೩. ಪತ್ತವಗ್ಗೋ
೧. ಪತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೦೨. ತತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಡ್ಢತೇರಸಪಲಾತಿ ಮಾಗಧಿಕಾಯ ಮಾನತುಲಾಯ ಅಡ್ಢತೇರಸಪಲಪರಿಮಿತಂ ಉದಕಂ ಗಣ್ಹನ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ತಥಾ ಪರಿಮಿತಂ ಯವಮಾಸಾದಿಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ಕೇಚಿ. ಆಚರಿಯಧಮ್ಮಪಾಲತ್ಥೇರೇನ ಪನ ‘‘ಪಕತಿಚತುಮುಟ್ಠಿಕಂ ಕುಡುವಂ, ಚತುಕುಡುವಂ ನಾಳಿ, ತಾಯ ನಾಳಿಯಾ ಸೋಳಸ ನಾಳಿಯೋ ದೋಣಂ, ತಂ ಪನ ಮಗಧನಾಳಿಯಾ ದ್ವಾದಸ ನಾಳಿಯೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ವದನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದಮಿಳನಾಳೀತಿ ಪುರಾಣನಾಳಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸಾ ಚ ಚತುಮುಟ್ಠಿಕೇಹಿ ಕುಡುವೇಹಿ ಅಟ್ಠ ಕುಡುವಾ, ತಾಯ ನಾಳಿಯಾ ದ್ವೇ ನಾಳಿಯೋ ಮಗಧನಾಳಿಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಪುರಾಣಾ ಪನ ‘‘ಸೀಹಳನಾಳಿ ತಿಸ್ಸೋ ನಾಳಿಯೋ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಮತೇನ ಮಗಧನಾಳಿ ಇದಾನಿ ಪವತ್ತಮಾನಾಯ ಚತುಕುಡುವಾಯ ದಮಿಳನಾಳಿಯಾ ಚತುನಾಳಿಕಾ ಹೋತಿ, ತತೋ ಮಗಧನಾಳಿತೋ ಉಪಡ್ಢಞ್ಚ ಪುರಾಣದಮಿಳನಾಳಿಸಙ್ಖಾತಂ ಪತ್ಥಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಏತೇನ ಚ ‘‘ಓಮಕೋ ನಾಮ ಪತ್ತೋ ಪತ್ಥೋದನಂ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ಪಾಳಿವಚನಞ್ಚ ಸಮೇತಿ, ಲೋಕಿಯೇಹಿಪಿ –
‘‘ಲೋಕಿಯಂ ಮಗಧಞ್ಚೇತಿ, ಪತ್ಥದ್ವಯಮುದಾಹಟಂ;
ಲೋಕಿಯಂ ಸೋಳಸಪಲಂ, ಮಾಗಧಂ ದಿಗುಣಂ ಮತ’’ನ್ತಿ. –
ಏವಂ ಲೋಕೇ ನಾಳಿಯಾ ಮಗಧನಾಳಿ ದಿಗುಣಾತಿ ದಸ್ಸಿತಾ, ಏವಞ್ಚ ಗಯ್ಹಮಾನೇ ಓಮಕಪತ್ತಸ್ಸ ಚ ಯಾಪನಮತ್ತೋದನಗಾಹಿಕಾ ಚ ಸಿದ್ಧಾ ಹೋತಿ. ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಅಟ್ಠಕುಡುವತೋ ಊನೋದನಗಾಹಿನಾ ಪತ್ತೇನ ಅಥೂಪೀಕತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಯಾಪೇತುಂ. ತೇನೇವ ವೇರಞ್ಜಕಣ್ಡಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಪತ್ಥೋ ನಾಮ ನಾಳಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ ಏಕಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಅಲಂ ಯಾಪನಾಯ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಹೇತಂ ‘ಪತ್ಥೋದನೋ ನಾಲಮಯಂ ದುವಿನ್ನ’’’ನ್ತಿ (ಜಾ. ೨.೨೧.೧೯೨) ವುತ್ತಂ, ‘‘ಏಕೇಕಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಹೋತೀ’’ತಿ ಚ ಆಗಹಂ, ತಸ್ಮಾ ಇಧ ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.
ಆಲೋಪಸ್ಸ ಅನುರೂಪನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಮತ್ತಾ ನಾಮ ಓದನತೋ ಚತುತ್ಥಭಾಗೋ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೮೭) ಬ್ರಹ್ಮಾಯುಸುತ್ತಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತತ್ತಾ ಆಲೋಪಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಭಾಗಮೇವ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಅನುರೂಪನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಓದನಗತಿಕಾನೇವಾತಿ ಓದನಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಏವ ಪವಿಸನಸೀಲಾನಿ ಸಿಯುಂ, ಅತ್ತನೋ ಓಕಾಸಂ ನ ಗವೇಸನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಾಮಮತ್ತೇತಿ ‘‘ಮಜ್ಝಿಮೋ ಪತ್ತೋ ಮಜ್ಝಿಮೋಮಕೋ’’ತಿಆದಿನಾಮಮತ್ತೇ.
೬೦೭-೮. ಏವಂ ಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇತಿ ಪರಿಯೋಸಾನಾಲೋಪಜ್ಝೋಹರಣಪಯೋಗೇ ಪಯೋಗೇ, ಆಲೋಪೇ ಆಲೋಪೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕತ್ವಾತಿ ಪಾಕಪರಿಯೋಸಾನಂ ಕತ್ವಾ. ಪಚಿತ್ವಾ ಠಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕಾಳವಣ್ಣಪಾಕಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಛಿದ್ದನ್ತಿ ಮುಖವಟ್ಟಿತೋ ದ್ವಙ್ಗುಲಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾಛಿದ್ದಂ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಂ ಪಠಮಕಥಿನೇ ವುತ್ತನಯಮೇವ.
ಪತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೨. ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೦೯-೬೧೩. ದುತಿಯೇ ಪಾಳಿಯಂ ಅಹಂ ಪತ್ತೇನ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ತಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸೇಸೋ. ‘‘ಅಪತ್ತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಿಜಹನಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಞ್ಚಬನ್ಧನೇಪಿ ಪತ್ತೇ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಪಾಕೇ ಪತ್ತೇ ವಿಯ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ನ ರುಹತಿ. ‘‘ತಿಪುಪಟ್ಟಕೇನ ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ತಮ್ಬಲೋಹಾದೀಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಲೋಹೇಹಿ ಅಯೋಪತ್ತಸ್ಸ ಛಿದ್ದಂ ಛಾದೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ತೇನೇವ ‘‘ಲೋಹಮಣ್ಡಲಕೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅಕಾಳವಣ್ಣಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಪತ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಏವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಧಿಟ್ಠಾನುಪಗಪತ್ತಸ್ಸ ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನತಾ, ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಅಕತವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ಊನಪಞ್ಚಬನ್ಧನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೩. ಭೇಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೧೮-೬೨೧. ತತಿಯೇ ಪಾಳಿಯಂ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛತ್ಥೇರೇನ ‘‘ನ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಆರಾಮಿಕೋ ಅನುಞ್ಞಾತೋ’’ತಿ ಪಠಮಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರಾಮಿಕ’’ನ್ತಿ ಪುಗ್ಗಲಾನಮ್ಪಿ ಆರಾಮಿಕನಾಮೇನ ದಾಸಗ್ಗಹಣೇ ಅನುಞ್ಞಾತೇ ಏವ ಆರಾಮಿಕಾನಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಖೇತ್ತವತ್ಥಾದೀನಿ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನಪಿ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಗಹೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಥಾ ಅನನುಞ್ಞಾತತ್ತಾತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ. ‘‘ಖೇತ್ತವತ್ಥುಪಟಿಗ್ಗಹಣಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ. ನಿ. ೧.೧೦, ೧೯೪) ಹಿ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೇಸು ಏಕಸ್ಸೇವ ಪುಗ್ಗಲಿಕವಸೇನ ಗಹಣೇ ಅನುಞ್ಞಾತೇ ಇತರೀತರಾನಂ ತಥಾ ನ ಗಹೇತಬ್ಬತಾ ಸಿದ್ಧಾವ ಹೋತಿ. ಯಞ್ಚ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛತ್ಥೇರೇನ ದಾಯಕಕುಲಸ್ಸ ದಾರಿಕಾಯ ಸುವಣ್ಣಮಾಲಾವಸೇನ ತಿಣಣ್ಡುಪಕಸ್ಸ ನಿಮ್ಮಾನಂ, ತಂ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದ್ಧಿಮಸ್ಸ ಇದ್ಧಿವಿಸಯೇ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೫೯) ವಚನತೋ ಕುಲಸಙ್ಗಹಾದಿ ನ ಹೋತೀತಿ ಕತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಖೀಣಾಸವಾನಂ ಲಾಭಿಚ್ಛಾಯ ಅಭಾವತೋ ಕುಲಸಙ್ಗಹೇಪಿ ಆಜೀವಕೋಪೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಯುತ್ತಂ ಖೀಣಾಸವಾನಮ್ಪಿ ಆಜೀವವಿಪತ್ತಿಹೇತೂನಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀನಂ ಪರಿವಜ್ಜೇತಬ್ಬತೋ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ ‘‘ನೇವ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯಮಾಜೀವಂ, ಚಜಮಾನೋಪಿ ಜೀವಿತ’’ನ್ತಿ (ಮಿ. ಪ. ೬.೧.೫). ಭಗವತಾ ಚ ‘‘ಗಾಥಾಭಿಗೀತಂ ಮೇ ಅಭೋಜನೀಯ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ (ಸು. ನಿ. ೮೧, ೪೮೪; ಮಿ. ಪ. ೪.೫.೯; ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೯೭).
೬೨೨. ಉಗ್ಗಹಿತಕನ್ತಿ ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಸಯಂ ಗಹಿತಂ. ಸಯಂ ಕರೋತೀತಿ ಪಚಿತ್ವಾ ಕರೋತಿ. ಪುರೇಭತ್ತನ್ತಿ ತದಹುಪುರೇಭತ್ತಮೇವ ವಟ್ಟತಿ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ. ಸಯಂಕತನ್ತಿ ಖೀರನವನೀತಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಕತಂ. ನಿರಾಮಿಸಮೇವಾತಿ ತದಹುಪುರೇಭತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅಜ್ಜ ಸಯಂಕತಂ ನಿರಾಮಿಸಮೇವ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಕಸ್ಮಾ ಸಾಮಪಾಕೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನವನೀತಂ ತಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇಹೀತಿ ಖೀರದಧೀನಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಉಗ್ಗಹಿತಕೇಹಿ ಕತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಜನಾದೀಸು ಉಪನೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅಕಪ್ಪಿಯಮಂಸಸಪ್ಪಿಮ್ಹೀತಿ ಹತ್ಥಿಆದೀನಂ ಸಪ್ಪಿಮ್ಹಿ.
ಏತ್ಥ ಪನಾತಿ ನವನೀತೇ ವಿಸೇಸೋ ಅತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧೋತಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಧೋತಮೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತುಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಇತರಥಾ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಥೇರಾನಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.
ಮಹಾಸಿವತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪನ ವತ್ಥುನೋ ವಿಯೋಜಿತತ್ತಾ ದಧಿಗುಳಿಕಾದೀಹಿ ಯುತ್ತತಾಮತ್ತೇನ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಕ್ಕತೋ ಉದ್ಧಟಮತ್ತಮೇವ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಧೋವಿತ್ವಾ, ಪಚಿತ್ವಾ ವಾ ನಿರಾಮಿಸಮೇವ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಂಸೂತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ನ ಪನ ದಧಿಗುಳಿಕಾದೀಹಿ ಸಹ ವಿಕಾಲೇ ಭುಞ್ಜಿಂಸು. ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಮಾ ನವನೀತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೇನ…ಪೇ… ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಅಧೋತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ತಂ ನವನೀತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೇನ ದಧಿಆದೀನಿ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಖಯಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀತಿ ನಿರಾಮಿಸಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಿಕಾಲೇಪಿ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ನವನೀತೇ ಲಗ್ಗಮತ್ತೇನ ವಿಸುಂ ದಧಿಆದಿವೋಹಾರಂ ಅಲದ್ಧೇನ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ದಧಿಆದಿನಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಏತೇನ ವಿಸುಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತದಧಿಆದೀಹಿ ಸಹ ಪಕ್ಕಂ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಮಿಮ್ಪೀತಿ ನಿರಾಮಿಸಭೂತೇಪಿ. ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕಾನಂ ಪನ ಅಯಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ತಾವ ದಧಿಆದೀಹಿ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನರಸತ್ತಾ ಭತ್ತೇನ ಸಹಿತೇನ ಗುಳಪಿಣ್ಡಾದಿ ವಿಯ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತಂ ಪನ ಪಚನ್ತೇನ ಧೋವಿತ್ವಾವ ಪಚಿತಬ್ಬಂ, ಇತರಥಾ ಪಚನಕ್ಖಣೇ ಪಚ್ಚಮಾನದಧಿಗುಳಿಕಾದೀಹಿ ಸಮ್ಭಿನ್ನರಸತಾಯ ಸಾಮಂಪಕ್ಕಂ ಜಾತಂ, ತೇಸು ಖೀಣೇಸು ಸಾಮಂಪಕ್ಕಮೇವ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಿರಾಮಿಸಮೇವ ಪಚಿತಬ್ಬನ್ತಿ. ತೇನೇವ ‘‘ಆಮಿಸೇನ ಸಹ ಪಕ್ಕತ್ತಾ’’ತಿ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಂ.
ಏತ್ಥ ಚಾಯಂ ವಿಚಾರಣಾ – ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾಭಾವೇ ಆಮಿಸೇನ ಸಹ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಕ್ಕಸ್ಸ ಸಯಂಪಾಕದೋಸೋ ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕೀಯತಿ ಯಾವಕಾಲಿಕತಾ ವಾ, ತತ್ಥ ನ ತಾವ ಸಯಂಪಾಕದೋಸೋ ಏತ್ಥ ಸಮ್ಭವತಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕತ್ತಾ. ಯಞ್ಹಿ ತತ್ಥ ದಧಿಆದಿ ಆಮಿಸಗತಂ, ತಂ ಪರಿಕ್ಖೀಣನ್ತಿ. ಅಥ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತದಧಿಗುಳಿಕಾದಿನಾ ಸಹ ಅತ್ತನಾ ಪಕ್ಕತ್ತಾ ಸವತ್ಥುಕಪಕ್ಕಂ ವಿಯ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಪರಿಸಙ್ಕೀಯತಿ, ತದಾ ಆಮಿಸೇನ ಸಹ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾತಿ ಕಾರಣಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ನ ಪನ ಪಕ್ಕತ್ತಾತಿ. ತಥಾ ಚ ಉಪಡ್ಢತ್ಥೇರಾನಂ ಮತಮೇವ ಅಙ್ಗೀ ಕತಂ ಸಿಯಾ. ತತ್ಥ ಚ ಸಾಮಣೇರಾದೀಹಿ ಪಕ್ಕಮ್ಪಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಮೇವ ಸಿಯಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಖೀರಾದಿಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ಕತಸಪ್ಪಿಆದಿ ವಿಯ ಚ, ನ ಚ ತಂ ಯುತ್ತಂ, ಭಿಕ್ಖಾಚಾರೇನ ಲದ್ಧನವನೀತಾದೀನಂ ತಕ್ಕಾದಿಆಮಿಸಸಂಸಗ್ಗಸಮ್ಭವೇನ ಅಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತಾಪಸಙ್ಗತೋ. ನ ಹಿ ಗಹಟ್ಠಾ ಧೋವಿತ್ವಾ, ಸೋಧೇತ್ವಾ ವಾ ಪತ್ತೇ ಆಕಿರನ್ತೀತಿ ನಿಯಮೋ ಅತ್ಥಿ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ‘‘ಯಥಾ ತತ್ಥ ಪತಿತತಣ್ಡುಲಕಣಾದಯೋ ನ ಪಚ್ಚನ್ತಿ, ಏವಂ…ಪೇ… ಪುನ ಪಚಿತ್ವಾ ದೇತಿ, ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಸತ್ತಾಹಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಚನೇನಪೇತಂ ವಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ ಇಧ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕಾನಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಮೇವ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ಯಥಾ ಚೇತ್ಥ, ಏವಂ ‘‘ಲಜ್ಜೀ ಸಾಮಣೇರೋ ಯಥಾ ತತ್ಥ ಪತಿತತಣ್ಡುಲಕಣಾದಯೋ ನ ಪಚ್ಚನ್ತಿ, ಏವಂ ಸಾಮಿಸಪಾಕಂ ಮೋಚೇನ್ತೋ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ವಿಲೀಯಾಪೇತ್ವಾ…ಪೇ… ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವಚನಸ್ಸಾಪಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ಯದಿ ಹಿ ಏತಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಸಂಸಗ್ಗಪರಿಹಾರಾಯ ವುತ್ತಂ ಸಿಯಾ, ಅತ್ತನಾಪಿ ತಥಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ಭವೇಯ್ಯ. ಗಹಟ್ಠೇಹಿ ದಿನ್ನಸಪ್ಪಿಆದೀಸು ಚ ಆಮಿಸಸಂಸಗ್ಗಸಙ್ಕಾ ನ ವಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ನ ಹಿ ಗಹಟ್ಠಾ ಏವಂ ವಿಲೀಯಾಪೇತ್ವಾ ಪನ ತಣ್ಡುಲಾದಿಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪುನ ಪಚನ್ತಿ, ಅಪಿಚ ಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಖೀರಾದಿಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಯಥಾ ಖೀರಾದಿ ಖಯಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ಪರೇಹಿ ಪಕ್ಕಭೇಸಜ್ಜತೇಲಾದಿಪಿ ಯಾವಕಾಲಿಕಮೇವ ಸಿಯಾ, ನ ಚ ತಮ್ಪಿ ಯುತ್ತಂ ದಧಿಆದಿಖಯಕರಣತ್ಥಂ ‘‘ಪುನ ಪಚಿತ್ವಾ ದೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ. ತಸ್ಮಾ ಮಹಾಸಿವತ್ಥೇರವಾದೇ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಅಧೋತಮ್ಪಿ ನವನೀತಂ ತದಹುಪಿ ಪುನದಿವಸಾದೀಸುಪಿ ಪಚಿತುಂ, ತಣ್ಡುಲಾದಿಮಿಸ್ಸಂ ಸಪ್ಪಿಆದಿಂ ಅತ್ತನಾಪಿ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ವಿಲೀಯಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಪುನ ತಕ್ಕಾದಿಖಯತ್ಥಂ ಪಚಿತುಞ್ಚ ವಟ್ಟತಿ.
ತತ್ಥ ವಿಜ್ಜಮಾನಸ್ಸಪಿ ಪಚ್ಚಮಾನಕ್ಖಣೇ ಸಮ್ಭಿನ್ನರಸಸ್ಸ ಯಾವಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕತ್ತೇನ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಪುರೇಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾನಮ್ಪಿ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕತೋತಿ ನಿಟ್ಠಮೇತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ. ತೇನೇವ ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ವಿಸುಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನ ಪನ ಖೀರಾದಿಆಮಿಸೇನ ನವನೀತಾದಿಂ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವಾ ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ಪಕ್ಕತೇಲಾದಿಭೇಸಜ್ಜಂ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಸಙ್ಖ್ಯಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ಪವಿಟ್ಠಯಾವಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕತ್ತಾಭಾವಾ. ಯಂ ಪನ ಪುರೇಪರಿಗ್ಗಹಿತಭೇಸಜ್ಜೇಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಖೀರಾದಿಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕತೇಲಾದಿಕಂ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹೇವ ಪಕ್ಕಮ್ಪಿ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮ್ಪಿ ಸನ್ನಿಧಿಪಿ ನ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಪಕ್ಖಿತ್ತಖೀರಾದಿಕಸ್ಸಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಮ್ಭಿನ್ನರಸತಾಯ ಪುರೇಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾಪತ್ತಿತೋ. ಸಚೇ ಪನ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇಹೇವ, ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ಪಕ್ಕತೇಲಾದೀಸುಪಿ ಸಚೇ ಆಮಿಸರಸೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಂ ಯಾವಕಾಲಿಕಮೇವ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಸಯಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ.
ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಗಹಿತನ್ತಿ ತಣ್ಡುಲಾದಿವಿಗಮತ್ಥಂ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ, ತಕ್ಕಾದಿವಿಗಮತ್ಥಂ ಪುನ ಪಚಿತ್ವಾ ಗಹಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಠಪಿತಭೇಸಜ್ಜೇಹೀತಿ ಅತಿರೇಕಸತ್ತಾಹಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇಹಿ, ಏತೇನ ತೇಹಿ ಯುತ್ತಮ್ಪಿ ಸಪ್ಪಿಆದಿ ಅತಿರೇಕಸತ್ತಾಹಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ನ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ವದ್ದಲಿಸಮಯೇತಿ ವಸ್ಸಕಾಲಸಮಯೇ, ಅನಾತಪಕಾಲೇತಿ ಅತ್ಥೋ.
ನಿಬ್ಬಟ್ಟಿತತ್ತಾತಿ ಯಾವಕಾಲಿಕವತ್ಥುತೋ ವಿವೇಚಿತತ್ತಾ, ಏತೇನ ತೇಲೇ ಸಭಾವತೋ ಯಾವಕಾಲಿಕತ್ತಾಭಾವಂ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಣೇನ ಯಾವಕಾಲಿಕತ್ತುಪಗಮನಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಭಯಮ್ಪೀತಿ ಅತ್ತನಾ, ಅಞ್ಞೇಹಿ ಚ ಕತಂ.
೬೨೩. ಅಚ್ಛವಸನ್ತಿ ದುಕ್ಕಟವತ್ಥೂನಞ್ಞೇವ ಉಪಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಮನುಸ್ಸವಸ’’ನ್ತಿ. ಸಂಸಟ್ಠನ್ತಿ ಪರಿಸ್ಸಾವಿತಂ. ತಿಣ್ಣಂ ದುಕ್ಕಟಾನನ್ತಿ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ಅಜ್ಝೋಹಾರೇ ತೀಣಿ ದುಕ್ಕಟಾನಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ವಿಕಾಲೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಪಚನಪರಿಸ್ಸಾವನಾದೀಸು ಪುಬ್ಬಪಯೋಗೇಸು ಪಾಳಿಯಂ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿ ನ ವುತ್ತಾ, ತಥಾಪಿ ಏತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಏವ ಭವಿತಬ್ಬಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಕರಣತೋ ಆಹಾರತ್ಥಾಯ ವಿಕಾಲೇ ಯಾಮಕಾಲಿಕಾದೀನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ವಿಯ. ಯಸ್ಮಾ ಖೀರಾದಿಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಭೇಸಜ್ಜತೇಲೇ ಕಸಟಂ ಆಮಿಸಗತಿಕಂ, ತೇನ ಸಹ ತೇಲಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ, ಪಚಿತುಂ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೋ ನ ವಟ್ಟತಿ. ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಕ್ಕತೇಲಕಸಟೇ ವಿಯ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಯತೀ’’ತಿ. ಸಚೇ ವಸಾಯ ಸಹ ಪಕ್ಕತ್ತಾ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತಾ ‘‘ಭನ್ತೇ …ಪೇ… ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಥೇರೋ ಅತಿಕುಕ್ಕುಚ್ಚತಾಯ ಚ ‘‘ಏತಮ್ಪಿ, ಆವುಸೋ, ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ರೋಗನಿಗ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಏವ ವಸಾಯ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ.
‘‘ಮಧುಕರೀಹಿ ನಾಮ ಮಧುಮಕ್ಖಿಕಾಹೀ’’ತಿ ಇದಂ ಖುದ್ದಕಭಮರಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಏವ ವಿಸೇಸನನ್ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಪನ ‘‘ದಣ್ಡಕೇಸು ಮಧುಕಾರಿಕಾ ಮಧುಕರೀಮಕ್ಖಿಕಾ ನಾಮ, ತಾಹಿ ಸಹ ತಿಸ್ಸೋ ಮಧುಮಕ್ಖಿಕಾಜಾತಿಯೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಭಮರಮಕ್ಖಿಕಾತಿ ಮಹಾಪಟಲಕಾರಿಕಾ. ಸಿಲೇಸಸದಿಸನ್ತಿ ಸುಕ್ಖತಾಯ ವಾ ಪಕ್ಕತಾಯ ವಾ ಘನೀಭೂತಂ. ಇತರನ್ತಿ ತನುಕಮಧು.
ಉಚ್ಛುರಸಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ನಿಕ್ಕಸಟರಸಸ್ಸಪಿ ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕತಂ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಉಚ್ಛುಮ್ಹಾ ನಿಬ್ಬತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಯಂ ಪನ ಸುತ್ತನ್ತಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಉಚ್ಛು ಚೇ, ಯಾವಕಾಲಿಕೋ. ಉಚ್ಛುರಸೋ ಚೇ, ಯಾಮಕಾಲಿಕೋ. ಫಾಣಿತಂ ಚೇ, ಸತ್ತಾಹಕಾಲಿಕಂ. ತಚೋ ಚೇ, ಯಾವಜೀವಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಅಮ್ಬಫಲರಸಾದಿಮಿಸ್ಸತಾಯ ಯಾಮಕಾಲಿಕತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಅವಿನಯವಚನತ್ತಾ ತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ. ತೇನೇವ ‘‘ಪುರೇಭತ್ತಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನ ಅಪರಿಸ್ಸಾವಿತಉಚ್ಛುರಸೇನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ನಿರಾಮಿಸಮೇವ ವಟ್ಟತಿ ತತ್ಥ ಪವಿಟ್ಠಯಾವಕಾಲಿಕಸ್ಸ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕತ್ತಾತಿ ಇದಂ ಗುಳೇ ಕತೇ ತತ್ಥ ವಿಜ್ಜಮಾನಮ್ಪಿ ಕಸಟಂ ಪಾಕೇನ ಸುಕ್ಖತಾಯ ಯಾವಜೀವಿಕತ್ತಂ ಭಜತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಸ ಯಾವಕಾಲಿಕತ್ತೇ ಹಿ ಸಾಮಂಪಾಕೇನ ಪುರೇಭತ್ತೇಪಿ ಅನಜ್ಝೋಹರಣೀಯಂ ಸಿಯಾತಿ. ‘‘ಸವತ್ಥುಕಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಇದಂ ಉಚ್ಛುರಸೇ ಚುಣ್ಣವಿಚುಣ್ಣಂ ಹುತ್ವಾ ಠಿತಕಸಟಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ತೇನ ಚ ಅಪರಿಸ್ಸಾವಿತೇನ ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇನ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇಹಿ ಕತಂ ಸತ್ತಾಹಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಝಾಮಉಚ್ಛುಫಾಣಿತನ್ತಿ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಉಚ್ಛುಂ ತಾಪೇತ್ವಾ ಕತಂ. ಕೋಟ್ಟಿತಉಚ್ಛುಫಾಣಿತನ್ತಿ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ನಿಪ್ಪೀಳೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಂ.
ತಂ ತತ್ಥ ವಿಜ್ಜಮಾನಮ್ಪಿ ಕಸಟಂ ಪಕ್ಕಕಾಲೇ ಯಾವಕಾಲಿಕತ್ತಂ ವಿಜಹತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತಂ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಸೀತೋದಕೇನ ಕತನ್ತಿ ಮಧುಕಪುಪ್ಫಾನಿ ಸೀತೋದಕೇನ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಪರಿಸ್ಸಾವೇತ್ವಾ ಪಚಿತ್ವಾ ಕತಂ, ಅಮದ್ದಿತ್ವಾ ಕತನ್ತಿ ಕೇಚಿ, ತತ್ಥ ಕಾರಣಂ ನ ದಿಸ್ಸತಿ. ಖೀರಜಲ್ಲಿಕನ್ತಿ ಖೀರಫೇಣಂ. ಮಧುಕಪುಪ್ಫಂ ಪನಾತಿಆದಿ ಯಾವಕಾಲಿಕರೂಪೇನ ಠಿತಸ್ಸಪಿ ಅವಟ್ಟನಕಮೇರಯಬೀಜವತ್ಥುಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆರದ್ಧಂ.
ಸಬ್ಬಾನಿಪೀತಿ ಸಪ್ಪಿಆದೀನಿ ಪಞ್ಚಪಿ. ಆಹಾರಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಾನಿ ಏತಾನಿ ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ಚೋದನಾಪರಿಹಾರಾಯ ಭೇಸಜ್ಜೋದಿಸ್ಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೇನ ತಪ್ಪಸಙ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಓದಿಸ್ಸಕಾನಿ ಏಕತೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸತ್ತವಿಧಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಅಪಕತಿಭೇಸಜ್ಜತ್ತಾ ವಿಕಟಾನಿ ವಿರೂಪಾನಿ ವಿಸಹರಣತೋ ಮಹಾವಿಸಯತ್ತಾ ಮಹನ್ತಾನಿ ಚಾತಿ ಮಹಾವಿಕಟಾನಿ. ಉಪಸಮ್ಪದಾದೀನೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಗಣಙ್ಗಣೂಪಾಹನಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.
ಅಧಿಟ್ಠೇತೀತಿ ಬಾಹಿರಪರಿಭೋಗತ್ಥಮೇತನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ, ಏವಂ ಪರಿಭೋಗೇ ಅನಪೇಕ್ಖತಾಯ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ವಿಜಹತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವಂ ಅಞ್ಞೇಸುಪಿ ಕಾಲಿಕೇಸು ಅನಜ್ಝೋಹರಿತುಕಾಮತಾಯ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಬಾಹಿರಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ನಿಯಮೇಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ವಿಜಹತೀತಿ ಇದಮ್ಪಿ ವಿಸುಂ ಏಕಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣವಿಜಹನಕಾರಣನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.
೬೨೫. ಸಚೇ ದ್ವಿನ್ನಂ…ಪೇ… ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪಾಠೋ ಗಳಿತೋ, ಏವಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಾಠೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ‘‘ಸಚೇ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸನ್ತಕಂ ಏಕೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಅವಿಭತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಅಞ್ಞಥಾ ಹಿ ಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗೋಪಿ ನ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ. ‘‘ಗಣ್ಠಿಪದೇಪಿ ಚ ಅಯಮೇವ ಪಾಠೋ ದಸ್ಸಿತೋ’’ತಿ (ಸಾರತ್ಥ. ಟೀ. ೨.೬೨೫) ಸಾರತ್ಥದೀಪನಿಯಂ ವುತ್ತಂ. ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಅವಿಭತ್ತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಪನ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇದಂ ‘‘ಸತ್ತಾಹಪರಮಂ ಸನ್ನಿಧಿಕಾರಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಚನತೋ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಯೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ, ತೇನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ದಾನಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೀ’’ತಿ ಇದಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ನಿರಪೇಕ್ಖದಿನ್ನವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಅವಿಗತತ್ತೇಪಿ ಸಕಸನ್ತಕತಾ ವಿಗತಾವ ಹೋತಿ, ತೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ನ ಹೋತಿ. ಅತ್ತನಾವ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಂ, ಸಕಸನ್ತಕತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ, ನ ಏಕೇನ. ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ನಿರಪೇಕ್ಖದಾನೇ ಪನ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ವಿಜಹತಿ, ಪರಿಭೋಗೋಪೇತ್ಥ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಸಾಪೇಕ್ಖದಾನೇ ದಾನಲಕ್ಖಣಾಭಾವತೋ. ‘‘ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೀ’’ತಿ ಏತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಪಾಳಿಪದೇ ಕಸ್ಸಚಿ ಅದತ್ವಾ ಅನಪೇಕ್ಖತಾಯ ಛಡ್ಡನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅನಪೇಕ್ಖೋ ದತ್ವಾ’’ತಿ ಇದಞ್ಚ ಪಟಿಗ್ಗಹಣವಿಜಹನವಿಧಿದಸ್ಸನತ್ಥಮೇವ ವುತ್ತಂ. ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಹಿ ವಿಜಹಿತೇ ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭೋಗೋ ಸಯಮೇವ ವಟ್ಟಿಸ್ಸತಿ, ತಬ್ಬಿಜಹನಞ್ಚ ವತ್ಥುನೋ ಸಕಸನ್ತಕತಾಪರಿಚ್ಚಾಗೇನ ಹೋತೀತಿ, ಏತೇನ ಚ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಅಜ್ಝೋಹರಣಾಪೇಕ್ಖಾಯ ಸತಿ ಪಟಿಗ್ಗಹಣವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ನಾಮ ವಿಸುಂ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಸಿಜ್ಝತಿ. ಇತರಥಾ ಹಿ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಣೇ ಅನಪೇಕ್ಖೋವ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಪುನ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ. ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಏಕಸ್ಸ ಸನ್ತಕಂ ಅಞ್ಞೇನ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.
ಏವನ್ತಿ ‘‘ಪುನ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಪೇಕ್ಖಂ ಅಕತ್ವಾ ಸುದ್ಧಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಚ್ಚತ್ತತಂ ಪರಾಮಸತಿ. ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಮೂಲಿಕಾಹಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಾದಿಆಪತ್ತೀಹಿ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪರಿಭೋಗೇ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ನಿಸ್ಸಟ್ಠಪಟಿಲದ್ಧಸ್ಸ ಕಾಯಿಕಪರಿಭೋಗಾದೀಸು ಯಾ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ, ತಾಯ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಪ್ಪಿಆದೀನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಭಾವೋ, ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕತಾ, ಸತ್ತಾಹಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ಭೇಸಜ್ಜಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೪. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೨೮. ಚತುತ್ಥೇ ಜೇಟ್ಠಮೂಲಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಾ…ಪೇ… ಕರಣಕ್ಖೇತ್ತಞ್ಚಾತಿ ಪಠಮದ್ಧಮಾಸಮ್ಪಿ ಕರಣಕ್ಖೇತ್ತಂ ವುತ್ತಂ. ತಂ ‘‘ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಪುರಿಮದ್ಧಮಾಸೇ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮದ್ಧಮಾಸೇ ವಾ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಮಾಸೇವ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಮತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ ನಿವಾಸನೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿಯಾ ವುತ್ತತ್ತಾತಿ. ಯಂ ಪನ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಮಾಸೋ ಪರಿಯೇಸನಕ್ಖೇತ್ತಂ, ಪಚ್ಛಿಮೋ ಅದ್ಧಮಾಸೋ ಕರಣನಿವಾಸನಕ್ಖೇತ್ತಮ್ಪೀ’’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ, ತಂ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅದ್ಧಮಾಸೇ ಕತ್ವಾ ನಿವಾಸೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಏವಮತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಇಧ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೇ ಗಹಿತೇ ವಿರೋಧೋ ನತ್ಥಿ.
‘‘ವತ್ತಭೇದೇ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಅದಿನ್ನಪುಬ್ಬೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೇ ಮನುಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ಪಕತಿಯಾ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕದಾಯಕಾ ನಾಮ ಸಙ್ಘಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ವಾ ಅಪ್ಪವಾರೇತ್ವಾವ ಅನುಸಂವಚ್ಛರಂ ದಾಯಕಾ.
೬೩೦. ‘‘ಛ ಮಾಸೇ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತೀ’’ತಿ ಏತೇನ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇಪಿ ಯಾವ ವಸ್ಸಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮದಿವಸಾ ಅಕತಾ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತೀತಿ ದೀಪಿತಂ ಹೋತಿ. ಏಕಮಾಸನ್ತಿ ಹೇಮನ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮುಪೋಸಥೇನ ಸಹ ಗಣೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಏವ ಹಿ ತಂ ಮೂಲಚೀವರಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಇತರಥಾ ಹಿ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯತೋ. ಏಕಾಹದ್ವೀಹಾದಿವಸೇನ…ಪೇ… ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ದ್ವೀಹಾನಾಗತಾಯ…ಪೇ… ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ, ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ವಾ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತತ್ಥ ಆಸಳ್ಹೀಮಾಸಸ್ಸ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಪುಣ್ಣಮಿಯಂ ಲದ್ಧಾ, ತದಹೇವ ರಜನಕಪ್ಪಪರಿಯೋಸಾನೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾ ‘‘ಏಕಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಸ್ಸ ಛಟ್ಠಿಯಂ ಲದ್ಧಾ, ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ‘‘ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಾವ ಪಠಮಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಪುಣ್ಣಮಾ, ತಾವ ಲದ್ಧಾ, ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ‘‘ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಠಮಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಪುಣ್ಣಮಿತೋ ಪರಂ ಲದ್ಧಾ ಚೇವ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಯಾವ ಚೀವರಕಾಲೋ ನಾತಿಕ್ಕಮತಿ, ತಾವ ಅನಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾಪಿ ಠಪೇತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.
ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅನ್ತೋದಸಾಹೇ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತೇಪಿ ವಸ್ಸಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಏಕಾಹದ್ವೀಹಾದಿವಸೇನ ಅನಾಗತಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕಾಯ ಲದ್ಧಾ ತೇಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ದಸಾಹಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನ್ತೇನ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಾನಕ್ಖೇತ್ತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾ ಏವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ, ತತೋ ಪನ ಪುಬ್ಬೇ ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇನ ನಿಟ್ಠಿತಾಪಿ ನ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಖೇತ್ತತ್ತಾ. ತಾದಿಸಾ ಪನ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ಏವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ, ಅನಧಿಟ್ಠಹತೋ ಅರುಣುಗ್ಗಮನೇನ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ‘‘ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಿಂ ಪಯೋಜನನ್ತಿ ಚೇ? ವಸ್ಸಾನತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಏವ ದಸಾಹೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ ನಿಟ್ಠಿತಾ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ಏವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ದಸಾಹಾತಿಕ್ಕಮೇ ನಿಟ್ಠಿತಾ ತದಹೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ.
ದಸಾಹೇ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ಚೀವರಕಾಲಂ ನಾತಿಕ್ಕಮೇತಬ್ಬಾತಿ ತೇಮಾಸಬ್ಭನ್ತರೇ ದಸಾಹೇ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ನವಾಹಾನಾಗತಾಯ ಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಪುಣ್ಣಮಾಯ ಸತ್ತಮಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಲದ್ಧಾ, ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಚೀವರಕಾಲಂ ನಾತಿಕ್ಕಮೇತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಮಾಸೋ ಸೇಸೋ ಗಿಮ್ಹಾನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಚೀವರಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪರಿಯೇಸನಕ್ಖೇತ್ತಂ ವತ್ವಾ ‘‘ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಂ ವಸ್ಸಾನಂ ಚಾತುಮಾಸಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತು’’ನ್ತಿ (ಮಹಾವ. ೩೫೮) ವುತ್ತತ್ತಾ ಕತಾಯಪಿ ಅಕತಾಯಪಿ ಮಾಸಮತ್ತಂ ಅನಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬತಾ ಸಿದ್ಧಾ. ಯಸ್ಮಾ ಚ ಅಕತಾ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಙ್ಖ್ಯಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಕರಣಞ್ಚ ಕೇನಚಿ ವೇಕಲ್ಲೇನ, ನ ಅನಾದರೇನ, ತಸ್ಮಾ ಚಾತುಮಾಸಂ ಅಕತತ್ತಾ ಏವ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತಿ, ಕತಾ ಪನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಕ್ಖೇತ್ತೇ, ಅಕತಾ ಚ ಚೀವರಕಾಲೇ ದಸಾಹಪರಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇನೇವ ಪರಿಹಾರಂ ಲಭತೀತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ಲಬ್ಭತಿ. ಕಸ್ಮಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಮತಿಯಾ ಕಾರಣಪುಚ್ಛಾ. ತಸ್ಮಾತಿ ವಸ್ಸಾನೇಯೇವ ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬತಾವಚನತೋ. ‘‘ತಿಚೀವರಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತು’’ನ್ತಿ ಸುತ್ತಂ ಪನೇತ್ಥ ಸೇಸಚೀವರಾನಂ ಏವಂ ಕಾಲನಿಯಮಾಭಾವಂ ಸಾಧೇತುಂ ಉದ್ಧಟಂ. ನ ಹಿ ತೇನೇತ್ಥ ಅಞ್ಞಂ ಪಯೋಜನಂ ಅತ್ಥಿ.
ಕದಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಾತಿಆದಿಕುರುನ್ದಿವಚನೇನಾಪಿ ‘‘ಯದಾ ವಾ ತದಾ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದಸಾಹಬ್ಭನ್ತರೇ ಏವ ಕತಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬತಂ ದಸ್ಸೇತಿ.
ಪಾಳಿಯಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸಾತಿಆದೀಸು ಅಚ್ಛಿನ್ನಸೇಸಚೀವರಸ್ಸ ನಟ್ಠಸೇಸಚೀವರಸ್ಸ. ಏತೇಸಞ್ಹಿ ಅಸಮಯೇ ಪರಿಯೇಸನನಿವಾಸನಾಪತ್ತಿಯಾ ಏವ ಅನಾಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ. ತೇನೇವ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ನಟ್ಠಚೀವರಸ್ಸ ವಾ ಅನಿವತ್ಥಂ ಚೋರಾ ಹರನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಆಪದಾಸು ವಾ ನಿವಾಸಯತೋ ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತೀ’’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತಂ, ಇಧ ಪನ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯಂ ಅಯಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾ ಅನಾಪತ್ತಿ ಪಾಳಿತೋ ಸಯಮೇವ ಸಿಜ್ಝತೀತಿ ಇಮಂ ಅದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಸಿಜ್ಝಮಾನಂ ನಗ್ಗಸ್ಸ ನ್ಹಾಯತೋ ದುಕ್ಕಟಾಪತ್ತಿಯಾ ಏವ ಅನಾಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಚ್ಛಿನ್ನಚೀವರಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ನ ಹಿ ಏಸಾ ಅನಾಪತ್ತಿ ಅವುತ್ತೇ ಸಿಜ್ಝತೀತಿ. ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾಯ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಅಸಮಯೇ ಪರಿಯೇಸನತಾ, ತಾಯ ಚ ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನಿ ತಾವ ಪರಿಯೇಸನಾಪತ್ತಿಯಾ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ನಿವಾಸನಾಪತ್ತಿಯಾ ಪನ ಸಚೀವರತಾ, ಆಪದಾಭಾವೋ, ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಾಯ ಸಕಭಾವೋ, ಅಸಮಯೇ ನಿವಾಸನನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ವಸ್ಸಿಕಸಾಟಿಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೫. ಚೀವರಅಚ್ಛಿನ್ದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೩೧. ಪಞ್ಚಮೇ ಯಮ್ಪಿ…ಪೇ… ಅಚ್ಛಿನ್ದೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಂ ತೇ ಅಹಂ ಚೀವರಂ ಅದಾಸಿಂ, ತಂ ‘‘ಮಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಅದಾಸಿಂ, ನ ಅಞ್ಞಥಾತಿ ಕುಪಿತೋ ಅಚ್ಛಿನ್ದೀತಿ ಏವಂ ಅಜ್ಝಾಹರಿತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.
೬೩೩. ಏಕಂ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಯದಿ ಆಣತ್ತೋ ಅವಸ್ಸಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಆಣತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ. ಯದಿ ನ ಅಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ತದಾ ಏವ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏಕವಾಚಾಯ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಆಪತ್ತಿಯೋತಿ ಯದಿ ಆಣತ್ತೋ ಅನನ್ತರಾಯೇನ ಅಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಆಣತ್ತಿಕ್ಖಣೇಯೇವ ವತ್ಥುಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಆಪತ್ತಿಯೋ ಪಯೋಗಕರಣಕ್ಖಣೇಯೇವ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಆಪಜ್ಜಿತಬ್ಬತೋ, ಚೀವರಂ ಪನ ಅಚ್ಛಿನ್ನೇಯೇವ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ಹೋತಿ. ಯದಿ ಸೋ ನ ಅಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಆಣತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ಏಕಮೇವ ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ ಈದಿಸೇಸು ನಯೋ ಞಾತಬ್ಬೋ.
೬೩೫. ಉಪಜ್ಝಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ದಾನಂ ದೀಪೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾಮಣೇರಕಾಲೇ ದತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಕಾಲೇ ಅಚ್ಛಿನ್ದತೋಪಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ದೀಪೇತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಾಮಂ ಚೀವರಂ ದತ್ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಆಹರಾಪೇತುಂ ಪನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕಮ್ಮೇ ಅಕತೇ ಭತಿಸದಿಸತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮಚೀವರತಾ, ಸಾಮಂ ದಿನ್ನತಾ, ಸಕಸಞ್ಞಿತಾ, ಉಪಸಮ್ಪನ್ನತಾ, ಕೋಧವಸೇನ ಅಚ್ಛಿನ್ದನಂ ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದಾಪನಂ ವಾತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ಚೀವರಅಚ್ಛಿನ್ದನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೬. ಸುತ್ತವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೩೬. ಛಟ್ಠೇ ವೀತವೀತಟ್ಠಾನಂ ಯಸ್ಮಿಂ ಚತುರಸ್ಸದಾರುಮ್ಹಿ ಪಲಿವೇಠೇನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ತುರೀತಿ ನಾಮಂ. ವಾಯನ್ತಾ ತಿರಿಯಂ ಸುತ್ತಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಯೇನ ಆಕೋಟೇನ್ತಾ ವತ್ಥೇ ಘನಭಾವಂ ಆಪಾದೇನ್ತಿ, ತಂ ‘‘ವೇಮ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.
‘‘ಇತರಸ್ಮಿಂ ತಥೇವ ದುಕ್ಕಟ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ವಾಯಿತುಂ ಆರದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಥಾವುತ್ತಪರಿಚ್ಛೇದನಿಟ್ಠಿತೇಯೇವ ದುಕ್ಕಟಮ್ಪಿ ಹೋತಿ, ನ ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ವಾಯನಪಯೋಗೇಸೂತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.
ತನ್ತೇ ಠಿತಂಯೇವ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಏಕವಾರಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೇ ಪಚ್ಛಾ ವೀತಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತಗತಿಕಮೇವ ಹೋತಿ, ಪುನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ಸಚೇ ಪನ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ದಸಾ ಠಪೇತ್ವಾ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಸಪರಿಚ್ಛೇದಂ ವೀತಂ ಹೋತಿ, ಪಚ್ಚೇಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಪ್ಪಿಯಸುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತೇನಾಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯತನ್ತವಾಯೇನ ‘‘ಸುತ್ತಮತ್ಥಿ, ವಾಯನ್ತೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿಆದಿಪರಿಯಾಯಮುಖೇನ ವಾಯಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ತೇನೇವ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಸುತ್ತವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ‘‘ವಾಯಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ‘‘ಚೀವರಂ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ವಾಯಥಾತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವಾಯಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ, ಏವಂ ವದನ್ತೋ ಅಕಪ್ಪಿಯತನ್ತವಾಯೇನ ವಾಯಾಪೇತಿ ನಾಮ, ನಾಞ್ಞಥಾ.
೬೪೦. ಅನಾಪತ್ತಿ ಚೀವರಂ ಸಿಬ್ಬೇತುನ್ತಿಆದೀಸು ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನೇವ ಅನಾಪತ್ತಿ, ಅಕತವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಕಪ್ಪಿಯಸುತ್ತತಾ, ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ಅಕಪ್ಪಿಯತನ್ತವಾಯೇನ ಅಕಪ್ಪಿಯವಿಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವಾಯಾಪನನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ಸುತ್ತವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೭. ಮಹಾಪೇಸಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೪೨. ಸತ್ತಮೇ ‘‘ಕಿಞ್ಚಿಮತ್ತಂ ಅನುಪದಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪಯೋಗಭೇದದಸ್ಸನಂ, ದಾನಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಙ್ಗಂ ನ ಹೋತಿ. ತೇನೇವ ತಸ್ಸ ವಿಭಙ್ಗೇ ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ ಧಮ್ಮಮ್ಪಿ ಭಣತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಅಞ್ಞಾತಕಅಪ್ಪವಾರಿತಾನಂ ತನ್ತವಾಯೇ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಕಪ್ಪಮಾಪಜ್ಜನತಾ, ಚೀವರಸ್ಸ ಅತ್ತುದ್ದೇಸಿಕತಾ, ತಸ್ಸ ವಚನೇನ ಸುತ್ತವಡ್ಢನಂ, ಚೀವರಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ಮಹಾಪೇಸಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೮. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೪೬. ಅಟ್ಠಮೇ ಛಟ್ಠಿಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಚೀವರಸ್ಸ ಏಕಾದಸಮಾರುಣೋ ಚೀವರಕಾಲೇ ಉಟ್ಠಾತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಛಟ್ಠಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿಆದಿ, ತೇನ ಚ ‘‘ದಸಾಹಾನಾಗತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಞ್ಚಮಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುಣ್ಣಮಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ದಸಸು ಅರುಣೇಸು ಉಟ್ಠಿತೇಸುಪಿ ಚೀವರಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ನ ಹೋತಿ. ಪುಣ್ಣಮಿಯಾ ಸಹ ಏಕಾದಸ ದಿವಸಾ ಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ಇಮಿನಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇನ ಲದ್ಧಂ, ಛಟ್ಠಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಬ್ಬಚೀವರಂ ಪಠಮಕಥಿನಸಿಕ್ಖಾಪದವಸೇನೇವ ಯಾವ ಚೀವರಕಾಲಂ ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಂ ನ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.
೬೫೦. ಇದಾನಿ ಪಠಮಕಥಿನಾದಿಸಿಕ್ಖಾಪದೇಹಿ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ಲಬ್ಭಮಾನಂ ಪರಿಹಾರಂ ಇಧೇವ ಏಕತೋ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅತಿರೇಕಚೀವರಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ‘‘ಅನತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಏಕಾದಸದಿವಸಾಧಿಕೋ ಮಾಸೋ, ಅತ್ಥತೇ ಕಥಿನೇ ಏಕಾದಸದಿವಸಾಧಿಕಾ ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾ’’ತಿ ಅಯಮೇವ ಪಾಠೋ ಪಾಳಿಯಾ ಸಮೇತಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ದಸದಿವಸಾಧಿಕೋ ಮಾಸೋ, ದಸದಿವಸಾಧಿಕಾ ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾತಿ ಪಾಠೇನ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ಅಞ್ಞಥಾ ‘‘ನವಾಹಾನಾಗತ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತೋ. ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಚ ‘‘ಕಾಮಞ್ಚೇಸ ‘ದಸಾಹಪರಮಂ ಅತಿರೇಕಚೀವರಂ ಧಾರೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾವ ಸಿದ್ಧೋ, ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಪನ ಅಪುಬ್ಬಂ ವಿಯ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಠಪಿತ’’ನ್ತಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ಲಿಖನ್ತಿ, ತಂ ಪಮಾದಲಿಖಿತಂ ‘‘ಪವಾರಣಮಾಸಸ್ಸ ಜುಣ್ಹಪಕ್ಖಪಞ್ಚಮಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಚೀವರಸ್ಸ ನಿಧಾನಕಾಲೋ ದಸ್ಸಿತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಕಙ್ಖಾ. ಅಟ್ಠ. ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತತ್ತಾ. ಇಮಮೇವ ಚ ಪಮಾದಲಿಖಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭದನ್ತಬುದ್ಧದತ್ತಾಚರಿಯೇನ ಚ ‘‘ಪರಿಹಾರೇಕಮಾಸೋವ, ದಸಾಹಪರಮೋ ಮತೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.
ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸದಿಸೇ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಧಿಟ್ಠಿತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಕಾಲಾಕಾರಾದಿ ಸಾದಿಸೇನ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸದಿಸೇ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಚೀವರೇ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಞ್ಞಾಯ ಚೀವರಕಾಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವೇತ್ಥ ದುಕ್ಕಟಂ, ಅನಾಪತ್ತಿ ಚ ವುತ್ತಾ, ಇತರಥಾ ತೀಸುಪಿ ಪದೇಸು ಪಾಚಿತ್ತಿಯಸ್ಸೇವ ವತ್ತಬ್ಬತೋ. ಅನಚ್ಚೇಕಚೀವರಮ್ಪಿ ಹಿ ಚೀವರಕಾಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮಯತೋ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಮೇವ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರತ್ತಿಕೇ ವಿಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ವಿಕಪ್ಪನುಪಗಪಚ್ಛಿಮಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕತಾ, ದಸಾಹಾನಾಗತಾಯ ಕತ್ತಿಕತೇಮಾಸಿಪುಣ್ಣಮಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವೋ, ಅನಧಿಟ್ಠಿತಅವಿಕಪ್ಪಿತತಾ, ಚೀವರಕಾಲಾತಿಕ್ಕಮೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ಅಚ್ಚೇಕಚೀವರಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೯. ಸಾಸಙ್ಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೫೨-೩. ನವಮೇ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಘರಮೇತ್ಥಾತಿ ಅನ್ತರಘರನ್ತಿ ಗಾಮೋ ವುತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅನ್ತೋಗಾಮೇ’’ತಿ. ‘‘ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೀ’’ತಿ (ವಿಭ. ೬೨೪) ಇಮಸ್ಸ ವಿಭಙ್ಗೇ ‘‘ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಸಾನುಸಾರಂ ಉದ್ಧಟಂ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾಪೀತಿ ‘‘ವುತ್ಥವಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ ವಿಭಙ್ಗಪದಸ್ಸಪಿ. ವುತ್ಥವಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಚ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಏತೇನ ಚ ಪುರಿಮಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಅನತ್ಥತಕಥಿನಾನಂ ಕಥಿನಮಾಸೇಪಿ ಅಸಮಾದಾನಚಾರೋ ನ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಇತರಥಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸೇವ ನಿರತ್ಥಕತ್ತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.
ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನತೋತಿ ಏತ್ಥ ಗಾಮಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಘರೂಪಚಾರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಏಕೋ ಲೇಡ್ಡುಪಾತೋ ಪರಿಕ್ಖೇಪಾರಹಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ. ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇಪಿ ‘‘ಅಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಪಠಮಲೇಡ್ಡುಪಾತತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾ’’ತಿ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೩೧) ವುತ್ತಂ. ತನ್ತಿ ತಂ ಪಠಮಸೇನಾಸನಾದಿಂ. ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ವಿಹಾರಸ್ಸಪಿ ಗಾಮಸ್ಸೇವ ಉಪಚಾರಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಉಭಿನ್ನಂ ಲೇಡ್ಡುಪಾತಾನಂ ಅನ್ತರಾ ಮಿನಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.
‘‘ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಿಲಾನೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಆಗತತ್ತಾ ‘‘ಕೋಸಮ್ಬಕಸಮ್ಮುತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಅಯಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಂ ಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನ್ತರಘರೇ ಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಚೀವರಮಾಸಂ ವಿಪ್ಪವಸಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತತೋ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಮನಕಿಚ್ಚೇ ಸತಿ ವಿಹಾರತೋ ಬಹಿ ಛಾರತ್ತಂ ವಿಪ್ಪವಾಸೋ ಅನುಞ್ಞಾತೋತಿ ದೀಪೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸೇನಾಸನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ತಮಂ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತು’’ನ್ತಿಆದಿ. ವಸಿತ್ವಾತಿ ಅರುಣಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಗತಟ್ಠಾನೇ. ಅಙ್ಗಾನಿ ಪನೇತ್ಥ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಮೇವ ವುತ್ತಾನಿ.
ಸಾಸಙ್ಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
೧೦. ಪರಿಣತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ
೬೬೦. ದಸಮೇ ರೋಪಿತಮಾಲವಚ್ಛತೋತಿ ಕೇನಚಿ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ರೋಪಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಅನೋಚಿತಂ ಮಿಲಾಯಮಾನಂ ಓಚಿನಿತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಪೂಜೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾತಿ ಸೇಸಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಂ ದಿಸ್ವಾ. ಯತ್ಥ ಇಚ್ಛಥ, ತತ್ಥ ದೇಥಾತಿ ಏತ್ಥ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ದೇಹೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇಪಿ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ರುಚಿಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಸಙ್ಘೇ ಪರಿಣತಭಾವೋ, ತಂ ಞತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಣಾಮನಂ, ಪಟಿಲಾಭೋತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ.
ಪರಿಣತಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.
ನಿಟ್ಠಿತೋ ಪತ್ತವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.
ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ
ತಿಂಸಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.
ಪಠಮೋ ಭಾಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.
ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ