೧೩. ಕುಲದೂಸಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೪೩೧. ತೇರಸಮೇ ಕೀಟಾಗಿರೀತಿ ತಸ್ಸ ನಿಗಮಸ್ಸ ನಾಮಂ. ತಞ್ಹಿ ಸನ್ಧಾಯ ಪರತೋ ‘‘ನ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಕೀಟಾಗಿರಿಸ್ಮಿಂ ವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಗಾಮನಿಗಮತೋ ಚ ಪಬ್ಬಾಜನಂ, ನ ಜನಪದತೋ. ತೇನ ಪನ ಯೋಗತೋ ಜನಪದೋಪಿ ‘‘ಕೀಟಾಗಿರಿ’’ಇಚ್ಚೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಂನಾಮಕೇ ಜನಪದೇ’’ತಿ.

ತತ್ರಾತಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ. ಧುರಟ್ಠಾನೇತಿ ಅಭಿಮುಖಟ್ಠಾನೇ, ಜೇತವನದ್ವಾರಸಮೀಪೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ದ್ವೀಹಿ ಮೇಘೇಹೀತಿ ವಸ್ಸಿಕೇನ, ಹೇಮನ್ತಿಕೇನ ಚಾತಿ ದ್ವೀಹಿ ಮೇಘೇಹಿ. ಗಣಾಚರಿಯೇಹಿ ಛಹಿ ಅಧಿಕತಾಯ ‘‘ಸಮಧಿಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಉದಕಸ್ಸಾತಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಉದಕಸ್ಸ ‘‘ಕಪ್ಪಿಯಉದಕಸಿಞ್ಚನ’’ನ್ತಿ ವಿಸುಂ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ, ತಞ್ಚ ‘‘ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಾಯ ರುಕ್ಖರೋಪನೇ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇಸುಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಉದಕಸಿಞ್ಚನಾದಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ಇಧಾಪಿ ವಿಭಾಗಂ ಕತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಉದಕಸಿಞ್ಚನಾದಿ ವಿಸುಂ ದಸ್ಸಿತಂ. ಯಥಾ ಕೋಟ್ಟನಖಣನಾದಿಕಾಯಿಕಕಿರಿಯಾಪಿ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ಏವಂ ಮಾತಿಕಾಉಜುಕರಣಾದಿಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸುಕ್ಖಮಾತಿಕಾಯ ಉಜುಕರಣ’’ನ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಪುರಾಣಪಣ್ಣಾದಿಹರಣಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಯ್ಹತಿ. ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯವಾದೋವ ಪಮಾಣತ್ತಾ ಪಚ್ಛಾ ವುತ್ತೋ. ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇಪಿ ಏಕಚ್ಚಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಸೇಸ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಮಾತಿಕನ್ತಿ ಸುಕ್ಖಂ ವಾ ಅಸುಕ್ಖಂ ವಾ. ತತ್ಥಾತಿ ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಾಯ ರುಕ್ಖರೋಪನೇ. ತಥಾತಿ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರಪರಿಯಾಯಾದೀಹಿ ಗನ್ಥಾಪನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಇಮಿನಾ ಚ ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಗನ್ಥಾಪನಾದಿಪಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯ ಸಯಂ ಗನ್ಥನಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಚೋದೇನ್ತೋ ‘‘ನನು ಚಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಯಥಾ ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಂ ಕಪ್ಪಿಯಪಥವಿಯಂ ಸಯಂ ರೋಪೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ತಥಾ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯ ಸಯಂ ಗನ್ಥನಮ್ಪಿ ಕಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಚೋದಕಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ವುತ್ತನ್ತಿಆದಿ ಪರಿಹಾರೋ. ಅಥ ‘‘ನ ಪನ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯ’’ನ್ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವದತಿ? ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಆದೀಸು ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಹಿ ಪಮಾಣಮೇವಾತಿ ನಾಯಂ ವಿರೋಧೋ, ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಅವುತ್ತಸ್ಸ ಸಯಂ ರೋಪನಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ವುತ್ತೇನ ಉದಕಸಿಞ್ಚನೇನ ಸಹ ಸಂಸನ್ದನನಯದಸ್ಸನಮುಖೇನ ಪಮಾಣಮೇವಾತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ ವುತ್ತತ್ತಾ. ‘‘ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಪದಂ ‘‘ತಂ ಕಥ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ತತ್ಥಾಯಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಸಯಂ ರೋಪನಂ ನ ವುತ್ತಂ, ಕಪ್ಪಿಯಉದಕಸ್ಸ ಸಯಂ ಆಸಿಞ್ಚನಂ ವುತ್ತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಾಯ ಕಪ್ಪಿಯಉದಕಂ ಸಯಂ ಸಿಞ್ಚಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ತಥಾ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯ ಗನ್ಥನಮ್ಪಿ ಕಸ್ಮಾ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ. ತಮ್ಪಿ ನ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಯದೇತಂ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯಪಿ ಗನ್ಥನಾದಿಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಾಯ ಸಯಂ ರೋಪನಸಿಞ್ಚನಂ ವುತ್ತಂ, ತಮ್ಪಿ ಪಾಳಿಯಾ ಸಂಸನ್ದನತೋ ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ನ ವಿರುಜ್ಝತಿ.

ತಂ ಕಥಂ ನ ವಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಆಹ ‘‘ತತ್ರ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ರಾತಿ ರೋಪನಸಿಞ್ಚನವಿಸಯೇ. ಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಕುಲಸಙ್ಗಹಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ‘‘ಮಾಲಾವಚ್ಛ’’ನ್ತಿ ವಿಸೇಸಿತತ್ತಾ ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಮೇವ ರೋಪನಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮಾಲಾವಚ್ಛನ್ತಿ ವದನ್ತೋ’’ತಿಆದಿ. ಏತಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಮಾಲಾವಚ್ಛಂ ರೋಪೇನ್ತಿಪಿ ರೋಪಾಪೇನ್ತಿಪಿ, ಸಿಞ್ಚನ್ತಿಪಿ ಸಿಞ್ಚಾಪೇನ್ತಿಪೀ’’ತಿ ಏತಂ ವುತ್ತಂ. ಅಞ್ಞತ್ರ ಪನಾತಿ ಆರಾಮಾದಿಅತ್ಥಾಯ ಮಾಲಾವಚ್ಛಾದೀನಂ ರೋಪನೇ ಪನ. ಪರಿಯಾಯೋತಿ ಸಯಂಕರಣಕಾರಾಪನಸಙ್ಖಾತೋ ಪರಿಯಾಯೋ ವೋಹಾರೋ ಅತ್ಥವಿಸೇಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ ಅತ್ಥಿ ಉಪಲಬ್ಭತಿ, ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥತ್ತಾಭಾವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏವಮೇತ್ಥ ಪರಿಯಾಯಸದ್ದಸ್ಸ ಕರಣಕಾರಾಪನವಸೇನ ಅತ್ಥೇ ಗಯ್ಹಮಾನೇ ‘‘ಗನ್ಥೇನ್ತಿಪಿ ಗನ್ಥಾಪೇನ್ತಿಪೀ’’ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಗನ್ಥನಗನ್ಥಾಪನಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಯಂ ಪರತೋ ‘‘ಏವಂ ಜಾನ, ಏವಂ ಕತೇ ಸೋಭೇಯ್ಯಾ’’ತಿಆದಿಕಪ್ಪಿಯವಚನೇಹಿ ಗನ್ಥಾಪನಂ ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ದೋಸಾಭಾವೋ ಸಮತ್ಥಿತೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಗನ್ಥೇಹೀ’’ತಿ ಆಣತ್ತಿಯಾ ಕಾರಾಪನಸ್ಸೇವ ಗನ್ಥಾಪನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ. ತತ್ಥ ಪರಿಯಾಯಂ ಇಧ ಚ ಪರಿಯಾಯಾಭಾವಂ ಞತ್ವಾತಿ ತತ್ಥ ‘‘ಮಾಲಾವಚ್ಛಂ ರೋಪೇನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು ‘‘ಮಾಲಾವಚ್ಛ’’ನ್ತಿ ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥತಾಸೂಚನಕಸ್ಸ ವಿಸೇಸನಸ್ಸ ಸಬ್ಭಾವತೋ ಕರಣಕಾರಾಪನಸಙ್ಖಾತಪರಿಯಾಯಸಬ್ಭಾವಂ. ಇಧ ‘‘ಗನ್ಥೇನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು ತಥಾವಿಧವಿಸೇಸವಚನಾಭಾವತೋ ತಸ್ಸ ಪರಿಯಾಯಸ್ಸ ಅಭಾವಞ್ಚ ಞತ್ವಾ. ತಂ ಸುವುತ್ತಮೇವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ.

ಸಬ್ಬಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಆಗತನಯೇನೇವ ರೋಪನಾದಿ, ಗನ್ಥಾಪನಾದಿ ಚ ಸಬ್ಬಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ನ ಹೇತ್ಥ ಸನ್ದೇಹೋ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ನಿಗಮೇತಿ.

ಹರಣಾದೀಸೂತಿ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯ ಹರಣಾದೀಸು. ಕುಲಿತ್ಥಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಹರಣತೋತಿ ಕುಲಿತ್ಥಿಆದೀನಂ ಹರಣಸ್ಸೇವ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಹರಣಾಧಿಕಾರೇ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಮಞ್ಜರೀತಿ ಪುಪ್ಫಗೋಚ್ಛಂ. ವಟಂಸಕೋತಿ ಕಣ್ಣಸ್ಸ ಉಪರಿ ಪಿಳನ್ಧನತ್ಥಂ ಕತಪುಪ್ಫವಿಕತಿ, ಸೋ ಚ ‘‘ವಟಂಸೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕಣ್ಣಿಕಾತಿ ಬಹೂನಂ ಪುಪ್ಫಾನಂ ವಾ ಮಾಲಾನಂ ವಾ ಏಕತೋ ಬನ್ಧಿತಸ್ಸ ನಾಮಂ, ‘‘ಕಣ್ಣಾಭರಣ’’ನ್ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ. ಹಾರಸದಿಸನ್ತಿ ಮುತ್ತಾಹಾರಸದಿಸಂ.

ಕಪ್ಪಿಯೇನಾತಿ ಕಪ್ಪಿಯಉದಕೇನ. ತೇಸಂಯೇವ ದ್ವಿನ್ನನ್ತಿ ಕುಲದೂಸನಪರಿಭೋಗಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ. ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಸಯಂ ಸಿಞ್ಚನೇ, ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವಾ ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ವಾ ಸಿಞ್ಚಾಪನೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ, ಪರಿಭೋಗತ್ಥಾಯ ಪನ ಸಯಂ ಸಿಞ್ಚನೇ, ಅಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಸಿಞ್ಚಾಪನೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ. ಪಯೋಗಬಹುಲತಾಯಾತಿ ಸಯಂ ಕರಣೇ, ಕಾಯಪಯೋಗಸ್ಸ ಕಾರಾಪನೇ ಚ ವಚೀಪಯೋಗಸ್ಸ ಚ ಬಹುತ್ತೇನ.

ಗನ್ಥೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ದಾಮಂ ಗನ್ಥಿಮಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯಪಿ ನ ವಟ್ಟತಿ, ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಟ್ಟತೀತಿ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯ ವಟ್ಟತಿ, ಕುಲಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಪನ ಕಪ್ಪಿಯವೋಹಾರೇನ ಕಾರಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವ.

ನೀಪಪುಪ್ಫಂ ನಾಮ ಕದಮ್ಬಪುಪ್ಫಂ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತನಯೇನ.

ಕದಲಿಕ್ಖನ್ಧಮ್ಹೀತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಂ ಸಬ್ಬಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ತಂ ಅತಿಓಳಾರಿಕಮೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕರಣೇ, ಅಕಪ್ಪಿಯವಚನೇನ ಕಾರಾಪನೇ ಚ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಪುಪ್ಫವಿಜ್ಝನತ್ಥಂ ಕಣ್ಟಕಂ ಬನ್ಧಿತುಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಉಪಲಕ್ಖಣತ್ತಾ ಪುಪ್ಫದಾಮೋಲಮ್ಬನಾದಿಅತ್ಥಾಯ ರಜ್ಜುಬನ್ಧನಾದಿಪಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇ ಪನ ‘‘ಪುಪ್ಫವಿಜ್ಝನತ್ಥಂ ಕಣ್ಟಕನ್ತಿ ವಿಸೇಸಿತತ್ತಾ ತದತ್ಥಂ ಕಣ್ಟಕಮೇವ ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ತಞ್ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾಪಮಾಣೇನಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಪುಪ್ಫಪಟಿಚ್ಛಕಂ ನಾಮ ದಣ್ಡಾದೀಹಿ ಕತಂ ಪುಪ್ಫಾಧಾನಂ, ಏತಮ್ಪಿ ನಾಗದನ್ತಕಮ್ಪಿ ಸಛಿದ್ದಕಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಅಸೋಕಪಿಣ್ಡಿಯಾತಿ ಅಸೋಕಸಾಖಾನಂ, ಪುಪ್ಫಾನಂ ವಾ ಸಮೂಹೇ. ಧಮ್ಮರಜ್ಜು ನಾಮ ಚೇತಿಯಾದೀನಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ತೇಸಞ್ಚ ರಜ್ಜುಯಾ ಚ ಅನ್ತರಾ ಪುಪ್ಫಪ್ಪವೇಸನತ್ಥಾಯ ಬನ್ಧರಜ್ಜು. ‘‘ಸಿಥಿಲವಟ್ಟಿತಾ ವಾ ರಜ್ಜುವಟ್ಟಿಅನ್ತರೇ ಪುಪ್ಫಪ್ಪವೇಸನತ್ಥಾಯ ಏವಂ ಬನ್ಧಾ’’ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ.

ಮತ್ಥಕದಾಮನ್ತಿ ಧಮ್ಮಾಸನಾದಿಮತ್ಥಕಲಮ್ಬಕದಾಮಂ. ತೇಸಂಯೇವಾತಿ ಉಪ್ಪಲಾದೀನಂ ಏವ. ವಾಕೇನ ವಾ ದಣ್ಡಕೇನ ವಾತಿ ಪುಪ್ಫನಾಳಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫೇನ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಠಿತವಾಕೇನ, ದಣ್ಡಕೇನ ಚ ಏಕಬನ್ಧನೇನೇವ, ಏತೇನ ಪುಪ್ಫಂ ಬೀಜಗಾಮೇ ಸಙ್ಗಹಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ ಪಞ್ಚಸು ಬೀಜೇಸು ಅಪ್ಪವಿಟ್ಠತ್ತಾ ಪಣ್ಣಂ ವಿಯ, ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಅಕಾರಾಪೇತ್ವಾಪಿ ಕೋಪನೇ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ. ಯಞ್ಚ ಛಿನ್ನಸ್ಸಾಪಿ ಮಕುಳಸ್ಸ ವಿಕಸನಂ, ತಮ್ಪಿ ಅತಿತರುಣಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ವುಡ್ಢಿಲಕ್ಖಣಂ ನ ಹೋತಿ, ಪರಿಣತಸ್ಸ ಪನ ಮಕುಳಸ್ಸ ಪತ್ತಾನಂ ಸಿನೇಹೇ ಪರಿಯಾದಾನಂ ಗತೇ ವಿಸುಂಭಾವೋ ಏವ ವಿಕಾಸೋ, ತೇನೇವ ಛಿನ್ನಮಕುಳವಿಕಾಸೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನಮಕುಳವಿಕಾಸತೋ ಪರಿಹೀನೋ, ಮಿಲಾತಯುತ್ತೋ ವಾ ದಿಸ್ಸತಿ. ಯಞ್ಚ ಮಿಲಾತಸ್ಸ ಉದಕಸಞ್ಞೋಗೇ ಅಮಿಲಾನತಾಪಜ್ಜನಂ, ತಮ್ಪಿ ತಮ್ಬುಲಪಣ್ಣಾದೀಸು ಸಮಾನನ್ತಿ ವುಡ್ಢಿಲಕ್ಖಣಂ ನ ಹೋತಿ, ಪಾಳಿಅಟ್ಠಕಥಾದೀಸು ಚ ನ ಕತ್ಥಚಿ ಪುಪ್ಫಾನಂ ಕಪ್ಪಿಯಕರಣಂ ಆಗತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪುಪ್ಫಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಅಬೀಜಮೇವಾತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತಿ, ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ‘‘ಪಸಿಬ್ಬಕೇ ವಿಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪುಪ್ಫಪಸಿಬ್ಬಕೇ ವಾ ಪಸಿಬ್ಬಕಸದಿಸಬನ್ಧೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಚೀವರೇ ವಾ ಪಕ್ಖಿಪಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ಬನ್ಧಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ರಜ್ಜುಆದೀಹಿ ಬನ್ಧನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ಪುಪ್ಫಸ್ಸೇವ ಪನ ಅಚ್ಛಿನ್ನದಣ್ಡವಾಕೇಹಿ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಏವ.

ಪುಪ್ಫಪಟೇ ಚ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ಪುಪ್ಫಪಟಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದೀಘತೋ ಪುಪ್ಫದಾಮಸ್ಸ ಹರಣಪಚ್ಚಾಹರಣವಸೇನ ಪೂರಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ತಿರಿಯತೋ ಹರಣಂ ಪನ ವಾಯಿಮಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ನ ಪೂರಿಮಂ. ‘‘ಪುರಿಮಟ್ಠಾನಂ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇತೀ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪುರಿಮಂ ಪುಪ್ಫಕೋಟಿಂ ಫುಸಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಅಫುಸಾಪೇತ್ವಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪನವಸೇನ ಪನ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಯೇವ. ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಪುಪ್ಫರಹಿತಾಯ ಸುತ್ತವಾಕಕೋಟಿಯಾ ಬನ್ಧಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ‘‘ಏಕವಾರಂ ಹರಿತ್ವಾ ವಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ವಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಚೇತಿಯಾದಿಪರಿಕ್ಖೇಪಂ, ಪುಪ್ಫಪಟಕರಣಞ್ಚ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

ಪರೇಹಿ ಪೂರಿತನ್ತಿ ದೀಘತೋ ಪಸಾರಿತಂ. ವಾಯಿತುನ್ತಿ ತಿರಿಯತೋ ಹರಿತುಂ, ತಂ ಪನ ಏಕವಾರಮ್ಪಿ ನ ಲಬ್ಭತಿ. ಪುಪ್ಫಾನಿ ಠಪೇನ್ತೇನಾತಿ ಅಗನ್ಥಿತಪುಪ್ಫಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಫುಸಾಪೇತ್ವಾಪಿ ಠಪೇನ್ತೇನ. ಘಟಿಕದಾಮಓಲಮ್ಬಕೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗೇ ಘಟಿಕಾಕಾರಯುತ್ತೋ, ದಾರುಘಟಿಕಾಕಾರೋ ವಾ ಓಲಮ್ಬಕೋ. ಸುತ್ತಮಯಂ ಗೇಣ್ಡುಕಂ ನಾಮ. ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಗನ್ಥಿಮಾದೀಸು ಸಬ್ಬತ್ಥ.

ರೇಚಕನ್ತಿ ಅಭಿನಯಂ, ‘‘ಏವಂ ನಚ್ಚಾಹೀ’’ತಿ ನಟನಾಕಾರದಸ್ಸನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ‘‘ಚಕ್ಕಂ ವಿಯ ಅತ್ತಾನಂ ಭಮಾಪನ’’ನ್ತಿಪಿ ಕೇಚಿ. ಆಕಾಸೇಯೇವ ಕೀಳನ್ತೀತಿ ‘‘ಅಯಂ ಸಾರೀ ಅಸುಕಪದಂ ಮಯಾ ನೀತಾ’’ತಿ ಏವಂ ಮುಖೇನೇವ ಉಭೋಪಿ ವದನ್ತಾ ಕೀಳನ್ತಿ. ಜೂತಫಲಕೇತಿ ಜೂತಮಣ್ಡಲೇ. ಪಾಸಕಕೀಳಾಯಾತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ತಿವಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣಾನಂ ದಾರುದನ್ತಾದಿಮಯಾನಂ ಪಾಸಕಾನಂ ಚತೂಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಏಕಕಾದಿವಸೇನ ಬಿನ್ದೂನಿ ಕತ್ವಾ ಫಲಕೇ ಖಿಪಿತ್ವಾ ಉಪರಿಭಾಗೇ ದಿಟ್ಠಬಿನ್ದೂನಂ ವಸೇನ ಸಾರಿಯೋ ಅಪನೇತ್ವಾ ಕೀಳನಕಜೂತಕೀಳಾಯ.

ಮಞ್ಜಟ್ಠಿ ನಾಮ ಮಞ್ಜಟ್ಠರುಕ್ಖಸಾರಕಸಾವಂ. ಸಲಾಕಹತ್ಥನ್ತಿ ನಾಳಿಕೇರಹೀರಾದೀನಂ ಕಲಾಪಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ. ಪಾಳಿಯಂ ಥರುಸ್ಮಿನ್ತಿ ಖಗ್ಗೇ. ಉಸ್ಸೇಳೇನ್ತೀತಿ ಮುಖೇನ ಉಸ್ಸೇಳನಸದ್ದಂ ಪಮುಞ್ಚನ್ತಿ, ಮಹನ್ತಂ ಅಬ್ಯತ್ತಸದ್ದಂ ಪವತ್ತೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪ್ಫೋಟೇನ್ತೀತಿ ದ್ವಿಗುಣಿತವಾಮಹತ್ಥೇ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥೇನ ತಾಳೇತ್ವಾ ಸದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಮುಖಡಿಣ್ಡಿಮನ್ತಿ ಮುಖಭೇರೀ.

೪೩೨. ತೇಸನ್ತಿ ಸಮಾಸೇ ಗುಣೀಭೂತಾನಿ ಪಬ್ಬಾನಿಪಿ ಪರಾಮಸತಿ. ಬೋನ್ದೋತಿ ಲೋಲೋ, ಮನ್ದಧಾತುಕೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಕುಟಿಂ ಕತ್ವಾತಿ ಭಮುಕಭೇದಂ ಕತ್ವಾ. ನೇಲಾತಿ ನಿದ್ದೋಸಾ.

೪೩೩. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತಾ’’ತಿ ಇದಂ ಏಕಸೇಸನಯೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾನಂ ಉಭಿನ್ನಂ ಆಲಪನಂ, ತೇನೇವ ಬಹುವಚನನಿದ್ದೇಸೋ ಕತೋ.

೪೩೫. ಅಟ್ಠಾರಸ ವತ್ತಾನೀತಿ ‘‘ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ‘‘ನ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಮ್ಪಯೋಜೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪರಿಯೋಸಾನಾನಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ. ೭) ಆಗತಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ವತ್ತಾನಿ. ನ ಪನ್ನಲೋಮಾತಿ ನ ಪತಿತಮಾನಲೋಮಾ, ಅನನುಕೂಲವತ್ತಿನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೪೩೭. ಪರಸನ್ತಕಂ ದೇತಿ ದುಕ್ಕಟಮೇವಾತಿ ವಿಸ್ಸಾಸಗಾಹೇನ ದಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಭಣ್ಡದೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಹೋತಿ ಏವ.

ತಞ್ಚ ಖೋ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯಾತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಮ್ಪಿ ಪುಪ್ಫಂ ದೇನ್ತೇನ ವತ್ಥುಪೂಜನತ್ಥಾಯೇವ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಮಣ್ಡನತ್ಥಾಯ ಪನ ಸಿವಲಿಙ್ಗಾದಿಪೂಜನತ್ಥಾಯಾತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಇಮಂ ವಿಕ್ಕಿಣಿತ್ವಾ ಜೀವಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸೇಸಞಾತೀನಂ ಪನ ತಾವಕಾಲಿಕಮೇವ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ. ಞಾತಿಸಾಮಣೇರೇಹೇವಾತಿ ತೇಸಂ ಗಿಹಿಕಮ್ಮಪರಿಮೋಚನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಇತರೇತಿ ಅಞ್ಞಾತಕಾ, ತೇಹಿಪಿ ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಾನಂ ವತ್ತಸೀಸೇನ ಹರಿತಬ್ಬಂ. ಚೂಳಕನ್ತಿ ಉಪಡ್ಢಭಾಗತೋಪಿ ಉಪಡ್ಢಂ.

ಸಾಮಣೇರಾ…ಪೇ… ಠಪೇನ್ತೀತಿ ಅರಕ್ಖಿತಾಗೋಪಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ತತ್ಥಾತಿ ಮಗ್ಗೇ ವಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣೇ ವಾ. ‘‘ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ದಾಪೇತುಂ ನ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ಇದಂ ಸಾಮಣೇರೇಹಿ ಗಿಹೀನಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಾರಿತಂ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ಪನ ಪುಪ್ಫದಾನಂ ಹೋತೀತಿ ಸಾಮಣೇರಾನಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟನತೋ. ವುತ್ತಞ್ಚ ‘‘ಸಯಮೇವಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಖೀಣಪರಿಬ್ಬಯಾನನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇಸುಪಿ ರುಕ್ಖೇಸು ‘‘ಇಧ ಫಲಾನಿ ಸುನ್ದರಾನೀ’’ತಿಆದಿಂ ವದನ್ತೇನ ಕುಲಸಙ್ಗಹೋ ಕತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಂ ಪನ ನ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ರುಕ್ಖಚ್ಛಲ್ಲೀತಿ ರುಕ್ಖತ್ತಚೋ. ಅಭಾಜನೀಯತ್ತಾ ಗರುಭಣ್ಡಂ ವುತ್ತಂ. ವುತ್ತನಯೇನಾತಿ ಪಣ್ಣದಾನಮ್ಪಿ ಪುಪ್ಫಫಲಾದೀಸು ವುತ್ತನಯೇನ ಕುಲಸಙ್ಗಹೋ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರನ್ತಿ ಮಮ ವಚನೇನ ಭಗವತೋ ಪಾದೇ ವನ್ದಥಾತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಪಠಮಂ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಪಕ್ಕಮತಾಯಸ್ಮಾ’’ತಿ ಇದಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಪುನ ‘‘ಪಕ್ಕಮತಾಯಸ್ಮಾ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮಕತಸ್ಸ ವತ್ತವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಸ್ಸಜಿಪುನಬ್ಬಸುಕೇಹಿ ಆಚರಿಯೇಸು ಅನೇಕವಿಧೇಸು ಅನಾಚಾರೇಸು ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಾ ಆಪತ್ತಿಯೋ ಸಿಕ್ಖಾಪದನ್ತರೇಸು ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಏವಾತಿ ತಾ ಇಧ ಅಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಕುಲದೂಸಕಾನಂ ಪಬ್ಬಾಜನೀಯಕಮ್ಮವಸೇನ ನಿಗ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ ತತ್ಥೇವ ಸಮ್ಮಾ ಅವತ್ತಿತ್ವಾ ಕಾರಕಸಙ್ಘಂ ಛನ್ದಗಾಮಿತಾದೀಹಿ ಪಾಪೇನ್ತಾನಂ ಸಮನುಭಾಸನಾಯ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಆರೋಪಿತಞ್ಚ ಇದಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪಠಮಸಙ್ಘಭೇದಸದಿಸಾನೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಙ್ಗೇಸುಪಿ ಯಥಾ ತತ್ಥ ಪರಕ್ಕಮನಂ, ಏವಮಿಧ ಛನ್ದಾದೀಹಿ ಪಾಪನಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸೇಸಂ ತಾದಿಸಮೇವಾತಿ.

ಕುಲದೂಸಕಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಿಗಮನವಣ್ಣನಾ

೪೪೨. ಇತರೇ ಪನ ಯಾವತತಿಯಕಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯೋ ಹಿ ಜರೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಆಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಗತೋ ಅನನ್ತರೇಸು ದ್ವೀಸು ದಿವಸೇಸು ಅನುಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ತತಿಯೇ ದಿವಸೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ತತಿಯಕೋ. ಯೋ ಪನ ತತಿಯೇಪಿ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಚತುತ್ಥೇ ಏವ ದಿವಸೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಚತುತ್ಥಕೋ ಚಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಯಥಾ ತತಿಯೇ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಅಕಾಮೇನ ಅವಸೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಪ್ಪಟಿಕಮ್ಮಕರಣಂ ನಾಮ ಯಸ್ಮಾ ಅಲಜ್ಜಿಲಕ್ಖಣಂ, ಸಗ್ಗಮೋಕ್ಖಾವರಣಞ್ಚ, ತಸ್ಮಾ ಆಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ‘‘ಪಚ್ಛಾ ಪರಿವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಲಭತಿ, ಸಙ್ಘೇನ ಚ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಸ್ಸೇವ ಪರಿವಾಸೋ ದಾತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಾಳಿಯಂ ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋತಿ ಏತ್ಥ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಚಿಣ್ಣಮಾನತ್ತೋ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಬ್ಭೇತಬ್ಬೋತಿ ಏವಂ ಭಿಕ್ಖುಸದ್ದದ್ವಯಸ್ಸ ಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತೇ ಚ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಾರಯ್ಹಾತಿ ಊನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅಬ್ಭೇನ್ತಿ, ದುಕ್ಕಟಾಪಜ್ಜನೇನ ಗರಹಿತಬ್ಬಾ. ಸಾಮೀಚೀತಿ ವತ್ತಂ.

ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ

ತೇರಸಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.