪೋಸಥಗ್ಗೇ ಸನ್ನಿಪತಿತೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚವಸೇನ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಕಾಚಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವಾದಂ ಯಾಚಮಾನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೇ ‘‘ಏವಂ ವದೇಹೀ’’ತಿ ಓವಾದಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇನ ವತ್ತಬ್ಬವಚನಂ ಅಞ್ಞೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕಥಾಪೇತ್ವಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕೇನ ವತ್ತಬ್ಬವಚನಂ ಅತ್ತನಾ ವತ್ವಾ ಪುನ ಸಯಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಾ ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಾಪೇತಬ್ಬಂ. ಏತಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ತಾಹೀ’’ತಿ ಏತಂ ಬಹುವಚನಂ ವುತ್ತಂ.

ಏಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾತಿ ಇದಂ ಬಹೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇಹಿ ಏಕಾಯ ಏವ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಸಾಸನಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ದುತಿಯಿಕಾಯ ಅಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ. ಬಹೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇಹೀತಿ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ವಾ ಗಾಮೇ ಬಹೂಹಿ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇಹಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ ಚ ಅಯ್ಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚ ಭಿಕ್ಖುನೀ ಚಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ನಾನಾಉಪಸ್ಸಯೇಹಿ ಸಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವತ್ತಬ್ಬವಚನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಞ್ಚ ಏಕೇನ ಪಕಾರೇನ ಮುಖಮತ್ತನಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯೇ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಮಾಣಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ತದನುರೂಪೇನ ನಯೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅಯ್ಯಾನಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಸಙ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವುತ್ತಂ.

ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸಕೇನಪೀತಿ ಇದಂ ಸಙ್ಘುಪೋಸಥವಸೇನೇವ ದಸ್ಸಿತಂ. ಯತ್ಥ ಪನ ತಿಣ್ಣಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಾ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸೋ ನತ್ಥಿ, ತತ್ಥಾಪಿ ಞತ್ತಿಠಪನಕೇನ ಇತರೇನ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಏಕಪುಗ್ಗಲೇನಪಿ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಓವಾದಯಾಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಪಾಟಿಪದೇ ಆಗತಾನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ‘‘ನತ್ಥಿ ಕೋಚೀ’’ತಿಆದಿ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ. ಸಚೇ ಸಯಮೇವ, ‘‘ಸಮ್ಮತೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಇಮಂ ವಿಧಿಂ ಅಜಾನನ್ತೋ ಇಧ ಬಾಲೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ.

೧೫೦. ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಸಞ್ಞೀ ವಗ್ಗಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಂ ವಗ್ಗಸಞ್ಞೀ ಓವದತಿ, ಆಪತ್ತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸಾತಿಆದೀಸು ವಿಜ್ಜಮಾನೇಸುಪಿ ವಗ್ಗಾದಿಭಾವನಿಮಿತ್ತೇಸು ದುಕ್ಕಟೇಸು ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಮೂಲಕಂ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ ಪಾಳಿಯಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮೇ ದ್ವಿನ್ನಂ ನವಕಾನಂ ವಸೇನ ಅಟ್ಠಾರಸ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾನೀ’’ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಅಸಮ್ಮತತಾ, ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಪರಿಪುಣ್ಣೂಪಸಮ್ಪನ್ನತಾ, ಓವಾದವಸೇನ ಅಟ್ಠಗರುಧಮ್ಮಭಣನನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.

ಓವಾದಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.